صوف
ص - و - ف
KÖK- 1 geçiş
- 1 ayet
- 1 sîga
- 12 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Onun yünleri
Notlarım
Sözlükler(12)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.853 harfباب الصاد والفاء و و ا ي ء معهما
ص و ف، و ص ف، ص ف و، ف ي ص، ص ي ف، ف ص ي، أ ص ف مستعملات
صوف:
الصُّوفُ للضَّأْن وشِبْهِهِ، وكَبشٌ صافٌ ونَعجةٌ صافةٌ، وكبشٌ صُوفانيٌّ ونَعجة صوفانيّةٌ.
وزغبات القَفَا تُسَمَّى صوفةَ القفا. ويقال لواحدة الصوف صوفة وتُصَغَّر صُوَيفةٌ.
والصُّوفانةُ: بَقْلةٌ زَغْباءُ قصيرة.
وصوفةُ اسمُ حَيٍّ من تَميم، وآل صوفان الذين كانوا يُجيزون الحُجّاج من عَرَفات، يقُول أحدُهم
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR581 harfالصِياحُ: الصوت. تقول: صاحَ يَصيحُ صَيْحاً وصَيْحةً وصِياحاً وصُياحاً وصَيَحاناً. والمُصايَحَةُ والتَصايُحُ: أن يصيح القَوْمُ بعضهم ببعض. والصَيْحَةُ: العَذابُ. وأصُله من الأوَّل. وقولهم: لَقيتُهُ قَبْلَ كلِّ صَيْحٍ ونَفْرٍ. فالصَيْحُ: الصِياحُ، والنَفْرُ: التَفَرُّقُ، وذلك إذا لَقيتَه قبل طلوع الفجر. ابن السكيت: يقال غضِبَ من غير صَيْحٍ ولا نَفْرٍ، أي من غير قليل ولا كثير. وأنشد:
كَذوبٌ مَحولٌ
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR7.226 harfص ف ( و ا ى ء )
صوف ، صيف ، صفا ، وصف ، فيص ، فصا ، أصف .
صوف : قال اللّيث : الصُّوفُ للضَّأن وما أشْبَهَه . ويقالُ : كَبْشٌ صافٌ ، ونَعْجَةٌ صائِفَة .
أبو عُبَيْد عن الكسائيّ : كَبْشٌ أَصْوَفُ وصَوِفٌ مِثالُ فَعِل وصائفٌ وصافٌ ، كلُّ هذا أن يكون كثيرَ الصُّوف . وأخبرَني المنْذِرِيُّ عن أبي الهَيْثم ، يقال : كبشٌ صائِفٌ وصافٌ ، كما يقال : جُرُفٌ هَائرٌ وهارٍ على القَلْب . وقال اللَّيث : كبشٌ
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR8.738 harf(باب الصاد والواو وما يثلثهما)
(صوي) الصاد والواو والياء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على شدّةٍ وصَلابة ويُبْس. عن ابن دريد([1]): "صَوَى الشَّيء، إذا يَبِس، فهو صاوٍ. ويقال صوِيَ يَصوَى". والصَّوَّانُ: حجارةٌ فيها صلابة. وربَّما استُعِير من هذا وحُمِلَ عليه فقيل صَوَّيْت لإِبلي فَحْلاً، إذا اخترتَه لها. ولا يكون الاختيارُ وحدَه تصويَةً، لكن يُصنَع لذلك حتَّى يقوَى ويصلُب. قال:
* صَوَّى لها ذا كِـَدْنَةٍ
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR582 harf- قال تعالى: ﴿ومن أصوافها وأوبارها وأشعارها أثاثا ومتاعا إلى حين﴾ [النحل/80]، وأخذ بصوفة قفاه، أي: بشعره النابت، وكبش صاف، وأصوف، وصائف: كثير الصوف. والصوفة (الصوفة: أبو حي من مضر، كانوا يخدمون الكعبة في الجاهلية ويجيزون الحاج، أي: يفيضون بهم. اللسان: صوف) : قوم كانوا يخدمون الكعبة، فقيل: سموا بذلك لأنهم تشبكوا بها كتشبك الصوف بما نبت عليه، والصوفان: نبت أزغب. والصوفي قيل: منسوب إلى لبسه الصوف،
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR742 harfص و ف
فلان يلبس الصوف والقطن أي ما يعمل منهما.
وكبش صاف وصوفاني ونعجة صافة وصوفانية: كثيرا الصوف.
وصاف الكبش بعد زمره يصوف ويصاف صوفاً.
" ولا أفعل ذلك ما بلّ بحر صوفة ".
ويقال: كان آل صوفة يجيزون الحاج من عرفات أي يفيضون بهم ويقال لهم: آل صوفان وآل صفوان وكانوا يخدمون الكعبة ويتنسّكون ولعلّ الصوفية نسبوا إليهم تشبيهاً بهم في النسك والتعبد أو إلى أهل الصفة فقيل: مكان
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR3.076 harfالصُّوفُ للضأْن وما أَشبهه؛ الجوهري: الصوف للشاة والصُّوفةُ أَخص منه. ابن سيده: الصوفُ للغنم كالشَّعَر للمَعَزِ والوَبَرِ للإبل، والجمع أَصوافٌ، وقد يقال الصوف للواحدة على تسمية الطائفة باسم الجميع؛ حكاه سيبويه؛ وقوله:
حَلْبانَةٍ رَكْبانةٍ صَفُوفِ،
تَخْلِطُ بين وبَرٍ وصُوفِ
قال ثعلب: قال ابن الأَعرابي معنى قوله تخلط بين وبر وصوف أَنها تباع فيشترى بها غنم وإبل، وقال الأصمعي: يقول تُسْرِعُ في
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR53 harf* ص و ف * * الصُّوفُ * للشاة و * الصُّوفَةُ * أخص منه
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR4.271 harfالصوف، بالضم: م معروف قال ابن سيده: الصوف للغنم كالشعر للمعز، والوبر للإبل، والجمع أصواف. وقد يقال: الصوف للواحدة على تسمية الطائفة باسم الجميع، حكاه سيبويه، وقال الجوهري: الصوف للشاة وبهاء أخص منه، وقول الشاعر:
حلبانة ركبانة صفوف
تخلط بين وبر وصوف
قال ثعلب: قال ابن الأعرابي: أي أنها تباع فيشترى بها غنم وإبل، وقال الأصمعي: يقول: تسرع في مشيتها، شبه رجع يديها بقوس النداف الذي
الصوف، بالضم: م معروف قال ابن سيده: الصوف للغنم كالشعر للمعز، والوبر للإبل، والجمع أصواف. وقد يقال: الصوف للواحدة على تسمية الطائفة باسم الجميع، حكاه سيبويه، وقال الجوهري: الصوف للشاة وبهاء أخص منه، وقول الشاعر: حلبانة ركبانة صفوف تخلط بين وبر وصوف
قال ثعلب: قال ابن الأعرابي: أي أنها تباع فيشترى بها غنم وإبل، وقال الأصمعي: يقول: تسرع في مشيتها، شبه رجع يديها بقوس النداف الذي يخلط بين الوبر والصوف. ويقال لواحدة الصوف: صوفة، ويصغر صويفة. وفي الأساس: فلان يلبس الصوف والقطن: أي ما يعمل منهما. ومن المجاز قولهم: خرقاء وجدت صوفا قال الأصمعي: وهو من أمثالهم في المال يملكه من لا يستأهله قال الصاغاني: لأن المرأة غير الصناع إذا أصابت صوفا لم تحذق غزله، وأفسدته، يضرب ذلك للأحمق يجد مالا فيضيعه في غير موضعه، وهو بقية قول الأصمعي، وفي الأساس: لمن يجد مالا يعرف قيمته فيضيعه. ومن المجاز قولهم: أخذت بصوف رقبته، وبصافها الأخير لم يذكره الجوهري والصاغاني، إنما ذكره صاحب اللسان، زاد الجوهري: وكذا بطوف رقبته، وبطافها، وبظوف رقبته، وبظافها، وبقوف رقبته، وبقافها: أي بجلدها قاله ابن الأعرابي أو بشعره المتدلي في نقرة قفاه قاله ابن دريد أو بقفاه جمعاء قاله الفراء أو أخذته قهرا قاله أبو الغوث، وفسره أبو السميدع، فقال: وذلك إذا تبعه وقد ظن أن لن يدركه، فلحقه، أخذ برقبته أو لم يأخذ نقل هذه الأقوال كلها الجوهري والصاغاني وصاحب اللسان، واقتصر الزمخشري على الأخير. ومن المجاز قولهم: أعطاه بصوف رقبته كما يقولون: أعطاه برمته نقله الجوهري، أو أعطاه مجانا بلا ثمن قاله أبو عبيد، ونقله الجوهري. وصوفه أيضا: أبو حي من مضر، وهو الغوث بن مر بن أد بن طابخة بن الياس بن مضر قاله ابن الجواني في المقدمة، سمي صوفة لأن أمه جعلت في رأسه صوفة، وجعلته ربيطا للكعبة يخدمها، قال الجوهري: كانوا يخدمون الكعبة، ويجيزون الحاج في الجاهلية، أي: يفيضون بهم زاد في العباب من عرفات وفي المحكم من منى فيكونون أول من يدفع وكان أحدهم يقوم، فيقول: أجيزي صوفة، فإذا أجازت قال. أجيزي خندف، فإذا أجازت أذن للناس كلهم في الإجازة قال ابن سيده: وهي الإفاضة، قال ابن بري: وكانت الإجازة بالحج إليهم في الجاهلية، وكانت العرب إذا حجت وحضرت عرفة، لا تدفع منها حتى تدفع بها صوفة، وكذلك لا ينفرون من منى حتى تنفر صوفة، فإذا أبطأت بهم قالوا: أجيزي صوفة. أو هم قوم من أفناء القبائل، تجمعوا، فتشبكوا كتشبك الصوفة قاله أبو عبيدة، ونقله الصاغاني وقول الجوهري: ومنه قول الشاعر: حتى يقال: أجيزوا آل صوفانا أتى به شاهدا على أن صوفة يقال له: صوفان، قال الصاغاني: وهو وهم، والصواب في رواية البيت: آل صفوانا، وهم قوم من بني سعد بن زيد مناة بن تميم، وموضع ذكره باب الحروف اللينة قال أبو عبيدة معمر بن المثنى في كتاب التاج - بعد ذكره رواية البيت - ما نصه: حتى يجوز القائم بذلك من آل صفوان. قال الصاغاني: والبيت لأوس بن مغراء السعدي وصدره: ولا يريمون في التعريف موقفهم
كذا في العباب والتكملة. قلت: وفي قول الزمخشري ما يدل على أنه يقال لهم: الصوفان، وآل صوفان معا، فلا إشكال حينئذ، فتأمل. وذو الصوفة أيضا: فرس، وهو أبو الخزر والأعوج نقله الصاغاني، وقد تقدم كل منهما في محله. وصاف الكبش بعد ما زمر، يصوف صوفا بالفتح وصووفا كقعود فهو صاف وصاف، وأصوف وصائف، وصوف كفرح، فهو صوف ككتف وهذه على القلب وصوفاني بالضم، وهي بهاء كل ذلك: إذا كثر صوفه. والصوفانة، بالضم: بقلة معروفة، وهي زغباء قصيرة قال أبو حنيفة: ذكر أبو نصر أنها من الأحرار، ولم يحلها. وصاف السهم عن الهدف، يصوف ويصيف: إذا عدل نقله الجوهري، وهو مذكور في الياء أيضا؛ لأن الكلمة واوية يائية. وصاف عني وجهه: مال وقال ابن فارس: صاف من باب الإبدال من ضاف، قال الجوهري: ومنه قولهم: صاف عني شر فلان. وأصاف الله عني شره: أي أماله. وصاف: اسم ابن الصياد المذكور في الحديث، وفي نسخة ابن عباد أو هو صافي، كقاضي فمحله المعتل أو اسمه عبد الله وصاف لقب له، وهذا هو المشهور عند المحدثين. ومما يستدرك عليه: قال أبو الهيثم: يقال: كبش صوفان، ونعجة صوفانة. وقال غيره: الصوفان: كل من ولي شيئا من عمل البيت، وكذلك الصوفة. وفي الأساس: وآل صوفان: كانوا يخدمون الكعبة ويتنسكون، ولعل الصوفية نسبت إليهم، تشبيها بهم في التنسك والتعبد، أو إلى أهل الصفة، فيقال مكان الصفية: الصوفية بقلب إحدى الفائين واوا للتخفيف، أو إلى الصوف الذي هو لباس العباد، وأهل الصوامع. قلت: والأخير هو المشهور. والصواف، ككتان: من يعمله. وصوفة البحر: شيء على شكل هذا الصوف الحيواني. ومن الأبديات: قولهم: لا آتيك ما بل البحر صوفة، حكاه اللحياني. والصوفان: شيء يخرج من قلب الشجر، رخو يابس، تقدح فيه النار، وهو أحسن ما يكون للمقتدحين. وصوفة الرقبة: زغبات فيها، وقيل: هي ما سال في نقرتها. وصوف الكرم: بدت نواميه بعد الصرام. وأبو صوفة: من كناهم. ومن أمثال العامة: لو كانت الولاية بالصوف، لطار الخروف. وتصوف: تنسك، أو ادعاه. وجبة صيفة، ككيسة: كثيرة الصوف، وأصله صيوفة، فقلبت الواو ياء، فأدغمت.
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR8.164 harfصَافَ
1 صَافَ ذ , (S, O, K,) aor. يَصُوفُ, (S, O,) inf. n. صَوْفٌ and صُؤُوفٌ; and صَوِفَ, (S, O, K,) inf. n. صَوَفٌ; (S;) He (a ram) had much صُوف [or wool], (S, O, K,) after having little thereof. (S, O.) -A2- صاف السَّهْمُ عَنِ الهَدَفِ, aor. يَصُوفُ and يَصِيفُ, (S, M, O, Msb, K,) inf. n. صَوْفٌ and صَيْفٌ and صَيْفُوفَةٌ, (O and K in art. صيف,) The arrow turned aside from the butt: (S, M, O,
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR975 harfصَافَ
صَافَ ( w ) U ( n. ac. صَوْف 1 , صُؤُوْف [ 27 ] ),
a. Was woolly, laniferous; was shaggy.
b. [ 'An ], Deviated, glanced from ( the butt: arrow ).
صَوِفَ
صَوِفَ A ( n. ac. صَوَف 4 ),
a. see supra (a) .
صَوَّفَ
صَوَّفَ II ,
a. Spoke like a Sūfī, obscurely, enigmatically.
أَصْوَفَ
أَصْوَفَ IV
a. [ 'An ], Averted from.
تَصَوَّفَ
تَصَوَّفَ V ,
a. Became a Sūfī, imitated the Sūfī;
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok21.033 harfصوف
صَافَ - يَصُوفُ (صَوِفَ - يَصْوَفُ) - صُوْف - أَصْوَاف
صَافَ - يَصُوفُ (صَوِفَ - يَصْوَفُ) + الكائن: يكثر صوفه: يتجمع لديه عدد كبير من الزغب والشعيرات الصوفية الناعمة وتتشابك كالصوف
صَافَ - يَصُوفُ + عدد من الكائنات: يتجمعون ويتشابكون كالصوف
صُوْف: على وزن " فُعل": اسم فعل من " صَافَ - يَصُوفُ ": الصوف المعروف: المتجمع والمتشابك جماعات
Sîgalar(1)
Mücavir kökler15 mücavir (18 toplam)
- ظعن
1 ortak ayet · Sizin göçünüz
- وبر
1 ortak ayet · Ve onun tüyleri
- أثث
1 ortak ayet · Eses hasır yapılan bitkidir
- جلد
1 ortak ayet · Culud deri demektir
- خفف
1 ortak ayet · Huff : Devenin kopmuş toynağı demektir
- حين
1 ortak ayet · İna (Elif) sütün sağıldığı kap demektir
- شعر
1 ortak ayet · Şuurunda olurlar
- بيت
1 ortak ayet · Beyt ev demektir
- متع
1 ortak ayet · Mut’a, üzerine ev eşyasını konduğu yüksekçe yer; sonra…
- سكن
1 ortak ayet · “Sikkin” bıçak demektir
- نعم
1 ortak ayet · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır
- جعل
1 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
Geçtiği ayetler(1)
… الْأَنْعَامِ بُيُوتًا تَسْتَخِفُّونَهَا يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَيَوْمَ إِقَامَتِكُمْ وَمِنْ أَصْوَافِهَا وَأَوْبَارِهَا وَأَشْعَارِهَا أَثَاثًا وَمَتَاعًا إِلَى حِينٍ
Onun yünleriAllah evlerinizi sizin için bir huzur ve sükun yeri yaptı ve size hayvan derilerinden; gerek göç gününde gerek konduğunuz günde hafifçe taşıyacağınız evler; yünlerinden, yapağılarından, kıllarından bir zamana kadar giyimlik, döşemelik ve ticaret kumaşı verdi.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | صوف |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Ecvef (vâvî) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | وبر, شعر, غزل, لبس |
| Zıt Kök | عري |
| Çekirdek Özet 1 | Koyun ve benzeri hayvanların derisini örten, birbirine kenetlenen yumuşak ve yalıtıcı yün dokusu |
| Çekirdek Özet 2 | İnsana barınma, örtünme, koruma ve taşınabilir ev eşyası sağlayan doğal ve bereketli bir hammadde nimeti |
| Çekirdek Özet 3 | Bireysel ve toplumsal yaşamda dış etkilere karşı yalıtım sağlayan, dokuma ve zanaat temelli ekonomik değer |
| Kritik Hata Riski | Kelimeyi yalnızca kaba bir tekstil maddesi veya zühd simgesi sayıp Kur'an'daki medeniyet kurucu, yalıtıcı ve taşınabilir iktisadi değer boyutunu göz ardı etmek |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| صو | Bir araya toplanma, birikme, bükülme ve bir merkezde yoğunlaşarak dışarıya karşı set oluşturma hareketi; nitekim صوب (yağmurun odaklanıp dökülmesi), صوت (sesin toplanıp tınlaması), صور (şeklin sınırla belirginleşmesi) ve صوم (hareketi toplayıp tutma) köklerinde bu yoğunlaşma görülür. | ف | Dağılma, yayılma ve saçaklanma karakteri taşıyan ف harfinin eklenmesiyle, merkezde toplanan liflerin dışarıya doğru kabaran, birbirine kenetlenen ve yumuşak bir örtü katmanı oluşturan yün dokusuna (صوف) dönüşmesi sağlanmıştır. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ص | Olta veya bitki filizi; yakalama, kenetlenme, sarılma ve birbirine tutunma | |
| و | Çengel veya çadır kazığı; iki şeyi birbirine bağlama, rabıta kurma ve devamlılık sağlama | |
| ف | Ağız açıklığı veya saçılma; dışa doğru açılma, yüzey oluşturma ve yayılma | |
| صوف | Birbirine kenetlenerek tutunan (ص) ve bağlayıcı bir irtibatla bitişen (و) liflerin, kabarıp yüzey örterek dışa doğru açılması (ف); birbirine dolaşık liflerden oluşan yün örtüsü |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Koyunun bedenini saran, birbirine dolaşık ve sık liflerden oluşan yumuşak örtü; kaba kıl ve tüyden farklı olarak bükülmeye ve dokunmaya elverişli yün tabakası |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Evs b. Magrâ'nın beytinde Hac esnasında Arafat'tan insanları sevk eden ve kenetlenmiş kabile yapısıyla yüne benzetilen Âl-i Sûfe zikredilir: وَلاَ يَرِيمُون في التَّعريفِ مَوقِفَهم / حتَّى يقالَ أَجِيزُوا آلَ صُوفانا |
| Erken Arapça kullanım | Arap dilinde bir kimsenin ensesindeki kıvrımlı saç tutamından yakalanmasını ifade eden أَخَذَ بِصُوفَةِ قَفَاهُ deyimi ve tüylü yapısından ötürü الصُّوفَانَةُ adı verilen kısa bozkır bitkisi |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
Sami etimolojik katman
Sami dillerinde صوف kökü, özellikle Batı Sami dillerinde koyun yünü, boyanmış yün kumaş ve lifli dokuma malzemesi anlamıyla köklü bir yere sahiptir. İbranicede צוּף biçimi petek ve taşma anlamına gelirken, Aramice ve Süryanicede צופא / ܨܘܦܐ (ṣūpā) yün, yün yumağı ve yün lifi karşılığında kullanılır. Kökün Afro-Asyatik katmandaki ilksel çekirdeği, liflerin kıvrılarak birbirine tutunması ve kabarması hareketine dayanır. Doğu Sami kolunda (Akadca) yün için daha çok šīpātu kökü baskın olsa da Batı Sami havzasında ṣ-w-p / ṣ-w-f ses dizilişi doğrudan bükülebilir hayvan yününü imler. Arapçada bu kök, koyunun yününü (صوف), devenin ince tüyünden (وبر) ve keçinin sert kılından (شعر) titizlikle ayıran teknik bir dokuma ve örtü terminolojisine kavuşmuştur.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | صوف kökünden türeyen kelimeler | Yün liflerinin birbirine dolanması, çok yünlü koç (كبش أصوف), ensedeki saç lülesi ve lifli çöl bitkisi anlamlarında somut kök | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Süryanice ܨܘܦܐ (ṣūpā) ve Aramice צופא (ṣūpā) | Yün lifi, işlenmiş yün tutamı ve yumuşak dokuma hammaddesi anlamında ortak Batı Sami varlığı | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Akdeniz havzası dokuma terimleri | Akdeniz antik ticaretinde yünlü dokumaları niteleyen bölgesel terimlerle kavramsal temas, doğrudan kökensel bağ sınırlıdır | Muhtemel |
Kaynak Payne Smith, Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| صوف | Anlamlı | Yün ve lifli doku | Koyunun bükülmeye elverişli yün örtüsü ve bu örtüden yapılan eşyalar | Hedef kök; Kur'an'da geçer (Nahl 16:80) |
| صفو | Anlamlı | Arılık ve duruluk | Bir şeyin tortusundan, bulanıklığından arınması, seçkin ve berrak hale gelmesi | Kur'an'da geçer; saflık ve arılık ortak kök nüansı taşır |
| وصف | Anlamlı | Niteleme ve vasfetme | Bir şeyin halini, alametini ve niteliğini sözle ortaya koyup sınırlarını belirleme | Kur'an'da geçer; özelliklerin açığa çıkması bakımından ilişkilidir |
| وفص | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilişte kök kaydı bulunmamaktadır | Kur'an'da geçmez |
| فصو | Anlamlı | Ayrılma ve kurtulma | İki nesnenin birbirinden sıyrılması, fasılaya uğraması, sıkıntıdan çıkış | Kur'an'da geçmez; liflerin ayrışmasıyla zıtlık bağı kurar |
| فوص | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde bağımsız semantik alan oluşturmamış mühmel diziliş | Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| صوف | Merkez | Hayvansal yün dokusu | Özellikle koyundan elde edilen, kıvrımlı, yumuşak, yalıtıcı ve bükülerek eğrilen ana lif | Kur'an'da ev eşyası ve barınma nimeti olarak zikredilen yün |
| وبر | Komşu | Deve tüyü / yünü | Devenin bedenini örten daha düz, hafif ve sık dokulu ince lif katmanı | Kur'an'da yün ve kıl ile birlikte anılan lif kaynağı |
| شعر | Komşu | Keçi ve at kılı | Keçi ve benzeri hayvanların kaba, sert, su geçirmeyen ve çadır dokumasına yarayan sert kılları | Yüne göre daha sert ve kaba koruma katmanı |
| غزل | Komşu | İplik eğirme ve bükme | Liflerin bükülerek dokumaya hazır ip haline getirilmesi eylemi | Hammaddenin mamul dokumaya dönüştürülme süreci |
| لبس | Komşu | Giyinme ve örtünme | Elde edilen dokumanın bedeni veya nesneyi örtüp sarması hali | Yünün nihai kullanım biçimlerinden biri |
| عري | Zıt | Çıplaklık ve soyunma | Örtüden, dokumadan ve koruyucu katmandan tamamen yoksun kalma durumu | Yünün sağladığı örtü ve korumanın mutlak yokluğu |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | صوف | Koyun yünü | Bükülmeye elverişli, ısı yalıtımı sağlayan hayvansal lif dokusu | Kesin |
| Latince | Lana | Yün, koyun yapağısı | Hayvansal lifi ve dokuma maddesini tam karşılar; kültürel metaforları farklıdır | Kesin |
| İngilizce | Wool, fleece | Yün, yapağı | İşlenmiş veya ham koyun yününü tam karşılar; bitkisel pamuktan ayrılır | Kesin |
| Almanca | Wolle, Vlies | Yün, kırkılmış yün | Doğal yalıtıcı lifi ve koyun yününü eksiksiz karşılar | Kesin |
| Fransızca | Laine, toison | Yün, post | Hayvansal dokuma hammaddesini ve tekstil lifini tam olarak verir | Kesin |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch, Littré.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَصْوَافِهَا | Göçebe ve yerleşik hayat için ev eşyası, barınak malzemesi ve yalıtım nimeti | En'âm nimetlerinin insana sağladığı giyim, çadır, yaygı ve taşınabilir konfor bağlamı; Nahl 16:80 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Nimet ve şükür delili | Allah'ın canlıların bedenine yerleştirdiği biyolojik dokuların insanın medeni ihtiyaçlarına tam uygun yaratılışı | İlahi lütuf, in'âm ve hikmetin tabiat üzerindeki tecellisi |
| Fıkıh | Zekât, kurban ve necaset hükümleri | Hayvan boğazlanmadan önce veya sonra kırkılan yünün mülkiyeti, temizliği (tahareti) ve zekâta tabi mallar arasındaki yeri | Canlıdan ayrılan yünün temiz sayılması ve bağımsız menkul mal vasfı |
| Tefsir | Nahl suresi nimetler panoraması | Ayetteki 'esâsen ve metâan' ifadesiyle yünün hem dayanıklı ev döşemesi hem de taşınabilir geçimlik araç kılındığının izahı | Maddi refah, korunma ve beşeri zanaatın temeli |
| Hadis | Zühd, giyim ve ibadet ritüelleri | Hz. Peygamber ve ashabının yün elbise (sevb-i sûf) giymesi, tevazu göstergesi sayılması ve yün dokumaların kullanımı | Lüks kumaşlara (ipek) karşı sadelik, doğallık ve zühd simgesi |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Yaradılış hikmeti ve şükür alanı | İlahi örtü ve korunma lütfu | İnsanı tabiat şartlarından koruyan ilahi ihsanın idraki | Canlıların tüylerinin insan için hazır giysi ve barınak kılınması tevhidi gösterir | Kesin |
| İlmi | Malzeme bilimi ve biyomimetik | Doğal polimer ve termal yalıtkan | Isıyı hapseden, nefes alan ve nem dengeleyen lif yapısı | Yünün lif morfolojisi mikro hava boşlukları üreterek koruma sağlar | Güçlü |
| Siyasi | Göçebe ve yerleşik toplum lojistiği | Taşınabilir ordu ve sığınak donanımı | Hızlı yer değiştirebilen çadır ve lojistik teçhizat temini | Dokuma çadırlar devletlerin sınır boylarında hareket kabiliyetini belirlemiştir | Muhtemel |
| İktisadi | Hayvancılık ve tekstil piyasası | Katma değerli hammadde ve menkul servet | Dokuma sanayii ve uluslararası ticaret metaı oluşturma | Hayvanın eti ve sütü dışında sürdürülebilir bir gelir ve sanayi girdisi üretir | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Termal yalıtım ve gözenekli ortam mekaniği | Birbirine dolanmış mikro liflerin hava paketçiklerini hapsederek ısı iletim katsayısını () düşürmesi ve entropi artışını yavaşlatması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal tamponlama ve sosyokültürel yalıtım | Toplumların dış krizler, kültürel şoklar veya ekonomik dalgalanmalar karşısında esnek ve koruyucu ara kurumlar inşa etmesi | Muhtemel |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi sadece tarihsel bir tasavvufi zühd kıyafeti veya ilkel bir köylü dokuması olarak görüp evrensel ekolojik ve iktisadi değerini gözden kaçırmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da yün, insanın en temel biyolojik ve medeni ihtiyaçları olan örtünme, barınma (çadır), döşeme (eşya) ve ticari faydayı (metâ) bir arada sunan entegre bir nimet alanıdır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Nahl 16:80 ayetini yalnızca eski dönem Bedevilerinin çadır hayatına hasredip, ilahi sistemin hammaddeleri işleme ve katma değer üretme çağrısını ıskalamak |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın doğal çevre ile insan teknolojisi (dokuma, döşeme, inşa) arasındaki bağı nasıl kurduğunu, hammaddelerin insan emeğiyle medeniyete dönüştürülmesini tek kelimeyle gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Yaratılış delilleri, ilahi in'âm ve nimetlerin sayıldığı, insanın yeryüzündeki yerleşim ve intikal imkanlarının açıklandığı ayet grubunda (özellikle Nahl suresi). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Tabiatın insan için salt seyirlik değil, her bir zerresiyle (yün, tüy, kıl) fonksiyonel, dönüştürülebilir ve sürdürülebilir bir yaşam desteği olarak tanzim edildiğini gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamKoyun bedeninden elde edilen, kıvrımlı, yumuşak, bükülmeye elverişli ve birbirine kenetlenerek yüzey oluşturan yalıtıcı hayvansal lif.
- Soyut anlamDış etkenlere, soğuğa ve yıpranmaya karşı koruyucu bir katman oluşturma, yumuşaklık ve esneklikle sert şartları dengede tutma.
- Sistematik karşılıkBirincil biyolojik kaynaktan hareketle işleme ve zanaat yoluyla dayanıklı eşya ve sermaye üretme döngüsü.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormül Fourier ısı iletim bağıntısını modeller. Burada sistemden dışarıya transfer olan ısı miktarını, yünün mikro gözenekli lif yapısıyla minimize ettiği termal iletkenlik katsayısını, yün örtü ile kaplanan yüzey alanını, canlı organizma ile dış çevre arasındaki sıcaklık farkını, ise dokumanın veya yün tabakasının sağladığı yalıtım kalınlığını temsil eder. Model, kökün somut yalıtım ve koruma niteliğinin matematiksel ifadesidir.