شهب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ش-ه-ب4 sîga, 23 mücavir kök, 5 ayet, 4 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بِشِهَابٍلمسوَشُهُبًاخبرشهبحرسسمعثقبشِهَابٌتبعشِهَابًاوجدشددرصدقعد

KökSîga 4Ayet 5Sure 4Mücavir 23

▶ Ağı aç (3B)

شهب

ش - ه - ب

KÖK
  • 5 geçiş
  • 5 ayet
  • 4 sîga
  • 12 sözlük

Gök taşı demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Gök taşı demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.575 harf
باب الهاء والشين والباء معهما هب ش، ش ه ب، ب ه ش، ش ب ه مستعملات هبش: يُقال: تَهَبَّشوا، وتحبّشوا، أي: اجتمعوا، والاسم: الهُباشةُ والحباشة، أي: الجماعة. شهب: الشَّهَبُ والشُّهبةُ: لون بياضٍ يصدعُه سوادٌ في خلاله. والعَنْبرُ الجيّد لونُه أَشْهبُ. وآشهابَّ رأسه، إذا غلب بياضه سواده، واشتهب كذلك. ويومٌ أَشْهبُ، أي: ذو ريحٍ باردة، وليلةٌ شَهْباءُ كذلك، وكتيبةٌ شهباء لما فيها من بياض السِّلاحِ في
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR596 harf
الشُهْبَةُ في الألوان: البياضُ الذي غلب على السواد. وقد شَهِبَ الشيء بالكسر شَهَباً، وأشْتَهَبَ الرأسُ. وفرسٌ أَشْهَبُ، وقد اشْهَبَّ اشْهِباباً، واشْهابَّ اشْهيباباً مثله. وغُرَّةٌ شَهْباءُ، وهو أن يكون غُرَّةِ الفرسِ شَعَرٌ يخالف البياضَ. واشْهابَّ الزرعُ، إذا هاج وبقي في خلاله شيءٌ أخضر. ويقال لليوم ذي الرِيح الباردة والصَقيع: أشْهَبُ، والليلةُ شَهباءُ. وكتيبةٌ شهباءُ، لبياض الحديد. والنصلُ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR10.520 harf
ه ش ب شهب ، شبه ، هبش ، بهش : مستعملة . شهب : الليث : الشَّهَب : لون بياض يَصْدَعه سوادٌ في خلاله ، وأَنشد : وَعَلا المفارقَ رَبْعُ شَيْبٍ أَشهب قال : والعنبر الجيِّد لونُه أَشهب ، ويقال اشهابَّ رأسي : إذا كان البَياض غالباً للسّواد واشتهب كذلك ، وأنشد : شاب بعدي رأسُ هذا واشتهب ويوم أَشهب : ذو ريح بارِدة ، وليلةٌ شهْباء كذلك ، وكتيبة شهباء ، لما فيها مِنْ بياض السِّلاح في خلال السَّواد . ويقال
Maddenin bağlantısı

ه ش ب شهب ، شبه ، هبش ، بهش : مستعملة . شهب : الليث : الشَّهَب : لون بياض يَصْدَعه سوادٌ في خلاله ، وأَنشد : وَعَلا المفارقَ رَبْعُ شَيْبٍ أَشهب قال : والعنبر الجيِّد لونُه أَشهب ، ويقال اشهابَّ رأسي : إذا كان البَياض غالباً للسّواد واشتهب كذلك ، وأنشد : شاب بعدي رأسُ هذا واشتهب ويوم أَشهب : ذو ريح بارِدة ، وليلةٌ شهْباء كذلك ، وكتيبة شهباء ، لما فيها مِنْ بياض السِّلاح في خلال السَّواد . ويقال للشجاع : شِهاب ، وجمعُه شُهبان . قال ذو الرمة : إذا عَمّ داعيها أَتته بمالك وشُهبانِ عمرو كلُّ شَوْهاءَ صِلْدِمِ عم داعيها : أي دعا الأب الأكبر ، وأراد بشهْبان عمرو : بني عمرو بن تميم ، وأما بنو المنذر فإنهم يسمَّون الأشاهِب لجمالهم ، قال الأعشى : وبنو المنذر الأشاهب وقال أبو سعيد : شَهَّبَ البردُ الشجرَ : أي غَيَّرَ ألوانها ، وشهَّبَ الناسَ البردُ . والشوْهاء : الفَرَس الرايعة الواسعةُ الفم ، والصِّلْدِم الصُّلب . أبو عبيد عن الأصمعي : يقال كَتيبة شهباء إذا كانت عِلْيتَها بياضُ الحديد . وقال غيره : سَنَة شهباء : إذا كانت جَدْبةً ، ويوم أشهب : ذو حَلِيتٍ وأَزيز . وقال الليث : اشهابَّ الزّرع : إذا كاد يهيج وفي خلاله خُضْرة . وقال : اشهابَّت مَشافِرُه . والشِّهاب : شعْلة نار ساطع ، والجميع الشُّهْبُ والشُّهْبان ، ويقال للرجل الماضي في الحَرْب : شهابُ حَرْب . وقال الله جلّ وعزّ : ( بِخَبَرٍ أَوْ ءَاتِيكُمْ بِشِهَابٍ ( . قال الفرّاء : نَوَّن عاصمٌ والأعشَى فيهما ، قال : وأضافَه أهلُ المدينة ) ءَاتِيكُمْ بِشِهَابٍ ( قال : وهذا ممّا يُضَاف الشيءُ إلى نفسه . وأخبرني المنذريُّ عن الحَرّاني عن ابن السكيت قال : الشِّهاب : العُودُ الذي فيه نار . وقال أبو الهيثم : الشِّهاب أصلُ خشَبَة أو عُود فيها نارٌ ساطِعَة ، ويقال للكوكب الذي ينقضُّ على إثر الشّيطان بالليل : شِهاب . قال الله جلّ وعزّ : ( خَطِفَ الْخَطْفَةَ فَأَتْبَعَهُ ) ( الصَّافات : 10 ) . وسمعتُ غيرَ واحدٍ من الأعراب يقول للَّبن المَمزْوج بالماء : شَهاب ، كما ترى بفتح الشين . وقال أبو حاتم : هو الشُّهابة بضمّ الشين ، وَهو الفَضيخُ والخَضَار ، والشَّهاب والسَّجاج والسَّحار والضَّياح والسَّمار ، كلُّه واحد . والشَّهبَان والشَّبهان : شجرٌ معروفٌ يُشْبِه الثُّمام . أنشد المازِنيّ : وما أَخَذَ الدِّيوانَ حتى تَصَعْلَكا زماناً وحَتَّ الأشْهبان كِلاهما الأشْهبان : عامان أَبْيضان ليس فيهما خُضْرَة من النَّبات . وسنَة شَهْباء : جَدْبة كثيرةُ الثَّلْج . والشَّهْباء أَمْثَلُ من البيضاء . والحَمراء أشَدّ من البَيْضاء ، وَسَنَةٌ غَبْرَاء : لا مَطَرَ فيها ، وقال : إذا السَّنةُ الشَّهباءُ حَلَّ حَرَامُها أيْ حَلَّت المَيْتَةُ فيها . وقال أبو عبيدة : الشُّهْبة في ألوانِ الخَيْل : أنْ تَشُقَّ معظَمَ لونه شَعْرَةٌ أو شَعَرَاتٌ بيضُ ، كُميتاً كان أو أدْهَم أو أشقَر . بهش : قال ابن شميل : بَهْشُ الصَّقْر للصَّيْد : تَفَلُّتُهُ عليه ، وبَهَشَ الرّجلُ إلى الرَّجُل : كأنّه يتناوَلُه لينصُوَه : أي ليأخُذَ بناصِيَته فيجرَّه ، وقد تَبَاهَشا : إذا تَناصَيا برءُوسِهِما ، وإن تناوَلَه ولم يأخُذْه أيضاً فقد بَهَشَ إليه ، ونَصَوْتُ الرجُلَ نَصْواً : إذا أخَذتَ برأسِه ، ولفلانٍ رأسٌ طويلٌ : أي شَعْرٌ طويلٌ . وفي الحديث : أَنّ النبي ( صلى الله عليه وسلم ) كانَ يُدلِعُ لسانَه للحَسن بنِ عليّ فإِذا رَأَى الصَّبيُّ حُمْرَةَ لسانه بَهشَ إليه . قال أبو عبيد : يقال للإنسان إذا نظر إلى شيء فأعجَبَه واشتَهاه ، فتناوَله وأَسْرَع إليه وفَرِح به : قد بَهَش إليه . وقال المغيرة بن حَبْناء التميميّ : سَبقتُ الرِّجالَ الباهِشِين إلى النَّدى فعالاً ومَجْداً والفعالُ سِباقُ وفي حديثٍ آخَرَ ، أنّ رجلاً سأل ابنَ عبّاس عن حَيَّة قَتَلَها وهو مُحرِم فقال : هل بَهَشَتْ إليك ؟ أراد : هل أقبلَتْ إليك تريدُك ؟ قال أبو العبّاس : قال ابن الأعرابي : البَهْش : الإسراع في المعروف بالفرح . وفي حديث آخر أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) قال لرجل : أَمِنْ أَهْلِ البَهْش أنت ؟ أرادَ : أمن أهلِ البلاد التي يكون بها البَهْش ؟ والبَهْش هاهنا فيما رَوَى ابنُ نَجْدة ، عن أبي زيد أنه قال : الخَشْل : المُقْل اليابس ، والبَهْش : رَطبُه . والمُلْج : نَواه ، والحَتِيُّ : سُوَيقُه . وقال الليث : البَهْشُ رديءُ المُقْل ، ويقال : هو ما قد أُكِل قِرْفُه ، وأنشد : كما يَحْتَفِي البَهْشَ الدّقيقَ الثعالبُ قلت : والقولُ في تفسير البَهْش ما فسّره أبو زيد . وقال الليث : رجل بَهِش شِنّ بمعنًى واحد ، وقد بَهَشْتُ إلى فلان . بمعنى حَنَنْتُ إليه . قلت : والقول في تفسير البَهْشِ ما قاله أبو عبيد وابن الأعرابيّ . وقال الليث : بَهَش القومُ وبَحَشُوا : أي اجتَمَعوا . قلتُ : هذا عندي وَهْم ، والذي أراده الليث : تَحَبَّشُوا وتَهبَّشوا : إذا اجتمَعوا الهاء والحاء قبل الباء ، ولا يُعرَف بَحَش في كلام العرب . هبش : أهمله الليث ، وروى أبو العبّاس عن ابن الأعرابي أنه قال : الهَبْش : ضربُ التَّلف ، وقد هَبَشَه : إذا أَوجَعَه ضَرْباً . وقال اللحياني : هو يهبش لِعياله ويَهْتَبِش ويَحرِف ويَحْترِف ويَخْرِش ويَخْترِش معناها يَكسَب ويَطلُب ويَحتال . وقال الأصمعيّ : الهُباشة والحُباشة : الجماعة من الناس . وقال الرُّوَاسيّ : إنّ المجلسَ لَيَجمعُ هُباشات وحُباشات : أي ناساً ليسوا من قبيلةٍ واحدة ، وقد تهبَّشوا وتحبَّشوا : إذا اجتمعوا . ومنه قولُ رؤبة : لولا هُباشاتٌ من التَّهْبِيشِ لِصبْيةٍ كأَفْرِخِ العُشُوشِ قال : أراد بالهُباشات : ما كَسَبه من المال وجَمَعه . شبه : قال الليث : الشَّبَه : ضَربٌ من النُّحاس يُلقَى عليه دواءٌ فيصفرّ ، وسُمِّي بالشَّبَه لأنه شُبِّه بالذَّهَب . وتقول : في فلانٍ شَبَهٌ من فلان ، وهو شَبَههُ وشِبْههُ وشَبِيهه . وقال العجّاج يصف رَمْلاً : وشَبَهٌ أَمَيلُ مَيْلانيُّ ويقال : شبَّهتُ هذا بهذا ، وأشْبَه فلانٌ فلاناً . وقال الله جلّ وعزّ : ( مِنْهُ آيَاتٌ مُّحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ ) ( آل عِمرَان : 7 ) . قيل : معناه يُشبه بعضُها بعضاً . قلت : وقد اختلف المفسِّرون في تفسير قوله : ( وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ ( ؛ فرُوي عن ابن عبّاس أنه قال : المتشابهات ( ألم ) و ( ألر ) وما اشتبه على اليَهود من هذه ونحوِها . قلت : وهذا لو كان صحيحاً عن ابن عباس كان التفسير مسلّماً له ، ولكنّ أهلَ المعرفة بالأخبار وَهَّنوا إسناده ، وقد كان الفرّاء يذهب إلى ما رُوِي عن ابن عبّاس في هذا ورُوِي عن الضحّاك أنه قال : المُحْكَمات : ما لم يُنسَخ ، والمتشابِهات : ما قد نُسخ . وقال غيره : المُتشابِهات هي الآيات التي نَزلتْ في ذِكر القيامة والبَعْث ، ضَرْبَ قوله : ( الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُواْ هَلْ نَدُلُّكُمْ عَلَى رَجُلٍ يُنَبِّئُكُمْ إِذَا مُزِّقْتُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍ إِنَّكُمْ لَفِى خَلْقٍ ( . ( سبأ : 7 ، 8 ) . وضَرْبَ قوله : ( ( خَلْقٍ جَدِيدٍ أَفْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِباً أَم بِهِ جِنَّةٌ بَلِ الَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ بِالاَخِرَةِ فِى الْعَذَابِ وَالضَّلَالِ الْبَعِيدِ أَفَلَمْ يَرَوْاْ إِلَى مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ مِّنَ السَّمَآءِ وَالاَرْضِ إِن نَّشَأْ نَخْسِفْ بِهِمُ الاَرْضَ أَوْ نُسْقِطْ عَلَيْهِمْ كِسَفاً مِّنَ السَّمَآءِ إِنَّ فِى ذَلِكَ لاََيَةً لِّكُلِّ عَبْدٍ مُّنِيبٍ وَلَقَدْ ءَاتَيْنَا دَاوُودَ مِنَّا فَضْلاً ياَجِبَالُ أَوِّبِى مَعَهُ وَالطَّيْرَ وَأَلَنَّا لَهُ الْحَدِيدَ أَنِ اعْمَلْ سَابِغَاتٍ وَقَدِّرْ فِى السَّرْدِ وَاعْمَلُواْ صَالِحاً إِنِّى بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ وَلِسُلَيْمَانَ الرِّيحَ غُدُوُّهَا شَهْرٌ وَرَوَاحُهَا شَهْرٌ وَأَسَلْنَا لَهُ عَيْنَ الْقِطْرِ وَمِنَ الْجِنِّ مَن يَعْمَلُ بَيْنَ يَدَيْهِ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَمَن يَزِغْ مِنْهُمْ عَنْ أَمْرِنَا نُذِقْهُ مِنْ عَذَابِ السَّعِيرِ يَعْمَلُونَ لَهُ مَا يَشَآءُ مِن مَّحَارِيبَ وَتَمَاثِيلَ وَجِفَانٍ كَالْجَوَابِ وَقُدُورٍ رَاسِيَاتٍ اعْمَلُو ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 اْ ءَالَ دَاوُودَ شُكْراً وَقَلِيلٌ مِّنْ عِبَادِىَ الشَّكُورُ فَلَمَّا قَضَيْنَا عَلَيْهِ الْمَوْتَ مَا دَلَّهُمْ عَلَى مَوْتِهِ إِلاَّ دَابَّةُ الاَرْضِ تَأْكُلُ مِنسَأَتَهُ فَلَمَّا خَرَّ تَبَيَّنَتِ الْجِنُّ أَن لَّوْ كَانُواْ يَعْلَمُونَ الْغَيْبَ مَا لَبِثُواْ فِى الْعَذَابِ الْمُهِينِ لَقَدْ كَانَ لِسَبَإٍ فِى مَسْكَنِهِمْ ءَايَةٌ جَنَّتَانِ عَن يَمِينٍ وَشِمَالٍ كُلُواْ مِن رِّزْقِ رَبِّكُمْ وَاشْكُرُواْ لَهُ بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ وَرَبٌّ غَفُورٌ فَأَعْرَضُواْ فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ وَبَدَّلْنَاهُمْ بِجَنَّاتِهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَوَاتَىْ أُكُلٍ خَمْطٍ وَأَثْلٍ وَشَىْءٍ مِّن سِدْرٍ قَلِيلٍ ذَلِكَ جَزَيْنَاهُمْ بِمَا كَفَرُواْ وَهَلْ نُجْزِى ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 إِلاَّ الْكَفُورَ ) ( الصافات : 15 17 ) فهذا الذي تَشابَه عليهم فأَعلمهم الله جلّ وعزّ الوجهَ الذي ينبغي أن يستدلّوا به على أنّ هذا المُتشابه عليهم كالظاهر لو تدبَّروه ، فقال : ( خَصِيمٌ مٌّ بِينٌ وَضَرَبَ لَنَا مَثَلاً وَنَسِىَ خَلْقَهُ قَالَ مَن يُحىِ الْعِظَامَ وَهِىَ رَمِيمٌ قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِى ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 أَنشَأَهَآ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَهُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ ( إلى قوله : ( مِّنْه تُوقِدُونَ أَوَلَيْسَ الَذِى خَلَقَ السَّمَاواتِ وَالاَرْضَ بِقَادِرٍ عَلَى أَن يَخْلُقَ مِثْلَهُم ) ( يس : 78 81 ) ، أي إذا كنتم قد أقررتم بالإنشاء والابتداء فما تُنكرون من البَعْث والنُّشور ؟ وهذا قولُ كثيرٍ من أهل العلم ، وهو بيِّن واضح ، وممّا يدلّ على هذا القول قولُه جلّ وعزّ : ( فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَآءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغَآءَ تَأْوِيلِهِ ) ( آل عِمرَان : 7 ) ، أي أنهم طلبوا تَأْويل بَعْثِهم وإحيائهم ، فأَعلم الله أنَّ تأْويلَ ذلك ووقتَه لا يَعلمُه إلاّ الله جلّ وعزّ . والدَّليل على ذلك قوله : ( هَلْ يَنظُرُونَ إِلاَّ تَأْوِيلَهُ يَوْمَ يَأْتِى تَأْوِيلُهُ ) ( الأعرَاف : 53 ) يريد قيامَ الساعة وما وُعدوا من البَعْث والنُّشور وهذا قولُ كثير من أهل العلم والله أعلم . وأمَّا قولُه عزّ وجلّ ) وَأُتُواْ بِهِ مُتَشَابِهاً ) ( البَقَرَة : 25 ) فإن أهل اللغة قالوا : معنى قوله : ( مُتَشَابِهاً ( يُشْبِه بعضُه بعضاً في الجودةِ والحُسْن . وقال المفسِّرون : ( مُتَشَابِهاً ( يُشْبه بعضُه بعضاً في الصُّورة ، ويختلف في الطعم ، ودليل المفسِّرين قوله جلّ وعزّ : ( هَاذَا الَّذِى رُزِقْنَا مِن قَبْلُ ) ( البَقَرَة : 25 ) لأنّ صُورته الصُّورة الأولى ، ولكنَّ اختلافَ الطُّعوم مع اتِّفاق الصُّورة أَبلَغ وأَغْرب عند الخلق ، لو رأيْتَ تُفَّاحاً فيه طَعم كلِّ الفاكهة لكان نهايةً في العجب . ورَوَى أبو العباس عن ابن الأعرابيّ أنّه قال : شَبِّه الشيءُ : إذا أَشْكَل ، وشَبَّه : إذا ساوَى بين شيءٍ وشيء . قال : وسأَلْتُه عن قوله : ( وَأُتُواْ بِهِ مُتَشَابِهاً ( ، فقال : ليس من الاشتباه المُشْكِل ، إنَّما هو من التَّشابُه الذي هو بمعنى الاشتباه . وقال الليث : المُشْبهات من الأمور : المُشْكِلات ، وتقول : شَبَّهتَ عليّ يا فلانُ : إذا خَلَّط عليك ، واشْتَبَه الأمر : إذا اخْتَلط ، وتقول : أَشْبَه فلانٌ أباه ، وأنتَ مثله في الشَّبه والشِّبْه ، وفيه مَشابِه من فلان ، ولم أَسمع فيه مَشْبَهة من فلان ، وتقول : إنِّي لفي شُبْهَةٍ منه . رُوِي عن عمَرَ أنه قال : اللَّبَنُ يُشْبَه عليه ، ومعناه أَنَّ المُرْضِعة إذا أَرْضَعتْ غلاماً فإِنه يَنْزِع إلى أَخلاقِها فيُشْبِهها ، ولذلك يُختار للرَّضيع امرأةٌ عاقلةٌ غيرُ حَمْقاءَ . وفي الحديث : نَهى رسولُ الله ( صلى الله عليه وسلم ) أن تُسْتَرْضَعَ الحَمقاء ، فإنَّ اللَّبن يُشَبَّه . وحُروف الشين يقال لها : أَشْباه ، وكذلك كلُّ شيءٍ يكون سواءً فإِنها أَشباه ، كقول لَبِيدٍ في السَّواري وتَشْبِيه قوائم النَّاقة بها : كعُقْرِ الهاجِريّ إذا ابْتَناه بِأَشْباهٍ حُذِين على مِثالِ قال : شبَّه قوائمَ ناقتِه بالأساطين . قلت : وغيرُه يَجْعَلُ الأشباهَ في بيت لَبِيد الآجُرَّ ؛ لأنّ لَبِنَها أَشباهٌ يُشْبه بعضُها بعضاً ، وإنما شبَّه ناقته في تمام خَلْقِها وحَصانة جِبِلَّتِها بقَصْرٍ مَبنِي بالآجرّ . وقال الليث : الشَّباه حَبٌّ عَلَى لَوْن الحُرْف يُشْرَبُ للدَّواء . والشَّبَهان : الثُّمام ، ومنه قوله : وأسفلُه بالمَرخِ والشَّبَهان وجمع الشُّبْهَة : شُبَه ، وهو اسمٌ من الأشْباه .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.321 harf
(باب الشين والهاء وما يثلثهما) (شهو) الشين والهاء والحرف المعتل كلمة واحدة، وهي الشّهوة. يقال: رجلٌ شَهْوانُ، وشيءٌ شَهِيّ. (شهب) الشين والهاء والباء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على بياض في شيءٍ من سواد، لا تكون الشُّهبةُ خالصةً بياضاً. ومن ذلك الشُّهبة في الفرَس، هو بياضٌ يخالطُهُ سَواد. ويقال كَتِيبةٌ شَهباء، إِذا كانت عِليتُها بياضَ الحديد، ويقال لليوم ذي البرد والصُّرَّاد([1]): أشهبُ، والليلة الشّهباءُ.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR269 harf
- الشهاب: الشعلة الساطعة من النار الموقدة، ومن العارض في الجو، نحو: ﴿فأتبعه شهاب ثاقب﴾ [الصافات/10]، ﴿شهاب مبين﴾ [الحجر/18]، ﴿شهابا رصدا﴾ [الجن/9]. والشهبة: البياض المختلط بالسواد تشبيها بالشهاب المختلط بالدخان، ومنه قيل: كتيبة شهباء: اعتبارا بسواد القوم وبيياض الحديد.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR487 harf
ش ه ب فيه شهبة وشهب وهو بياض يصدعه سواد خلاله واشهاب واشتهب‏.‏ قال‏:‏ قالت الخنساء لما جئتها شاب بعدي رأس هذا واشتهب ومن المجاز‏:‏ نصل أشهب‏:‏ برد فذهب سواده‏.‏ واشهاب الزرع‏:‏ هاج‏.‏ وسقاه الشهاب‏:‏ الضياح‏.‏ وعام أشهب وسنة شهباء كما يقال‏:‏ بيضاء وحمراء وغبراء وكهباء وظلماء وشهبتهم السنة‏.‏ وكتيبة شهباء‏:‏ لشهبة الحديد‏.‏ ويوم أشهب وليلة شهباء إذا هبت فيهما ريح باردة‏.‏ وفلان شهاب حرب
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR6.343 harf
الشَّهَبُ والشُّهْبةُ: لَونُ بَياضٍ، يَصْدَعُه سَوادٌ في خِلالِه؛ وأَنشد: وعَلا الـمَفارِقَ رَبْعُ شَيْبٍ أَشْهَبِ والعَنْبَرُ الجَيِّدُ لَوْنُه أَشْهَبُ؛ وقيل: الشُّهْبة البَياضُ الذي غَلَبَ على السَّوادِ. وقد شَهُبَ وشَهِبَ شُهْبةً، واشْهَبَّ، وجاءَ في شِعْرِ هُذيلٍ شاهِبٌ؛ قال: فَعُجِّلْتُ رَيْحانَ الجِنانِ، وعُجِّلُوا * رَمَاريمَ فَوَّارٍ، من النَّارِ، شاهِبِ وفَرَسٌ أَشْهَبُ، وقدِ اشْهَبَّ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.573 harf
الشهب محركة: لون بياض يصدعه سواد في خلاله كالشهبة بالضم لا البياض الصافي كما وهم فيه بعض، وأنشد: وعلا المفارق ربع شيب أشهب وقيل: الشهب والشهبة: البياض الذي غلب على السواد. وقد شهب وشهب ككرم وسمع شهبة واشهب كاحمر، وهو أشهب. و جاء في شعر هذيل شاهب. قال: فعجلت ريحان الجنان وعجلوا زمازيم فوار من النار شاهب وفرس أشهب. وقد اشهب اشهبابا. واشهاب اشهيبابا مثله.
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR10.484 harf
شَهِبَ 1 شَهِبَ ذ , (S, Msb, K,) aor. شَهَبَ , (Msb, K,) inf. n. شَهَبٌ, (S, Mgh, Msb, K, *) It (a thing, S) was, or became, of the colour termed شُهْبَة, (S, Msb, K,) i. e. of a [gray] colour in which whiteness predominated over blackness, (S, Mgh, Msb,) or in which whiteness was interrupted by blackness; (K, * TA;) as also شَهُبَ, aor. شَهُبَ ; and ↓ اشهبّ; (K;) the last, inf. n. اِشْهِبَابٌ,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR941 harf
شَهَبَ شَهَبَ A ( n. ac. شَهْب 1 ), a. Scorched; spoilt the complexion of. شَهِبَ شَهِبَ A شَهُبَ U ( n. ac. شَهَب 4 ), a. Was, became ash-coloured, grayish. شَهَّبَ شَهَّبَ II , a. Scorched & c. أَشْهَبَ أَشْهَبَ IV , a. Destroyed the cattle of, beggared. اِشْتَهَبَ اِشْتَهَبَ VIII , اِشْهَبَّ IX , اِشْهَاْبَّ XI , a. Was, became ash-coloured, ashen, grayish. شَهْب شَهْب 1 , a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR18.210 harf
شهب شَهِبَ - يَشْهَبُ (شَهُبَ - يَشْهُبُ) - شِهَاب -شُهُب شَهِبَ - يَشْهَبُ (شَهُبَ - يَشْهُبُ) + الكائن: يحترق ويتوهج بنار ولهب أبيض يشوبه قليل من السواد شَهِبَت - تَشْهَبُ + النار: يكون لهيبها أبيضاً ساطعاً في أغلبه ويتخلله بعض الدخان الأسود شِهَاب: على وزن " فـِعال" اسم فعل مبالغة من " شَهِبَ - يَشْهَبُ ": وهو كذلك اسم آلة منه: النار
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler23 mücavir (32 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حرس

    1 ortak ayet · Hars (se) ekin demektir

  2. ثقب

    1 ortak ayet · Delik demektir

  3. قبس

    1 ortak ayet · Meşale, ateş demektir

  4. وجد

    2 ortak ayet · Su birikintisidir

  5. لمس

    1 ortak ayet · Birbirinize dokundunuz

  6. خطف

    1 ortak ayet · Hatfe daldan yapılmış, yaya bağlanan ip ile kuşu birden…

  7. رصد

    1 ortak ayet · “Rusde”, yaban hayvanın düşmesi için açılmış ve üstü…

  8. سرق

    1 ortak ayet · Çaldı

  9. تبع

    2 ortak ayet · İnek yavrusu, dana demektir

  10. سمع

    2 ortak ayet · İşiten

  11. صلي

    1 ortak ayet · Ona yaslanırlar

  12. قعد

    1 ortak ayet · Temel demektir

Geçtiği ayetler(5)

  1. إِلَّا مَنِ اسْتَرَقَ السَّمْعَ فَأَتْبَعَهُ شِهَابٌ مُبِينٌ

    Ateş parçasıAncak kulak hırsızlığı yapan olursa; apaçık görülen bir ateş onu kovalar.

  2. إِلَّا مَنْ خَطِفَ الْخَطْفَةَ فَأَتْبَعَهُ شِهَابٌ ثَاقِبٌ

    Ateş parçasıAncak çalıp çırpan olursa; onu da hemen delip geçen yakıcı bir alev takib eder.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökشهب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنور, ضأ, شعل, قبس, جذو
Zıt Kökظلم
Çekirdek Özet 1Karanlığın veya zıt bir rengin içinde parıldayan, beyazlığı siyahlığıyla karışık parlak ateş ve ışık yalımı
Çekirdek Özet 2Karanlığı delip geçen delici alev, semavî korunma kalkanı ve aydınlatıcı/yakıcı ateş közü
Çekirdek Özet 3Gaybî sınır ihlallerini engelleyen keskin savunma düzeneği ve ontolojik bilgi güvenliği
Kritik Hata RiskiKavramı yalnızca mekanik bir taş parçasına indirgeyerek ayetlerdeki nüfuz edici ilahî muhafaza ve ışık dinamiğini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
شهGörünür olma, algı alanına çıkma, dikkat çekecek derecede belirginleşme ve yükselme (شهد, شهر, شهق, شهو)بİçe nüfuz etme, barınma ve somut bir kütle/kıvılcım halinde sabitlenerek karanlığın içine delip geçici bir ateş parçası olarak ayrışma

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
شDişKeskinlik, parçalama, sürtünmeyle açığa çıkan şiddet ve yarıp geçme
هKollarını kaldırmış insanDikkat çekme, ansızın beliren görünürlük, parlama ve ortaya çıkış
بEv, çadırSınırlı bir mekan, içe giriş, odaklanmış bir kütle veya kabuk
شهبDiş, ortaya çıkan varlık ve mekanKaranlık uzamı keskin bir parıltıyla yarıp geçen, ansızın görünür olan ve odaklanmış bir ateş parçasında cisimleşen ışık

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSiyah ile beyazın birbirine karıştığı alacalı renk; atın tüyünde siyah kıllar arasına beyazın karışması, demir zırhların parıltısı veya karanlık içinde aniden çakan parlak alev yalımı
Cahiliye şiiri kullanımıİmruü’l-Kays saçlarının ağarmasını ve siyahın içine beyazın girmesini şu mısra ile tasvir eder: قَالَتِ الْخَنْسَاءُ لَمَّا جِئْتُهَا / شَابَ بَعْدِي رَأْسُ هَذَا وَاشْتَهَبْ
Erken Arapça kullanımHüzeyl şiirinde yakıcı ve parıldayan alev nitelemesi olarak geçer: فَعُجِّلْتُ رَيْحَانَ الْجِنَانِ وَعُجِّلُوا / رَمَارِيمَ فَوَّارٍ مِنَ النَّارِ شَاهِبِ

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn ve Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça شهب kökü, Semitik dillerin genelinde doğrudan birincil bir gök taşı terimi olmaktan ziyade, baskın bir arka plan rengi (özellikle karanlık/siyah) üzerinde beliren beyazlık, kül rengi, parlama ve alacalılık semantik matrisine dayanır. Kökün İbranice ve Süryanicede birebir aynı üçlü ses dizilişiyle doğrudan kök akrabalığı sınırlı olup, kökteki شه ikili çekirdeği genel Sami ufkunda ortaya çıkma, parıldama ve şahit olunma anlamlarıyla bağlantılıdır. Arap dilinde kök, hem rengin alacalığını (siyah-beyaz karışımı at, demir zırhın donuk ak parıltısı) hem de bu donukluk veya karanlık içinden aniden fırlayan ışıklı parlak ateşi (şihâb) ifade edecek şekilde özelleşmiştir. Bu doğrultuda kök, fiziksel olarak karanlık gökyüzünde bir çizgi halinde parıldayan meteorik alevleri niteleyen özel bir ada dönüşmüştür.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab ve Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSiyahın içindeki beyazlık ve parlak alevRenk karışımından fışkıran parıltıya ve karanlık geceyi yaran ateşe doğru semantik kaymaKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİki harfli شه çekirdeği üzerinden görünürlükGörünür olma ve dikkat çekici bir aydınlıkla belirme dairesinde ortaklıkGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dış halkalarda düzenli fonetik ve semantik denklik tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha ve David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
شهبAnlamlıAlacalı parlaklık ve ateş parçasıKaranlıkta çakan alev, siyah-beyaz karışımı renkHedef kök; Kur'an'da geçer
شبهAnlamlıBenzerlik ve belirsizlikİki şeyin birbirine karışması, ayrımın zorlaşmasıKur'an'da geçer; zihinsel alacalık/karışıklık
هشبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilir
هبشAnlamlıToplama ve devşirmeBir şeyi derleyip bir araya getirme, kazanç sağlamaKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta‘mel
بشهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilir
بهشAnlamlıGüler yüz gösterme ve yumuşaklıkBir kimseye neşeyle yönelme, el uzatmaKur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta‘mel

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
شهبMerkezParıldayan delici alevKaranlık içinde aniden çakan, hareketli ve delici parlak ateşHem rengi hem yakıcı ışık fırlayışını içerir
نورKomşuYaygın aydınlıkIsı ve yakıcılık taşımayan, bütünü görünür kılan duru ışıkCisimsel bir alevden ziyade aydınlatıcı ilkedir
ضأKomşuKaynak ışığıKendi özünden parlayan, göz alıcı ve hararetli parlaklıkIşığın kaynağından yayılan kuvvetli parıltı
شعلKomşuAlev almaBir maddenin tutuşmasıyla yükselen dalgalı alevHarekete geçen ateşin tutuşma biçimi
قبسKomşuAlınan ateşBir odaktan faydalanmak üzere taşınan kor veya alevİktibas edilen, aydınlanma ve ısınma amaçlı kor
جذوKomşuSabit köz parçasıBaşında alevi kalmamış, derinden yanan kalın odun ateşiDurağan ve taşınabilir sıcaklık odağı
ظلمZıtKaranlık ve örtünmeIşığın ve görünürlüğün tamamen ortadan kalkması durumuParıltının ve delici alevin zıddı olan mutlak zemin

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaشهبParıldayan alev, meteorKaranlık içinden fırlayan ak kor ve delici ışık kütlesiKesin
LatinceFax, sidus, fulgurAlev meşalesi, kayan yıldız, şimşekHızlıca akan ışığı karşılar; siyah-beyaz alacalığını dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceMeteor, fireball, blazing torchGök taşı, ateş topu, meşaleHareketi ve yanan kütleyi verir; rengin özgün kuramsal tabiatını tam kapsamazGüçlü
AlmancaSternschnuppe, FeuerballKayan yıldız, ateş küresiGöksel akışı ve yanmayı açıklar; alacalı donukluk nüansı eksiktirGüçlü
FransızcaMétéore, bolide, brandonGök taşı, akkor kütle, meşaleAtmosferik parlamayı karşılar; kökün iç renk ikiliğini taşımazGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch ve Lane's Arabic-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
شِهَابٌ ثَاقِبٌ / شِهَابٌ مُبِينٌGaybı koruyan delici semavî alevŞeytanların melekût aleminden haber çalmasını engelleyen savunma atışı (Sâffât 37:10, Hicr 15:18)
شِهَابًا رَصَدًا / وَشُهُبًاGözetleme ve engelleme sistemiCinlerin semaya nüfuz girişimlerine karşı pusuya yatmış koruyucu ateşler (Cin 72:8, 72:9)
بِشِهَابٍ قَبَسٍIsınma ve aydınlanma meşalesiHz. Musa’nın Tûr yolunda ailesi için getirmek istediği tutuşturulmuş ateş közü (Neml 27:7)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamGaybın korunması ve nübüvvetVahyin nüzul sürecinde cin ve şeytanların semadan haber alma yollarının kesilmesi ve vahyin korunmuşluğuİlahî mesajın ontolojik güvenliğini sağlayan kozmik savunma
FıkıhVeri bulunamadıKök fıkıh literatüründe doğrudan teknik bir amelî hüküm terimi olarak yer almazVeri bulunamadı
TefsirKozmolojik ve melekûtî tefsirŞihâbın fiziksel gök taşı mı yoksa semavî bir nur enerjisi mi olduğu yönündeki rivayet ve akıl yürütmelerKaranlığı yarıp geçen yakıcı ve delici ışın
HadisResulullah'ın risaleti öncesi sema hadiseleriPeygamberliğin gelişiyle birlikte gökyüzünde şihâb atışlarının sıklaşması ve cinlerin haber alamamasıSınır aşımına karşı fırlatılan anî ve keskin alev

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahyin mahfuziyetiKoruyucu kalkanGaybî veriye yetkisiz erişimi engellemeVahiy kanallarının şeytanî müdahalelerden ve tahrifattan arındırılmasıKesin
İlmiDoğruluk ve bilgi güvenliğiHata ayıklayıcı denetimYanıltıcı ve yetkisiz malumatı yakıp yok etmeHakikat zeminine sızmaya çalışan spekülasyonların delille bertaraf edilmesiGüçlü
SiyasiSınır ve egemenlik muhafazasıSavunma ve caydırıcılık doktriniYetkisiz sınır ihlallerini anında imha etmeMerkezin güvenliğini tehdit eden istihbari ve fiziki sızmaları püskürtmeGüçlü
İktisadiVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadıKökün doğrudan iktisadi bir işlev veya kurumu bulunmamaktadırVeri bulunamadı

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAtmosferik sürtünmeyle plazmalaşan kütle (meteor) ve güvenlik duvarı (firewall)Yüksek hızla karanlık ortama giren ve sürtünmeyle ışıldayarak izinsiz veri akışını paket düzeyinde imha eden filtreGüçlü
Beşeri bilimlerİstihbarata karşı koyma ve meşru müdafaa refleksiToplumsal yapının mahremiyetini ve egemenlik alanını korumak için kaçak bilgi akışını cezalandıran hukuki yaptırımGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca uzay boşluğundaki donuk minerallerden ibaret gök taşına indirgeyerek Kur'an'daki meşale, alev ve melekûtî muhafaza boyutunu dışlamak
Kur'an içi daha geniş anlamHem yerde karanlığı aydınlatıp ısıtan odaklanmış ateş parçasını (قبس) hem de gökte gayb sınırlarını bekleyen delici ve yakıcı alevi kapsayan çok katmanlı yapı
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki semavî koruma nizamını mitolojik bir gök savaşı gibi okumak veya Hz. Musa kıssasındaki pratik ısınma ateşini kozmolojik gök taşıyla karıştırmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an vahyinin iniş sürecinde bilgi kaynaklarının nasıl korunduğunu, gayb ile şehadet alemi arasındaki aşılmaz sınırı ve ilahî iradenin semavî nizamını kavratır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Vahyin güvenliğini ele alan Cin, Sâffât ve Hicr surelerindeki ayetler ile Hz. Musa'nın peygamberliğe çağrılış sahnesini anlatan Tâhâ ve Neml surelerindeki bağlamlarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Vahyin cinler veya kâhinler tarafından gökten kulak hırsızlığı yoluyla çalınabileceği veya Kur'an'ın gaybî tahrife açık olduğu vehmini kesin olarak ortadan kaldırır.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamKaranlığın içinden fışkıran siyah-beyaz alacalı parıltı; aydınlatan meşale közü veya karanlık gökyüzünü delip geçen akkor haldeki alev parçası.
  • Soyut anlamBilgi ve varlık alanına yönelik gayrimeşru sızmaları engelleyen keskin savunma, sınır aşımına karşı uygulanan anî ve delici imha kuvveti.
  • Sistematik karşılıkYetkisiz bilgi hırsızlığını ve sınır ihlalini önleyen ontolojik filtre ve ilahî güvenlik doktrini.
  • LaTeX modeliS(x)={I,x∉A∅,x∈A  ⟹  δ(x)→0
  • LaTeX açıklamasıModelde S semavî koruma ve alev sistemini, x sınıra yaklaşan varlığı veya bilgi talebini, A gayrimeşru erişim girişimini, I meşru aydınlanma halini, δ ise yetkisiz unsura yönelen delici şihâbın anî imha etkisini temsil eder; ihlal gerçekleştiği anda delici alev varlığı sıfırlar.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ش