صحف

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ص-ح-ف6 sîga, 22 mücavir kök, 9 ayet, 8 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.صُحُفًاشهوأولبِصِحَافٍعينصحفنشركرمصُحُفٍلذذمرأالصُّحُفِصُحُفِموسىخلدطهرتلو

KökSîga 6Ayet 9Sure 8Mücavir 22

▶ Ağı aç (3B)

صحف

ص - ح - ف

KÖK
  • 9 geçiş
  • 9 ayet
  • 6 sîga
  • 13 sözlük

Tepsi demektir. Yaygı. Sonraları üzerinde yazı yazılan uzun rulo olabilen kağıt türü beze denir. Yaprağın bir tarafına sonraları sahife denmiştir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Tepsi demektir. Yaygı. Sonraları üzerinde yazı yazılan uzun rulo olabilen kağıt türü beze denir. Yaprağın bir tarafına sonraları sahife denmiştir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.938 harf
باب الحاء والصاد والفاء معهما ص ح ف، ح ص ف، ف ص ح، ص ف ح، ف ح ص، ح ف ص، كلهن صحف: الصُّحُفُ: جمع الصَحيفة، يُخَفَّف ويُثّقَّل، مثل سفينة وسُفْنُ، نادِرتان، وقياسُه صَحائف وسَفائن. وصَحيفة الوَجْه: بَشَرة جِلده، قالك إذا بَدا من وَجْهِكَ الصَحيفُ وسُمِّيَ المُصْحَفُ مُصْحَفاً لأنَّه أُصْحِفَ، أي جُعِلَ جامعاً للصُحُف المكتوبة بين الدَّفَّتَيْن. والصَّحْفةُ شبه القَصْعة المُسْلَنْطِحة العَريضة
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR400 harf
الصَحْفَةُ كالقصعة، والجمع صِحافٌ. والصَحيفَةُ: الكتابُ، والجمع صُحُفٌ وصَحائِفُ. والمُصْحَفُ والمِصْحَفُ. قال الفراء: وقد استثقلت العربُ الضَمَّةَ في حروفٍ فكسروا ميمها وأصلها الضمُّ، من ذلك مِصْحَفٌ، ومِخْدَعٌ، ومِطْرَفٌ، ومِغْزَلٌ، ومِجْسَدٌ: لأنَّها في المعنى مأخوذة من أُصْحِفَ أن جمعت فيه الصحفُ، وأُطْرِفَ أي جُعِلَ في طرفيْهِ عَلَمان، وأُجْسِدَ أُلْصِقَ بالجسد. والتَصْحيفُ: الخطأ في الصحيفة.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR10.205 harf
ح ص ف حصف ، حفص ، صفح ، صحف ، فصح ، فحص : ( مستعملة ) . حصف : يقال : رجل حَصِيفٌ بَيّن الحَصافة ، وقد حَصُفَ حَصافة إذا كان جَيِّد الرأي مُحْكَم العَقِل . وثوْبٌ حَصِيفٌ إذا كان مُحْكَمَ النسج صفيقَهُ . ورَأْيٌ مُسْتَحْصِفٌ ، وقد استَحْصَفَ رأيُه إذا استحكم ، وكذلك المُسْتَحْصِد . ويقال للفرس وغيره : أَحْصَفَ إحْصَافاً إذا عَدَا فأَسرَعَ وفيه تقارُب ، ومنه قول العَجّاج : ذَارٍ إذا لاَقَى
Maddenin bağlantısı

ح ص ف حصف ، حفص ، صفح ، صحف ، فصح ، فحص : ( مستعملة ) . حصف : يقال : رجل حَصِيفٌ بَيّن الحَصافة ، وقد حَصُفَ حَصافة إذا كان جَيِّد الرأي مُحْكَم العَقِل . وثوْبٌ حَصِيفٌ إذا كان مُحْكَمَ النسج صفيقَهُ . ورَأْيٌ مُسْتَحْصِفٌ ، وقد استَحْصَفَ رأيُه إذا استحكم ، وكذلك المُسْتَحْصِد . ويقال للفرس وغيره : أَحْصَفَ إحْصَافاً إذا عَدَا فأَسرَعَ وفيه تقارُب ، ومنه قول العَجّاج : ذَارٍ إذا لاَقَى العَزَازَ أَحْصَفَا رواه أبو عُبَيد عن أصحابه . وقال الليثُ : الحَصَفُ : بَثْرٌ صغار يَقِيحُ ولا يَعْظُم وربما خرجَ في مَرَاقّ البَطن أيامَ الحرِّ . يقال : حَصِف جِلْدُه حَصفاً . وقال أبو عُبَيْد : حَصِفَ فلانٌ يَحْصَفُ حَصَفاً ، وبَثِرَ وَجهُه يَبْثَرُ بَثَراً . وقال الليث : الحَصَافَةُ : ثَخَانَة العقل ورجلٌ حَصِيفٌ وحَصِفٌ . وأَحْصَفَ الناسجُ نَسْجَه ، ويقال : اسْتَحْصَفَ القومُ واستَحصَدُوا إذا اجتمعوا ، قال الأعشى : تأْوِي طوائِفُها إلى مَحْصوفَةٍ مَكْروهةٍ يَخشَى الكُمَاةُ نِزالَها قلتُ : أراد بالمحصوفة كتيبةً مجموعة ، وجعلها مَحْصوفة من حُصِفَت فهي مَحصوفة . وفي ( النوادر ) : حَصبْتُه عن كذا وكذا ، وأَحْصَبَتْهُ وحَصفْتُه وأحْصفْتُه ، وحَصَيتُه وأَحصَيتُه إذا أقْصَيتَه . فصح : الليثُ : الفِصحُ : فِطْر النصارى . قال : والمُفْصِحُ من اللَّبَنِ إذا ذهب عنه اللِّبَأُ وكثُر مَحْضُه وقلَّت رَغْوته ، ويقال : فَصَّحَ اللبنُ تَفْصيحاً . أبو عُبَيد عن الأصمعي : أولُ اللَّبَن اللِّبَأُ ثم الذي يليه المُفصِح . يقال : أفصح اللَّبنُ إذا ذهب عنه اللِّبأُ . وقال الليث : رجل فَصِيحٌ ، وقد فَصُحَ فصاحةً ، وقد أفصح الرجلُ القولَ ، فلما كثُر وعُرِف أضمروا القول واكتفوا بالفعل ، كما تقول : أَحْسَن ، وأَسرع ، وأَبْطأ ، وإنما هو أَحْسَنَ الشيءَ وأسرعَ ، العمل . قال : وقد يجيء في الشّعرِ في وصف العُجْم أفصح يرادُ به بيان القول ، وإن كان بغير العربية كقول أبي النجم : أَعْجَم في آذانها فصيحاً يعني صوت الحمار أنه أعْجَمُ وهو في آذان الأَتنِ فصيح بَيِّن . ويقال : أَفْصِحْ لي يا فلان ولا تُجَمْجِم قال : والفَصِيحُ في كلام العامة المُعْرِبُ . وقال غيره : يقال : قد فَصَحَك الصُّبْحُ أي بَانَ لك وغَلَبَك ضَوْؤُه ، ومنهم مَن يقول : فَضَحَك . وقال أبو زيد : ما كان فُلانٌ فَصِيحاً ، ولقد فَصُح فَصاحَةً ، وهو البيِّن في اللسان والبلاغة ، ويقال أفصح الصبيُّ في منطقه إفْصَاحاً إذا فهمتَ ما يقول في أول ما يتكلم : وأفصح الأغْتَمُ إذا فهمتَ كلامه بعد غُتْمَتِه . وقال ابن شُمَيل : هذا يومٌ فِصْحٌ كما ترى ، والفِصْحُ : الصَّحْوُ من القُرِّ إذا لم يكن فيه قُرّ فهو فِصْح وإن كان فيه غَيمٌ ومَطَرٌ وريحٌ بعد ألاّ يكون فيه قُرّ ، وكذلك الفَصْيَةُ ، وهذا يوم فَصْيَةٍ كما ترى ، وقد أفْصَينَا من هذا القُرِّ أي خرجنا منه وقد أفْصى يَومنا . وأفْصَى القُرُّ إذا ذهب قاله ابن شُمَيْل . صحف : قال الليث : الصُّحُفُ : جماعةُ الصَّحِيفة ، وهذا من ( النوادر ) ، وهو أن تجْمَع فَعِيلَة على فُعُل ، قال : ومثله سفينة وسُفُن ، وكان قياسُهما صحائفُ وسَفائن ، قال : وقول الله جلّ وعزّ : ( ? لاُولَى ? صُحُفِ إِبْرَ ? هِيمَ وَمُوسَى ? ) ( الأعلى : 19 ) يعني الكتب التي أنزلت عليهما ، قال : وصحيفةُ الوَجْه : بَشَرَةُ جِلده . وأنشد : إذا بَدَا من وجهك الصَّحِيفُ قال : وإنما سُمِّي المُصْحَفُ مُصْحَفاً لأنه أُصْحِفَ أي جعل جامعاً للصُّحُف المكتوبة بين الدَّفَّتَيْن . وقال الفرّاء : يقال : مُصحفٌ ومِصْحَف ، كما يقال : مُطرَفٌ ومِطرَفٌ قال : وقوله : مُصحف من أُصْحِفَ أي جُمِعت فيه الصُّحُف ، قال : وأُطرِف : جُعل في طرَفيْه العَلَمان ، قال : فاستثقلت العربُ الضمة في حروف فكسرت الميم ، وأصلها الضم ، فمن ضَمّ جاء به على أصله ، ومن كسره فلاستثقاله الضمة ، وكذلك قالوا في المُغزَل مِغْزَلاً ، والأصلُ مُغْزَل من أُغْزِل أي أُدِير . وقال أبو زيد : تميم تقول : المِغْزَلُ والمِطْرَفُ والمِصحف ، وقيس تقول : المُطرَف والمُغْزَل والمُصحَف . وقال الليث : الصَّحْفة : شبه قَصْعة مُسْلَنْطِحَة عريضة وجَمْعُها صِحَاف . وأنشد : والمَكَاكِيك والصِّحَاف من الفِ ضةِ والضامِزاتُ تحت الرِّحَالِ وقال الله جلّ وعزّ : ( تُحْبَرُونَ يُطَافُ عَلَيْهِمْ بِصِحَ ? فٍ مِّن ذَهَبٍ ) ( الزّخرُف : 71 ) . أبو عُبَيد عن الكِسائي : أعظَمُ القِصَاع الجَفْنة ، ثم القَصْعةُ تليها تُشْبع العَشَرَة ، ثم الصَّحْفَة تشبع الخمسة ونحوهم ، ثم المِئكَلَة تُشْبع الرجلين والثلاثة ، ثم الصُّحَيْفة تُشْبِعُ الرجل . قال الليث : والذي يَرْوِي الخطأ على قراءة الصُّحُف هو المُصَحِّف والصَّحَفِيُّ . صفح : قال الليث : الصَّفْحُ : الْجَنب ، وصفْحا كلِّ شيءٍ جانباه ، قال : وصَفْحَتا السَّيْف : وجهاه . وصفْحةُ الرجل : عُرْضُ وجهه ، وسَيفٌ مُصْفَحٌ : عريض ، والصَّدْر المُصفَح كذلك ، وأنشد للأعشَى : أَلسنا نحن أكرَمَ إن نُسِبنا وأَضرَبَ بالمُهَنَّدَةِ الصِّفاح يعني العِراض ، وأنشد : وصدرِي مُصْفَحٌ للموت نَهْدٌ إذا ضاقَتْ عن الموْتِ الصُّدُور وفي حديث حُذَيفة أنه قال : ( القُلوبُ أربعة : فقلْبٌ أغلفُ ، فذاك قلب الكافر ، وقلبٌ مَنكوسٌ فذاك قلب رجع إلى الكُفر بعد الإيمان ، وقلبٌ أَجْرَدٌ مثل السِّرَاج يَزْهَر فذاك قلب المؤمِن ، وقلب مُصْفح اجتمعَ فيه النِّفاق والإيمانُ ، فَمَثَل الإيمان فيه كمَثلِ بَقْلَةٍ يُمِدُّها الماءُ العَذْب ، ومثَل النفاق فيه كمثل قَرْحَة يُمِدُّها القَيْحُ والدّم ، وهو لأيِّهما غَلَب ) . وقال شمر فيما قرأتُ بخطِّه : القلب المُصْفَح ، زعم خالد أنه المُضْجع الذي فيه غلّ ، الذي ليس بخالص الدِّين . وقال ابن بُزرْج : المُصفَح : المقلوب . يقال : قلبْتُ السيف وأَصْفَحْتُه وصابَيْتُه . فالمُصفَحُ والمُصابَى : الذي يُحَرَّف عن حَدِّه إذا ضُرِب به ويُمَال إذا أرادوا أن يغمدوه . قال : وقال أبو عمرو وغيره : ضَرَبه بالسيف مُصْفَحاً إذا ضَرَبه بعُرْضه . وقال الطِّرِمَّاح : فلمَّا تناهتْ وهي عَجْلَى كأنها على حَرْفِ سيفٍ حَدُّه غير مُصْفَح قال : وقال بعضهم : المُصْفَح : العَرِيض الذي له صفحاتٌ لم تستقم على وَجْه واحد كالمُصْفَح من الرُّؤُوسِ له جوانِب . قلت : والذي عِنْدِي في القلب المُصْفَح أنَّ معناه الذي له صَفْحَان أي وجهان يَلقى أهل الكُفْرِ بوجه ، ويلقى المؤمنين بوجه . وصَفْحُ كلِّ شيء : وجهه وناحيتُه ، وهو معنى الحديث الآخر : ( من شَرِّ الرجال ذو الوجهين الذي يأتي هؤلاء بوجه وهؤلاء بوجه ) وهو المنافق . ويقال : صَفَحَ فلانٌ عنِّي أي أَعْرَضَ بوجههِ وَوَلاَّني وَجه قَفاه . وأنشد أبو الهيثم : يَصْفَحُ للقِنَّة وجهاً جَأْبا صَفْحَ ذِرَاعَيْه لِعَظْمٍ كَلْبَا قال : وصف حبلا عرّضه فاتِلُه حين فتله فصار له وجهان ، فهو مَصْفُوحٌ أي عريضٌ ، وقوله : صَفْح ذراعيه أي كما يبْسُط الكلب ذِراعيْه على عَرْقٍ يُوَتِّدُه على الأرض بذراعيه يَتَعَرَّقه ، ونصب كلباً على التفسير . قال : وصَفْحَتا العُنُق : ناحيتاه ، وصَفْحَتا الوَرَق : وجهاه اللذان يُكْتَبُ فيهما فجعل حُذَيفَة قلب المنافق الذي يأتي الكُفار بوجه وأهل الإيمان بوجه آخر ذا وجهين . وقال رجل من الخوارج : ( لنَضْرِبَنَّكم بالسيوف غير مُصْفَحات ) يقول : نضْرِبُكم بحدّها لا بِعُرْضها . وقال الشاعر : تُحَيْتَ مناطِ القُرْط من غير مُصْفَحٍ أجاد به خَدّ المُقَلَّد ضَارِبُه ويقال : أتاني فلان في حاجة فأصفَحْتُه عنها إصفَاحاً إذا طلبها فمنَعْتُه . والمُصَفَّحَات : السيوف العريضة وهي الصَّفائحُ واحدتُها صفيحة . وقال لبيد يصف السحاب : كأنَّ مُصفَّحَاتٍ في ذُراه وأَنْوَاحاً عَلَيهن المآلي شَبّه البرق في ظلمة السحاب بسيوف عِرَاضٍ ، وواحد الصَّفائح صفيحة . ويقال للحجارة العريضة صفائح أيضاً ، واحدتها صَفيحَة وصفيح . وقال لبِيد : وصَفَائِحاً صُمّاً روا سِيها يُسَدِّدْن الغُضونا وهي الصُّفَّاح أيضاً الواحدة صُفَّاحة ، ومنه قول النابغة : ويُوقِدْن بالصُّفَّاحِ نار الحُباحِبِ وأما قول الله جلّ وعزّ : ( حَكِيمٌ أَفَنَضْرِبُ عَنكُمُ ? لذِّكْرَ صَفْحاً أَن كُنتُمْ قَوْماً ) ( الزّخرُف : 5 ) المعنى أفَنُعْرِض عن تذكيركم إعراضاً من أجل إسرَافِكم على أنفُسِكم في كفركم ، يقال : صَفَح عن فلان أي أعرض عنه مُوَلِّيا ، ومنه قول كُثَيِّر يصف امرأةً أعرَضَتْ عنه . صفُوحاً فما تَلْقاك إلا بَخيلَةً فَمَنْ مَلّ منها ذلك الوصل مَلَّتِ وأما الصَّفوح من صفات الله جلّ وعزّ فمعناه العَفُوّ . يقال : صَفَحْتُ عن ذَنْبِ فلان أي أعْرَضت عنه فلم أُؤاخِذه به . قلت : فالصَّفُوحُ في نعت المرأة المُعْرِضَةُ صَادَّةً هاجِرة والصَّفُوحُ في صفة الله العَفُوّ عن ذنب عبده معرِضاً عن مجازاته تَكَرُّماً ، فأحدهما ضد الآخر ونصب قوله : صَفْحاً في قوله : ( حَكِيمٌ أَفَنَضْرِبُ عَنكُمُ ? لذِّكْرَ صَفْحاً أَن كُنتُمْ قَوْماً ) ( الزّخرُف : 5 ) على المصدر : لأنّ معنى قوله ) حَكِيمٌ أَفَنَضْرِبُ عَنكُمُ ? لذِّكْرَ صَفْحاً أَن كُنتُمْ قَوْماً ) ( الزّخرُف : 5 ) أَنُعْرِض عنكم ونصفح وضَرْبُ الذِّكْر : رَدُّه وكَفُّه ، وقد أضرب عن كذا أي كفَّ عنه وتركه . وقال الليث : صفَحْتُ وَرَق المصحف صَفْحاً وصَفَحْتُ القومَ إذا عَرَضْتَهم واحداً واحداً ، وتَصَفَّحْتُ وُجُوهَ القوم إذا تأملتَ وجوههم تنظر إلى حُلاهم وصورهم وتَتَعَرَّف أمرهم . قال والصُّفَّاح من الإبل التي عَظُمَت أسْنِمتُها ، فكأن سَنام الناقة يأْخُذُ قَرَاها ، وجَمْعُها صُفَّاحات وصَفَافِيح . أبو عُبَيد : من أسماء قِداح المَيْسر المُصْفَحُ والمُعَلَّى . قال أبو عُبَيد ، وقال أبو زيد : إذا سقَى الرجلُ غيرَه أيَّ شراب كان ومتى كان قال : صَفَحْتُ الرجلَ أصْفَحُه صَفْحاً ، قال : وصَفَحْتُ الرجلَ وأصْفَحْتُه كلاهما إذا سأَلَكَ فَمَنَعْته . وفي الحديث : ( التَّسْبِيحُ للرِّجال ، والتَّصْفِيحُ للنساء ) ، ويروى التَّصْفِيق ومعناهما واحد ، يقال : صَفَّح وصَفَّق بيديه ، وروى بيت لبيد في صفة السحاب : كأنَّ مُصَفِّحَاتٍ في ذُرَاه جعل المُصَفِّحَاتِ نساءً يُصَفِّقْنَ بأيديهن في مأتم ، شبّه صوت الرعد بتصفيقهن ، ومن رواه : مُصَفَّحَات ، أراد السيوف العَريضة ، شبَّه بريق البرق بَبرِيقها . وقال ابن الأعرابي : الصَّافح : الناقةُ التي فقدت ولدها فَغَرَزَتْ وذهب لبنها وقد صَفَحت صُفُوحاً . والرجل يصافحُ الرجل إذا وضع صُفْحَ كَفِّه في صُفْح كَفّه وصُفْحا كَفَّيْهما : وَجْهَاهُما . وصفْحٌ : اسم رجل من كَلْب بن وَبْرَة ، وله حديثٌ عند العرب معروف . وصِفَاحُ نَعْمَانَ : جِبال تُتَاخِمُ هذا الجبل وتُصَادفه . ونَعْمانُ : جَبل بين مَكَّة والطائف . أبو زيد : من الرؤوس : المُصَفَح ، وهو الذي مُسِحَ جنبا رأسه ونتأ جَبينُه فخرج وظهرت قَمَحْدُوَتُه ، والأَرْأَسُ مِثْلُ المُصْفَح ولا يقال رؤاسِي . وقال ابن الأعرابي : في جبهته صَفَحٌ أي عُرْضٌ فاحِشٌ . قال : وناقَةٌ مُصَفَّحَةٌ ومُصَرَّاةٌ ومُصَوَّاة ومُصَرّبَةٌ بمعنى واحد . فحص : قال الليث : الفَحْصُ : شِدَّةُ الطَّلَب خلال كلِّ شيء ، تقول : فَحَصْتُ عن فُلانٍ ، وفَحَصْتُ عن أمْرِه لأعْلَم كُنْهَ حالِه ، والدَّجاجَة تَفْحَص برجليها وجَناحيها في التراب تَتَّخِذ لنفسها أُفْحُوصةً تبيض أو تَجْثُم فيها . وأَفاحيصُ القَطَا : التي تُفَرِّخُ فيها ، ومنه اشْتُقَّ قول أبي بكر : فحَصُوا عن أوساط الرءُوس أي عملُوها مثل أفاحِيص القَطَا . ومنه الحديث المرفوع : ( مَنْ بَنَى لله مَسْجداً ، ولَوْ مثل مَفْحَص قَطَاةٍ بَنَى الله له بيتاً في الجنة ) ، ومَفْحَصُ القطاة حيث تُفَرِّخ فيه من الأرض ، والمطر يفحصُ الحَصَى إذا اشتد وقْعُ غَبْيَتِه فقلب الحَصَى ونحَّى بعضه عن بعض ، وغَبْيَةُ المطر : دَفْعَتُه الشديدة بوابل من المطر . ويقال : بينهما فِحاصٌ أي عداوة ، وقد فاحَصَني فلانٌ فِحَاصاً : كأن كل واحد منهما يَفْحَصُ عن عيب صاحبه وعن سِرِّه . وفلانٌ فَحِيصي ومُفَاحِصِي بمعنى واحد . حفص : قال الليث : الدَّجاجةُ تُكَنى أُمّ حَفْصَة ، وولد الأسد يسمى حَفْصاً . وروى ابن شُمَيْل عن الخليل أنه قال : يسمى ولد الأسد حَفْصا . وقال ابن الأعرابي : هو السبع أيضاً . والزَّبِيلُ يسمى حَفْصاً . وجمعه أحْفاصٌ ، وهي المِحْفَصَةُ أيضاً .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR2.905 harf
(باب الصاد والحاء وما يثلثهما) (صحر) الصاد والحاء والراء أصلان: أحدهما البَرَاز من الأرض، والآخر لونٌ من الألوان. فالأوَّل الصحراء: الفضاء من الأرض. ويقال أصحر القَوْمُ، إذا بَرَزُوا. ومن الباب قولُهُم: لقيته صَحْرَةَ بَحْرَةَ([1])، إذا لم يكن بينك وبينه سِتْر. والصُّحْرة: الصَّحراء في قول أبي ذؤيب: سَبيٌّ مِن يَرَاعَتِهِ نفاه *** أَتِيٌّ مَدَّهُ صُحَرٌ ولُوبُ([2])والأصل الآخر: الصُّحْرة، وهو
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR405 harf
- الصحيفة: المبسوط من الشيء، كصحيفة الوجه، والصحيفة: التي يكتب فيها، وجمعها: صحائف وصحف. قال تعالى: ﴿صحف إبراهيم وموسى﴾ [الأعلى/19]، ﴿يتلو صحفا مطهرة * فيها كتب قيمة﴾ [البينة/2 - 3]، قيل: أريد بها القرآن، وجعله صحفا فيها كتب من أجل تضمنه لزيادة ما في كتب الله المتقدمة. والمصحف: ما جعل جامعا للصحف المكتوبة، وجمعه: مصاحف، والتصحيف: قراءة المصحف وروايته على غير ما هو لاشتباه حروفه، والصحفة مثل قصعة
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR314 harf
ص ح ف معه صحيفة وصحف وصحائف وهي قطعة من جلد أو قرطاس يكتب فيه وهو صحفي وصحاف‏.‏ وهو لحانة مصحف‏.‏ وصحف الكلمة‏.‏ ووجهه كورقة المصحف‏.‏ قال الراعي‏:‏ تقلّب خدّين كالمصحفي - ن خطهما واضح أ‏.‏ هر وتقول‏:‏ صحائف الكتب خير من صحاف الذهب‏.‏ والصحفة‏:‏ القصعة المسلنطحة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ صن صحيفة وجهك وهي بشرته‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.270 harf
الصحيفة: التي يكتب فيها، والجمع صَحائفُ وصُحُفٌ وصُحْفٌ. وفي التنزيل: إن هذا لفي الصُّحُفِ الأُولى صُحُفِ إبراهيم وموسى؛ يعني الكتب المنزلة عليهما، صلوات اللّه على نبينا وعليهما؛ قال سيبويه: أَما صَحائِفُ فعلى بابه وصُحُفٌ داخل عليه لأَن فُعُلاً في مثل هذا قليل، وإنما شبّهوه بقَلِيبٍ وقُلُبٍ وقَضِيبٍ وقُضُبٍ كأَنهم جمعوا صَحِيفاً حين علموا أَن الهاء ذاهبة، شبهوها بحفرةٍ وحِفارٍ حين أَجْروها
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR339 harf
* ص ح ف * * الصَّحْفَةُ * كالقصعة والجمع * صِحافٌ * قال الكسائي أعظم القصاع الجفنة ثم القصعة تليها تُشبع العشرة ثم الصحفة تُشبع الخمسة ثم المئكلة تُشبع الرجلين والثلاثة ثم * الصُّحَيْفةُ * تُشبع الرجل والصحيفة الكتاب والجمع * صُحُفٌ * و * صَحائِفُ * و * المُصْحَفُ * بضم الميم وكسرها وأصله الضم لأنه مأخوذ من * أُصْحِفَ * أي جمعت فيه الصحف
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.085 harf
الصحفة: م معروفة، والجمع: صحاف، قال الأعشى: والمكاكيك والصحاف من الفض ة والضامرات تحت الرجـال وقال ابن سيدة: الصفحة: شبه قصعة مسلنطحة عريضة، وهي تشبع الخمسة ونحوهم، وفي التنزيل: يطاف عليهم بصحاف من ذهب . وقال الكسائي: أعظم القصاع الجفنة، ثم القصعة تليها، تشبع العشرة، ثم الصحفة تشبع الخمسة، ثم المئكلة تشبع الرجلين والثلاثة، ثم الصحيفة، مصغرا، تشبع الرجل، هذا نص
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR7.193 harf
تَصْحِيفٌ 2 تَصْحِيفٌ ذ signifies (primarily, Msb) The making a mistake (S, O, Msb, K, TA) in a صَحِيفَة, (S, O, K, TA,) by reason of the ambiguity, or dubiousness, of the letters: a postclassical term: (TA:) or the reading a thing in a manner at variance with what the writer intended, or at variance with the conventional usage thereof: (Mgh:) a secondary signification is the altering a word, or
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR604 harf
صَحَفَ صَحَفَ صَحَّفَ II , a. Made a mistake ( in reading or in writing ). أَصْحَفَ أَصْحَفَ IV , a. Bound, stitched together ( book ). تَصَحَّفَ تَصَحَّفَ V , a. Was written or read incorrectly. b. Wrote or read incorrectly. صَحْفَة صَحْفَة 1t , ( pl. صِحَاْف 23 ), a. Large bowl or basin; dish. مَصْحَف مَصْحَف 17 , ( pl. مَصَاْحِفُ 44 ), a. Book, volume. مِصْحَف مِصْحَف 20 , a. see
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR10.696 harf
صحف صَحَفَ - يَصْحُفُ - صَحِيْف - صَحيْفَة - صُحُف - صَحْفَة - صِحَاف صَحَفَ - يَصْحُفُ + كائن + شيئاً: يجعله ذا شكل مسطح، بحيث يمكن الكتابة عليه أو استعماله كصينية لحمل الأشياء أو ما شابه صَحِيْف:على وزن " فعيل " اسم فاعل بمعنى مفعول من " صَحَفَ - يَصْحُفُ ": المنبسط والمسطح والمستوي صَحِيْفَة: مؤنث " صَحِيْف ": وهو كذلك اسم فاعل مرة من "
Tamamını oku

Sîgalar(6)

Mücavir kökler22 mücavir (38 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نشر

    2 ortak ayet · “Neşer” dalları yaygın yeşillenmiş ağaç demektir

  2. لذذ

    1 ortak ayet · “Rezak” tatlı üzüm

  3. كوب

    1 ortak ayet · Kap, kupa, bardak, küp anlamlarına gelir

  4. موسى

    2 ortak ayet · Musa

  5. شهو

    1 ortak ayet · “Şeğefe” yağmur alan yüksek dağ demektir

  6. أول

    2 ortak ayet · Alet kaldıraç demektir

  7. طهر

    1 ortak ayet · Akar temiz sudur

  8. طوف

    1 ortak ayet · Çeper demektir

  9. مرأ

    1 ortak ayet · Mer’, “merve”den dönüşmüştür

  10. كرم

    1 ortak ayet · Üzüm salkımıdır

  11. ذهب

    1 ortak ayet · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir

  12. تلو

    1 ortak ayet · Tilvi toklu demektir

Geçtiği ayetler(9)

  1. وَقَالُوا لَوْلَا يَأْتِينَا بِآيَةٍ مِنْ رَبِّهِ أَوَلَمْ تَأْتِهِمْ بَيِّنَةُ مَا فِي الصُّحُفِ الْأُولَى

    SayfalarRabbından bize bir ayet getirseydi ya derler. Onlara önceki kitablarda apaçık deliller gelmedi mi?

  2. إِنَّ هَذَا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولَى

    SayfalarŞüphesiz ki bu, ilk sahifelerdedir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökصحف
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerكتب, سفر, زبر, رقق
Zıt Kökطوى
Çekirdek Özet 1Bir nesnenin yüzeyini enlemesine açıp yaymak, düzleştirmek, yayvan kap veya üzerine yazı yazılmaya elverişli geniş yüzey
Çekirdek Özet 2İlahi vahyin, hukuki bildirimlerin ve amel kayıtlarının okunabilir, silinmez ve açılmış belgeler halinde tescili
Çekirdek Özet 3Bilginin ve ilahi mesajın soyut kalmayıp açılmış, kayıt altına alınmış ve teftişe hazır somut bir belge niteliği kazanması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca ciltli çağdaş kitap formuna indirgeyerek vahyin açılma, yayılma, ilan edilme ve sergilenme niteliğini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
صحAçıklık, berraklık, kapalılıktan kurtulup yüzeye çıkma ve bütünlük kazanma. Nitekim صحب kökünde birlikteliğin aşikar ve açık olması, صحا kökünde havanın veya aklın açılması, صحّ kökünde ise kusur ve hastalıktan arınmış sağlamlık mevcuttur.فDudak ve sınır harfi olan ف sesinin eklenmesiyle açılma eylemi bir yüzeyin, kenarın veya yaprağın dışa doğru serilmesi, yayvan bir tabakaya veya tepsiye dönüşmesi anlamına yönelmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
صOlta, bitki sapıBir yüzeyin zeminini tutma, biçimlendirme ve sabitleme
حÇit, duvarBir alanı çevreleme, sınır belirleme ve muhafaza etme
فAğız, açıklıkDışa doğru açılma, yayılma, sözün ve bilginin dışavurumu
صحفÇit ve sınırla korunan sabit bir zemin üzerinde dışa doğru açılma ve yayılmaKorunaklı ve sınırları belirli bir yüzeyin üzerine bilgiyi veya nesneyi yayarak taşımak ve açıkça sergilemek

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDüz, geniş ve yayvan yüzey; derinin veya yerin düzleşmiş dış yüzü. Buradan hareketle yayvan ve geniş çanağa, yemek tepsisine صحفة, üzerine işaret ve yazı işlenen düzleştirilmiş deri veya parşömen parçasına da صحيفة denilmiştir.
Cahiliye şiiri kullanımıEmevî dönemi şairi el-Baîs bir yergisinde yüzün cildini ve dış görüntüsünü anlatırken bu kökü kullanır: وكل كليبي صحيفة وجهه / أذل لأقدام الرجال من النعل
Erken Arapça kullanımKlasik dilde yüzün düz ve görünen derisine صحيفة الوجه, yerin çıplak ve düz yüzeyine ise صحيف الأرض denilirdi. Sahabeler döneminde Kur'an sayfalarının bir araya getirilip iki kapak arasına alınmış haline de bu kökten türetilerek مُصْحَف adı verilmiştir.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde صحف kökü, özellikle Güney Sami (Arapça ve Güney Arabistan dilleri) dairesinde belirgin bir morfolojik ve semantik gelişim sergiler. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) yazı materyalleri ve belgeler için daha çok sefer veya megillah kökleri kullanılırken, Arapça ve Ge'ez (Eski Etiyopya dili) sahasında kök hem geniş/yayvan kapları hem de düz yazı yüzeylerini ifade edecek şekilde gelişmiştir. Ge'ez dilinde mas'haf veya mashaf kelimesinin "kitap, yazılı metin, kutsal metin" anlamında kullanılması, kökün erken dönem Sami dünyasında yazı taşıyıcısı nesnelerle kurduğu semantik bağı gösterir. Bazı filologlar mushaf kelimesinin Habeşçe ile erken temaslar sonucu Arapçaya geçtiğini veya ortak bir Güney Sami mirasına dayandığını belirtir. Kökün en ilksel Sami tabakasındaki karşılığı, derinliği az olan, enlemesine açılmış düz zemin ve bu zeminin taşıyıcı olarak kullanılmasıdır.

Güven Güçlü

Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques; Arthur Jeffery The Foreign Vocabulary of the Qur'an; Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönYayvanlık, genişlik ve yüzey yayılımıYayvan yemek kabı olan صحفة ile üzerine yazı yazılan صحيفة aynı genişleme ve yüzey oluşturma kökünden türemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGe'ez dilinde mashaf (kitap, yazma eser)Güney Sami dillerinde yazılı belge ve kutsal metin mecmuasını ifade eden ortak veya ödünçlenmiş bir terim alanı oluşturur.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami dışı Afro-Asyatik katmanlarda doğrudan ses ve anlam denkliği gösteren ikna edici veri tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Arthur Jeffery, The Foreign Vocabulary of the Qur'an; Brown-Driver-Briggs; Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
صحفAnlamlıYayvan yüzey, tabak ve yazı sayfasıYüzeyi genişletip üzerine yazı veya yiyecek koymakHedef kök; Kur'an'da geçer
صفحAnlamlıGeniş yüz, bir şeyin yanı ve yüz çevirmeBir nesnenin geniş yan yüzeyi, affedip sayfayı çevirir gibi geçmekOrtak geniş yüzey çekirdeği; Kur'an'da geçer
حصفAnlamlıDeride kabartı çıkması ve aklın sıkı/sağlam olmasıDeri üzerinde küçük sert kabarcıkların belirmesi, dokunun sıkılaşmasıKur'an'da geçmez
حفصAnlamlıToplama, daralma ve aslan yavrusuBir şeyi toplamak veya küçük/dar bir alanda tutmakKur'an'da geçmez
فصحAnlamlıAçıklık, saflık ve berrak konuşmaSütün köpüğünün gitmesi, sözün kusursuz ve açık hale gelmesiKur'an'da geçer
فحصAnlamlıYeri eşeleme, araştırma ve derinlemesine incelemeKuşun toprağı oyup yuva yapması, bir meselenin içyüzünü aramakKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
صحفMerkezAçılmış belge, yazılı sayfa ve yayvan tepsiBilginin sergilenip okunabileceği açık, yayvan ve taşınabilir kayıt yüzeyiYüzeyin yayılmışlığı ve sergilenmesi esastır
كتبKomşuYazmak, toplamak ve dikmekHarfleri ve hükümleri bir araya getirip bağlamakToplama ve bağlama eylemine odaklanır
سفرKomşuAçığa çıkarmak, elçi olmak ve kalın kitapÖrtüyü kaldırıp metni net biçimde ortaya koyan yazmaBilginin seyahati ve aydınlatıcı etkisi öndedir
زبرKomşuKazımak, taş üzerine yazmak ve sert metinTaşa veya sert malzemeye kazınarak yazılan hikmetli kitapSert zemine kazıma ve metanet vurgulanır
رققKomşuİncelik, şeffaflık ve ince deri parşömenYazı yazmaya mahsus inceltilmiş ve tabaklanmış ince deriMalzemenin inceliği ve zerafeti belirleyicidir
طوىZıtDürümlemek, sarmak, katlayıp gizlemekAçık olan sayfayı içeriye doğru büküp görünmez kılmakYüzeyin kapatılması ve içeriğin gizlenmesidir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaصحفGeniş yüzey, yazılı belge, tepsiYayvan kap veya üzerine kayıt düşülen açık tabakaKesin
LatincePagina, tabula, discusSayfa, levha, yayvan tepsiPagina yaprak ve sütun yüzeyini, tabula düz yazı tahtasını, discus ise yayvan tabağı karşılarGüçlü
İngilizceScroll, sheet, page, platterRulo belge, yaprak sayfa, yayvan tepsiSheet yüzey yayılımını, page yazılı yüzü, platter ise صحفة karşılığı tepsiyi verirGüçlü
AlmancaBlatt, Schriftblatt, PlatteSayfa yaprağı, yazılı belge, tepsiBlatt hem yaprağı hem sayfayı kapsar; Platte yayvan nesne anlamını tamamlarGüçlü
FransızcaFeuillet, page, plateauBelge yaprağı, sayfa, sunum tepsisiFeuillet bağımsız açılan sayfayı, plateau ise ikram tepsisini tam karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary; Grimm Deutsches Wörterbuch; Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الصُّحُفِ الْأُولَىٰ / صُحُفِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَىٰÖnceki peygamberlere vahyedilen ilahi metinler ve sayfalarGeçmiş vahiylerin ana ilkelerini ve evrensel hakikatleri hatırlatan bağlamlar (Tâhâ 20:133, Necm 53:36, A'lâ 87:18-19)
صُحُفًا مُطَهَّرَةً / صُحُفٍ مُكَرَّمَةٍŞirkten, tahriften ve batıldan arındırılmış yüce vahiy belgeleriKur'an'ın ontolojik saflığını, korunmuşluğunu ve elçilerin tilavetini anlatan bağlamlar (Abese 80:13, Beyyine 98:2)
صُحُفًا مُنَشَّرَةًMuhatapların kendilerine özel olarak açıkça indirilmesini istedikleri ilahi fermanlarMüşriklerin kibir ve mucize taleplerini eleştiren bağlam (Müddessir 74:52)
الصُّحُفُ نُشِرَتْİnsanların dünya hayatındaki amellerinin kaydedildiği ve kıyamette açılacak hesap defterleriKıyamet sahneleri ve kozmik altüst oluşun ardından amellerin sergilenmesi bağlamı (Tekvîr 81:10)
بِصِحَافٍ مِنْ ذَهَبٍCennet ehline ikram edilen geniş ve yayvan altın tepsilerAhiret mükâfatı ve cennet nimetlerinin sunuluş biçimi bağlamı (Zuhruf 43:71)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamVahyin tescili ve amel defterleriKelam sıfatının sayfalara intikali ve kıyamette amellerin yazılı olduğu sayfaların açılmasıVahyin mahiyeti ve amellerin nesnel tescili
FıkıhMushafın korunması ve dokunma hükümleriİki kapak arasındaki yazılı metne abdestli dokunma ve Mushafın satımıYazılı kutsal metne hürmet ve hukuki statü
TefsirÖnceki kitapların mahiyeti ve nüzul süreciİbrahim ve Musa'ya verilen sayfaların Tevrat ile ilişkisi ve Kur'an'ın bu sayfaları tasdikiVahiyler arası süreklilik ve metin birliği
HadisMushafın cem'i ve ilmin nakliKur'an'ın Hz. Ebu Bekir devrinde صحف halinde toplanması ve hadis yazımıBilginin sahifelerde tahrifsiz muhafazası

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi bildirim ve hesap tesciliKutsal metin yaprağı ve amel kaydıİmanı ve amelleri denetime açık, sabit bir belgeye bağlamakDin soyut bir vicdan hali değil, tescil edilmiş ve açılacak sahifeler nizamıdır.Kesin
İlmiYazılı kültür ve arşivBelge, risale ve ilim metniSözlü bilginin kaybolmasını önleyip nesilden nesile berrak iletim sağlamakİlim, açık sahifeler üzerinden denetlenebilir ve nakledilebilir hale gelir.Güçlü
SiyasiHukuki ferman ve anayasal metinAçık bildiri, berat ve ahitnameİktidarın keyfiliğini önleyip tebaaya ilan edilmiş açık kurallar koymakSiyasetin meşruiyeti gizli niyetlere değil, yayınlanmış açık sayfalara dayanır.Güçlü
İktisadiBorç senedi ve mülkiyet belgesiTescil kaydı, tutanak ve sunum tepsisiİktisadi hakları tescillemek ve nimetlerin şeffaf paylaşımını sunmakHakların korunması kayıtla, ikramın asaleti ise yayvan tepsilerle somutlaşır.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDüzlemsel veri matrisi ve projeksiyon yüzeyiÜç boyutlu veya soyut verilerin iki boyutlu bir düzlem üzerinde taranabilir, okunabilir ve işlenebilir matris formunda serilmesiGüçlü
Beşeri bilimlerAnayasal tescil ve kamuya açık arşiv dokümanıToplumsal sözleşmelerin ve adli kayıtların şeffaf, kamusal ve denetlenebilir bir belge halinde halkın erişimine açılmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiصحف kavramını yalnızca modern anlamdaki gazete, dergi veya klasik ciltli kitap yaprağına indirgeyerek kökün yayma, açığa çıkarma ve sergileme boyutunu yok saymak.
Kur'an içi daha geniş anlamKök sadece fiziksel kağıt yaprağını değil; ilahi buyrukların gizlenemez açıklığını, vahyin evrensel sürekliliğini, ahirette amellerin eksiksiz meydana dökülmesini ve cennetteki ikram kaplarını içine alan çok katmanlı bir şeffaflık zeminidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataVahyi tarihsel bir döneme ait yerel bir parşömen metni sanmak; amel defterlerinin açılmasını soyut bir mecazdan ibaret görerek insanın her eyleminin tescil edildiği nesnel hakikat bilincini yitirmek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın kendisini önceki ilahi vahiylerle aynı tescil silsilesine bağlamasını temellendirir. Vahyin şifahi bir rivayet değil, başından itibaren tescil edilmiş, arındırılmış ve açılmış belgeler olduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Önceki peygamberlere verilen sayfaların zikredildiği ayetlerde (A'lâ, Necm), Kur'an'ın arınmışlığı ve üstünlüğünün vurgulandığı pasajlarda (Abese, Beyyine) ve ahiret muhasebesinin anlatıldığı kıyamet tasvirlerinde (Tekvîr, Müddessir).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an'ın geçmiş vahiylerden kopuk yeni bir din ihdas ettiği iddiasını çürütür; vahyin ve insan eylemlerinin gizli kalmayıp açılmak, yayılmak ve teftiş edilmek üzere var olduğunu hatırlatır.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYüzeyi enlemesine açıp yaymak, yayvanlaştırmak; yiyecek sunulan geniş kap veya üzerine yazı yazılan düz deri ve parşömen tabakası.
  • Soyut anlamGizli ve dağınık olan bilginin, hükmün veya amelin herkesçe görülebilecek düz bir alanda tescil edilip denetime açılması.
  • Sistematik karşılıkBilginin, hukukun ve eylemlerin tescil edilerek meşruiyet ve şeffaflık kazandığı kamusal ve kozmik kayıt zemini.
  • LaTeX modeliΠ:Ω→Σ,Δ(Σ)=1
  • LaTeX açıklamasıModelde Ω sembolü soyut, dağınık veya örtük durumlar uzayını (ilahi ilimdeki hükümler veya kulun işlediği ameller); Π sembolü bu durumları açık ve düz bir alana aktaran projeksiyon ve tescil işlevini; Σ sembolü yayılmış, açılmış ve görünür kılınmış belge yüzeyini (صحيفة); Δ(Σ)=1 ifadesi ise bu yüzeyin bütünüyle açılmış, dürülmemiş ve denetime tam hazır olma durumunu (neşredilme hali) temsil eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ص