صحف
ص - ح - ف
KÖK- 9 geçiş
- 9 ayet
- 6 sîga
- 13 sözlük
Tepsi demektir. Yaygı. Sonraları üzerinde yazı yazılan uzun rulo olabilen kağıt türü beze denir. Yaprağın bir tarafına sonraları sahife denmiştir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Tepsi demektir. Yaygı. Sonraları üzerinde yazı yazılan uzun rulo olabilen kağıt türü beze denir. Yaprağın bir tarafına sonraları sahife denmiştir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.938 harfباب الحاء والصاد والفاء معهما
ص ح ف، ح ص ف، ف ص ح، ص ف ح، ف ح ص، ح ف ص، كلهن
صحف:
الصُّحُفُ: جمع الصَحيفة، يُخَفَّف ويُثّقَّل، مثل سفينة وسُفْنُ، نادِرتان، وقياسُه صَحائف وسَفائن. وصَحيفة الوَجْه: بَشَرة جِلده، قالك
إذا بَدا من وَجْهِكَ الصَحيفُ
وسُمِّيَ المُصْحَفُ مُصْحَفاً لأنَّه أُصْحِفَ، أي جُعِلَ جامعاً للصُحُف المكتوبة بين الدَّفَّتَيْن. والصَّحْفةُ شبه القَصْعة المُسْلَنْطِحة العَريضة
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR400 harfالصَحْفَةُ كالقصعة، والجمع صِحافٌ. والصَحيفَةُ: الكتابُ، والجمع صُحُفٌ وصَحائِفُ. والمُصْحَفُ والمِصْحَفُ. قال الفراء: وقد استثقلت العربُ الضَمَّةَ في حروفٍ فكسروا ميمها وأصلها الضمُّ، من ذلك مِصْحَفٌ، ومِخْدَعٌ، ومِطْرَفٌ، ومِغْزَلٌ، ومِجْسَدٌ: لأنَّها في المعنى مأخوذة من أُصْحِفَ أن جمعت فيه الصحفُ، وأُطْرِفَ أي جُعِلَ في طرفيْهِ عَلَمان، وأُجْسِدَ أُلْصِقَ بالجسد. والتَصْحيفُ: الخطأ في الصحيفة.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR10.205 harfح ص ف
حصف ، حفص ، صفح ، صحف ، فصح ، فحص : ( مستعملة ) .
حصف : يقال : رجل حَصِيفٌ بَيّن الحَصافة ، وقد حَصُفَ حَصافة إذا كان جَيِّد الرأي مُحْكَم العَقِل . وثوْبٌ حَصِيفٌ إذا كان مُحْكَمَ النسج صفيقَهُ . ورَأْيٌ مُسْتَحْصِفٌ ، وقد استَحْصَفَ رأيُه إذا استحكم ، وكذلك المُسْتَحْصِد . ويقال للفرس وغيره : أَحْصَفَ إحْصَافاً إذا عَدَا فأَسرَعَ وفيه تقارُب ، ومنه قول العَجّاج : ذَارٍ إذا لاَقَى
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR2.905 harf(باب الصاد والحاء وما يثلثهما)
(صحر) الصاد والحاء والراء أصلان: أحدهما البَرَاز من الأرض، والآخر لونٌ من الألوان.
فالأوَّل الصحراء: الفضاء من الأرض. ويقال أصحر القَوْمُ، إذا بَرَزُوا. ومن الباب قولُهُم: لقيته صَحْرَةَ بَحْرَةَ([1])، إذا لم يكن بينك وبينه سِتْر. والصُّحْرة: الصَّحراء في قول أبي ذؤيب:
سَبيٌّ مِن يَرَاعَتِهِ نفاه *** أَتِيٌّ مَدَّهُ صُحَرٌ ولُوبُ([2])والأصل الآخر: الصُّحْرة، وهو
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR405 harf- الصحيفة: المبسوط من الشيء، كصحيفة الوجه، والصحيفة: التي يكتب فيها، وجمعها: صحائف وصحف. قال تعالى: ﴿صحف إبراهيم وموسى﴾ [الأعلى/19]، ﴿يتلو صحفا مطهرة * فيها كتب قيمة﴾ [البينة/2 - 3]، قيل: أريد بها القرآن، وجعله صحفا فيها كتب من أجل تضمنه لزيادة ما في كتب الله المتقدمة. والمصحف: ما جعل جامعا للصحف المكتوبة، وجمعه: مصاحف، والتصحيف: قراءة المصحف وروايته على غير ما هو لاشتباه حروفه، والصحفة مثل قصعة
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR314 harfص ح ف
معه صحيفة وصحف وصحائف وهي قطعة من جلد أو قرطاس يكتب فيه وهو صحفي وصحاف.
وهو لحانة مصحف.
وصحف الكلمة.
ووجهه كورقة المصحف.
قال الراعي: تقلّب خدّين كالمصحفي - ن خطهما واضح أ.
هر وتقول: صحائف الكتب خير من صحاف الذهب.
والصحفة: القصعة المسلنطحة.
ومن المجاز: صن صحيفة وجهك وهي بشرته.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR3.270 harfالصحيفة: التي يكتب فيها، والجمع صَحائفُ وصُحُفٌ وصُحْفٌ. وفي التنزيل: إن هذا لفي الصُّحُفِ الأُولى صُحُفِ إبراهيم وموسى؛ يعني الكتب المنزلة عليهما، صلوات اللّه على نبينا وعليهما؛ قال سيبويه: أَما صَحائِفُ فعلى بابه وصُحُفٌ داخل عليه لأَن فُعُلاً في مثل هذا قليل، وإنما شبّهوه بقَلِيبٍ وقُلُبٍ وقَضِيبٍ وقُضُبٍ كأَنهم جمعوا صَحِيفاً حين علموا أَن الهاء ذاهبة، شبهوها بحفرةٍ وحِفارٍ حين أَجْروها
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR339 harf* ص ح ف * * الصَّحْفَةُ * كالقصعة والجمع * صِحافٌ * قال الكسائي أعظم القصاع الجفنة ثم القصعة تليها تُشبع العشرة ثم الصحفة تُشبع الخمسة ثم المئكلة تُشبع الرجلين والثلاثة ثم * الصُّحَيْفةُ * تُشبع الرجل والصحيفة الكتاب والجمع * صُحُفٌ * و * صَحائِفُ * و * المُصْحَفُ * بضم الميم وكسرها وأصله الضم لأنه مأخوذ من * أُصْحِفَ * أي جمعت فيه الصحف
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR2.085 harfالصحفة: م معروفة، والجمع: صحاف، قال الأعشى:
والمكاكيك والصحاف من الفض ة والضامرات تحت الرجـال وقال ابن سيدة: الصفحة: شبه قصعة مسلنطحة عريضة، وهي تشبع الخمسة ونحوهم، وفي التنزيل: يطاف عليهم بصحاف من ذهب . وقال الكسائي: أعظم القصاع الجفنة، ثم القصعة تليها، تشبع العشرة، ثم الصحفة تشبع الخمسة، ثم المئكلة تشبع الرجلين والثلاثة، ثم الصحيفة، مصغرا، تشبع الرجل، هذا نص
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR7.193 harfتَصْحِيفٌ
2 تَصْحِيفٌ ذ signifies (primarily, Msb) The making a mistake (S, O, Msb, K, TA) in a صَحِيفَة, (S, O, K, TA,) by reason of the ambiguity, or dubiousness, of the letters: a postclassical term: (TA:) or the reading a thing in a manner at variance with what the writer intended, or at variance with the conventional usage thereof: (Mgh:) a secondary signification is the altering a word, or
تَصْحِيفٌ 2 تَصْحِيفٌ ذ signifies (primarily, Msb) The making a mistake (S, O, Msb, K, TA) in a صَحِيفَة, (S, O, K, TA,) by reason of the ambiguity, or dubiousness, of the letters: a postclassical term: (TA:) or the reading a thing in a manner at variance with what the writer intended, or at variance with the conventional usage thereof: (Mgh:) a secondary signification is the altering a word, or an expression, in such a manner that the meaning intended by the application [thereof] becomes altered: (Msb:) or it consists in the altering of a diacritical point [or points]; as in النفى for النقى, or vice versâ: (KT, after التَّحْرِيفُ:) one says, صحّف اللَّفْظَ He altered the word, or expression, [in such a manner that the meaning intended by the application thereof became altered, or] so that it became dubious [to the reader]. (Msb.) [See also تَحْرِيف, in the first paragraph of art. حرف.]
أُصْحِفَ 4 أُصْحِفَ ذ It had صُحُف [i. e. written pieces of paper or of skin] (S, O, K, TA) collected in it, (S, O,) or put in it (K, TA) between two boards. (TA.)
تصحّف 5 تصحّف ذ , said of a word, or an expression, It became altered [so as to have a meaning different from that intended by the application thereof, (see 2,) or] so as to be dubious. (Msb.) One says, تصحّف عَلَيْهِ لَفْظُ كَذَا [Such a word, or such an expression, became altered so as to be dubious to him]. (O, K. *)
صَحْفَةٌ صَحْفَةٌ ذ [A sort of bowl;] a vessel like the قَصْعَةٌ, (S, ISd, O, Msb, K, * TA,) expanded, wide, (ISd, TA,) or a large, expanded قَصْعَة, (Mgh,) or, accord. to Z, an oblong قَصْعَة, (Msb,) that satisfies the hunger of five [men] (Ks, S, ISd, Mgh, O, TA) and the like of them: (ISd, TA:) Ks says, (S, O,) the largest sort of قَصْعَة is the جَفْنَة; next to which is the قَصْعَة [properly so called], (S, O, K,) which satisfies the hunger of ten [men]; (S, O;) then, the صَحْفَة, (S, O, K,) which satisfies the hunger of five; (S, O;) then, the مِئْكَلَة, (S, O, K,) which satisfies two men, and three; (S, O;) and then, the ↓ صُحَيْفَة, (S, O, K,) which satisfies one man: (S, O:) the pl. of صَحْفَةٌ is صِحَافٌ. (S, O, Mgh, Msb.) It is said in a prov., اِسْتَفْرَغَ فُلَانٌ مَا فِى صَحْفَتِهِ Such a one chose for himself, as his share, [or exhausted, all of] what was in his صحفة. (TA.)
صَحَفِىٌّ صَحَفِىٌّ ذ One who makes mistakes in reading the صَحِيفَة [or writing, or written piece of paper or of skin]; incorrectly termed by the vulgar صُحُفِىٌّ, with two dammehs; (O, K;) [for the formation of a rel. n. from a pl. of this kind (i. e. from صُحُفٌ) is not allowable,] though the pl. is not restored to the sing. in forming the rel. n. in the case of proper names, such as أَنْمَارِىٌّ &c., nor in the case of words that are used in a manner like that of proper names, such as أَنْصَارِىٌ &c.: (O:) or a learner, or one who acquires knowledge, (Mgh, Msb,) from the صَحِيفَة, (Mgh,) inferior [in rank] to the مَشَايِخِ [pl. of شَيْخٌ]: (Msb:) a rel. n. from صَحِيفَةٌ; (Mgh, Msb;) like حَنَفِىٌّ and بَجَلِىٌّ from حَنِيفَةُ and بَجِيلَةُ: (Msb:) and ↓ مُصَحِّفٌ signifies the same as صَحَفِىٌّ [in the former of these senses]. (TA.)
صِحَافٌ صِحَافٌ ذ Small places that are made for water to collect and remain therein (مَنَاقِعُ صِغَارٌ تُتَّخَذُ لِلْمَآءِ): pl. صُحُفٌ. (Esh-Sheybلnee, O, K.)
صَحِيفٌ صَحِيفٌ ذ [appears from what here follows, to be syn. with ↓ صَحِيفَةٌ, or rather it is a coll. gen. n. of which the latter is the n. un.:] (tropical:) The surface of the ground or earth; (O, K, TA;) as being likened to the thing [i. e. paper or skin] that is written upon. (TA.) ― -b2- See also the next paragraph.
صَحِيفَةٌ صَحِيفَةٌ ذ A written piece of paper (MA, Mgh, Msb) or of skin; (Msb;) a writing, or thing written; a book, or volume; a letter, i. e. an epistle; syn. كِتَابٌ; (S, O, K;) [syn. with كِتَابٌ in all of these senses; in the last of them in an anecdote related in Freytag's Arab. Prov. i. 721-2, and in Har p. 119, q. v.;] and a [portion of a book, such as is termed] كُرَّاسَة; and a register; [for] in the اـِنْقَاع [a title of several books, it is said that] the كُرَّاسَة and ↓ مُصْحَف and صَحِيفَة and كِتَاب and دَفْتَر are one: (MA:) pl. صُحُفٌ (S, Mgh, O, Msb, K) and صُحْفٌ, a contraction of the former, (TA,) and صَحَائِفُ, (S, O, Msb, K,) like سَفَائِنُ pl. of سَفِينَةٌ; (Lth, O;) the first of these pls. anomalous, (Lth, Sb, O, K,) the sing. being likened to قَضِيتٌ (Sb, O, TA) and قَلِيبٌ (Sb, TA) and رَغِيفٌ, (O,) of which the pls. are قُضُبٌ (Sb, O, TA) and قُلُبٌ (Sb, TA) and رُغُفٌ: (O:) [or صَحِيفٌ may be its original, as well as regular, sing.:] see the next preceding paragraph. صُحُفِ اـِبْرٰهِيمَ وَمُوسَى, in the Kur [lxxxvii. last verse], means [In the books of Abraham and Moses; i. e.] the books revealed to Abraham and Moses. (O.) [صَحِيفَةٌ also means The record of the actions of anyone, that is kept in heaven: (see رَقٌّ:) one says, صَحِيفَنُهُ سَوْدَآءُ, meaning (assumed tropical:) The record of his actions is black; a phrase often used in the present day, in speaking of a bad man.] Mohammad [the Hanafee Imلm] speaks of صُحُف not written upon; saying, فَاـِنْ كَانَتِ السَّرِقَةُ صُحُفًا لَيْسَ فِيهَا كِتَابٌ [And if the stolen property be papers, or books, not having any writing upon them]. (Mgh. [See, again, رَقٌّ.]) ― -b2- صَحِيفَةٌ signifies also A plank, board, or leaf, of a door; like صَحَائِفُ [from which it is perhaps formed by transposition, or it may be tropical in this sense]: pl. صَحِيفٌ. (MA.) ― -b3- Also (tropical:) The external skin, or scarf-skin, of the face: (O, TA:) or as some say, the part thereof that fronts one: pl. [or rather coll. gen. n.] ↓ صَحِيفٌ; or this may be used, in a verse in which it occurs, for صَحِيفَة. (TA.) ― -b4- One says also صَحَائِفُ مِنْ شَحْمٍ [meaning (assumed tropical:) Layers of fat]. (A in art. نير.)
صُحَيْفَةٌ صُحَيْفَةٌ ذ : see صَحْفَةٌ.
صَحَّافٌ صَحَّافٌ ذ [A bookseller;] a seller of صُحُف: or [a bookbinder;] a maker [meaning binder] of صُحُف. (TA.)
مَصْحَفٌ مَصْحَفٌ ذ : see what next follows.
مُصْحَفٌ مُصْحَفٌ ذ (Th, S, Mgh, O, Msb, K) and ↓ مِصْحَفٌ (Th, S, O, Msb, K) and ↓ مَصْحَفٌ; (Th, O, K;) the first of which is the original, (Fr, S, O, Msb,) being from أُصْحِفَ meaning as expl. above, and one of certain words that are pronounced by [some of] the Arabs with kesr to the م instead of damm because the latter is deemed by them difficult of utterance, of which words are also مِخْدَعٌ and مِطْرَفٌ and مِغْزَلٌ and مِجْسَدٌ, (Fr, S, O,) or, accord. to AZ, Temeem pronounce the م with kesr, and Keys pronounce it with damm, [as do most persons in the instance of مصحف in the present day,] and Th says that مَصْحَفٌ, with fet-h, is correct and chaste; (O;) [A book, or volume, consisting of] a collection of صُحُف, (S, Mgh, O, K, TA,) written upon, and put between two boards: (TA:) [generally applied in the present day to a copy of the Kur-لn:] and also signifying a [portion of a book, such as is termed] كُرَّاسَة: but the former is the primary [and more common] signification: (Mgh:) pl. مَصَاحِفُ. (KL.) See also صَحِيفَةٌ.
مِصْحَفٌ مِصْحَفٌ ذ : see the next preceding paragraph.
مُصَحِّفٌ مُصَحِّفٌ ذ : see صَحَفِىٌّ.
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR604 harfصَحَفَ
صَحَفَ صَحَّفَ II ,
a. Made a mistake ( in reading or in writing ).
أَصْحَفَ
أَصْحَفَ IV ,
a. Bound, stitched together ( book ).
تَصَحَّفَ
تَصَحَّفَ V ,
a. Was written or read incorrectly.
b. Wrote or read incorrectly.
صَحْفَة
صَحْفَة 1t , ( pl. صِحَاْف 23 ),
a. Large bowl or basin; dish.
مَصْحَف
مَصْحَف 17 , ( pl. مَصَاْحِفُ 44 ),
a. Book, volume.
مِصْحَف
مِصْحَف 20 ,
a. see
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR10.696 harfصحف
صَحَفَ - يَصْحُفُ - صَحِيْف - صَحيْفَة - صُحُف - صَحْفَة - صِحَاف
صَحَفَ - يَصْحُفُ + كائن + شيئاً: يجعله ذا شكل مسطح، بحيث يمكن الكتابة عليه أو استعماله كصينية لحمل الأشياء أو ما شابه
صَحِيْف:على وزن " فعيل " اسم فاعل بمعنى مفعول من " صَحَفَ - يَصْحُفُ ": المنبسط والمسطح والمستوي
صَحِيْفَة: مؤنث " صَحِيْف ": وهو كذلك اسم فاعل مرة من "
Mücavir kökler22 mücavir (38 toplam)
- نشر
2 ortak ayet · “Neşer” dalları yaygın yeşillenmiş ağaç demektir
- لذذ
1 ortak ayet · “Rezak” tatlı üzüm
- كوب
1 ortak ayet · Kap, kupa, bardak, küp anlamlarına gelir
- موسى
2 ortak ayet · Musa
- شهو
1 ortak ayet · “Şeğefe” yağmur alan yüksek dağ demektir
- أول
2 ortak ayet · Alet kaldıraç demektir
- طهر
1 ortak ayet · Akar temiz sudur
- طوف
1 ortak ayet · Çeper demektir
- مرأ
1 ortak ayet · Mer’, “merve”den dönüşmüştür
- كرم
1 ortak ayet · Üzüm salkımıdır
- ذهب
1 ortak ayet · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir
- تلو
1 ortak ayet · Tilvi toklu demektir
Geçtiği ayetler(9)
وَقَالُوا لَوْلَا يَأْتِينَا بِآيَةٍ مِنْ رَبِّهِ أَوَلَمْ تَأْتِهِمْ بَيِّنَةُ مَا فِي الصُّحُفِ الْأُولَى
SayfalarRabbından bize bir ayet getirseydi ya derler. Onlara önceki kitablarda apaçık deliller gelmedi mi?
إِنَّ هَذَا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولَى
SayfalarŞüphesiz ki bu, ilk sahifelerdedir.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | صحف |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | كتب, سفر, زبر, رقق |
| Zıt Kök | طوى |
| Çekirdek Özet 1 | Bir nesnenin yüzeyini enlemesine açıp yaymak, düzleştirmek, yayvan kap veya üzerine yazı yazılmaya elverişli geniş yüzey |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi vahyin, hukuki bildirimlerin ve amel kayıtlarının okunabilir, silinmez ve açılmış belgeler halinde tescili |
| Çekirdek Özet 3 | Bilginin ve ilahi mesajın soyut kalmayıp açılmış, kayıt altına alınmış ve teftişe hazır somut bir belge niteliği kazanması |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca ciltli çağdaş kitap formuna indirgeyerek vahyin açılma, yayılma, ilan edilme ve sergilenme niteliğini gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| صح | Açıklık, berraklık, kapalılıktan kurtulup yüzeye çıkma ve bütünlük kazanma. Nitekim صحب kökünde birlikteliğin aşikar ve açık olması, صحا kökünde havanın veya aklın açılması, صحّ kökünde ise kusur ve hastalıktan arınmış sağlamlık mevcuttur. | ف | Dudak ve sınır harfi olan ف sesinin eklenmesiyle açılma eylemi bir yüzeyin, kenarın veya yaprağın dışa doğru serilmesi, yayvan bir tabakaya veya tepsiye dönüşmesi anlamına yönelmiştir. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ص | Olta, bitki sapı | Bir yüzeyin zeminini tutma, biçimlendirme ve sabitleme |
| ح | Çit, duvar | Bir alanı çevreleme, sınır belirleme ve muhafaza etme |
| ف | Ağız, açıklık | Dışa doğru açılma, yayılma, sözün ve bilginin dışavurumu |
| صحف | Çit ve sınırla korunan sabit bir zemin üzerinde dışa doğru açılma ve yayılma | Korunaklı ve sınırları belirli bir yüzeyin üzerine bilgiyi veya nesneyi yayarak taşımak ve açıkça sergilemek |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Düz, geniş ve yayvan yüzey; derinin veya yerin düzleşmiş dış yüzü. Buradan hareketle yayvan ve geniş çanağa, yemek tepsisine صحفة, üzerine işaret ve yazı işlenen düzleştirilmiş deri veya parşömen parçasına da صحيفة denilmiştir. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Emevî dönemi şairi el-Baîs bir yergisinde yüzün cildini ve dış görüntüsünü anlatırken bu kökü kullanır: وكل كليبي صحيفة وجهه / أذل لأقدام الرجال من النعل |
| Erken Arapça kullanım | Klasik dilde yüzün düz ve görünen derisine صحيفة الوجه, yerin çıplak ve düz yüzeyine ise صحيف الأرض denilirdi. Sahabeler döneminde Kur'an sayfalarının bir araya getirilip iki kapak arasına alınmış haline de bu kökten türetilerek مُصْحَف adı verilmiştir. |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.
Sami etimolojik katman
Sami dillerinde صحف kökü, özellikle Güney Sami (Arapça ve Güney Arabistan dilleri) dairesinde belirgin bir morfolojik ve semantik gelişim sergiler. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) yazı materyalleri ve belgeler için daha çok sefer veya megillah kökleri kullanılırken, Arapça ve Ge'ez (Eski Etiyopya dili) sahasında kök hem geniş/yayvan kapları hem de düz yazı yüzeylerini ifade edecek şekilde gelişmiştir. Ge'ez dilinde mas'haf veya mashaf kelimesinin "kitap, yazılı metin, kutsal metin" anlamında kullanılması, kökün erken dönem Sami dünyasında yazı taşıyıcısı nesnelerle kurduğu semantik bağı gösterir. Bazı filologlar mushaf kelimesinin Habeşçe ile erken temaslar sonucu Arapçaya geçtiğini veya ortak bir Güney Sami mirasına dayandığını belirtir. Kökün en ilksel Sami tabakasındaki karşılığı, derinliği az olan, enlemesine açılmış düz zemin ve bu zeminin taşıyıcı olarak kullanılmasıdır.
Güven Güçlü
Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques; Arthur Jeffery The Foreign Vocabulary of the Qur'an; Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Yayvanlık, genişlik ve yüzey yayılımı | Yayvan yemek kabı olan صحفة ile üzerine yazı yazılan صحيفة aynı genişleme ve yüzey oluşturma kökünden türemiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Ge'ez dilinde mashaf (kitap, yazma eser) | Güney Sami dillerinde yazılı belge ve kutsal metin mecmuasını ifade eden ortak veya ödünçlenmiş bir terim alanı oluşturur. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami dışı Afro-Asyatik katmanlarda doğrudan ses ve anlam denkliği gösteren ikna edici veri tespit edilmemiştir. | Veri bulunamadı |
Kaynak Arthur Jeffery, The Foreign Vocabulary of the Qur'an; Brown-Driver-Briggs; Lisān al-ʿArab.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| صحف | Anlamlı | Yayvan yüzey, tabak ve yazı sayfası | Yüzeyi genişletip üzerine yazı veya yiyecek koymak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| صفح | Anlamlı | Geniş yüz, bir şeyin yanı ve yüz çevirme | Bir nesnenin geniş yan yüzeyi, affedip sayfayı çevirir gibi geçmek | Ortak geniş yüzey çekirdeği; Kur'an'da geçer |
| حصف | Anlamlı | Deride kabartı çıkması ve aklın sıkı/sağlam olması | Deri üzerinde küçük sert kabarcıkların belirmesi, dokunun sıkılaşması | Kur'an'da geçmez |
| حفص | Anlamlı | Toplama, daralma ve aslan yavrusu | Bir şeyi toplamak veya küçük/dar bir alanda tutmak | Kur'an'da geçmez |
| فصح | Anlamlı | Açıklık, saflık ve berrak konuşma | Sütün köpüğünün gitmesi, sözün kusursuz ve açık hale gelmesi | Kur'an'da geçer |
| فحص | Anlamlı | Yeri eşeleme, araştırma ve derinlemesine inceleme | Kuşun toprağı oyup yuva yapması, bir meselenin içyüzünü aramak | Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| صحف | Merkez | Açılmış belge, yazılı sayfa ve yayvan tepsi | Bilginin sergilenip okunabileceği açık, yayvan ve taşınabilir kayıt yüzeyi | Yüzeyin yayılmışlığı ve sergilenmesi esastır |
| كتب | Komşu | Yazmak, toplamak ve dikmek | Harfleri ve hükümleri bir araya getirip bağlamak | Toplama ve bağlama eylemine odaklanır |
| سفر | Komşu | Açığa çıkarmak, elçi olmak ve kalın kitap | Örtüyü kaldırıp metni net biçimde ortaya koyan yazma | Bilginin seyahati ve aydınlatıcı etkisi öndedir |
| زبر | Komşu | Kazımak, taş üzerine yazmak ve sert metin | Taşa veya sert malzemeye kazınarak yazılan hikmetli kitap | Sert zemine kazıma ve metanet vurgulanır |
| رقق | Komşu | İncelik, şeffaflık ve ince deri parşömen | Yazı yazmaya mahsus inceltilmiş ve tabaklanmış ince deri | Malzemenin inceliği ve zerafeti belirleyicidir |
| طوى | Zıt | Dürümlemek, sarmak, katlayıp gizlemek | Açık olan sayfayı içeriye doğru büküp görünmez kılmak | Yüzeyin kapatılması ve içeriğin gizlenmesidir |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | صحف | Geniş yüzey, yazılı belge, tepsi | Yayvan kap veya üzerine kayıt düşülen açık tabaka | Kesin |
| Latince | Pagina, tabula, discus | Sayfa, levha, yayvan tepsi | Pagina yaprak ve sütun yüzeyini, tabula düz yazı tahtasını, discus ise yayvan tabağı karşılar | Güçlü |
| İngilizce | Scroll, sheet, page, platter | Rulo belge, yaprak sayfa, yayvan tepsi | Sheet yüzey yayılımını, page yazılı yüzü, platter ise صحفة karşılığı tepsiyi verir | Güçlü |
| Almanca | Blatt, Schriftblatt, Platte | Sayfa yaprağı, yazılı belge, tepsi | Blatt hem yaprağı hem sayfayı kapsar; Platte yayvan nesne anlamını tamamlar | Güçlü |
| Fransızca | Feuillet, page, plateau | Belge yaprağı, sayfa, sunum tepsisi | Feuillet bağımsız açılan sayfayı, plateau ise ikram tepsisini tam karşılar | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary; Grimm Deutsches Wörterbuch; Lane's Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الصُّحُفِ الْأُولَىٰ / صُحُفِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَىٰ | Önceki peygamberlere vahyedilen ilahi metinler ve sayfalar | Geçmiş vahiylerin ana ilkelerini ve evrensel hakikatleri hatırlatan bağlamlar (Tâhâ 20:133, Necm 53:36, A'lâ 87:18-19) |
| صُحُفًا مُطَهَّرَةً / صُحُفٍ مُكَرَّمَةٍ | Şirkten, tahriften ve batıldan arındırılmış yüce vahiy belgeleri | Kur'an'ın ontolojik saflığını, korunmuşluğunu ve elçilerin tilavetini anlatan bağlamlar (Abese 80:13, Beyyine 98:2) |
| صُحُفًا مُنَشَّرَةً | Muhatapların kendilerine özel olarak açıkça indirilmesini istedikleri ilahi fermanlar | Müşriklerin kibir ve mucize taleplerini eleştiren bağlam (Müddessir 74:52) |
| الصُّحُفُ نُشِرَتْ | İnsanların dünya hayatındaki amellerinin kaydedildiği ve kıyamette açılacak hesap defterleri | Kıyamet sahneleri ve kozmik altüst oluşun ardından amellerin sergilenmesi bağlamı (Tekvîr 81:10) |
| بِصِحَافٍ مِنْ ذَهَبٍ | Cennet ehline ikram edilen geniş ve yayvan altın tepsiler | Ahiret mükâfatı ve cennet nimetlerinin sunuluş biçimi bağlamı (Zuhruf 43:71) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Vahyin tescili ve amel defterleri | Kelam sıfatının sayfalara intikali ve kıyamette amellerin yazılı olduğu sayfaların açılması | Vahyin mahiyeti ve amellerin nesnel tescili |
| Fıkıh | Mushafın korunması ve dokunma hükümleri | İki kapak arasındaki yazılı metne abdestli dokunma ve Mushafın satımı | Yazılı kutsal metne hürmet ve hukuki statü |
| Tefsir | Önceki kitapların mahiyeti ve nüzul süreci | İbrahim ve Musa'ya verilen sayfaların Tevrat ile ilişkisi ve Kur'an'ın bu sayfaları tasdiki | Vahiyler arası süreklilik ve metin birliği |
| Hadis | Mushafın cem'i ve ilmin nakli | Kur'an'ın Hz. Ebu Bekir devrinde صحف halinde toplanması ve hadis yazımı | Bilginin sahifelerde tahrifsiz muhafazası |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi bildirim ve hesap tescili | Kutsal metin yaprağı ve amel kaydı | İmanı ve amelleri denetime açık, sabit bir belgeye bağlamak | Din soyut bir vicdan hali değil, tescil edilmiş ve açılacak sahifeler nizamıdır. | Kesin |
| İlmi | Yazılı kültür ve arşiv | Belge, risale ve ilim metni | Sözlü bilginin kaybolmasını önleyip nesilden nesile berrak iletim sağlamak | İlim, açık sahifeler üzerinden denetlenebilir ve nakledilebilir hale gelir. | Güçlü |
| Siyasi | Hukuki ferman ve anayasal metin | Açık bildiri, berat ve ahitname | İktidarın keyfiliğini önleyip tebaaya ilan edilmiş açık kurallar koymak | Siyasetin meşruiyeti gizli niyetlere değil, yayınlanmış açık sayfalara dayanır. | Güçlü |
| İktisadi | Borç senedi ve mülkiyet belgesi | Tescil kaydı, tutanak ve sunum tepsisi | İktisadi hakları tescillemek ve nimetlerin şeffaf paylaşımını sunmak | Hakların korunması kayıtla, ikramın asaleti ise yayvan tepsilerle somutlaşır. | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Düzlemsel veri matrisi ve projeksiyon yüzeyi | Üç boyutlu veya soyut verilerin iki boyutlu bir düzlem üzerinde taranabilir, okunabilir ve işlenebilir matris formunda serilmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Anayasal tescil ve kamuya açık arşiv dokümanı | Toplumsal sözleşmelerin ve adli kayıtların şeffaf, kamusal ve denetlenebilir bir belge halinde halkın erişimine açılması | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | صحف kavramını yalnızca modern anlamdaki gazete, dergi veya klasik ciltli kitap yaprağına indirgeyerek kökün yayma, açığa çıkarma ve sergileme boyutunu yok saymak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök sadece fiziksel kağıt yaprağını değil; ilahi buyrukların gizlenemez açıklığını, vahyin evrensel sürekliliğini, ahirette amellerin eksiksiz meydana dökülmesini ve cennetteki ikram kaplarını içine alan çok katmanlı bir şeffaflık zeminidir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Vahyi tarihsel bir döneme ait yerel bir parşömen metni sanmak; amel defterlerinin açılmasını soyut bir mecazdan ibaret görerek insanın her eyleminin tescil edildiği nesnel hakikat bilincini yitirmek. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın kendisini önceki ilahi vahiylerle aynı tescil silsilesine bağlamasını temellendirir. Vahyin şifahi bir rivayet değil, başından itibaren tescil edilmiş, arındırılmış ve açılmış belgeler olduğunu gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Önceki peygamberlere verilen sayfaların zikredildiği ayetlerde (A'lâ, Necm), Kur'an'ın arınmışlığı ve üstünlüğünün vurgulandığı pasajlarda (Abese, Beyyine) ve ahiret muhasebesinin anlatıldığı kıyamet tasvirlerinde (Tekvîr, Müddessir). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kur'an'ın geçmiş vahiylerden kopuk yeni bir din ihdas ettiği iddiasını çürütür; vahyin ve insan eylemlerinin gizli kalmayıp açılmak, yayılmak ve teftiş edilmek üzere var olduğunu hatırlatır. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamYüzeyi enlemesine açıp yaymak, yayvanlaştırmak; yiyecek sunulan geniş kap veya üzerine yazı yazılan düz deri ve parşömen tabakası.
- Soyut anlamGizli ve dağınık olan bilginin, hükmün veya amelin herkesçe görülebilecek düz bir alanda tescil edilip denetime açılması.
- Sistematik karşılıkBilginin, hukukun ve eylemlerin tescil edilerek meşruiyet ve şeffaflık kazandığı kamusal ve kozmik kayıt zemini.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde sembolü soyut, dağınık veya örtük durumlar uzayını (ilahi ilimdeki hükümler veya kulun işlediği ameller); sembolü bu durumları açık ve düz bir alana aktaran projeksiyon ve tescil işlevini; sembolü yayılmış, açılmış ve görünür kılınmış belge yüzeyini (صحيفة); ifadesi ise bu yüzeyin bütünüyle açılmış, dürülmemiş ve denetime tam hazır olma durumunu (neşredilme hali) temsil eder.