شفع

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ش-ف-ع19 sîga, 49 mücavir kök, 26 ayet, 19 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.شيأشَفَاعَةٌيومالشَّافِعِينَشَفَاعَةًشفعدونشَفَاعَةُشَافِعِينَنفعالشَّفَاعَةُعندشَفِيعٍعدلسدسحمم

KökSîga 19Ayet 26Sure 19Mücavir 49

▶ Ağı aç (3B)

شفع

ش - ف - ع

KÖK
  • 31 geçiş
  • 26 ayet
  • 19 sîga
  • 13 sözlük

“Şefeve” dudak demektir. “Şefehe” olarak da geçmektedir. “He” “ayn”a dönüştüğünde iki dudaktan biri anlamınada “çiftlerden biri” veya “her ikisi” demektir. Çift anlamına gelir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Şefeve” dudak demektir. “Şefehe” olarak da geçmektedir. “He” “ayn”a dönüştüğünde iki dudaktan biri anlamınada “çiftlerden biri” veya “her ikisi” demektir. Çift anlamına gelir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.269 harf
باب العين و الشين والفاء معهما )ش ع ف، ش ف ع يستعملان فقط( شعف: الشَّعَفُ: مثل رؤوس الكمأة، ورؤوس الأثافي المستديرة في أعاليها، قال العجاج: دواخساً في الأرض إلاّ شَعَفا يعني دواخِل في الأرض إلاّ رؤوس الأثافي وشعَفةُ القلب: رأسه عند معلق نياطه. شعفني حبّه، وشُعِقْتُ به وبحُبّه، أي: غَشِيَ الحبّ القلب من فوق. ويقرأ "شَعَفَها حباً" وشَعَفُ الجبال والأبنية: رؤوسها. قال: وكَعْباً قد حَمَيْناهُم
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR587 harf
الشَفْعُ: خلافُ الزوج، وهو خلاف الوِتْرُ تقولك كان وِتْراً فَشَفَّعْتُهُ شَفْعاً. والشُفْعَةُ في الدار والأرض. والشَفيعُ: صاحب الشُفْعَةِ وصاحب الشَفاعَةِ. وناقةٌ شافِعٌ: في بطنها ولدٌ ويتبعها آخر. تقول منه: شَفَعَتِ الناقةُ شَفْعاً. وفي الحديث: أنَّه بعث مصدِّقاً فأتاه بشاةٍ شافِعٍ فلم يأخُذْها وقال: ائتني بمُعْتاطٍ. قال أبو عبيد: فالشافِعُ التي معها ولدُها، سمِّيتْ شافِعاً لأنّ ولدها شَفَعَها
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR6.278 harf
باب العين والشين مع الفاء عفش ، عشف ، شفع ، شعف : مستعملة شفع : قال الله تعالى جدّه : ( مَّن يَشْفَعْ شَفَاعَةً حَسَنَةً يَكُنْ لَّهُ نَصِيبٌ مِّنْهَا وَمَن يَشْفَعْ شَفَاعَةً سَيِّئَةً ) ( النِّساء : 85 ) يقول : أي من يكتسب حسنةً يكن له نصيبٌ منها ، ومَن يشفع شفاعةً سيئة يكن له كِفلٌ منها . وأخبرني المنذريّ عن أبي الهيثم أنه قرأ : ( مَّن يَشْفَعْ شَفَاعَةً حَسَنَةً ) ( النِّساء : 85 ) أي يزداد
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.913 harf
(باب الشين والفاء وما يثلثهما) (شفق) الشين والفاء والقاف أصلٌ واحد، يدلُّ على رِقَّةٍ في الشيء، ثم يشتقُّ منه. فمن ذلك قولهم: أشفقت من الأمر، إذا رَقَقْت وحاذَرت. وربَّما قالوا: شَفِقت: وقال أكثر أهل اللغة: لا يقال إلا أشفقت وأنا مُشْفِق. فأمَّا قول القائل: * كما شَفِقَتْ على الزّادِ العِيالُ([1]) * فمعناه بَخِلَت به. ومن الباب الشَّفَق من الثياب، قال الخليل: الشَّفَق: الرديء من الأشياء. ومنه
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.623 harf
- الشفع: ضم الشيء إلى مثله، ويقال للمشفوع: شفع، وقوله تعالى: ﴿والشفع والوتر﴾ [الفجر/3]، قيل: الشفع المخلوقات من حيث إنها مركبات، كما قال: ﴿ومن كل شيء خلقنا زوجين﴾ [الذاريات/49]، والوتر: هو الله من حيث إن له الوحدة من كل وجه. وقيل: الشفع: يوم النحر من حيث إن له نظيرا يليه، والوتر يوم عرفة (انظر تفسير ابن جرير 30/170)، وقيل: الشفع: ولد آدم، والوتر: آدم لأنه لا عن والد (رواه ابن أبي نجيح. انظر تفسير
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR857 harf
ش ف ع شفعت له إلـى فلـان وأنـا شافعـه وشفيعـه ونحـن شفعـاؤه وأهـل شفاعتـه وتشفعـت لـه إليـه فشفعني فيه واللهم اجعله لنا شفيعاً مشفّعاً واستشفعني إليه فشفعت له واستشفع بي وإن فلاناً ليستشفع به‏.‏ قال الأعشى‏:‏ واستشفعت من سراة الحيّ ذا ثقةٍ فقد عصاها أبوها والذي شفعا وقال آخر‏:‏ مضى زمن والناس يستشفعون بي فهل لي إلى ليلـى الغـداة شفيـع وكـان وتـراً فشفعته بآخر وهو مشفوع به‏.‏ وامرأة مشفوعة
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.275 harf
الشفع: خلاف الوَتْر، وهو الزوج. تقول: كانَ وَتْراً فَشَفَعْتُه شَفْعاً. وشَفَعَ الوَتْرَ من العَدَدِ شَفْعاً: صيَّره زَوْجاً؛ وقوله أَنشده ابن الأَعرابي لسويد بن كراع وإِنما هو لجرير: وما باتَ قَوْمٌ ضامِنينَ لَنا دَماً فَيَشْفِينَا، إِلاَّ دِماءٌ شَوافِعُ أَي لم نَكُ نُطالِبُ بِدَمِ قتيل منّا قوماً فَنَشْتَفيَ إِلا بقتل جماعة، وذلك لعزتنا وقوتنا على إِدراك الثَّأْر. والشَّفِيعُ من الأَعْداد: ما
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR378 harf
* ش ف ع * * الشَّفْعُ * ضد الوتر يقال كان وترا * فَشَفَعهُ * من باب قطع و الشُّفْعَةُ * في الدار والأرض و * الشَّفِيعُ * صاحب الشفعة وصاحب * الشَّفَاعَةُ * و * الشَّافِعُ * الشاة التي معها ولدها وفي الحديث ﴿أنه بعث مُصدقا فأتاه بشاة شافع فلم يأخذها فقال ائتني بمُعتاط﴾ و * اسْتَشْفَعَهُ * إلى فلان سأله أن يشفع له إليه و * تَشَفَّعَ * إليه في فلان * فَشَفَّعهُ * فيه * تَشفيعا
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR9.861 harf
الشفع: خلاف الوتر، وهو الزوج، وبخط الجوهري: خلاف الزوج، وهو الوتر. وقد شفعه شفعا، كمنعه أي كان وترا فصيره زوجا. الشفع: يوم الأضحى، أي من حيث إن له نظيرا يليه، والوتر: يوم عرفة، هكذا قيل في تفسير قوله تعالى: والشفع والوتر وهو قول الأسود بن يزيد، وقال عطاء: الوتر: هو الله تعالى، والشفع: الخلق لقوله تعالى: ومن كل شيء خلقنا زوجين وقال الراغب: هو الله من حيث ماله، وهو الوحدة من كل وجه، والشفع:
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR16.411 harf
شَفَعَهُ 1 شَفَعَهُ ذ , (S, Mgh, Msb, K,) aor. شَفَعَ , (Msb, K,) inf. n. شَفْعٌ, (S, Msb,) He made it to be a شَفْع; (S, K, TA;) meaning (TA) he made it (a single thing) to be a زَوْج [i. e. he made it to be one of a pair or couple; and sometimes, he made it to be a pair or couple together]: (Mgh, TA:) or he adjoined it to, or coupled it with, that which was a single thing: (Msb:) accord. to
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR925 harf
شَفَعَ شَفَعَ A ( n. ac. شَفْع 1 ), a. Doubled, made double; repeated; paired, coupled. b. Added to, extended by purchase ( estate ). c. ( n. ac. شَفَاْعَة 22t ) [ Fī & Ila ], Interceded, pleaded, spoke for.... with. d. [ 'Ala ], Plotted, intrigued against. شَفَّعَ شَفَّعَ II , a. see I (a) . b. [ acc. & Fī ], Accepted the intercession of. c. Gave the right of pre-emption to.
Maddenin bağlantısı

شَفَعَ شَفَعَ A ( n. ac. شَفْع 1 ), a. Doubled, made double; repeated; paired, coupled.

b. Added to, extended by purchase ( estate ).

c. ( n. ac. شَفَاْعَة 22t ) [ Fī & Ila ], Interceded, pleaded, spoke for.... with.

d. [ 'Ala ], Plotted, intrigued against.

شَفَّعَ شَفَّعَ II , a. see I (a) .

b. [ acc. & Fī ], Accepted the intercession of.

c. Gave the right of pre-emption to.

تَشَفَّعَ تَشَفَّعَ V , a. see I (c) .

اِسْتَشْفَعَ اِسْتَشْفَعَ X a. [ acc. & Ila ], Asked to interced with.

شَفْع شَفْع 1 , ( pl. شِفَاْع 23 , أَشْفَاْع 38 ), a. Pair, couple.

b. Even number.

شُفْعَة شُفْعَة 3t , a. Coupling, pairing.

b. Right of pre-emption.

c. Insanity.

شَاْفِع شَاْفِع 21 , a. Intercessor, defender, advocate.

شَاْفِعَة شَاْفِعَة 21t , a. That sees double ( eye ).

شَفَاْعَة شَفَاْعَة 22t , a. Intercession, mediation; protection.

شَفِيْع شَفِيْع 25 , ( pl. شُفَعَآءُ 43 ), a. see 21 .

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok31.710 harf
شفع شَفَعَ - يَشْفَعُ - شَفْع - شَفَاعَة - شَافِع- شَافِعِيْن - شَفِيْع - شُفَعَاء شَفَعَ - يَشْفَعُ + كائن + كائناً: ضد "وتَر- يَتِرُ ": ينضم إليه ليصيرا بذلك زوجاً: في كائنين متشابهين، ولكن يفضل أحدهما الآخر، ينضم الكائن الأفضل إلى الكائن المفضول الضعيف ليتقوى الضعيف به شَفَعَ - يَشْفَعُ + كائن + لكائن: ينضم إليه ليصيرا بذلك زوجاً وذلك
Tamamını oku

Sîgalar(19)

Mücavir kökler49 mücavir (156 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. دون

    7 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir

  2. نفع

    5 ortak ayet · Fayda eder

  3. أذن

    5 ortak ayet · Kulak demektir

  4. عدل

    3 ortak ayet · Denk tutuyorlar

  5. يوم

    8 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

  6. أخذ

    6 ortak ayet · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…

  7. سدس

    2 ortak ayet · سندس Hint kumaşıdır

  8. ملك

    5 ortak ayet · Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder

  9. سمو

    6 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  10. رضي

    3 ortak ayet · Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt

  11. شيأ

    7 ortak ayet · Şey

  12. حمم

    2 ortak ayet · Hümem kömür demektir

Geçtiği ayetler(26)

Sîga sayfası: الشَّفَاعَةُ
  1. يَوْمَئِذٍ لَا تَنْفَعُ الشَّفَاعَةُ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمَنُ وَرَضِيَ لَهُ قَوْلًا

    Katkıda bulunmakO gün; Rahman’ın izin verdiği ve sözünden hoşnud olduğu kimseden başkasının şefaati fayda vermez.

  2. وَلَا تَنْفَعُ الشَّفَاعَةُ عِنْدَهُ إِلَّا لِمَنْ أَذِنَ لَهُ حَتَّى إِذَا فُزِّعَ عَنْ قُلُوبِهِمْ قَالُوا مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ قَالُوا الْحَقَّ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ

    Katkıda bulunmakO’nun katında, kendisine izin verdiğinden başkası şefaat edemez. Nihayet kalblerindeki korku giderilince: Rabbınız ne dedi? dediler. Hakkı, dediler. Ve O, Aliyy’dir, Kebir’dir.

  3. قُلْ لِلَّهِ الشَّفَاعَةُ جَمِيعًا لَهُ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

    Katkıda bulunmakDe ki: Bütün şefaat Allah’ındır. Göklerin ve yerin mülkü O’nundur. Sonra hepiniz O’na döndürüleceksiniz.

Sîga sayfası: الشَّفَاعَةَ
Sîga sayfası: شَفَاعَتُهُمْ
Sîga sayfası: الشَّافِعِينَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökشفع
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerزوج, نصر, عون, كفل
Zıt Kökوتر
Çekirdek Özet 1Tek olan bir nesneye veya sayıya bir eş ekleyerek onu çift kılmak, bitiştirmek, yanına katılmak
Çekirdek Özet 2Tek başına zayıf kalan tarafa destek olarak eklenmek, katkı sunmak; ilahi izne bağlı işleyen adil destek mekanizması
Çekirdek Özet 3Kişinin irade ve sorumluluğunu yok sayan bir kayırma değil, hak edene ilahi izin dairesinde eklenen tamamlayıcı katkı
Kritik Hata RiskiŞefaatin ilahi adaleti ve kulun sorumluluğunu askıya alan müstakil bir af torpili veya aracılık sanılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
شفİnce bir kenar, örtü, aralık veya temas hattı oluşturma; iki yüzeyin birbirine kavuşması veya örtüşmesi (örnek kökler: dudak ve temas hattı için شفه, saydamlık ve ince aralık için شفف, gün batımı ışık teması için شفق, dengeye ve sağlığa kavuşma için شفي)عع harfinin (göz, açığa çıkma, bağ, kaynak) eklenmesiyle soyut temas hattı somut bir eşleşmeye dönüşmüş; tekil bir nesnenin yanına ikincisi fiilen ve açıkça eklenerek çift kılma, birinin talebine açıktan destek vererek katılma ve katkı sunma anlamı kesinleşmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
شdiş; ısırma, parçalama, keskinlikAyrışmış, bağımsız duran tekil unsuru veya tekliği temsil eder.
فağız; söz, açıklık, kenarİletişim, talep, kenarından yanaşma ve dışa açılma hareketini sağlar.
عgöz; görme, bilme, kaynakAçığa çıkma, tanıklık, doğrudan bağlanma ve kaynağa rabtedilme durumunu ifade eder.
شفعTekil duran bir unsura kenarından (talep veya söz ile) yanaşıp doğrudan görünen ve bağlanan ikinci bir unsur ekleyerek onu çift kılmak, görünür bir destek sağlamak.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamTek olan bir şeyi bir ikincisini yanına ekleyerek çift yapmak. Yanında yavrusu bulunan koyuna veya tek sağımda iki kabı birden dolduracak kadar süt veren deveye bu kökten isim verilmesi (şâfi', şefû').
Cahiliye şiiri kullanımıel-A'şâ'nın beytinde kabilenin ileri gelenlerinden güvenilir birine sığınarak talepte bulunulması ve o kişinin himaye/destek sunması anlamında kullanılmıştır: وَاسْتَشْفَعَتْ مِنْ سَرَاةِ الحَيِّ ذَا ثِقَةٍ / فَقَدْ عَصَاهَا أَبُوهَا وَالَّذِي شَفَعَا
Erken Arapça kullanımİbn Düreyd ve erken dilcilerin aktardığı üzere komşunun bitişik mülkünü satın alarak kendi mülkünü çiftlemesi ve büyütmesi anlamında gayrimenkul hukukundaki ön alım hakkı (şüf'a) kullanımı.

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça شفع kökü, tek bir unsuru çift kılma, birinin yanına eklemlenme ve hukuki/sosyal bir talepte ikinci bir taraf olarak destek verme semantik dairesinde gelişmiştir. Kök biliteral شف (kenar, dudak, kavuşma çizgisi; bkz. İbranice שָׂפָה saphah "dudak, kıyı, sınır", Süryanice ܣܦܬܐ sep̄tā) tabanından genişleyen bir iç Arapça türeme niteliği gösterir. Erken Güney Arapçasında (Epigrafik Güney Arapçası / Sebece) *š-f-ʿ kökü benzer şekilde "bağlanmak, bir araya gelmek, birleşmek" anlam sahasıyla kaydedilmiştir. Kökün İbranice ve Aramicede dini bir şefaat veya ıstılahi aracılık terimi olarak doğrudan yer almaması, Arapçada somut bir sayısal eylemden ("tekil olanı çiftleme") hareketle önce komşuluk hakkı ve mülkiyet birleşmesine (şüf'a), ardından sosyal yardımlaşma ve manevi tanıklık/katkı alanına özgün bir semantik sıçrama yaptığını ortaya koymaktadır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇiftleme, bitiştirme, destek olmaTekil sayıyı çift kılma eyleminden türeyerek komşunun mülküne katılma (şüf'a) ve zayıfa destek olma (şefaat) yönünde genişlemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Arapça ve biliteral kök bağıntılarıEpigrafik Güney Arapçasında birleşme ve iltihak anlamları görülür; Kuzeybatı Sami dillerinde dudak ve kenar tabanıyla akrabadır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrulanmış doğrudan soydaş kök tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, David Cohen, Biella (Dictionary of Old South Arabic).

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
شفعAnlamlıÇift kılmak, eklemek, destek olmakTeki çift yapmak, katkıda bulunmakHedef kök; Kur'an'da geçer
شعفAnlamlıZirveye çıkmak, kalbi kaplamakDağın tepesi, aşk veya korkunun kalbi bürümesiKur'an'da geçmez; yan yana gelme yerine dikeyde üstü kaplama nüansı taşır
فشعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıTehzîbü'l-Luğa kaydına göre ihmal edilmiş kök
فعشKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıTehzîbü'l-Luğa kaydına göre ihmal edilmiş kök
عشفAnlamlıZayıflamak, kurumak, sertleşmekYaşlılıktan veya hastalıktan dolayı zayıflayıp bükülmekKur'an'da geçmez; Tehzîbü'l-Luğa'da müsta'meldir
عفشAnlamlıToplamak, döküntü eşyaDeğersiz eşyaları bir araya getirmek, devşirmekKur'an'da geçmez; Tehzîbü'l-Luğa'da müsta'meldir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
شفعMerkezÇiftleme, destekleme, katkıda bulunmaTek başına zayıf kalan bir tarafa eş olarak eklenip onun ağırlığını artırmaYanına katılma, ortak güç oluşturma
زوجKomşuEşleşme, çift olmaEşit veya denk iki parçanın birbirini bütünlemesiKarşılıklı denklik esastır; destek veya arka çıkma vurgusu içermez
نصرKomşuYardım etme, zafere ulaştırmaGüç kullanarak birini düşmana karşı koruma veya galip kılmaDoğrudan fiili müdahale ve koruma ön plandadır
عونKomşuİane, yük hafifletmeAğır bir yükü kaldırmada başkasına iş gücü veya imkan sağlamaİşin yapılmasına yardımcı olma, yük ortaklığı
كفلKomşuKefil olma, üstlenmeBirinin sorumluluğunu veya bakımını kendi üzerine almaHukuki ve fiili yükümlülüğü tek başına devralma nüansı vardır
وترZıtTek olma, yalnız kalmaÇiftleşmemiş, eşsiz, tekil ve tek başına bırakılmış olmaHedef kökün tam zıddı olup eşsizlik veya teklik durumunu bildirir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaشفعTeki çift kılmak, destek olmakBir başkasının yanına ikinci bir unsur olarak katılıp ona katkı sağlamayı ve güç katmayı ifade eder.Kesin
LatinceIntercedere, adiuvareAraya girmek, katkı sunmak, yardım etmekIntercedere arabuluculuk ve araya girme yönünü karşılar; adiuvare ise destek olmayı içerir fakat teki çiftleme imgesini taşımaz.Güçlü
İngilizceTo pair, intercede, advocate, reinforceÇiftlemek, şefaat etmek, katkı sunmakTo pair kökün somut matematiksel anlamını, intercede ve advocate ise birinin adına sözlü veya fiili destek olma yönünü karşılar.Güçlü
AlmancaPaaren, fürsprechen, beistehenÇiftlemek, birinin lehine konuşmak, arka çıkmakFürsprechen lehine konuşma boyutunu, beistehen yanında durma boyutunu karşılar; eşleme imgesi paaren ile sınırlıdır.Güçlü
FransızcaDoubler, intercéder, épaulerÇiftlemek, araya girmek, omuz vermekÉpauler omuz verme ve destek boyutunu karşılarken intercéder hukuki arabuluculuğu vurgular.Güçlü

Kaynak Lewis & Short Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Duden, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Sayısal çift (zıddı vetr)Yaratılmış varlıkların çift kutuplu yapısıFecr 89:3 bağlamında yaratılmışların çift oluşuna ve teklik zıddına yapılan kozmik yemin.
Meşru toplumsal katkı/destekİnsanlar arası hayırlı veya şerli işlere ortak ve destek olmaNisâ 4:85 bağlamında iyi bir işe katkı sunanın sevaptan pay, kötü bir işe katkı sunanın günahtan pay alması.
Ahirette ilahi izne bağlı şefaatHak eden müminlere peygamber veya meleklerin ilahi rıza dairesinde tanıklık ve desteğiBakara 2:255, Tâhâ 20:109, Meryem 19:87, Necm 53:26 gibi ilahi izin şartına bağlanan ahiret sahneleri.
Müşriklerin asılsız şefaat beklentisinin reddiPutların veya sahte ilahların bağımsız kayırma gücünün imkansızlığıBakara 2:48, En'âm 6:51, Zümer 39:43-44, Müddessir 74:48 bağlamında batıl şefaat beklentilerinin mutlak reddi.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhirette büyük günah sahiplerine şefaatin imkanıMu'tezile adaletin korunması gerekçesiyle şefaati yalnızca derece yükselmesi sayarken, Ehl-i Sünnet ilahi lütuf gereği günahların affı için şefaati hak kabul etmiştir.Hukuki hak edişe karşı lütuf ve ilahi izinle tanınan bağışlanma katkısı.
FıkıhGayrimenkul mülkiyetinde ön alım hakkı (şüf'a)Mülke komşu veya ortak olan kişinin, yabancı bir şahsın mülke girmesini engellemek üzere o hisseyi öncelikle satın alıp kendi mülkünü çiftleme yetkisi.Mülkiyetin birleştirilmesi, komşuluk hakkının korunması ve zararın önlenmesi.
TefsirŞefaat ayetlerinin uzlaştırılmasıŞefaati mutlak reddeden ayetler ile izne bağlayan ayetler arasındaki metodolojik uyumun kurulması.Şefaatin bağımsız bir güç değil, bütünüyle Allah'ın iznine ve rızasına tabi bir şahitlik olduğu tespiti.
HadisHz. Peygamber'in ahiretteki "Şefâat-i Uzmâ"sıMahşer yerindeki genel sıkıntının giderilmesi ve müminler için istiğfar edilmesi bağlamında rivayet edilen şefaat haberleri.Peygamberin ümmetine manevi destek olması ve hesap gününde ilahi rahmete vesile kılınması.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi adalet ve rahmet dengesiMeşru katkı ve izinli ilticaTevhidi zedelemeden kulun liyakatine rahmetin eklenmesiŞefaat, Allah'a rağmen bir hak koparma değil, Allah'ın razı olduğu kimseye rahmetini bir elçi üzerinden akıtmasıdır.Kesin
İlmiArgümantasyon ve delil tamamlamaEk delil ve tanıklık desteğiZayıf kalan önermeyi destekleyip doğruluk değerini pekiştirmeTek başına yetersiz olan bir kanıtın yanına ikinci bir tanık veya belge eklenerek iddianın doğrulanması.Güçlü
SiyasiTemsil, bürokrasi ve lobiReferans olma, tebaanın sesini iletmeHalk ile otorite arasında haklı talepleri çiftleyerek güçlü iletmeGüçsüze haksız torpil geçme değil, haklı talebin idareye ulaştırılmasında refakat ve kefalet sağlama.Güçlü
İktisadiMülkiyetin korunması ve ortaklık (şüf'a)Ön alım hakkı ve sermaye birleşmesiMülkiyet parçalanmasını ve yabancılaşmayı önlemeKomşunun veya ortağın hissesini devralarak iktisadi birimi optimize etme ve zararı bertaraf etme.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSayı teorisinde eşleme (parite) ve vektörel toplamaTekil bir vektöre aynı doğrultuda ikinci bir vektör ekleyerek bileşke büyüklüğü artırma; tekil (2k+1) değerini çift (2k) tabanına tamamlama.Güçlü
Beşeri bilimlerHukukta fer'î müdahillik ve avukatlık (advocacy)Davada tek başına hak arama gücü bulunmayan tarafa hukuki destek olarak eklemlenme ve onun iddialarını çiftleyerek tescil ettirme.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca ahirette belirli kutsal şahsiyetlerin suçluları sorgusuz sualsiz kurtaracağı feodal bir "af aracılığı" veya "torpil" mekanizmasına indirgenmesi; dünyevi hayattaki iyi ve kötü işlere destek olma boyutunun unutulması.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök; teki çift kılma, bir varlığın yanına destek olarak eklemlenme, hayır veya şer hareketlere fiilen katkı sunma ve ahirette bütünüyle Allah'ın iznine bağlı gerçekleşen sadık bir tanıklık ve rahmet katkısıdır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataŞefaat bir kurtarıcı rüşveti veya ilahi iradeyi bypass eden bağımsız bir himaye sanıldığında şirk tuzağına düşülür; bütünüyle reddedildiğinde ise müminler arası tesanüt, ortak sorumluluk ve ilahi rahmetin vesileler üzerinden tecellisi inkar edilmiş olur.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın tevhid anlayışı ile varlık tasavvurunun (yaratılmışların çift, Yaratan'ın tek olması) ve ahiret adaletinin merkezinde durur; insanın ne mutlak yalnız olduğunu ne de sahte ilahların himayesine sığınabileceğini vazeder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Müşriklerin putları aracı saymalarını eleştiren Mekkî ayetlerde (En'âm, Zümer, Yûnus), ilahi izne bağlı şefaati bildiren ayetlerde (Bakara 2:255, Tâhâ 20:109, Necm 53:26) ve toplumsal katkıyı emreden Medenî ayetlerde (Nisâ 4:85).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?"Peygamber bizi ne olursa olsun kurtarır" şeklindeki amelsiz teslimiyetçiliği yıkar; aynı zamanda "insan ameliyle tamamen yapayalnızdır, hiçbir destek ve rahmet vesilesi yoktur" şeklindeki katı deist veya bireyci algıyı tashih eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamTek bir varlığın veya sayının yanına ikincisini katarak onu çift yapmak; bitişik mülkü satın alarak mülkiyeti birleştirmek.
  • Soyut anlamBir kimsenin talebine, eylemine veya durumuna destek olarak katılmak; onun tekil yetersizliğine ilave bir güç ve tanıklık sunarak katkıda bulunmak.
  • Sistematik karşılıkİlahî izin ve meşruiyet şartına bağlı olarak, hak sahibinin liyakatine eklemlenen ve onu sonuca ulaştıran çiftleyici ve tamamlayıcı destek mekanizması.
  • LaTeX modeliS(x)=x+∑iδ(i,x)⋅ci
  • LaTeX açıklaması

Modelde x tekil bireyin veya amelin asli değerini ve başlangıç durumunu temsil eder. ci sisteme dışarıdan eklenen katkıyı veya desteği simgeler. δ(i,x) ise ilahi izin, rıza ve liyakat fonksiyonudur; meşru şartlar sağlanmadığında sıfır değerini alarak izinsiz veya batıl katkıyı geçersiz kılar, şartlar sağlandığında ise katkıyı ana değere ekleyerek (S(x)) tekil durumu çiftlenmiş, güçlendirilmiş bir sonuca ulaştırır.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ش