عمه

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-م-ه1 sîga, 30 mücavir kök, 7 ayet, 7 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.مررزينفأدعجلعمهطغيشرريَعْمَهُونَوذرمددسكرأجلعمرهزأ

KökSîga 1Ayet 7Sure 7Mücavir 30

▶ Ağı aç (3B)

عمه

ع - م - ه

KÖK
  • 7 geçiş
  • 7 ayet
  • 1 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Bocalarlar

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.124 harf
باب العين و الهاء والميم )ع ه م، ع م ه، ه م ع مستعملات( عهم: العَيْهَامَةُ: النَّاقَةُ الماضيةُ ويقال: هي الطَّويَلةُ الضَّخْمَةُ الرَّأْسِ، قال لبيد: وَرَدْتُ بعَيْهَـامَةٍ حُـرَّةٍ فَعَنَّتْ شَمالاً وَهَبَّتْ جَنُوبا وقال ذو الرمة: هَيْهَاتَ خَرْقَاءُ إلاَّ أن يُقَـرّبَـهـا ذو العَرْشِ والشَّعْشَعَانَاتُ العَياهيمُ والذَّكَرُ: عَيْهَامٌ. وعَيْهَمَتُها: سُرْعَتُها. وقال بعضهُم: عُياهِمَةٌ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR259 harf
العَمَهُ: التحيُّرُ والتردُّدُ. وقد عَمِهَ بالكسر، فهو عَمِهٌ وعامِهٌ، والجمع عُمَّهٌ. قال رؤبة: ومَهْمَهٍ أطرافه في مَهْمَهِ أعمى الهُدى بالجاهِلينَ العُمَّهِ وأرضٌ عَمْهاءٌ: لا أعلام بها. وذهبتْ إبله العُمَّهى، إذا لم يدرِ أين ذهبتْ. والعُمَّيْهى مثله.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.117 harf
باب العين والهاء مع الميم عهم ، عمه ، همع ، مهع استعمل منه : عهم ، عمه ، همع ، مهع . همع : أبو عبيد عن أبي عمرو : هَمَعت عينُه إذا سالت دموعها . وقال : غيره : تهمَّع الرجلُ إذا تباكى . وسحابٌ هَمِعٌ : ماطر . وإذا سقط الطَّلُّ على الشجر ثم سال قيل : هَمَع . وقال العجَّاج : بادَرَ مِن ليل وطَلَ أهمعا الليث : الهَيْمَع : الموتُ الوحِيُ . قال : وذبحه ذبحاً هيمعاً ، أي سريعاً . قلت : هكذا قال الليث
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR15.990 harf
(باب العين والميم وما يثلثهما) (عمن) العين والميم والنون ليس بأصل، وفيه عُمان: بلد. ويقولون أعْمَن، إذا أتى عُمَان. قال: فإن تُتْهِمُوا أُنْجِد خلافاً عليكُم *** وإن تُعمِنُوا مستحقِبي الشَّرِّ أُعرِقِ([1]) (عمه) العين والميم والهاء أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على حَيرة وقِلّة اهتداء. قال الخليل: عَمِهَ الرّجل يَعْمَهُ عَمَهاً، وذلك إذا تردَّد لا يدرِي أين يتوجَّه. قال الله: {وَيَذَرُهُم فِي
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR332 harf
- العمه: التردد في الأمر من التحير. يقال: عمه فهو عمه وعامه (قال السرقسطي: يقال: عمه فلان في الأرض، وعمه عمها وعموها وعمهانا: إذا تردد لا يدري أين يتوجه فهو عامه وعمه. انظر: الأفعال 1/293)، وجمعه عمه. قال تعالى: ﴿في طغيانهم يعمهون﴾ [الأعراف/186]، ﴿في طغيانهم يعمهون﴾ [البقرة/15]، وقال تعالى: ﴿زينا لهم أعمالهم فهم يعمهون﴾ [النمل/4].
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR150 harf
ع م ه عمه في طغيانه وتعامه‏.‏ وفلان في عمه من أمره وهو التردد والتحير‏.‏ وعمهت في ظلمي أي ظلمتني بغير جليّة‏.‏ وسلكوا أرضاً عمهاء‏:‏ بلا أمارات‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR978 harf
العَمَهُ: التَّحَيُّر والتَّرَدُّد؛ وأَنشد ابن بري: مَتى تَعْمَهْ إلى عُثْمانَ تَعْمَه إلى ضَخْم السُّرادِقِ والقِبابِ أَي تُرَدِّدُ النظرَ، وقيل: العَمَهُ التَّرَدُّدُ في الضلالة والتحير في مُنازعة أَو طريق؛ قال ثعلب: هو أَن لا يعرف الحُجَّة؛ وقال اللحياني: هو ترَدِّده لا يدري أَين يتوجه. وفي التنزيل العزيز: ونذَرُهُم في طُغْيانهم يَعْمَهُون؛ ومعنى يعمهون: يتحيرون. وفي حديث عليّ، كرّم الله وجهه:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR107 harf
* ع م ه * * العَمَه * التحير والتردد وقد * عَمِه * من باب طرب فهو * عَمِهٌ * و * عَامِهٌ * والجمع * عُمَّهٌ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.720 harf
: ( العَمَهُ ، محرَّكةً : التَّرَدُّدُ ، ) وأَنْشَدَ ابنُ بِرِّي : مَتى تَعْمَه إِلى عُثْمَانَ تَعْمَهإِلى ضَخْمِ السُّرَادِقِ والقِبَابِأي تُرَدِّدُ النَّظَرَ . وقَالَ اللَّحْيَانِيُّ : هو تَرَدُّدِهِ لاَ يَدْرِي أَيْنَ يَتَوَجَّهُ . وَقِيلَ : هُوَ التَّرَدُّدُ ( في الضَّلاَلِ ، والتَّحَيُّرِ في مِنَازَعَةٍ أَوْ طَرِيقٍ ، أَوْ ) هُوَ ( أَنْ لاَ يَعْرِفَ الحُجَّةَ ، ) عَنْ ثَعْلَبَ . ( عَمَهَ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR2.519 harf
عَمِهَ 1 عَمِهَ ذ , (S, Msb, K,) and عَمَهَ, aor. of each عَمَهَ , (K,) inf. n. عَمَهٌ (S, Msb, K, TA, [عَمْهًا in the CK being a mistake for عَمَهًا,]) and عُمُوهٌ and عُمُوهَةٌ and عَمَهَانٌ, (K, TA,) [the first of the former verb, and the rest, app., of the latter verb,] He was, or became, confounded, or perplexed, and unable to see his right course; and went repeatedly to and fro: (S:) or he
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR551 harf
عَمَهَ عَمَهَ A ( n. ac. عَمْه 1 , عُمُوْه 27 , عُمُوْهَة 27t , عَمَهَاْن 36 ), a. Was perplexed, bewildered, confused. عَمِهَ عَمِهَ A ( n. ac. عَمَه 4 ), a. see supra. b. Was trackless, without landmarks, roadmarks ( country ). عَمَّهَ عَمَّهَ II a. [ Fī ], Treated harshly, was inveterate against, wronged. تَعَاْمَهَ تَعَاْمَهَ VI , a. see I . عَمِه عَمِه 5 , a. Perplexed,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR4.532 harf
عمه عَمِهَ - يَعْمَهُ عَمِهَ - يَعْمَهُ + الكائن + في أمر أو فعل: يعمل بشكل متخبط بدون هدى ولا تركيز، كعمل السكران أو المجنون: وهو قريب من معنى " العمى ": يعمل كما لو كان لا يرى واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التخلف العقلي وسوء وفساد الفهم والإدراك"، وهي: حَابَ - يَحُوب، خَبَلَ - يَخْبُلُ، سَفِه َ - يَسْفَهُ، حَمِرَ - يَحْمَرُ، عَمِهَ -
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler30 mücavir (44 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. طغي

    5 ortak ayet · Taşkınlaştıran

  2. وذر

    3 ortak ayet · “Bezr” tohum, “tebzil” etmek tohumu saçmak demektir

  3. لجج

    1 ortak ayet · Dalgalandılar

  4. سكر

    1 ortak ayet · Sükker seyrek taneli üzüm salkımı demektir

  5. فأد

    1 ortak ayet · Fuad, Fevd somun ekmek demektir

  6. كشف

    1 ortak ayet · Açık baş demektir

  7. عمر

    1 ortak ayet · “U’mare” katlı bina demektir

  8. رجو

    1 ortak ayet · Recv kuyunun çevresi demektir

  9. مدد

    1 ortak ayet · Kiriş demektir

  10. شرر

    1 ortak ayet · Şerareden gelen bir kelimedir

  11. مرر

    1 ortak ayet · Ağaç liflerinden bükülerek yapılmış iptir

  12. هزأ

    1 ortak ayet · (he ze e) (Hezy) hezv kılıç yarası, hezeyan, hastanın…

Geçtiği ayetler(7)

  1. اللَّهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ وَيَمُدُّهُمْ فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ

    BocalarlarAllah da onlarla istihza eder ve azgınlıklarında şaşkın bir halde dolaştırır.

  2. وَنُقَلِّبُ أَفْئِدَتَهُمْ وَأَبْصَارَهُمْ كَمَا لَمْ يُؤْمِنُوا بِهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَنَذَرُهُمْ فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ

    BocalarlarBiz, onların kalblerini ve gözlerini çeviririz de ona ilk defa iman etmedikleri gibi azgınlıkları içinde kör ve şaşkın bırakırız.

  3. مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَلَا هَادِيَ لَهُ وَيَذَرُهُمْ فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ

    BocalarlarKimi, Allah saptırırsa; onu doğru yola götürecek yoktur. O, bunları taşkınlıkları içinde serseri bir halde bırakır.

  4. وَلَوْ يُعَجِّلُ اللَّهُ لِلنَّاسِ الشَّرَّ اسْتِعْجَالَهُمْ بِالْخَيْرِ لَقُضِيَ إِلَيْهِمْ أَجَلُهُمْ فَنَذَرُ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ

    BocalarlarEğer Allah insanlara hayrı çarçabuk istedikleri gibi, şerri de süratle verseydi, süreleri hemen bitmiş olurdu. İşte Biz, Bize kavuşmayı ummayanları böyle azgınlıkları içinde bocalamaya terkederiz.

  5. لَعَمْرُكَ إِنَّهُمْ لَفِي سَكْرَتِهِمْ يَعْمَهُونَ

    BocalarlarSenin ömrüne andolsun ki, onlar sarhoşlukları içinde muhakkak serseri bir halde idiler.

  6. وَلَوْ رَحِمْنَاهُمْ وَكَشَفْنَا مَا بِهِمْ مِنْ ضُرٍّ لَلَجُّوا فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ

    BocalarlarŞayet Biz, onlara acısak ve başlarındaki sıkıntıyı gidersek yine de azgınlıkları içinde bocalayıp kalırlar.

  7. إِنَّ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ زَيَّنَّا لَهُمْ أَعْمَالَهُمْ فَهُمْ يَعْمَهُونَ

    BocalarlarAhirete inanmayanlara gelince; muhakkak ki onlara, yaptıklarını güzel göstermişizdir. Bu yüzden şaşırıp kalmaktadırlar.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعمه
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعمي, حير, تيه
Zıt Kökهدي
Çekirdek Özet 1Yol işaretleri silinmiş arazide yönünü büsbütün kaybedip şaşkınca bocalamak
Çekirdek Özet 2Kibrin ve haddi aşmanın neticesinde basiretin kapanması ve deliller arasında yön bulamayarak bocalama
Çekirdek Özet 3Rehbersizlik ve azgınlık sarmalında karar mekanizmasının felç olması ve amaçsız debelenme
Kritik Hata RiskiFiziksel görme kaybı (عمي) ile basiret ve akıl tutulmasına bağlı zihinsel yön kaybını (عمه) birbirine karıştırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عمBütünü kaplama, yayılma, kuşatma ve bu kapalılıktan doğan görünmezlik; nitekim عمم (genellik, kuşatıcılık), عمي (örtülme, gözün göremez oluşu) ve عمق (derinliğin gözü ve idraki aşması) köklerinde bu kuşatıcı belirsizlik esastır.هÇekirdekteki kapalılık ve kuşatılmışlık haline nefes, açığa çıkma veya dışa vurum eklenerek içsel şaşkınlığın hareket düzeyinde sürekli bir tereddüt ve bocalamaya dönüşmesini sağlar.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; görme, idrak, bilinç ve basiret odağı
مSu; dalgalanma, değişkenlik, kaplama ve belirsizlik
هKollarını kaldırmış insan; dışa vurum, sarsıntı ve nefes
عمهGörme ve idrak organının (ع) dalgalı ve belirsiz bir durumla çepeçevre kuşatılması (م) neticesinde insanın şaşkınlıkla debelenerek yönünü yitirmesi (ه) hareketini tasvir eder.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇöl veya bozkırda hiçbir alamet, iz veya yol işareti bulunmayan arazide (أرض عمهاء) devenin ya da yolcunun yönünü kaybetmesi; devenin nereye gittiği bilinmeksizin başıboş salınması (ذهبت إبله العُمَّيْهَى).
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi Ru‘be’nin çöl tasvirinde yön bilmez yolcuların bocalamasını anlattığı beytinde geçer: ومَهْمَهٍ أَطْرافُه في مَهْمَهِ / أَعْمَى الهُدَى بالجاهِلينَ العُمهِ
Erken Arapça kullanımİbn Berrî’nin naklettiği erken beytin şahidinde bakışı şaşkınca gezdirmek anlamında kullanılmıştır: مَتى تَعْمَهْ إلى عُثْمانَ تَعْمَه / إلى ضَخْم السُّرادِقِ والقِبابِ. Ayrıca Hz. Ali’nin bir hitabında zihni şaşkınlığı ifade eden sorusunda yer almıştır: فأَينَ تَذْهَبُونَ بل كيف تَعْمَهُون؟

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça عمه kökü, Sami dillerinde genel olarak görme yetisinin ya da zihinsel netliğin örtülmesi, puslanması ve yön kaybı semantiğini taşıyan ikili عم tabanına dayanır. Bu kök, Batı Sami ve İbranicedeki עמם (kararmak, sönükleşmek, üzeri örtülmek) köküyle ve İbranice עִמְעֵם (loşlaşmak, belirsizleşmek) biçimleriyle yakın semantik akrabalık gösterir. Arapçada son harf olan ه unsurunun köke eklemlenmesiyle anlam, statik bir körlükten ziyade devingen bir zihinsel şaşkınlık, yön tayin edememe ve bocalamaya (tereddüd fî’t-tahayyur) evrilmiştir. Çöldeki coğrafi belirsizlik hali Arap dilinde ahlaki ve zihinsel basiret kaybına aktarılmış ve özgün bir semantik derinlik kazanmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen ve Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönعم tabanından türemeKuşatılmışlık ve kapalılık çekirdeğinden, yolunu ve hedefini bilememe durumuna (العمه في الرأي) geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice עמם ve Süryanice ܥܡ kök ailesiIşığın azalması, loşluk, zihinsel veya duyusal örtülme ile paralel anlam gelişimiGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ortak yönVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Brown-Driver-Briggs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عمهAnlamlıBocalamak, yönünü şaşırmakYol işareti olmayan yerde şaşkınca debelenmekHedef kök; Kur'an'da geçer
عهمAnlamlıHızlı ve başı dik gitmekİri başlı ve durmaksızın yol alan deve (العَيْهَامَة)Hedef kökteki yön kaybının zıddına kararlı bir gidiş; Kur'an'da geçmez
معهAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapça sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
مهعAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapça sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
هعمAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapça sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
همعAnlamlıGözyaşının boşalması, yağmurun dökülmesiSuyun veya yaşın kontrolsüzce akması ve ani ölümAkışkanlık ve kontrolsüz dağılma; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عمهMerkezBocalamaGözün açık olmasına rağmen basiret yoksunluğuyla yönünü tayin edemeyip debelenmekZihni ve kalbi tereddüt
عميKomşuGörme kaybıAsıl itibarıyla fiziksel gözün görmemesi; ikincil olarak kalp körlüğüDuyusal örtülme ve mutlak görememe
حيرKomşuKararsızlıkİki seçenek veya yol arasında duraksayıp hareketsiz kalmakZihnin durma noktasına gelmesi
تيهKomşuKayboluşÇöl gibi geniş mekânlarda yolu tamamen yitirip amaçsızca dolaşmakMekânsal veya varoluşsal kayıp
هديZıtHidayetYolu bulmak, açık işaretleri takip ederek maksada dosdoğru ulaşmakİstikamet ve basiret açıklığı

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعمهBocalamak, basiretsizce tereddüt etmekGöz açıkken delilsizlik ve kibir sebebiyle yön bulamamakKesin
LatinceVacillare, errareSendelemek, sapmakFiziksel sendeleme ve fikri sapmayı karşılar; çöl ve işaret yoksunluğu bağlamını dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceTo flounder, to wander blindlyBocalamak, körlemesine debelenmekÇamurda veya karanlıkta çırpınarak ilerlemeyi iyi karşılar; basiret yokluğu boyutunu kısmen verirGüçlü
AlmancaTaumeln, umherirrenBocalamak, amaçsızca dolanmakDengesizce hareket etmeyi anlatır; ahlaki tuğyan boyutunu tam içermezGüçlü
FransızcaErrer à l’aveuglette, tâtonnerKörcesine el yordamıyla debelenmekÖnünü görmeden çabalamayı yansıtır; kibir kaynaklı bilinçli sapmayı dışarıda bırakırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary; Grimm Wörterbuch; Lane’s Arabic-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يعمهونTuğyan içinde zihnen ve ahlaken bocalamaİnkârcı ve münafıkların hakikate karşı haddi aşmaları sebebiyle kendi yanılgılarında çırpınması (Bakara 2:15, En‘âm 6:110, A‘râf 7:186, Yûnus 10:11)
يعمهونŞehevi ve ahlaki taşkınlık içinde sarhoşça savrulmaLût kavminin ahlaksızlıkta sınır tanımayan azgınlığı bağlamında (Hicr 15:72)
يعمهونAmellerin süslü gösterilmesi neticesinde doğruyu görememeAhirete inanmayanların yapıp ettiklerini doğru zannederek aldanış içinde oyalanması (Neml 27:4)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHızlan ve mühletAllah’ın haddi aşanları tuğyanları içinde bocalamaya terk etmesi (terk ve tahliye) fiilinin ilahi adalet ve irade ile ilişkisiCeza olarak idrakin mühürlenmesi ve basiretsiz bırakılma
FıkıhHukuki ehliyetBelirgin fark tespit edilmediIstılahi bir fıkıh terimi olarak doğrudan yer almaz
TefsirSemantik ayrımMüfessirlerin عمي ile عمه arasındaki farkı "göz körlüğü" ile "kalp ve basiret körlüğü" olarak ayrıştırmalarıBasiret kapalılığı neticesinde hidayet yolunu yitirme
HadisAhlaki sapmaKalbin fitneler karşısında yönünü şaşırıp hak ile batılı ayırt edemez hale gelmesi rivayetleriZihni felç ve deliller karşısında körleşme

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve hidayet eksikliğiBasiret felciHakikati görememeRehberlikten kopan nefsin kendi hevası içinde şaşkınca dönüp durmasıKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiYöntemsiz debelenmeYanlış bilgi üretimiDoğrulama ölçütleri ve yöntem ilkeleri bulunmaksızın teoriler arasında kaybolmaGüçlü
SiyasiYönetim ve krizStratejik körlükYönetsel iflasKriz anlarında doğru istikameti kestiremeyip panikle kararsız savrulmalar yaşamaGüçlü
İktisadiPiyasa ve kaynak yönetimiÖngörüsüzlükKaynak israfıPiyasa işaretlerini ve rasyonel verileri okuyamayıp spekülasyonlar içinde savrulmaMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerRastgele yürüyüş (Random walk) veya ergodik olmayan kaosBelirli bir çekim merkezi veya yönlendirici vektör olmaksızın, durum uzayında rastgele adımlarla salınmaGüçlü
Beşeri bilimlerAnomi ve bilişsel uyumsuzluk felciBireyin veya toplumun normatif pusulayı yitirmesiyle yaşadığı derin yönetsel ve ahlaki karmaşaGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü basitçe "fiziksel körlük" veya "çaresiz bir kararsızlık" derekesine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKibir, taşkınlık ve sınır tanımazlık (طغيان) neticesinde ilahi hidayet ipinin koparılması ve kişinin kendi kurduğu batıl dünyada basiretini yitirerek bocalaması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki uyarının sadece masum bir bilgisizlik hali olduğunu zannedip, kökün kibir ve haddi aşmaya bağlı bir ahlaki çürüme ve ilahi ceza olduğunu gözden kaçırmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnkâr ve tuğyanın psikolojik ve bilişsel sonucunu betimler; haktan sapan insanın hürriyet içinde değil, kendi inşa ettiği çıkmazda şaşkınca debelendiğini ortaya koyar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Münafıkların psikolojisini tasvir eden ayetlerde (Bakara 2:15) ve ilahi uyarılara meydan okuyan kavimlerin helak öncesi zihinsel sarhoşluğunu anlatan bağlamlarda (Hicr 15:72).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Sapıklığın bilinçli ve konforlu bir tercih olduğu vehmini yıkar; vahiyden kopuşun nihayetinde akli melekelerin felç olması ve zavallıca bir savrulma doğurduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamÇölde hiçbir alamet ve yol işareti kalmadığında yolcunun veya devenin yönünü kaybedip çaresizce sağa sola debelenmesi.
  • Soyut anlamKibir ve haddi aşma sebebiyle basiretin körelmesi; açık deliller ortadayken doğru yolu bulamayıp zihinsel ve ahlaki bir bocalama içinde savrulmak.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin hidayet veya normatif pusuladan kopması sonucu, durum uzayında yönlendirilmemiş rastgele adımlarla tükenişe sürüklenmesi.
  • LaTeX modeliv⃗(t)=∇Φ(x)=0  ⟹  r⃗(t)=∫ξ(t) dt
  • LaTeX açıklamasıModelde potansiyel fonksiyonunun gradyanı yani yönlendirici kılavuz veya hidayet vektörü ∇Φ(x) sıfırlandığında sistem deterministik bir hedefe yönelme kabiliyetini yitirir. Bunun sonucunda konum değişimi r⃗(t), bütünüyle rastgele çalkantıların ve gürültünün ξ(t) zamana göre integraline dönüşerek yönsüz bir bocalamayı ve salınımı ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع