صور

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ص-و-ر8 sîga, 66 mücavir kök, 17 ayet, 17 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عززسمونسبأرضصورنفخالْمُصَوِّرُفَصُرْهُنَّيومجدثفزعالصُّورِزرقوَصَوَّرَكُمْخلقدخر

KökSîga 8Ayet 17Sure 17Mücavir 66

▶ Ağı aç (3B)

صور

ص - و - ر

KÖK
  • 19 geçiş
  • 17 ayet
  • 8 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Sûr

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.694 harf
باب الصاد والراء و و ا ي ء معهما و ص ر، أ ص ر، ص ي ر، ص و ر، ص ر ي مستعملات وصر: الوَصَرَّة: مُعرَّبةٌ،: الصَّكُّ. وهي الأَوْصَر، وأنشد: وما اتَّخذْتُ صِراماً للمُكُوثِ بها وما انتقيتُكَ إلاّ للـوَصَـرّاتِ ورُوى عن شُرَيْح: أنّ رجلَيْن احتَكَما اليه، فقال أحدهما: ان هذا اشتَرَى منّي داراً وقَبَضَ منّي وِصرَها، فلا هُوَ يُعطيني الثَمَنَ ولا هوَ يرُدُّ عليَّ الوِصْرَ. قال القُبَيْبي: الوِصْرُ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.486 harf
الصورُ: القَرْنُ. قال الراجز: لقد نَطَحْناهُمْ غَداةَ الجمْـعَـيْنِنَطحاً شديداً لا كَنَطْحِ الصورَيْن ومنه قوله تعالى: "يومَ يُنْفَخُ في الصورِ".قال الكلبيّ: لا أدري ما الصورُ. ويقال: هو جمع صورَةٍ، أي يُنْفَخُ في صُوَرِ الموتى الأرواحُ. والصِوَرُ بكسر الصاد: لغة في الصُوَرِ جمع صورَةٍ. وينشد هذا البيتُ على هذه اللغة يصف الجواري: أَشْبَهْنَ من بَقَرِ الخَلْصاءِ أَعْيُنَهـاوهُنَّ أَحْسَنُ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR13.656 harf
ص ر ( و ا ي ) صرى ، صار ، أصر ، ورص ، وصر ، رصا ، صور . صرى : رُوِيَ عن النّبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( إنَّ آخِرَ مَن يَدخلُ الجنَّة رجلٌ يَمشي على الصّراط فيَنكَبُّ مرّةً ويَمشِي مَرَّةً وتَسَفُعه النار ، فإذا جَاوَزَ الصِّراط تُرفَع له شَجَرَةٌ فيقولُ : يا ربُّ أَدْنِني منها ، فيقول الله ، أي : عبْدِي ما يَصرِيك مِني ) . قال أبو عبيد : قوله : ( مايَصْريك ) : ما يَقطع سأَلتَك منّي ،
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR8.738 harf
(باب الصاد والواو وما يثلثهما) (صوي) الصاد والواو والياء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على شدّةٍ وصَلابة ويُبْس. عن ابن دريد([1]): "صَوَى الشَّيء، إذا يَبِس، فهو صاوٍ. ويقال صوِيَ يَصوَى". والصَّوَّانُ: حجارةٌ فيها صلابة. وربَّما استُعِير من هذا وحُمِلَ عليه فقيل صَوَّيْت لإِبلي فَحْلاً، إذا اخترتَه لها. ولا يكون الاختيارُ وحدَه تصويَةً، لكن يُصنَع لذلك حتَّى يقوَى ويصلُب. قال: * صَوَّى لها ذا كِـَدْنَةٍ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.586 harf
- الصورة: ما ينتقش به الأعيان، ويتميز بها غيرها، وذلك ضربان: أحدهما محسوس يدركه الخاصة والعامة، بل يدركه الإنسان وكثير من الحيوان كصورة الإنسان والفرس، والحمار بالمعاينة، والثاني: معقول يدركه الخاصة دون العامة، كالصورة التي اختص الإنسان بها من العقل، والروية، والمعاني التي خص بها شيء بشيء، وإلى الصورتين أشار بقوله تعالى: ﴿ثم صورناكم﴾ [الأعراف/11]، ﴿وصوركم فأحسن صوركم﴾ [غافر/ 64]، وقال: {في أي
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR923 harf
ص و ر في عنقه صَوَرٌ‏:‏ ميلٌ وعوجٌ، ورجلٌ أصور وهو أصور إلى كذا إذا مال عنقه ووجهه إليه‏.‏ قال‏:‏ فقلت لها غضّي فإني إلى التي تريدين أن أحبو بها غير أصور وصار عنقه إليه وصار وجهه إليّ‏:‏ أقبل به وصرت أنا عنقه وصرت الغصن لأجتني الثمر‏.‏ وعن مجاهد أنه كره أن يصور شجرة مثمرة لأن ذلك يضرها‏.‏ وعصفور صوّار‏:‏ يجيب إذا دعي‏.‏ وصار الحاكم الحكم‏:‏ قطعه وفصله‏.‏ وأجد في رأسي صورة‏:‏ حكة لأنه يصوره
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR9.864 harf
في أَسماء الله تعالى : المُصَوِّرْ وهو الذي صَوَّر جميع الموجودات ورتبها فأَعطى كل شيء منها صورة خاصة وهيئة مفردة يتميز بها على اختلافها وكثرتها . ابن سيده : الصورة في الشكل قال : فأَما ما جاء في الحديث من قوله : خلق الله آدم على صورته فيحتمل أَن تكون الهاء راجعة على اسم الله تعالى وأَن تكون راجعة على آدم فإِذا كانت عائدة على اسم الله تعالى فمعناه على الصورة التي أَنشأَها الله وقدَّرها فيكون
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR617 harf
* ص و ر * * الصَّورُ * القرن ومنه قوله تعالى ﴿يوم يُنفخ في الصور﴾ قال الكلبي لا أدري ما الصور وقيل هو جمع * صُورَةٍ * مثل بُسْرة وبُسر أي يُنفخ في صور الموتى الأرواح وقرأ الحسن ﴿يوم يُنفخ في الصور﴾ بفتح الواو و * الصِّوَرُ * بكسر الصاد لغة في الصُّور جمع صُورة و * صَوَّرهُ تَصْوِيراً * * فتَصَوَّرَ * و * تَصَوَّرْتُ * الشيء توهمت * صُورتَهُ فتَصَوَّرَ * لي و * التَّصَاوِيرُ * التماثيل و *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR8.820 harf
الصورة، بالضم: الشكل،والهيئة، والحقيقة، والصفة، ج صور، بضم ففتح، وصور، كعنب، قال شيخنا وهو قليل، كذا ذكره بعضهم. قلت: وفي الصحاح: والصور، بكسر الصاد: لغة في الصور، جمع صورة، وينشد هذا البيت على هذه اللغة يصف الجواري: أشبهن من بقر الخلصاء أعينهـا وهن أحسن من صيرانها صورا وصور، بضم فسكون. والصير، كالكيس: الحسنها، قاله الفراء، قال: يقال: رجل صير شير، أي حسن الصورة
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR11.566 harf
صَارَهُ 1 صَارَهُ ذ , aor. يَصُورُ, (S, M, K,) inf. n. صَوْرٌ, (M, K,) He made it (a thing, M, K, or, as some say, specially the neck, M) to incline, or lean; (S, M, K;) as also صارهُ, aor. يَصِيرُ; (S;) and ↓ اصارهُ: (S, M, Msb, K:) or he demolished it threw it down, or pulled it down to the ground; as also ↓ اصارهُ. (K.) One says, of a man, يَصُورْ عُنُقَهُ اـِلَى الشَّىْءِ He inclines his neck
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.306 harf
صَار صَار ( w ) U ( n. ac. صَوْر 1 ) a. [ acc. & Ila ], Inclined, bent, turned to. صَوِر صَوِر A ( n. ac. صَوَر 4 ), a. Leant, inclined. صَوَّرَ صَوَّرَ II , a. Formed, fashioned, shaped; pictured, painted; drew; represented; imagined, fancied. b. [ coll. ], Photographed. أَصْوَرَ أَصْوَرَ IV , a. Bent, inclined; broke; demolished. تَصَوَّرَ تَصَوَّرَ V , a. Pass. of II. b.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR53.636 harf
صور صَارَ - يَصُورُ (صَارَ - يَصِيْرُ) المتعدي صَارَ - يَصُورُ (صَارَ - يَصِيْرُ) (المتعدي) + كائن + شيئاً: قطعه وفرمه قطعاً صغيرة ﴿فخذ أربعة من الطير فصرهن إليك﴾: فقطعهن وافرمهن إليك واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التقطيع والتفريق إلى أجزاء صغيرة متباعدة"، وهي: كَسَفَ - يَكْسِفُ، فَضَّ - يَفُضُّ، وَرَقَ - يَرِقُ، صَارَ - يَصُورُ (صَارَ -
Tamamını oku

Sîgalar(8)

Mücavir kökler66 mücavir (93 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نفخ

    10 ortak ayet · Körük demektir

  2. يوم

    7 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

  3. سمو

    6 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  4. زرق

    1 ortak ayet · Gözün matlaşması (katarakt) anlamındadır

  5. أرض

    6 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  6. حكم

    4 ortak ayet · Gem demektir

  7. خلق

    4 ortak ayet · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir

  8. عزز

    3 ortak ayet · Yağmur suyu ile doymuş topraktır

  9. جدث

    1 ortak ayet · Cedese (sin’le) üstü toprakla örtülmüş harabeler demektir

  10. جزأ

    1 ortak ayet · Ciz’a ormandan kopuk ağaçlıklar demektir

  11. نسب

    1 ortak ayet · Soy

  12. دخر

    1 ortak ayet · “Zahire” ambara doldurulmuş tahıl, “zal” “dal”a dönüşerek…

Geçtiği ayetler(17)

  1. … فَيَكُونُ قَوْلُهُ الْحَقُّ وَلَهُ الْمُلْكُ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ

    SûrO’dur, gökleri ve yeri hak ile yaratan. O’nun; ol, dediği gün; hemen olur. O’nun sözü haktır. Sur’a üfleneceği gün de mülk O’nundur. Görülmeyeni de, görüleni de bilir. Ve O; Hakim’dir, Habir’dir.

  2. وَتَرَكْنَا بَعْضَهُمْ يَوْمَئِذٍ يَمُوجُ فِي بَعْضٍ وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَجَمَعْنَاهُمْ جَمْعًا

    SûrO gün; Biz, onları bırakırız, dalgalar halinde birbirlerine girerler. Sur’a üflenince hepsini bir araya toplarız.

  3. يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ وَنَحْشُرُ الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذٍ زُرْقًا

    SûrSur’a üflendiği gün, işte o gün; suçluları, gözleri korkudan gövermiş olarak toplarız.

  4. فَإِذَا نُفِخَ فِي الصُّورِ فَلَا أَنْسَابَ بَيْنَهُمْ يَوْمَئِذٍ وَلَا يَتَسَاءَلُونَ

    SûrSur’a üflendiği zaman; o gün, artık aralarındaki soy yakınlığı fayda vermez. Birbirlerine bir şey de soramazlar.

  5. وَيَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَفَزِعَ مَنْ فِي السَّمَوَاتِ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَنْ شَاءَ اللَّهُ وَكُلٌّ أَتَوْهُ دَاخِرِينَ

    SûrSur’a üfürüleceği gün; Allah’ın dilediklerinden başka göklerde olanlar da, yerde olanlar da korku içinde kalırlar. Ve hepsi boyunları bükülmüş olarak O’na gelirler.

  6. وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَإِذَا هُمْ مِنَ الْأَجْدَاثِ إِلَى رَبِّهِمْ يَنْسِلُونَ

    SûrSur’a üflendi. Bir de bakarsınız ki onlar kabirlerinden koşarak Rabblarına doğru çıkmaktadırlar.

  7. وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّمَوَاتِ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرَى فَإِذَا هُمْ قِيَامٌ يَنْظُرُونَ

    SûrVe Sur’a üflenmiştir. Artık Allah’ın dilediği bir yana, göklerde olanlar ve yerde olanlar baygın düşmüştür. Sonra ona bir daha üflenmiş ve bir de bakacaksın ki ayakta bakınıp duruyorlar.

  8. وَنُفِخَ فِي الصُّورِ ذَلِكَ يَوْمُ الْوَعِيدِ

    SûrSur’a üfürülmüştür. İşte bu; geleceği vaadedilen gündür.

  9. فَإِذَا نُفِخَ فِي الصُّورِ نَفْخَةٌ وَاحِدَةٌ

    SûrSur’a bir üfürüldüğünde;

  10. يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا

    SûrSur’a üfürüldüğü gün, hepiniz bölük bölük gelirsiniz.

Sîga sayfası: وَصَوَّرَكُمْ
Sîga sayfası: الْمُصَوِّرُ
Sîga sayfası: صَوَّرْنَاكُمْ
Sîga sayfası: يُصَوِّرُكُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökصور
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef
Bağlamsal Yakın Köklerشكل, خلق, جعل, نظم
Zıt Kökعمه
Çekirdek Özet 1Eğmek, meylettirmek, bir yöne çevirip kendine çekmek; kesip parçalayarak veya bükerek belirgin bir heyet ve sınır kazandırmak
Çekirdek Özet 2Varlığa dış ve iç sınırlarını, ayırt edici mahiyetini, simetrisini ve amacına uygun nihai formunu verme; kozmik çağrı borusu
Çekirdek Özet 3Belirsiz maddeyi ve imkânı belirlenmiş, tanınabilir, hesap verebilir müstakil bir varlık ve hüviyet kalıbına sokma ilkesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca yüzeysel resim veya görsel heykel daraltmasıyla kavrayıp ontolojik ve ahlaki hüviyet inşası boyutunu gözden kaçırma riski

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
صوBir yöne odaklanma, yönelme, toplanıp yoğunlaşma veya belirgin bir doğrultu tutma; nitekim hedefi bulup isabet etmeyi anlatan صوب, toplanıp yükselen nidayı anlatan صوت, ölçü kabı ve sınırlamayı anlatan صوع, toplanıp bükülen yün kümesini anlatan صوف ve belirli bir yönde iradi tutunmayı anlatan صوم köklerinde de bu odaklanma ve yönelim esastır.رİnsan başı ve belirgin üst sınır imgesi taşıyan harfin eklenmesiyle bu odaklanma; boynu büküp çevirme, bir nesneye ayırt edici baş, hat, sınır ve nihai tanınabilir heyet kazandırma veya kesip sınırlandırma yönünde özelleşmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaDağınık unsurları bir noktada yakalama, tutma ve belirli bir hat boyunca sabitleştirme
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaAyrık kısımları birbirine eklemleme, bağlama ve bütünün dengesini güvenceye alma
رİnsan başı; baş, ilk, üstVarlığın tepe noktasını, ayırt edici yüzünü, yönlendirici başını ve nihai hüviyetini belirleme
صورBütünsel hareketDağınık unsurların yakalanıp birbirine eklemlenerek ayırt edici bir baş, sınır, hat ve tanınabilir nihai bir form kazanması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBoynun bir yöne bükülmesi veya eğrilmesi; bir şeyi kendine doğru eğip çevirmek veya bir bütünü kesip parçalarına ayırarak sınırlandırmak.
Cahiliye şiiri kullanımıŞair A‘şâ bir beytinde kilise veya manastır inşa edip içine haç koyan ve tasvir yapan rahibi anarken bu kökü şöyle kullanır: وما أَيُبلِيٌّ على هَيْكَـلٍ / بَنْاهُ وصَلَّبَ فيه وصارا
Erken Arapça kullanımBir kimsenin boynunu veya yüzünü bir şeye çevirmesi durumunda فلان يصور عنقه إلى كذا ifadesi kullanılmış; çağıran kimseye yönelen kuşa عصفور صوار denilmiştir.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde صور kökü temelde sınırlandırma, bağlama, taş veya kayayı yontarak belirgin bir biçim verme ve sıkıştırma ekseninde temsil edilir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanında צ-ו-ר (ṣ-w-r) biçimi hem «sarp kaya, taş, biçimlendirilecek kütle» hem de «kuşatmak, bağlamak, sınırlamak, şekil vermek» anlamlarını taşır; nitekim İbranicede צוּרָה (tsurah) kelimesi biçim, form ve yapı anlamına gelir. Akadca katmanında ṣêru ve benzeri biçimlerde dış yüzey, alan veya belirginleştirilmiş mekân izleri görülür. Kökün Afro-Asyatik arka planında katı bir maddeyi (özellikle taşı) yontarak, sınırlarını belirleyerek veya etrafını kuşatarak amorf halden belirgin bir nesneye dönüştürme eylemi yatar. Arapçada kök bir yandan somut olarak «boynu eğme, kendine meylettirme, bükme» ve «kesip ayırma» anlamlarını korurken, diğer yandan soyutlaşarak varlığın gözle ve akılla kavranan ayırt edici hüviyeti, iç ve dış formu manasını pekiştirmiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönصور / ص و رBoynu bir yöne meylettirme, dalları eğme, nesneyi kendine çekme ve kesip ayırarak sınırlarını belirleme somut eyleminden türemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice צור (ṣwr), Süryanice צור (ṣwr)Kayayı yontarak şekil verme, sıkıştırıp bağlama, sınır çekme ve form kazandırma anlamlarıyla doğrudan soydaştır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik sert kütleyi sınırlama matrisiSert maddeyi kuşatma, yontma ve belirli bir kalıba sokma tasavvurunun ortak yansımasıdır.Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
صورAnlamlıEğmek, şekillendirmek, form vermekBoynu bükmek, meylettirmek, kesip sınırlamak, heyet kazandırmakHedef kök; Kur'an'da geçer
صروAnlamlıBiriktirmek, alıkoymak, engellemekSütü memede biriktirmek veya suyu hapsetmek; yönü kesip tutmakKur'an'da geçmez; hedef kökle sınırlandırma ilişkisi taşır
وصرAnlamlıAhit, bağ, ağır sorumlulukİki şeyi birbirine sıkıca bağlayan sözleşme ve bağlayıcı hükümKur'an'da geçmez; hedef kökle biçimsel bağ ilişkisi taşır
ورصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilişte bağımsız bir kök kaydı bulunmamaktadır.Kur'an'da geçmez
رصوAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik leksikografide mühmel olarak kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez
روصAnlamlıİkna etmek, yumuşatmak, alıştırmakBir kimseyi bir amaca doğru evirip çevirmek ve uysallaştırmakKur'an'da geçmez; meylettirme anlamıyla bağlantılıdır

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
صورMerkezBiçim verme, form kazandırmaBir şeyi amorf durumdan çıkarıp sınırları, oranları ve yönü belirli bir heyete sokmaVarlığın hem dış görsel sınırını hem de iç mahiyetini oluşturan nihaî tasarımıdır.
شكلKomşuBenzerlik, bağlama, tipBirbirine benzeyen unsurların oluşturduğu tipleme veya denk biçimصور kökü özgün sınır ve formu vurgularken شكل başkasıyla olan eşliği ve benzerlik kalıbını öne çıkarır.
خلقKomşuTakdir etme, yaratmaBir şeyi yoktan veya maddesinden ölçüp biçerek varlık alanına çıkarmaخلق genel takdir ve var etme sürecidir; صور ise takdir edilen varlığın nihai özgün sınırlarını ve çehresini tayin eder.
جعلKomşuBir durumdan diğerine dönüştürmeVarlığı belirli bir işlev, kılavuzluk veya konuma yerleştirmeجعل varlığın işlevsel ilişkisini ve yönünü kurarken صور varlığın doğrudan yapısını ve hüviyetini kurar.
نظمKomşuSıralama, dizmeParçaları bir çizgi veya kural üzerinde ardışık olarak dizmeنظم parçaların ardışıklığına odaklanır; صور ise bütünün kendine özgü geometrik ve mahiyetsel duruşunu hedefler.
عمهZıtŞaşkınlık, yönsüzlük, belirsizlikBelirgin bir hat, yön ve formdan mahrum kalarak bocalamakصور net sınır, tanınabilir çehre ve belirlilik kurarken عمه formsuzluk ve yönsüzlük içinde kaybolmayı ifade eder.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaصورŞekil vermek, meylettirmek, formNesnenin sınırlarını çizerek amorf halden belirli bir heyete sokma eylemidir.Kesin
LatinceFormare, figurareŞekil vermek, biçimlendirmekMaddenin kavradığı dış ve iç kalıbı (forma) karşılar; kökün meylettirme nüansını içermez.Güçlü
İngilizceTo shape, to fashion, formBiçim vermek, yapılandırmakNesneye tasarım ve nihai hat kazandırmayı iyi verir; ilksel bükme ve meylettirme boyutunu dışarıda bırakır.Güçlü
AlmancaGestalten, Form, GebildeŞekillendirmek, form kazandırmakBütüncül bir yapı ve düzen kazandırmayı karşılar; kökün ontolojik çehre kurma işlevine yakındır.Güçlü
FransızcaFaçonner, figurer, formeBiçimlendirmek, tasarlamakYontma ve hat çizme eylemini iyi karşılar; kozmik boru ve çağrı nüansını karşılamaz.Güçlü

Kaynak Lewis & Short, Oxford English Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
صَوَّرَكُمْ / صُوَرَكُمْ / صُورَةٍİnsanın fiziksel ve mahiyetsel yaratılış formu, en güzel kıvama getirilmesiİnsanın yaratılışı, rahimlerdeki teşekkülü ve en güzel biçimde donatılması bağlamı; örnek ayetler: Âl-i İmrân 3:6, A‘râf 7:11, Mü’min 40:64, Tegâbün 64:3, İnfitâr 82:8.
الْمُصَوِّرُVarlıklara benzersiz, ayırt edici ve hikmete uygun biçim ve hüviyet veren ilahi isimEsmâ-i hüsnâ ve ilahi yaratma kudretinin yetkinlik bağlamı; örnek ayet: Haşr 59:24.
الصُّورِKıyametin kopuşunu ve yeniden dirilişi başlatan kozmik ses aygıtı, boru veya çağrıKıyamet sahneleri, diriliş ve mahşer alanına toplanma bağlamı; örnek ayetler: En‘âm 6:73, Kehf 18:99, Tâhâ 20:102, Mü’minûn 23:101, Neml 27:87, Yâsîn 36:51, Zümer 39:68, Kaf 50:20, Hâkka 69:13, Nebe’ 78:18.
فَصُرْهُنَّKendine meylettir, alıştır veya parçalayıp sınırlandırHz. İbrâhim'in ölülerin nasıl diriltileceğini müşahede etmesi bağlamı; örnek ayet: Bakara 2:260.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamالْمُصَوِّرُ ismi ve sûr üflenmesiSuret kavramının Allah hakkında muhal oluşu, teşbih ve tecsîmden tenzih; sûrun hakikati ve cismanî dirilişMaddi şekilden münezzeh kılınan mutlak form verici fail ve kıyamet ilanı
FıkıhTasvir, heykel ve resim yapma hükümleriCanlı varlıkların resmedilmesinin caiz olup olmaması; yaratmada Allah'a benzeşme iddiası taşıyıp taşımadığıCanlı sûreti imal etmenin fıkhî sınırları ve tapınma vasıtası olmasının engellenmesi
Tefsirفَصُرْهُنَّ lafzının kırâat ve anlamıKelimenin «kendine meylettir, bağla» (صُرْهُنّ) mı yoksa «onları parçala, kes» (صِرْهُنّ) mi anlamına geldiğiVarlıkların iradi veya fiziki olarak bir merkeze yönlendirilmesi ve biçimlendirilmesi
HadisÂdem'in yaratılışı ve sûret hadisleriخلق الله آدم على صورته rivayetindeki zamirin Allah'a mı yoksa Âdem'e mi döndüğü meselesiSuretin dış görünüşten ziyade akıl, idrak ve ilahi ahlakı yansıtma kabiliyeti olarak tevili

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniYaratılış ve dirilişHüviyet tayiniVarlığı amorf olmaktan çıkarıp tanınır ve sorumlu kılmaİnsanın en güzel surette yaratılması, ona emaneti ve kulluk sorumluluğunu yükleyen temel formdur.Kesin
İlmiMorfogenez ve sınıflandırmaMorfolojik yapıCins ve türleri birbirinden ayırt etmeBilimsel bilginin nesnesini tanımlaması, varlığın sınırlarını ve biçimsel kanunlarını kavramasıyla mümkündür.Güçlü
SiyasiKurumsal teşekkülAnayasal formDağınık toplumsal kitleyi tüzel bir kişiliğe ve nizama sokmaHukuki ve siyasi nizam, amorf halk yığınını kurumsal bir devlet ve meclis heyetine dönüştürür.Güçlü
İktisadiÜretim ve standartlaşmaMamul tasarımıHam maddeyi işlenmiş, ölçülü ve kullanıma hazır mala çevirmeHam kaynakların işlenerek tüketim ve fayda amacına uygun belirli standart ürün kalıplarına kavuşturulmasıdır.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGeometrik topoloji ve sınır değer problemiBir diferansiyel denklemin veya cismin uzayda belirli sınır şartları altında tekil, kapalı ve kararlı bir geometrik yüzey kazanması süreci kökün form verme hareketiyle birebir örtüşür.Güçlü
Beşeri bilimlerKimlik inşası ve sosyolojik kurumsallaşmaBireyin ve toplumun belirsiz içgüdü ve eğilimlerden sıyrılarak normlar, roller ve değerler etrafında ayırt edici bir şahsiyet ve kurumsal kimlik kazanması sürecidir.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiSuret kavramını sadece iki boyutlu fotoğraf, çizim veya üç boyutlu heykele indirgeyerek görsel bir nesne gibi algılamak.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da صور; varlığın fıtrî potansiyelini gerçekleştiren, organları ve kabiliyetleri birbiriyle uyumlu kılan, ruhî ve ahlakî kemale zemin hazırlayan ontolojik tasarım ve nizamdır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataTasvir yasakları ve suret ayetleri sadece putperestlikle veya görsel sanatlarla sınırlandırılır; varlığın fıtratındaki yapısal tasarım ve insanın mahiyet bütünlüğü göz ardı edilir.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın tesadüfen değil, en ince ayrıntısına kadar ölçülü, dengeli ve estetik bir nizamla tasarlandığını, Allah'ın yaratmadaki mutlak mimar ve tasarımcı olduğunu kavratır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnsanın rahimlerdeki evrelerini ve mükemmel yaratılışını anlatan ayetler ile kıyametteki diriliş ve toplanma (sûr) ayetlerinde kurucu rol oynar.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yaratılışın sadece kaba maddeyi var etmekten ibaret olduğu zannını yıkarak, yaratmanın asıl yetkinliğinin varlığa form, karakter ve işlevsel sınır vermek olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesneyi veya boynu bir yöne büküp meylettirmek, kesip sınırlayarak belirgin ve tanınabilir bir hat, sınır ve heyet kazandırmak.
  • Soyut anlamBelirsiz ve dağınık imkânlar alanındaki bir varlığa, amacına ve fıtratına uygun özgün iç ve dış sınırlarını, estetik dengesini ve tanınabilir kimliğini kazandırma.
  • Sistematik karşılıkAmorf olanı tasarlanmış olana, potansiyel olanı aktüel ve yapılaşmış bir bütüne dönüştüren kozmik ve ahlaki formasyon ilkesi.
  • LaTeX modeliF:M×Ω→So¨yle ki∂S⊂Ω,∇S≠0
  • LaTeX açıklamasıForm verme operatörü olan F, biçimsiz ham madde kümesi M ile sınır şartları ve yönelim uzayı Ω'yı işleyerek amorf durumdan kararlı ve sınırları belirli bir suret S durumu üretir; burada ∂S elde edilen varlığın kapalı sınırlarını, ∇S≠0 ise onun amorf ve homojen kalmayıp yönelmiş, yapılaşmış ve ayırt edici bir forma ulaştığını sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ص