صور

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ص-و-ر8 sîga, 66 mücavir kök, 17 ayet, 17 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عززسمونسبأرضصورنفخالْمُصَوِّرُفَصُرْهُنَّيومجدثفزعالصُّورِزرقوَصَوَّرَكُمْخلقدخر

KökSîga 8Ayet 17Sure 17Mücavir 66

▶ Ağı aç (3B)

صور

ص - و - ر

KÖK
  • 19 geçiş
  • 17 ayet
  • 8 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Sûr

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.694 harf
باب الصاد والراء و و ا ي ء معهما و ص ر، أ ص ر، ص ي ر، ص و ر، ص ر ي مستعملات وصر: الوَصَرَّة: مُعرَّبةٌ،: الصَّكُّ. وهي الأَوْصَر، وأنشد: وما اتَّخذْتُ صِراماً للمُكُوثِ بها وما انتقيتُكَ إلاّ للـوَصَـرّاتِ ورُوى عن شُرَيْح: أنّ رجلَيْن احتَكَما اليه، فقال أحدهما: ان هذا اشتَرَى منّي داراً وقَبَضَ منّي وِصرَها، فلا هُوَ يُعطيني الثَمَنَ ولا هوَ يرُدُّ عليَّ الوِصْرَ. قال القُبَيْبي: الوِصْرُ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.486 harf
الصورُ: القَرْنُ. قال الراجز: لقد نَطَحْناهُمْ غَداةَ الجمْـعَـيْنِنَطحاً شديداً لا كَنَطْحِ الصورَيْن ومنه قوله تعالى: "يومَ يُنْفَخُ في الصورِ".قال الكلبيّ: لا أدري ما الصورُ. ويقال: هو جمع صورَةٍ، أي يُنْفَخُ في صُوَرِ الموتى الأرواحُ. والصِوَرُ بكسر الصاد: لغة في الصُوَرِ جمع صورَةٍ. وينشد هذا البيتُ على هذه اللغة يصف الجواري: أَشْبَهْنَ من بَقَرِ الخَلْصاءِ أَعْيُنَهـاوهُنَّ أَحْسَنُ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR13.656 harf
ص ر ( و ا ي ) صرى ، صار ، أصر ، ورص ، وصر ، رصا ، صور . صرى : رُوِيَ عن النّبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( إنَّ آخِرَ مَن يَدخلُ الجنَّة رجلٌ يَمشي على الصّراط فيَنكَبُّ مرّةً ويَمشِي مَرَّةً وتَسَفُعه النار ، فإذا جَاوَزَ الصِّراط تُرفَع له شَجَرَةٌ فيقولُ : يا ربُّ أَدْنِني منها ، فيقول الله ، أي : عبْدِي ما يَصرِيك مِني ) . قال أبو عبيد : قوله : ( مايَصْريك ) : ما يَقطع سأَلتَك منّي ،
Maddenin bağlantısı

ص ر ( و ا ي ) صرى ، صار ، أصر ، ورص ، وصر ، رصا ، صور . صرى : رُوِيَ عن النّبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( إنَّ آخِرَ مَن يَدخلُ الجنَّة رجلٌ يَمشي على الصّراط فيَنكَبُّ مرّةً ويَمشِي مَرَّةً وتَسَفُعه النار ، فإذا جَاوَزَ الصِّراط تُرفَع له شَجَرَةٌ فيقولُ : يا ربُّ أَدْنِني منها ، فيقول الله ، أي : عبْدِي ما يَصرِيك مِني ) . قال أبو عبيد : قوله : ( مايَصْريك ) : ما يَقطع سأَلتَك منّي ، يقال : قد صَرَيْتُ الشيءَ ، أي : قطعتُه ومنعتُه ، وأنشد : هَواهُنّ إن لم يَصْرِه اللَّهُ قاتِلُهْ قال : وقال الأصمعي : يقال : صَرَى الله عَنْك شَرَّ فلان ، أي : دفَعَه . قال : والصَّرَى : الماءُ الّذي قد طال مَكْثُه وتَغَيَّر . وهذه نُطْفَةٌ صَراةٌ . وقد صَرَى فلانٌ الماءُ في ظهرِه زَماناً ، أي : حَبَسه . ويقال : جَمَعه . وأنشد : رُبَّ غلامٍ قد صَرَى في فِقْرَتِهْ ماءً الشّبابِ عُنْفُوانَ سَنْبَتِهْ كذا رواه شمر ، وزاد : أَنعظ حتى اشتد سَمُّ سُمَتِهْ . وفي حديث النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) ( من اشترى مُصَرّاةً فهو بآخر النَّظَريْن إنْ شاءَ رَدَّها ورَدَّ معها صاعاً من تَمْر ) . قال أبو عُبيد : المُصَرّاة : هي النَاقة أو البقر أو الشّاة يُصرَّى اللبنُ في ضَرْعها ، أي : يُجمَع ويُحبَسُ ، يقال منه : صَرَيْتُ المَاء وصَرَّيْتُه . وقال ابن بُزُرْج : صَرت الناقةُ تَصْرِي ، من الصَّرْي ، وهو جمع اللّبن في الضَّرْع . وناقة صريي وجمعها صراء ، مثل : عطشى وعطاش . الفرّاء : صَرِيَتِ الناقةُ : إذا جَفَلت واجتمعَ لبنُها ، وأَنشَد : مَن للجَعافِرِ يا قَوْمي فَقَدْ صَرِيَتْ وقد يُساقُ لِذاتِ الصُّرْية الحَلَبُ وقال الآخر : وكل ذي صَرْيةٍ لا بدّ مَحلوبُ وقال الليث : صَرِيَ اللّبنُ يَصْرَى في الضَّرْع : إذا لم يُحلَب ففسَد طعمه ، وهو لبنٌ صَرًى . وصَرِيَ الدمعُ : إذا اجتَمع فلم يَجْر . وقالت خَنْساء : فلَم أَملِكْ غداةَ نَعيِّ صَخْرٍ سوابِقَ عبْرةٍ حُلِبَتْ صَراهَا قال : وصَرِيَ فلانٌ في يد فلانٍ : إذا بَقِيَ في يدِه رَهْناً ؛ قال رؤبة : رَهْنَ الحَرورِيين قد صَرِيتُ وأَخبرَني المنذريُّ عن ثعلب عن ابن الأعرابي قال : قيل لابنة الخُسِّ أيُّ الطعام أثقَل ؟ فقالت : بَيْضُ نَعامْ ، وصِرَى عامٍ بعدَ عامٍ ، أي : ناقة تُغَرَّز عاماً بعد عام . وحكى شمر عن ابن الأعرابي أنه قال : الصَّرَى : اللّبنُ يُترَك في ضَرع الناقة فلا يُحتلب فيصير مِلْحاً ذا رِياح . وأَخبرني عن أبي الهَيْثم أنَّه ردّ على ابن الأعرابيّ قوله : صِرَى عام بعدَ عام ، وقال : كيف يكون هذا ؟ والناقةُ إنما تُحلَب ستَّةَ أشهر أو سبعةَ أشهر ، في كلامٍ طويل قد وَهِمَ في أكثره ، والّذي قاله ابنُ الأعرابيّ صحيح ، ورأيتُ العَرَب يَحلُبون الناقةَ من يومِ تُنْتَجُ سنةً إذا لم يَحمِلوا الفحلَ عليها كِشافاً ، يغرِّزُونها بعد تمَام السّنة ليَبقَى طِرْقُها ، وإذا غَرَّزُوها ولم يَحْتَلبوها ، وكانت السّنة مُخصِبةً تَرَادَّ اللبنُ في ضَرْعها فخَثُر وخَبُثَ طعمُه فانمَسَخَ ، ولقد حَلَبْتُ ليلةً من اللّيالي ناقةً مغرَّزَةً فلم يتهيّأ لِي شُرْبُ صَرَاها لخُبْث طعمِه ودَفْقَتِه ، وإنما أرادت ابنة الخُسِّ بقولها : صَرَى عامٍ بعد عام ، لبنَ عام استقبلتْه بعد انقضاء عامٍ نُتِجَتْ فيه ، ولم يَعرِف أبو الهيثم مُرَادَها ، ولم يَفهم منه ما فَهِمه ابن الأعرابيّ فعَلِق يَرُدّ بتطويلٍ لا معنى فيه . أحمد بن يحيى عن ابن الأعرابيّ : صَرَى يَصرِي : إذا قَطَع ، وصَرَى يَصْرِي : إذا عَطَف ، وصَرَى يَصرِي : إذا تَقدَّم ، وصَرَى يَصرِي : إذا تأخَّر ، وصَرَى يَصرِي : إذا عَلاَ ، وصَرَى يَصري : إذا سَفَل ، وصَرَى يَصرِي : إذا أَنْجَى إنساناً من هَلَكة وأغاثه وأَنشد : بين الفَراعِلِ إنْ لم يَصْرِنِي الصّارِي وقال آخر في صَرَى إذا سَفَل : والناشئاتِ الماشياتِ الخَيْزَرِي كعُنُق الآرام أَوْفَى أَوْ صَرَى قال : أَوْفَى : عَلاَ . وصَرَى : سَفَل ، وأَنشد في عَطَف : وصَرَيْنَ بالأعناقِ في مَجْدُولةٍ وصَلَ الصّوانعُ نِصْفَهنَّ جَديدا وقال ابن بزرج : صَرَتِ الناقةُ عُنُقَها : إذا رفعتْه من ثِقلَ الوِقْر ، وأَنشد : والعِيسُ بين خاضِعٍ وصَارِي قال : والصارِي : الحافظ ، ويقال : صَرَاه الله : حَفِظه الله . وقال شمر : قال المنتجع : الصَّرْيانُ من الرّجال والدوابّ : الّذي قد اجتمع الماءُ في ظهرِه ، وأَنشد : فهو مِصَكٌّ صَمَيان صرْيان والصارِّيَّةُ من الرَّكايا : البعيدة العَهْد بالماء ، فقد أَجِنَتْ وعَرْمَضَتْ . أبو عبيد عن الأصمعيّ : الصّارِي : المَلاّح ، وجمعه صُرَّاءٌ على غير قياس . قال : وقال أبو عمرو : ماءٌ صِرًى وصَرًى ، وقد صَرِيَ يَصْرَى ، وقال : صَرَيْتُ ما بينهم : أصْلَحْتُ ، فأنا أَصرِي صَرْياً . أبو عُبَيد عن الأصمعيّ : إذا اصفرّ الحَنْظل فهو الصرَاء ممدود ، واحدته صَرايةٌ ، وجمعُها صَرايَا . وقال ابن الأعرابي : أنشد أبو مَحْضة أبياتاً ثم قال : هذه بِصَراهُنّ وبِطَرَاهُنّ . قال أبو تراب : وسألتُ الحُصينِيَّ عن ذلك فقال هذه الأبيات . بَطرَاوِتِهنّ وصَرَاوتَهنّ ، أي : بِجدّتهنّ وغَضاضَتِهنَّ . صري : أبو عبيد عن الأحمر : صُرْتُ إليَّ الشيءَ وأَصَرْته : إذا أَمَلْتَه إليك ، وأَنشد : أَصارَ سَدِيسَها مَسَدٌ مَرِيجُ ويقال : صاره يصوره ويصيره : إذا أماله . وقال أبو عبيد : من قرأ : ( صُرهن ) ، معناه : أملهن . ومن قرأ : ( صِرْهن ) معناه : قَطَعهن . وأنشد للخنساء : لظلت الشُّم منها وهْي تَنصار يعني : الجبال تصدع وتغرق . وقال الله جلّ وعزّ : ( فَخُذْ أَرْبَعَةً مِّنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ) ( البقرة : 260 ) . قال الفرَّاء : ضَمت العامّة الصاد ، وكان أصحابُ عبدالله يَكسِرونها ، وهما لُغتان ، فأما الضّم فكثير ، وأما الكَسْر ففي هُذَيْل وسُلَيم ، وأَنشدني الكسائيّ فقال : وفَرْعٌ يَصير الجِيدَ وَحْفٌ كأنهْ على اللِّيْث قِنْوانُ الكروم الدَّوَالح يَصيرُ : يميل وكلّهم فسَّروا : ( فُصرْهُن ) : أَمِلْهُنَّ ، وأما ( فَصُرْهنَّ ) بالكسر فإنَّه فُسِّر بمعنى قَطِّعْهن . قال : ولم نجد قطّعهن معروفة ، وأراها إن كانت كذلك من صرَيْتُ أَصْرِي ، أي : قَطَعْتُ ، فقُدمَتْ ياؤها ، كما قالوا : عَثِيت وعِثْت . وقال الزجّاج : قال أهل اللغة : معنى : ( صُرْهُنَّ إليك ) : أَمِلْهُن إليك واجمَعْهنَّ وأَنشد : وجاءت خُلْعةً دُهْساً صَفايَا يَصور عُنوقَها أَحوَى زَنيمُ أي : يعطِفُ عُنوقَها تَيْسٌ أَحْوى . صور : وقال الليث : الصَّوَرُ : المَيْل ، والرجلُ يَصُور عُنُقَه إلى الشيء : إذا مال نحوَه بعنُقه ، والنَّعتُ أَصْوَر ، وقد صَوِر . وعُصفورٌ صَوّار : وهو الذي يُجيب الدّاعي . وفي حديث ابن عمرَ : أنه دخَل صَوْرَ نَخْلٍ . قال أبو عُبَيد : الصَّوْر : جِماع النخل ، ولا واحدَ له من لقطه ، وهذا كما يقال لجماعة البقر : صُوار . وقال الليث : الصُّوارُ والصِّوارُ : القطيع من البقر ، والعدد أَصْوِرة ، والجميع صِيرَان . وأَصوِرَة المِسْك : نافقاتُه . أبو عُبَيد عن الأمويّ : يقال : صرعه فتجوّرَ وتَصَوَّر : إذا سَقَطَ . وأَخبرَني المنذريُّ عن أبي الهيثم أَنه قال في قول الله : ( وَنُفِخَ فِى الصُّورِ ) ( الكهف : 99 ) : اعترض قوم فأنكروا أَن يكون الصُّورُ قَرْناً ، كما أَنكَروا العرشَ والمِيزان والصراط ، وادَّعَوْا أن الصُّور جمع الصورة ، كما أَن الصوف جمع الصوفة ، والثُّوم جمع الثُّومة ، ورَوَوْا ذلك عن أَبي عُبَيدة . قال أَبو الهيثم : وهذا خطأٌ فاحش ، وتحريفٌ لكلِم الله عن مواضعها ، لأن الله جل وعز قال : ( بِنَآءً وَصَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ ) ( غافر : 64 ) ، بفتح الواو ، ولا نعلَم أَحداً من القراء قرأَها : ( فأحْسَن صُورَكم ) ، وكذلك قال الله : ( وَنُفِخَ فِى الصُّورِ ) ( الكهف : 99 ) فمن قرأَها ( ونُفخ في الصُّوَر ) أو قرأ : ( فأحسن صُوْرَكم ) فقد افترَى الكَذِب وبدّل كتابَ الله ، وكان أبو عبيدة صاحبَ أخبارٍ وغريب ، ولم يكن له معرفة بالنحو . وقال الفراء : كلُّ جمعٍ على لفظ الواحد الذكَر سبق جمعُه واحدتَه ، فواحدتُه بزيادة هاء فيه ، وذلك مثل الصوف والوَبر والشعَر والقطْن والعشب ، فكلّ واحد من هذه الأسماء اسمٌ لجميع جنسه ، فإذا أُفْرِدتْ واحدتُه زيدتْ فيها هاء ، لأن جميعَ هذا الباب سبق واحدتَه ، ولو أن الصوفةَ كانت سابقةً للصوف لقالوا : صوفَةٌ وصُوَف ، وبُسْرَةٌ وبُسَر ، كما قالوا : غُرْفة وغُرَف ، وزُلْفَة وزُلَف . وأما الصُّورُ القَرْنُ فهو واحد لا يجوز أن يقال واحدتُه صورَة ، وإنما تُجمع صورة الإنسان صُوَراً ، لأن واحدتَه سبقتْ جَمْعَه . فالمصوِّر من صفات الله تعالى لتصويره صوَر الخلق . ورجل مصوَّر إذا كان معتدل الصورة . ورحل صيّر : حسن الصورة والهيئة . ورَوَى سُفْيانُ عن مُطرّف عن عطيّة عن أبي سعيد الخدرِي قال : قال رسولُ الله ( صلى الله عليه وسلم ) ( كيف أَنْعَمُ وصاحِبُ القَرْن قد التَقَم القَرْن ، وحَتى جَبْهَته وأَصْغَى سمعه ينتظر متى يُؤمَر ) ، قالوا : فما تأمُرنا يا رسول الله ، قال : ( قولوا حسْبُنا الله ونعم الوكيل ) . قلتُ : قد احتجَّ أبو الهَيْثم فأحسَنَ الاحتجاج ، ولا يَجوز عندي غيرُ ما ذَهَب إليه ، وهو قولُ أهلِ السنّة والجماعة . والدّليل على صحّة ما قالوا : أن الله جلّ وعزّ ذكر تصويرَه الخَلْق في الأرحام قبل نَفْخ الرُّوح ، وكانوا قبلَ أَنْ صوَّرهم نُطَفاً ، ثم عَلقَاً ، ثم مُضَغاً ، ثم صوّرَهم تصويراً . فأمّا البَعْث فإنّ الله جلّ وعزّ يُنشِئهم كيف شاء ، ومن ادّعى أنه يصوِّرُهم ثم ينفخ فيهم فعليه البَيَان ، ونَعوذ بالله من الخِذْلان . ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الصَّوْرةُ : النَّخْلة ، والصَّوْرةُ : الحِكَّة انتغاشِ الحَطى في الرأس . وقالت امرأةٌ من العرب لابنة لها : هي تَشْفِيني من الصَّوْرة ، وتستُرني من الغَوْرَة ، وهي الشّمس . والصِّوارانِ صِماغَا الفَمِ ، والعامّة تُسمِّيهما الصَّوَّارَيْن ، وهما الصّامغانِ أيضاً . صير : وروي عن النَّبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنّه قال : ( مَن اطَّلع من صِيرِ بابٍ فقد دَمَرَ ) ، قال أبو عُبيد : تفسيره في الحديث : إن الصِّير : الشّقُّ . وفي حديثٍ آخَر يَروِيه سالمٌ عن أبيه : أنه مَرّ به رجُل معه صِيرٌ فذاقَ منه . قال : وتفسيرُه في الحديث أنه الصَّحْناء . وقال أبو عُبيد : الصِّيرة : الحَظِيرة للغنم ، وجمعُها صِيَر ، قال الأَخْطَل : واذكرْ غُدانَةَ عِدّاناً مُزَنَّمةً من الحَبَلَّقِ تُبْنَى حولَها الصِّيَرُ قال : ويقال : أنا على صيرِ أمرٍ ، أي : على طَرَف منه ، قال زُهَير : وقد كنتُ من سَلْمَى سنينَ ثمانياً على صِير أَمَرٍ ما يمرُّ وما يَحْلُو وقال اللّيث : صِيرُ كُلَ أمرٍ مَصيرُه . والصَّيْرُورة مصدرُ صارَ يصيرُ . قال : وصارةُ الْجبَل : رأسُه . وقال شمر : قال ابن شميل : الصِّيرةُ على رأس القَارة مثلُ الأمَرَة ، غير أنّها طوَيْت طَيّاً ، والأَمَرَةُ أطوَلُ منها وأعظَم ، وهما مطويّتان جميعاً ، فالأَمَرَة مُصَعْلكَة طَوِيلة ، والصِّيرة مستديرةٌ عريضة ذاتُ أَرْكان ، وربّما حُفِرَتْ فوجد فيها الذّهب والفضّة ، وهي من صَنْعة عادٍ وإرَم . والصَّيِّرُ : الجماعة ، وقال طُفَيْل الغَنَويُّ : أَمسى مُقيماً بذي العَوْصاءِ صَيِّرُهُ بالبئر غادره الأحياءُ وابتَكَرُوا وقال أبو عَمْرو : صَيِّرُه : قَبْرُه ، يقال : هذا صَيِّرُ فلان ، أي : قبرُه ، وقال عروة بن الوَرْد : أحاديثُ تَبقَى والفتَى غيْر خالدٍ إذ هوَ أمسى هامةً فوقَ صَيِّرِ وقال أبو عَمْرو : بالهُزَر وهو موضع ألفُ صَيِّر ، يعني قُبوراً من قُبورِ أهل الجاهلية ذكَره أبو ذؤيب فقال : كانتْ كَلْيَلةِ أَهلِ الهَزَرْ أبو عُبيد عن أبي زيد : تصيَّرَ فلانٌ أباه وتقيَّضَه : إذا نَزَع إليه في الشَّبه . قال : ويقال : ما لَه صَيُّور ، مثال فَيْعُول ، أي : ما لَه عَقْل ونحو ذلك . قال ابن الأعرابي : وقال أبو سَعِيد : صَيُّور الأمرِ : ما صَار إليه . وقال أبو العَمَيْثَل : صارَ الرجلُ يَصيرُ : إذا حَضَرَ الماء فهو صائر ، والصائِرة : الحاضِرة ، وقال الأعشى : بما قَدْ تَرَبَّعَ رَوْضَ القَطا ورَوْضَ التَّناضُبِ حتى تَصِيرَ أي : حتّى تحضر الماء ، ويقال : جمعتهم صائرةُ القَيظ . وقال أبو الهيثم : الصَّيْرُ : رُجُوع المنتجِعين إلى مَحاضِرِهم ، يقال : أين الصائرة ، أي أين الحاضرة . والصِّيارُ : صَوْت الصَّنْجِ وأنشَد : كأنّ تَراطُنَ الهاجاتِ فِيها قُبَيْلَ الصُّبْح رَنّاتُ الصِّيَارِ يريدُ : رَنِين الصَّنْجِ بأوْتاره . ويقال : صِرْت إلى مَصِيري وإلى صِيرِي وصَيُّوري . وصَيرُ الأَمْرِ : مُنْتَهاه . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : يقال للمنزل الطيّب مَصِيرٌ ومِرَبٌّ ومَقْمَرٌ ومَحْضَر ، يقال : أين مصيرُكم ؟ أي : أين منزلُكم . والصائر : المُلَوِّي أعناقَ الرِّجال . وصر : قال اللّيث : الوَصَرَّةُ معرّبة ، وهي الصَّكّ ، وهي الأَوْصَر ، وأنشَد : وما اتَّخذْتُ صَراماً للمُكُوثِ بها وما انْتَقَيْتُك إلا للوَصَرّاتِ ورُوِي عن شُريح : أنّ رجلين احتَكَما إليه ، فقال أحدهما : إنّ هذا اشتَرى منّي داراً وقَبضَ منّي وِصْرَها ، فلا هُو يُعطيني الثمن ولا هُوَ يُردّ عَلَى الوِصْر . قال القتيبي : الوِصْرُ : كتاب الشّراء ، والأصلُ إصْرٌ سمِّي إصْراً لأنّ الإصْرَ العَهْدُ ، ويسمَّى كتابَ الشُّروط ، وكتابَ العُهودِ والمَواثِيق ، وجمع الوِصْر أَوْصار ، وقال عَدِيّ بنُ زَيْد : فأيُّكُمْ لَم يَنله عُرْف نائِله دَثْراً سَواماً وفي الأَريافِ أوصارَا أي : أقطعَكم فكتب لكم السجلاّت في الأَرياف . وقال أبو زيد : أخذت عليه إصْراً ، وأخذتُ منه إصْراً ، أي : مَوثقاً من الله . وقال الله جلّ وعزّ : ( رَبَّنَا وَلاَ تَحْمِلْ عَلَيْنَآ إِصْرًا ) ( البقرة : 286 ) ، الآية . وقال الفراء : الإصْر : العَهْد ، وكذلك في قوله : ( وَأَخَذْتُمْ عَلَى ذالِكُمْ إِصْرِى ) ( آل عمران : 81 ) ، قال : والإصْرُ ههنا إثم العَقْد والعَهْد إذا ضَيّعوه كما شُدّد على بني إسرائيل . وروَى السُّديّ عن أبي الهزهار عن ابن عبّاس في قوله : ( وَلاَ تَحْمِلْ عَلَيْنَآ إِصْرًا ( : قال : عهداً تعذِّبنا بترْكِه ونَقْضه . وقوله : ( وَأَخَذْتُمْ عَلَى ذالِكُمْ إِصْرِى ( قال : ميثاقِي وعَهْدِي . وقال أبو إسحاق : كُلّ عَقْد من قرابة أو عَهْد فهو إصْر . وتقول : ما تأصيرُني على فلان آصرة ، أي : ما تعطفني عليه مِنّة ولا قرابة . وقال الحُطَيْئة : عَطَفوا عليّ بِغير آ صِرَة فقد عَظُم الأوَاصِرْ أي : عَطَفُوا عليَّ بغير عَهْدٍ أو قرابة . أبو عبيد عن الأموي : أَصَرْتُ الشيءَ آصِرُه أصْراً : كسَرْتُه . والمآصِرُ يقال : هو مأخوذٌ من آصِرَة العَهْد ، إنما هو عقْدٌ ليُحبَس به . ويقال للشيء الذي تُعقَد به الأشياءُ : الإصار من هذا . وقال الزجاج : المعنى : لا تَحْمل علينا إصْراً يثْقُلُ علينا كما حملته على الذين من قَبْلنا نحوَ ما أمِر به بنو إسرائيل من قَتْل أنفسِهم ، أي : لا تَمتحِنّا بما يثقُل علينا أيضاً . وقال الليث : المأْصِرُ : حَبْلٌ يُمدُّ على نَهْر أو طريقٍ تُحبَس السُّفُن والسابلة لتؤخذ منهم العُشور . وكلأٌ آصِرٌ : يَحبِس من يَنتهي إليه لكثرته . أبو عبيد عن أبي عمرو : الإصارُ : الطُّنُبُ وجمعُه أُصُرٌ . والأيْصَر : الْحَشيش المجتمِع ، وجمعُه أياصر . وقال الأصمعيّ : الإصار : وَتِدٌ قَصِير ، وجمعُه أُصُر . وقال الليث : الأيْصَر : حُبَيْل قَصير يُشَدّ في أسفل الخِباء إلى وَتِد ، وفيه لغةٌ : أَصارٌ . أبو عبيد عن الأحمر : هو جارِي مُكاسِري ومُؤاصِرِي ، أي : كِسْر بيتِه إلى جَنْب كِسْر بَيتي ، وإصارُ بيتي إلى جَنْب إصَارِ بيتِه ، وهو الطُّنُب . وقال الكسائيُّ : أصَرَني الشيءُ يَأْصِرني ، أي : حَبَسني . ثعلب عن ابن الأعرابي : الإصْرانِ : ثَقْبَا الأُذَنين ، وأَنشَد : إنّ الأُحَيمِرَ حين أرجُو رِفْدَه غَمْراً لأَقطَعُ سيّىءُ الإصْرانِ قال : والأقطع الأصمّ والإصْران : جمعُ إصْرٍ . وفي حديث ابن عُمر : ( مَن حَلَف على يمينٍ فيها إصرُ فلا كفّارَة لها ) ، يقال : إنّ الإصْرَ أنْ تَحلِف بطَلاقٍ أو عِتْق أو نَذْرٍ . وأَصْلُ الإصْر الثِّقْلُ والشدَّة ، لأنَّها أثقَل الأيْمان وأَضْيَقُها مَخْرَجاً . والعَهْدُ يقال له : إصْرٌ . ورص : سَلَمة عن الفرّاء : وَرَّصَ الشَّيخُ وأَوْرَصَ : إذا استرخَى حِتارُ خَوْرانِه فَأَبْدى . وامرأةٌ مِيراصٌ : تُحدِث إذا أُتِيَتْ . رصى : أبو العباس عن ابن الأعرابيّ : رصَاه : إِذا أَحْكمه . قال : وراصَ الرجُل : إذا عَقَل بعد رُعُونة ، ورساه : إذا نَوَاه للصَّوْم .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR8.738 harf
(باب الصاد والواو وما يثلثهما) (صوي) الصاد والواو والياء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على شدّةٍ وصَلابة ويُبْس. عن ابن دريد([1]): "صَوَى الشَّيء، إذا يَبِس، فهو صاوٍ. ويقال صوِيَ يَصوَى". والصَّوَّانُ: حجارةٌ فيها صلابة. وربَّما استُعِير من هذا وحُمِلَ عليه فقيل صَوَّيْت لإِبلي فَحْلاً، إذا اخترتَه لها. ولا يكون الاختيارُ وحدَه تصويَةً، لكن يُصنَع لذلك حتَّى يقوَى ويصلُب. قال: * صَوَّى لها ذا كِـَدْنَةٍ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.586 harf
- الصورة: ما ينتقش به الأعيان، ويتميز بها غيرها، وذلك ضربان: أحدهما محسوس يدركه الخاصة والعامة، بل يدركه الإنسان وكثير من الحيوان كصورة الإنسان والفرس، والحمار بالمعاينة، والثاني: معقول يدركه الخاصة دون العامة، كالصورة التي اختص الإنسان بها من العقل، والروية، والمعاني التي خص بها شيء بشيء، وإلى الصورتين أشار بقوله تعالى: ﴿ثم صورناكم﴾ [الأعراف/11]، ﴿وصوركم فأحسن صوركم﴾ [غافر/ 64]، وقال: {في أي
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR923 harf
ص و ر في عنقه صَوَرٌ‏:‏ ميلٌ وعوجٌ، ورجلٌ أصور وهو أصور إلى كذا إذا مال عنقه ووجهه إليه‏.‏ قال‏:‏ فقلت لها غضّي فإني إلى التي تريدين أن أحبو بها غير أصور وصار عنقه إليه وصار وجهه إليّ‏:‏ أقبل به وصرت أنا عنقه وصرت الغصن لأجتني الثمر‏.‏ وعن مجاهد أنه كره أن يصور شجرة مثمرة لأن ذلك يضرها‏.‏ وعصفور صوّار‏:‏ يجيب إذا دعي‏.‏ وصار الحاكم الحكم‏:‏ قطعه وفصله‏.‏ وأجد في رأسي صورة‏:‏ حكة لأنه يصوره
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR9.864 harf
في أَسماء الله تعالى : المُصَوِّرْ وهو الذي صَوَّر جميع الموجودات ورتبها فأَعطى كل شيء منها صورة خاصة وهيئة مفردة يتميز بها على اختلافها وكثرتها . ابن سيده : الصورة في الشكل قال : فأَما ما جاء في الحديث من قوله : خلق الله آدم على صورته فيحتمل أَن تكون الهاء راجعة على اسم الله تعالى وأَن تكون راجعة على آدم فإِذا كانت عائدة على اسم الله تعالى فمعناه على الصورة التي أَنشأَها الله وقدَّرها فيكون
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR617 harf
* ص و ر * * الصَّورُ * القرن ومنه قوله تعالى ﴿يوم يُنفخ في الصور﴾ قال الكلبي لا أدري ما الصور وقيل هو جمع * صُورَةٍ * مثل بُسْرة وبُسر أي يُنفخ في صور الموتى الأرواح وقرأ الحسن ﴿يوم يُنفخ في الصور﴾ بفتح الواو و * الصِّوَرُ * بكسر الصاد لغة في الصُّور جمع صُورة و * صَوَّرهُ تَصْوِيراً * * فتَصَوَّرَ * و * تَصَوَّرْتُ * الشيء توهمت * صُورتَهُ فتَصَوَّرَ * لي و * التَّصَاوِيرُ * التماثيل و *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR8.820 harf
الصورة، بالضم: الشكل،والهيئة، والحقيقة، والصفة، ج صور، بضم ففتح، وصور، كعنب، قال شيخنا وهو قليل، كذا ذكره بعضهم. قلت: وفي الصحاح: والصور، بكسر الصاد: لغة في الصور، جمع صورة، وينشد هذا البيت على هذه اللغة يصف الجواري: أشبهن من بقر الخلصاء أعينهـا وهن أحسن من صيرانها صورا وصور، بضم فسكون. والصير، كالكيس: الحسنها، قاله الفراء، قال: يقال: رجل صير شير، أي حسن الصورة
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR11.566 harf
صَارَهُ 1 صَارَهُ ذ , aor. يَصُورُ, (S, M, K,) inf. n. صَوْرٌ, (M, K,) He made it (a thing, M, K, or, as some say, specially the neck, M) to incline, or lean; (S, M, K;) as also صارهُ, aor. يَصِيرُ; (S;) and ↓ اصارهُ: (S, M, Msb, K:) or he demolished it threw it down, or pulled it down to the ground; as also ↓ اصارهُ. (K.) One says, of a man, يَصُورْ عُنُقَهُ اـِلَى الشَّىْءِ He inclines his neck
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.306 harf
صَار صَار ( w ) U ( n. ac. صَوْر 1 ) a. [ acc. & Ila ], Inclined, bent, turned to. صَوِر صَوِر A ( n. ac. صَوَر 4 ), a. Leant, inclined. صَوَّرَ صَوَّرَ II , a. Formed, fashioned, shaped; pictured, painted; drew; represented; imagined, fancied. b. [ coll. ], Photographed. أَصْوَرَ أَصْوَرَ IV , a. Bent, inclined; broke; demolished. تَصَوَّرَ تَصَوَّرَ V , a. Pass. of II. b.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR53.636 harf
صور صَارَ - يَصُورُ (صَارَ - يَصِيْرُ) المتعدي صَارَ - يَصُورُ (صَارَ - يَصِيْرُ) (المتعدي) + كائن + شيئاً: قطعه وفرمه قطعاً صغيرة ﴿فخذ أربعة من الطير فصرهن إليك﴾: فقطعهن وافرمهن إليك واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التقطيع والتفريق إلى أجزاء صغيرة متباعدة"، وهي: كَسَفَ - يَكْسِفُ، فَضَّ - يَفُضُّ، وَرَقَ - يَرِقُ، صَارَ - يَصُورُ (صَارَ -
Tamamını oku

Sîgalar(8)

Mücavir kökler66 mücavir (93 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نفخ

    10 ortak ayet · Körük demektir

  2. يوم

    7 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

  3. سمو

    6 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  4. زرق

    1 ortak ayet · Gözün matlaşması (katarakt) anlamındadır

  5. أرض

    6 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  6. حكم

    4 ortak ayet · Gem demektir

  7. خلق

    4 ortak ayet · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir

  8. عزز

    3 ortak ayet · Yağmur suyu ile doymuş topraktır

  9. جدث

    1 ortak ayet · Cedese (sin’le) üstü toprakla örtülmüş harabeler demektir

  10. جزأ

    1 ortak ayet · Ciz’a ormandan kopuk ağaçlıklar demektir

  11. نسب

    1 ortak ayet · Soy

  12. دخر

    1 ortak ayet · “Zahire” ambara doldurulmuş tahıl, “zal” “dal”a dönüşerek…

Geçtiği ayetler(17)

  1. … فَيَكُونُ قَوْلُهُ الْحَقُّ وَلَهُ الْمُلْكُ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ

    SûrO’dur, gökleri ve yeri hak ile yaratan. O’nun; ol, dediği gün; hemen olur. O’nun sözü haktır. Sur’a üfleneceği gün de mülk O’nundur. Görülmeyeni de, görüleni de bilir. Ve O; Hakim’dir, Habir’dir.

  2. وَتَرَكْنَا بَعْضَهُمْ يَوْمَئِذٍ يَمُوجُ فِي بَعْضٍ وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَجَمَعْنَاهُمْ جَمْعًا

    SûrO gün; Biz, onları bırakırız, dalgalar halinde birbirlerine girerler. Sur’a üflenince hepsini bir araya toplarız.

  3. يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ وَنَحْشُرُ الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذٍ زُرْقًا

    SûrSur’a üflendiği gün, işte o gün; suçluları, gözleri korkudan gövermiş olarak toplarız.

  4. فَإِذَا نُفِخَ فِي الصُّورِ فَلَا أَنْسَابَ بَيْنَهُمْ يَوْمَئِذٍ وَلَا يَتَسَاءَلُونَ

    SûrSur’a üflendiği zaman; o gün, artık aralarındaki soy yakınlığı fayda vermez. Birbirlerine bir şey de soramazlar.

  5. وَيَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَفَزِعَ مَنْ فِي السَّمَوَاتِ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَنْ شَاءَ اللَّهُ وَكُلٌّ أَتَوْهُ دَاخِرِينَ

    SûrSur’a üfürüleceği gün; Allah’ın dilediklerinden başka göklerde olanlar da, yerde olanlar da korku içinde kalırlar. Ve hepsi boyunları bükülmüş olarak O’na gelirler.

  6. وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَإِذَا هُمْ مِنَ الْأَجْدَاثِ إِلَى رَبِّهِمْ يَنْسِلُونَ

    SûrSur’a üflendi. Bir de bakarsınız ki onlar kabirlerinden koşarak Rabblarına doğru çıkmaktadırlar.

  7. وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّمَوَاتِ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرَى فَإِذَا هُمْ قِيَامٌ يَنْظُرُونَ

    SûrVe Sur’a üflenmiştir. Artık Allah’ın dilediği bir yana, göklerde olanlar ve yerde olanlar baygın düşmüştür. Sonra ona bir daha üflenmiş ve bir de bakacaksın ki ayakta bakınıp duruyorlar.

  8. وَنُفِخَ فِي الصُّورِ ذَلِكَ يَوْمُ الْوَعِيدِ

    SûrSur’a üfürülmüştür. İşte bu; geleceği vaadedilen gündür.

  9. فَإِذَا نُفِخَ فِي الصُّورِ نَفْخَةٌ وَاحِدَةٌ

    SûrSur’a bir üfürüldüğünde;

  10. يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا

    SûrSur’a üfürüldüğü gün, hepiniz bölük bölük gelirsiniz.

Sîga sayfası: وَصَوَّرَكُمْ
Sîga sayfası: الْمُصَوِّرُ
Sîga sayfası: صَوَّرْنَاكُمْ
Sîga sayfası: يُصَوِّرُكُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökصور
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef
Bağlamsal Yakın Köklerشكل, خلق, جعل, نظم
Zıt Kökعمه
Çekirdek Özet 1Eğmek, meylettirmek, bir yöne çevirip kendine çekmek; kesip parçalayarak veya bükerek belirgin bir heyet ve sınır kazandırmak
Çekirdek Özet 2Varlığa dış ve iç sınırlarını, ayırt edici mahiyetini, simetrisini ve amacına uygun nihai formunu verme; kozmik çağrı borusu
Çekirdek Özet 3Belirsiz maddeyi ve imkânı belirlenmiş, tanınabilir, hesap verebilir müstakil bir varlık ve hüviyet kalıbına sokma ilkesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca yüzeysel resim veya görsel heykel daraltmasıyla kavrayıp ontolojik ve ahlaki hüviyet inşası boyutunu gözden kaçırma riski

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
صوBir yöne odaklanma, yönelme, toplanıp yoğunlaşma veya belirgin bir doğrultu tutma; nitekim hedefi bulup isabet etmeyi anlatan صوب, toplanıp yükselen nidayı anlatan صوت, ölçü kabı ve sınırlamayı anlatan صوع, toplanıp bükülen yün kümesini anlatan صوف ve belirli bir yönde iradi tutunmayı anlatan صوم köklerinde de bu odaklanma ve yönelim esastır.رİnsan başı ve belirgin üst sınır imgesi taşıyan harfin eklenmesiyle bu odaklanma; boynu büküp çevirme, bir nesneye ayırt edici baş, hat, sınır ve nihai tanınabilir heyet kazandırma veya kesip sınırlandırma yönünde özelleşmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaDağınık unsurları bir noktada yakalama, tutma ve belirli bir hat boyunca sabitleştirme
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaAyrık kısımları birbirine eklemleme, bağlama ve bütünün dengesini güvenceye alma
رİnsan başı; baş, ilk, üstVarlığın tepe noktasını, ayırt edici yüzünü, yönlendirici başını ve nihai hüviyetini belirleme
صورBütünsel hareketDağınık unsurların yakalanıp birbirine eklemlenerek ayırt edici bir baş, sınır, hat ve tanınabilir nihai bir form kazanması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBoynun bir yöne bükülmesi veya eğrilmesi; bir şeyi kendine doğru eğip çevirmek veya bir bütünü kesip parçalarına ayırarak sınırlandırmak.
Cahiliye şiiri kullanımıŞair A‘şâ bir beytinde kilise veya manastır inşa edip içine haç koyan ve tasvir yapan rahibi anarken bu kökü şöyle kullanır: وما أَيُبلِيٌّ على هَيْكَـلٍ / بَنْاهُ وصَلَّبَ فيه وصارا
Erken Arapça kullanımBir kimsenin boynunu veya yüzünü bir şeye çevirmesi durumunda فلان يصور عنقه إلى كذا ifadesi kullanılmış; çağıran kimseye yönelen kuşa عصفور صوار denilmiştir.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde صور kökü temelde sınırlandırma, bağlama, taş veya kayayı yontarak belirgin bir biçim verme ve sıkıştırma ekseninde temsil edilir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanında צ-ו-ר (ṣ-w-r) biçimi hem «sarp kaya, taş, biçimlendirilecek kütle» hem de «kuşatmak, bağlamak, sınırlamak, şekil vermek» anlamlarını taşır; nitekim İbranicede צוּרָה (tsurah) kelimesi biçim, form ve yapı anlamına gelir. Akadca katmanında ṣêru ve benzeri biçimlerde dış yüzey, alan veya belirginleştirilmiş mekân izleri görülür. Kökün Afro-Asyatik arka planında katı bir maddeyi (özellikle taşı) yontarak, sınırlarını belirleyerek veya etrafını kuşatarak amorf halden belirgin bir nesneye dönüştürme eylemi yatar. Arapçada kök bir yandan somut olarak «boynu eğme, kendine meylettirme, bükme» ve «kesip ayırma» anlamlarını korurken, diğer yandan soyutlaşarak varlığın gözle ve akılla kavranan ayırt edici hüviyeti, iç ve dış formu manasını pekiştirmiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönصور / ص و رBoynu bir yöne meylettirme, dalları eğme, nesneyi kendine çekme ve kesip ayırarak sınırlarını belirleme somut eyleminden türemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice צור (ṣwr), Süryanice צור (ṣwr)Kayayı yontarak şekil verme, sıkıştırıp bağlama, sınır çekme ve form kazandırma anlamlarıyla doğrudan soydaştır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik sert kütleyi sınırlama matrisiSert maddeyi kuşatma, yontma ve belirli bir kalıba sokma tasavvurunun ortak yansımasıdır.Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
صورAnlamlıEğmek, şekillendirmek, form vermekBoynu bükmek, meylettirmek, kesip sınırlamak, heyet kazandırmakHedef kök; Kur'an'da geçer
صروAnlamlıBiriktirmek, alıkoymak, engellemekSütü memede biriktirmek veya suyu hapsetmek; yönü kesip tutmakKur'an'da geçmez; hedef kökle sınırlandırma ilişkisi taşır
وصرAnlamlıAhit, bağ, ağır sorumlulukİki şeyi birbirine sıkıca bağlayan sözleşme ve bağlayıcı hükümKur'an'da geçmez; hedef kökle biçimsel bağ ilişkisi taşır
ورصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilişte bağımsız bir kök kaydı bulunmamaktadır.Kur'an'da geçmez
رصوAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik leksikografide mühmel olarak kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez
روصAnlamlıİkna etmek, yumuşatmak, alıştırmakBir kimseyi bir amaca doğru evirip çevirmek ve uysallaştırmakKur'an'da geçmez; meylettirme anlamıyla bağlantılıdır

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
صورMerkezBiçim verme, form kazandırmaBir şeyi amorf durumdan çıkarıp sınırları, oranları ve yönü belirli bir heyete sokmaVarlığın hem dış görsel sınırını hem de iç mahiyetini oluşturan nihaî tasarımıdır.
شكلKomşuBenzerlik, bağlama, tipBirbirine benzeyen unsurların oluşturduğu tipleme veya denk biçimصور kökü özgün sınır ve formu vurgularken شكل başkasıyla olan eşliği ve benzerlik kalıbını öne çıkarır.
خلقKomşuTakdir etme, yaratmaBir şeyi yoktan veya maddesinden ölçüp biçerek varlık alanına çıkarmaخلق genel takdir ve var etme sürecidir; صور ise takdir edilen varlığın nihai özgün sınırlarını ve çehresini tayin eder.
جعلKomşuBir durumdan diğerine dönüştürmeVarlığı belirli bir işlev, kılavuzluk veya konuma yerleştirmeجعل varlığın işlevsel ilişkisini ve yönünü kurarken صور varlığın doğrudan yapısını ve hüviyetini kurar.
نظمKomşuSıralama, dizmeParçaları bir çizgi veya kural üzerinde ardışık olarak dizmeنظم parçaların ardışıklığına odaklanır; صور ise bütünün kendine özgü geometrik ve mahiyetsel duruşunu hedefler.
عمهZıtŞaşkınlık, yönsüzlük, belirsizlikBelirgin bir hat, yön ve formdan mahrum kalarak bocalamakصور net sınır, tanınabilir çehre ve belirlilik kurarken عمه formsuzluk ve yönsüzlük içinde kaybolmayı ifade eder.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaصورŞekil vermek, meylettirmek, formNesnenin sınırlarını çizerek amorf halden belirli bir heyete sokma eylemidir.Kesin
LatinceFormare, figurareŞekil vermek, biçimlendirmekMaddenin kavradığı dış ve iç kalıbı (forma) karşılar; kökün meylettirme nüansını içermez.Güçlü
İngilizceTo shape, to fashion, formBiçim vermek, yapılandırmakNesneye tasarım ve nihai hat kazandırmayı iyi verir; ilksel bükme ve meylettirme boyutunu dışarıda bırakır.Güçlü
AlmancaGestalten, Form, GebildeŞekillendirmek, form kazandırmakBütüncül bir yapı ve düzen kazandırmayı karşılar; kökün ontolojik çehre kurma işlevine yakındır.Güçlü
FransızcaFaçonner, figurer, formeBiçimlendirmek, tasarlamakYontma ve hat çizme eylemini iyi karşılar; kozmik boru ve çağrı nüansını karşılamaz.Güçlü

Kaynak Lewis & Short, Oxford English Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
صَوَّرَكُمْ / صُوَرَكُمْ / صُورَةٍİnsanın fiziksel ve mahiyetsel yaratılış formu, en güzel kıvama getirilmesiİnsanın yaratılışı, rahimlerdeki teşekkülü ve en güzel biçimde donatılması bağlamı; örnek ayetler: Âl-i İmrân 3:6, A‘râf 7:11, Mü’min 40:64, Tegâbün 64:3, İnfitâr 82:8.
الْمُصَوِّرُVarlıklara benzersiz, ayırt edici ve hikmete uygun biçim ve hüviyet veren ilahi isimEsmâ-i hüsnâ ve ilahi yaratma kudretinin yetkinlik bağlamı; örnek ayet: Haşr 59:24.
الصُّورِKıyametin kopuşunu ve yeniden dirilişi başlatan kozmik ses aygıtı, boru veya çağrıKıyamet sahneleri, diriliş ve mahşer alanına toplanma bağlamı; örnek ayetler: En‘âm 6:73, Kehf 18:99, Tâhâ 20:102, Mü’minûn 23:101, Neml 27:87, Yâsîn 36:51, Zümer 39:68, Kaf 50:20, Hâkka 69:13, Nebe’ 78:18.
فَصُرْهُنَّKendine meylettir, alıştır veya parçalayıp sınırlandırHz. İbrâhim'in ölülerin nasıl diriltileceğini müşahede etmesi bağlamı; örnek ayet: Bakara 2:260.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamالْمُصَوِّرُ ismi ve sûr üflenmesiSuret kavramının Allah hakkında muhal oluşu, teşbih ve tecsîmden tenzih; sûrun hakikati ve cismanî dirilişMaddi şekilden münezzeh kılınan mutlak form verici fail ve kıyamet ilanı
FıkıhTasvir, heykel ve resim yapma hükümleriCanlı varlıkların resmedilmesinin caiz olup olmaması; yaratmada Allah'a benzeşme iddiası taşıyıp taşımadığıCanlı sûreti imal etmenin fıkhî sınırları ve tapınma vasıtası olmasının engellenmesi
Tefsirفَصُرْهُنَّ lafzının kırâat ve anlamıKelimenin «kendine meylettir, bağla» (صُرْهُنّ) mı yoksa «onları parçala, kes» (صِرْهُنّ) mi anlamına geldiğiVarlıkların iradi veya fiziki olarak bir merkeze yönlendirilmesi ve biçimlendirilmesi
HadisÂdem'in yaratılışı ve sûret hadisleriخلق الله آدم على صورته rivayetindeki zamirin Allah'a mı yoksa Âdem'e mi döndüğü meselesiSuretin dış görünüşten ziyade akıl, idrak ve ilahi ahlakı yansıtma kabiliyeti olarak tevili

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniYaratılış ve dirilişHüviyet tayiniVarlığı amorf olmaktan çıkarıp tanınır ve sorumlu kılmaİnsanın en güzel surette yaratılması, ona emaneti ve kulluk sorumluluğunu yükleyen temel formdur.Kesin
İlmiMorfogenez ve sınıflandırmaMorfolojik yapıCins ve türleri birbirinden ayırt etmeBilimsel bilginin nesnesini tanımlaması, varlığın sınırlarını ve biçimsel kanunlarını kavramasıyla mümkündür.Güçlü
SiyasiKurumsal teşekkülAnayasal formDağınık toplumsal kitleyi tüzel bir kişiliğe ve nizama sokmaHukuki ve siyasi nizam, amorf halk yığınını kurumsal bir devlet ve meclis heyetine dönüştürür.Güçlü
İktisadiÜretim ve standartlaşmaMamul tasarımıHam maddeyi işlenmiş, ölçülü ve kullanıma hazır mala çevirmeHam kaynakların işlenerek tüketim ve fayda amacına uygun belirli standart ürün kalıplarına kavuşturulmasıdır.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGeometrik topoloji ve sınır değer problemiBir diferansiyel denklemin veya cismin uzayda belirli sınır şartları altında tekil, kapalı ve kararlı bir geometrik yüzey kazanması süreci kökün form verme hareketiyle birebir örtüşür.Güçlü
Beşeri bilimlerKimlik inşası ve sosyolojik kurumsallaşmaBireyin ve toplumun belirsiz içgüdü ve eğilimlerden sıyrılarak normlar, roller ve değerler etrafında ayırt edici bir şahsiyet ve kurumsal kimlik kazanması sürecidir.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiSuret kavramını sadece iki boyutlu fotoğraf, çizim veya üç boyutlu heykele indirgeyerek görsel bir nesne gibi algılamak.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da صور; varlığın fıtrî potansiyelini gerçekleştiren, organları ve kabiliyetleri birbiriyle uyumlu kılan, ruhî ve ahlakî kemale zemin hazırlayan ontolojik tasarım ve nizamdır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataTasvir yasakları ve suret ayetleri sadece putperestlikle veya görsel sanatlarla sınırlandırılır; varlığın fıtratındaki yapısal tasarım ve insanın mahiyet bütünlüğü göz ardı edilir.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın tesadüfen değil, en ince ayrıntısına kadar ölçülü, dengeli ve estetik bir nizamla tasarlandığını, Allah'ın yaratmadaki mutlak mimar ve tasarımcı olduğunu kavratır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnsanın rahimlerdeki evrelerini ve mükemmel yaratılışını anlatan ayetler ile kıyametteki diriliş ve toplanma (sûr) ayetlerinde kurucu rol oynar.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yaratılışın sadece kaba maddeyi var etmekten ibaret olduğu zannını yıkarak, yaratmanın asıl yetkinliğinin varlığa form, karakter ve işlevsel sınır vermek olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesneyi veya boynu bir yöne büküp meylettirmek, kesip sınırlayarak belirgin ve tanınabilir bir hat, sınır ve heyet kazandırmak.
  • Soyut anlamBelirsiz ve dağınık imkânlar alanındaki bir varlığa, amacına ve fıtratına uygun özgün iç ve dış sınırlarını, estetik dengesini ve tanınabilir kimliğini kazandırma.
  • Sistematik karşılıkAmorf olanı tasarlanmış olana, potansiyel olanı aktüel ve yapılaşmış bir bütüne dönüştüren kozmik ve ahlaki formasyon ilkesi.
  • LaTeX modeliF:M×Ω→So¨yle ki∂S⊂Ω,∇S≠0
  • LaTeX açıklamasıForm verme operatörü olan F, biçimsiz ham madde kümesi M ile sınır şartları ve yönelim uzayı Ω'yı işleyerek amorf durumdan kararlı ve sınırları belirli bir suret S durumu üretir; burada ∂S elde edilen varlığın kapalı sınırlarını, ∇S≠0 ise onun amorf ve homojen kalmayıp yönelmiş, yapılaşmış ve ayırt edici bir forma ulaştığını sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ص