طوق
ط - و - ق
KÖK- 4 geçiş
- 4 ayet
- 3 sîga
- 12 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Güç
Notlarım
Sözlükler(12)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.696 harfالقاف والطاء و"وايء" معهما
ط و ق، ق ط و، ق و ط، و ق ط، أ ق ط مستعملات قطو، قطي: القَطَا: طير، والواحدة قطاة، ومشيها القَطْوُ والاقطيطاء.
يقال: اقطَوْطتِ القطاةُ تقطَوْطي، وأما قطت تقطُو فبعض يقول: من مَشيها، وبعض يقول: من صوتها، وبعض يقول: صوتها القَطقَطَةُ.
والرجل يَقْطَوْطي إذا استدار وتجمع، قال:
يمشي معاً مُقْطَوْطِياً إذا مشى
والقَطاةُ من الدابة: موضع الردف، وهي لكل خلق، قال:
وكست المرط
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR562 harfالطَوْقُ: واحد الأطْواقِ. وقد طَوَّقْتُهُ فَتَطَوَّقَ، أي ألبسته الطَوْقَ فلبِسه. والمُطَوَّقَةُ: الحمامةُ التي في عنقها طَوْقٌ. والطَوْقُ: الطاقَةُ. وقد أطَقْتُ الشيءَ إطاقَةً، وهو في طَوْقي، أي وُسْعي. وطَوَّقْتُكَ الشيءَ، أي كَلَّفْتُكَهُ. وطَوَّقَني الُله أداءَ حقِّك، أي قوّاني. وطوَّقَتْ له نفسه: لغةٌ، في طَوَّعَتْ، أي رخَّصت وسهَّلت. والطاقُ: ما عُطِفَ من الأبنية، والجمع الطاقاتُ والطيقانُ،
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR5.133 harfق ط ( وايء )
قطا ، قوط ، طوق ، وقط ، أقط .
قطا : قال الليث : القطا : طيرٌ ، والواحدة قَطاةٌ ، ومَشْيها القَطْو والأقطيطاءُ .
يقال : اقطَوْطَت القَطاة تَقْطَوْطِي ، وأمَّا قَطَتْ تَقْطو فبعضٌ يقول : مِن مشيها ، وبعضٌ يقول : مِن صَوْتها ، وبعضٌ يقول : صَوْتُها القَطقطة .
أبو عبيد عن أبي عمرو : القَطْوُ : تقارُب الْخَطْو مِن النَّشاط ، وقد قَطا يقْطو ، وهو رجُلٌ قَطَوان .
وقال شمر : هو عندي قَطْوانُ
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR7.526 harf(باب الطاء والواو وما يثلثهما)
(طوي) الطاء والواو والياء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على إدراج شيءٍ حتَّى يدرَج بعضُه في بعض، ثم يحمل عليه تشبيهاً. يقال طويت الثَّوبَ والكِتاب طَيّاً أطويه. ويقال طَوَى الله عُمر الميّت. والطَّوِيّ: البئر المطوية. قال:
فقالت له: هذا الطَّوِيُّ وماؤه *** ومحترقٌ من يابسِ الجِلْدِ قاحِلُ([1])ومما حمل على هذا الباب قولهم *لمن مضى على وجهه: طوى كَشْحَه. وأنشد:
وصاحبٍ لي طوى
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.776 harf- أصل الطوق: ما يجعل في العنق، خلقه كطوق الحمام، أو صنعة كطوق الذهب والفضة، ويتوسع فيه فيقال: طوقته كذا، كقولك: قلدته. قال تعالى: ﴿سيطوقون ما بخلوا به﴾ [آل عمران/180]، وذلك على التشبيه، كما روي في الخبر (يأتي أحدكم يوم القيامة شجاع أقرع له زبيبتان فيتطوق به فيقول أنا الزكاة التي منعتني) (الحديث ذكره المؤلف بمعناه، فقد جاء عن أبي هريرة أنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: (من آتاه الله مالا
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR451 harfط و ق
لست بمطيق لهذا الأمر ومالي به طوق وطاقة وعجز عنه طوقي.
وطوقه الأمر: كلفه إياه " وجلّ عمرو عن الطوق " وله طوق من ذهب وأطواق.
وبنوا طاقاً مرتفعاً وأطواقاً وطيقاناً.
وفتل الحبل طاقتين وطاقات وهي القوى.
وأعطاني طاقة من الريحان: شعبة منه.
ومن المجاز: طوقني نعمة وطوقت منه أيادي وتقلدتها طوق الحمامة وتقول: في عنقي من نعمته طوق مالي بأداء شكره طوق.
وتطوقت الحية:
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR6.335 harfالطَّوْقُ: حَلْيٌ يجعل في العنق. وكل شيء استدار فهو طَوْقٌ كطَوْق الرَّحى الذي يُدِير القُطْب ونحو ذلك. والطَّوْقُ: واحدُ الأَطْواق، وقد طَوَّقْتُه فتَطَوَّقَ
أَي أَلبسته الطَّوْقَ فلَبِسه، وقيل: الطَّوْقُ ما استدار بالشيء، والجمع أَطْواقٌ.
والمُطَوَّقةُ: الحمامةُ
التي في عنقها طَوْقٌ. والمُطَوَّقُ من الحمام: ما كان له طَوْقٌ. وطَوَّقَه بالسيف وغيره وطَوَّقه إِيّاه: جعله له طَوْقاً. وفي التنزيل:
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR390 harf* ط و ق * * الطَّوْقُ * واحد * الأطْواقِ * و * طَوَّقَهُ فَتَطَوَّقَ * أي ألبسه الطوق فلبسه و * المُطَوَّقَةُ * الحمامة التي في عنقها طوق و * الطَّوْقُ * أيضا * الطَّاقَةُ * و * أطاقَ * الشيء * إطاقةً * وهو في * طَوْقِهِ * أي في وسعه ز و * طَوَّقَهُ * الشيء كلفه إياه و * الطاقُ * ما عُقد من الأبنية والجمع * الطَّاقَاتُ * و * الطِّيقَانُ * فارسي معرب ويقال * طاقُ * نعل و * طَاقَةُ * ريحان
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR9.874 harfالطوق: حلي يجعل للعنق. وكل ما استدار بشيء فهو طوق، كطوق الرحى الذي يدير القطب، ونحو ذلك. ج: أطواق. وتطوق: لبسه هو مطاوع طوقه تطويقا: إذا ألبسه الطوق. والطوق: الوسع والطاقة، وأنشد الليث:
كل امرئ مجاهد بطوقه
والثور يحمي أنفه بروقه يقول: كل امرئ مكلف ما أطاق. وقال غيره: الطوق: الطاقة، أي: أقصى غايته، وهو اسم لمقدار ما يمكن أن يفعله بمشقة منه. وقال ابن دريد: الطوق: حابول النخل، وهو
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR14.036 harfطَاقَهُ
1 طَاقَهُ ذ , inf. n. طَوْقٌ: see 4.
طوّقه
2 طوّقه ذ , (S, TA,) or طوّقهُ طَوْقًا, (O, K, TA,) inf. n. تَطْوِيقٌ, (TA,) He attired him with a طَوْق [or neck-ring]. (S, TA.) ― -b2- [Hence,] طَوَّقْتُهُ الشَّىْءَ means (assumed tropical:) I made the thing to be [as though it were] his طَوْق [or neck-ring]: and thereby is expressed the imposing [upon one] a thing that is difficult,
طَاقَهُ 1 طَاقَهُ ذ , inf. n. طَوْقٌ: see 4.
طوّقه 2 طوّقه ذ , (S, TA,) or طوّقهُ طَوْقًا, (O, K, TA,) inf. n. تَطْوِيقٌ, (TA,) He attired him with a طَوْق [or neck-ring]. (S, TA.) ― -b2- [Hence,] طَوَّقْتُهُ الشَّىْءَ means (assumed tropical:) I made the thing to be [as though it were] his طَوْق [or neck-ring]: and thereby is expressed the imposing [upon one] a thing that is difficult, troublesome, or inconvenient: (Msb:) [i. e.] طَوَّقْتُكَ الشَّىْءَ means (assumed tropical:) I imposed, or have imposed, upon thee the thing as one that is difficult, troublesome, or inconvenient. (S, O, K. *) سَيُطَوَّقُونَ مَا بَخِلُوا بِهِ, in the Kur [iii. 176], means (assumed tropical:) They shall have that whereof they were niggardly made to cleave to their necks [like the neck-ring]: (O, TA:) as is said in a trad., it shall be made a biting snake upon the neck. (Jel.) And [in the Kur ii. 180] some read, وَعَلَى الَّذِينَ يُطَوَّقُونَهُ, [in the CK, erroneously, يُطَوِّقُونَهُ,] meaning, (assumed tropical:) And upon those who shall have it put [upon them] like the طَوْق upon their necks [shall be incumbent &c.]: (K, TA:) which is like the saying يُجَشَّمُونَهُ and يُكَلَّفُونَهُ [i. e. shall have it imposed upon them as a thing that is difficult, troublesome, or inconvenient]: (TA:) another reading is ↓ يَطَّوَّقُونَهُ, [in the CK, erroneously, يُطَّوَّقُونَهُ,] originally يَتَطَوَّقُونَهُ [meaning the same as the former reading]: and another, ↓ يُطَيَّقُونَهُ, originally يُطَيْوَقُونَهُ [also meaning the same; in the CK, erroneously, يُطَيْقُونَهُ]: and another, ↓ يَطَّيَّقُونَهُ, [in the CK, erroneously, with damm to the first letter, and so in what follows,] originally يَتَطَيْوَقُونَهُ [also meaning the same]. (K, TA.) One says also, طوّقهُ بِهِ and طوّقهُ اـِيَّاهُ, meaning (assumed tropical:) He made it, namely, a sword, &c., to be to him a طَوْق [or thing encircling, or going round, his neck]. (TA.) And طَوَّقَنِى نِعْمَةً (tropical:) [He conferred upon me a permanent badge of favour]: and طُوِّقْتُ مِنْهُ أَيَادِىَ (tropical:) [I had permanent badges of favours from him conferred upon me]: and the verb is also used [in like manner] to denote dispraise, to which it has been erroneously said by some to be restricted. (TA. [See also 2 in art. قلد: and see طَوْقٌ.]) ― -b3- طوّقت الحَيَّةُ: see 5. -A2- طَوَّقَنِىَ اللّٰهُ أَدَآءَ حَقّكَ, (S, O,) or حَقِّهِ, (K,) means God strengthened me, or empowered me, sufficiently for the giving, or paying, of thy due, or of his due: syn. قَوَّانِى (S, O, K) عَلَيْهِ. (K.) And طُوِّقَهُ He was enabled to do it. (TA.) ― -b2- طَوَّقَتْ لَهُ نَفْسُهُ (Akh, S, O, K) is syn. with طَوَّعَتْ, (Akh, S, O,) meaning His soul, or mind, facilitated to him [the doing of a thing]. (Akh, S, O, K.)
اطاق الشَّىْءَ 4 اطاق الشَّىْءَ ذ , (S, O, Msb, K,) and اطاق عَلَيْهِ, (K,) inf. n. اـِطَاقَةٌ, (S, O, Msb, K,) and طَاقَةٌ is the subst. (Az, Msb, K) used in the place of the inf. n. like طَاعَةٌ in the place of اـِطَاعَةٌ, (Az, TA,) He was, or became, able to do, or accomplish, or to bear, the thing; (S, Msb, K;) as also ↓ طَاقَهُ, (Az, * K,) aor. يَطُوقُ, (Az, TA,) inf. n. طَوْقٌ. (Az, K.) It is not used exclusively of a human being, as some assert it to be; but is used in a general manner. (TA.) [One says لَا يُطَلقُ meaning He will not be, or is not to be, coped with: and also as meaning it is not to be done, or to be borne, endured, or tolerated: and so مَا يُطَاقُ: see an ex. voce حَمْضَ.]
تطوّق 5 تطوّق ذ He put on, or attired himself with, a طَوْق [or neck-ring]. (S, O, K.) ― -b2- [Hence, تطوّقهُ, and تطوّق بِهِ, (assumed tropical:) He had it put upon him, and he bore it, and he took it upon himself, like the طَوْق upon the neck: and he had it imposed upon him, and he imposed it upon himself, as a thing that was difficult, troublesome, or inconvenient]. See 2. [See also Har p. 310. And see 5 in art. قلد.] ― -b3- And تطوّقت الحَيَّةُ عَلَى عُنُقِهِ (tropical:) The serpent became like the طَوْق upon his neck; as also ↓ طوّقت. (TA.)
يُطَيَّقُونَهُ Q. Q. 1 يُطَيَّقُونَهُ ذ , originally يُطَيْوَقُونَهُ: see 2.
يَطَّيَّقُونَهُ Q. Q. 2 يَطَّيَّقُونَهُ ذ , originally يَتَطَيْوَقُونَهُ: see 2.
طَاقٌ طَاقٌ ذ A curved construction or structure; (S, O, K;) [said to be] a Pers. word arabicized; (S, O;) and its pl. is طَاقَاتٌ and طِيقَانٌ: (S, O, K:) or an arch of a building, wherever it is; and the pl. is أَطْوَاقٌ and طِيقَانٌ: (JK, TA:) and as signifying [thus, or] an arch constructed with bricks, it is [said to be] originally ↓ طَائِقٌ; and therefore to have for its pl. طَوَائِقُ: so says Az. (TA.) [It is often applied to An arched gateway or doorway: and to a vault. And] i. q. كُوَّةٌ [i. e. A mural aperture; a hole, or an aperture, in a wall; a meaning also assigned to اـِفْرِيزٌ, by which طَاقٌ will be found to be expl. in what follows: or a niche in a wall; which, as also a window, is now often called ↓ طَاقَةٌ]. (So in the Munjid of Kr.) [And app. A kind of arched construction with a flat top which forms a shelf, against a wall. (See رَفٌّ and سَهْوَةٌ.)] And i. q. اـِفْرِيزٌ [which is expl. as meaning a projecting roof or covering of a wall: and a projecting coping, or ledge, or cornice, surrounding the upper part of a wall: and in the KL as meaning a hole, or an aperture, of a wall; (as mentioned above;) but its author adds “ so we have heard ”]: (MA voce اـِفْرِيزٌ:) or so أَطْوَاقٌ. (JK, and O on the authority of Ibn-'Abbلd. [But this I think doubtful, and the more so as it will be seen in what follows that another meaning assigned in these same lexicons to أَطْوَاقٌ is said by IB to be a meaning of طَاقٌ.]) ― -b2- See also طَائِقٌ, in two places. ― -b3- [Also A layer, stratum, lamina, or the like; or any flat piece, or portion, of a thing, such as is in some cases placed over, or under, a similar piece or portion: and anything such as is in some cases lined, or faced, or otherwise combined, with another similar thing: pl. طَاقَاتٌ.] You say طَاقُ نَعْلٍ [A single piece of leather of a sole that consists of two or more of such pieces]; (S, O, K;) and نعْلٍ ↓ طَاقَةُ [which means the same]. (K.) And نَعْلٌ طَاقٌ وَاحِدٌ A single sole; i. e. a sole of a single piece; not made of two pieces sewed together, one upon the other. (TA in art. نعل.) And [in like manner] a garment is said to be طَاقٌ وَاحِدٌ [i. e. Single, not double, not lined nor faced nor stuffed]. (Az, in TA in art. سمط, [where this meaning is clearly indicated,] and Th, in M, same art.) Thus one says سَرَاوِيلُ طَاقٌ وَاحِدٌ [Trousers, or drawers, of single cloth]. (Th, M and K in art. سمط.) [See also what is said of the phrase السَّرَاوِيلُ الطَّاقُ voce رِجْلٌ.] One says also غَزْلٌ طَاقٌ وَاحِدٌ [Spun thread that is a single yarn]: and غَزْلٌ مَفْتُولٌ طَاقَيْنِ [Spun thread twisted of two yarns]. (S and TA in art. سحل.) See also طَاقَةٌ, which has a similar meaning. [And see an ex. of the pl. طَاقَات voce رَبْعَةٌ.] -A2- Also A certain sort of garment, (S, O, K,) having sleeves. (S, O.) [And] accord. to Esh-Shereeshee, A garment worn by a new-born child, or young infant, without an opening at the bosom. (Har p. 502.) ― -b2- And (O, K) accord. to IAar, (O,) A [garment of the kind called] طَيْلَسَان [q. v.]: (O, K:) or such as is أَخْضَر [properly meaning green; but when applied to a garment commonly meaning, as used by the Arabs, of a dark, or an ashy, dust-colour; or a dingy ashcolour]: (Kr, K:) pl. طِيقَانٌ, like سِيجَانٌ pl. of سَاجٌ. (TA.) ― -b3- And A [garment of the kind called] كِسَآءِ: (IB, TA:) and (TA) so أَطْوَاقٌ. (JK, and O and TA on the authority of Ibn- 'Abbلd. [But this, as I have shown above, I think doubtful.]) ― -b4- And A [woman's muffler, or head-covering, such as is called] خِمَار. (IAar, TA.) ― -b5- And one says, رَأَيْتُ أَرْضًا كَأَنَّهَا الطِّيقَانُ (tropical:) [I saw a land as though it were spread with the garments called طيقان]; meaning, whereof the herbage was abundant. (TA.)
طَوْقٌ طَوْقٌ ذ [A neck-ring;] a certain ornament for the neck; (K;) a thing well known: (Msb:) [its most usual from is figured in my work on the Modern Egyptians, Appendix A:] pl. أَطْوَاقٌ. (S, O, Msb, K.) It is said in a prov., كَبِرَ عَمْرٌو عَنِ الطَّوْقِ ['Amr has become too much advanced in age for the neck-ring]: (A 'Obeyd, O, K, TA: in some copies of the K [erroneously] كَبُرَ:) or شَبَّ عَمْرٌو عَنِ الطَّوْقِ, [which has the like meaning,] as in most of the books of proverbs: (TA:) applied to him who occupies himself with a thing that is beneath his ability. (K. [For the story of the origin of this prov., see Freytag's Arab. Prov. ii. 319-21, or Har pp. 502-3; as it is too long to be quoted here.]) ― -b2- And Anything that surrounds another thing (Msb, K) is called its طَوْق. (Msb.) ― -b3- Hence ذَاتُ الطَّوْقِ as an appel-lation of The [ringed] pigeon [or ring-dove]. (Msb.) ― -b4- [And hence] one says, تَقَلَّدْتُ النِّعْمَةَ طَوْقَ الحَمَامَةِ (tropical:) [I bore the favour as the ring of the pigeon; meaning, as a permanent badge or decoration]: and فِى عُنُقِى طَوْقٌ مَا لِى بِأَدَآءِ شُكْرِهِ طَوْقٌ (tropical:) [Upon my neck is a permanent badge or decoration, for which I have not ability to render due acknowledgment]: so in the A: hence also the saying of El-Mutanebbee, أَقَامَتْ فِى الرِّقَابِ لَهُ أَيَادٍ هِىَ الأَطْوَاقُ وَالنَّاسُ الحَمَامُ [Favours of his have remained upon the necks: they are the neck-rings, and the men are the pigeons]. (TA. [See, for this verse, p. 164 of Dieterici's ed. of the Deewلn of El-Mutanebbee.]) ― -b5- الطَّوْقُ signifies also The neck [itself]. (TA.) ― -b6- And The كَرّ, (O,) or حَابُول, (K,) [i. e. the rope in the form of a loop] by means of which one ascends the palm-tree. (O, K. *) -A2- See also the next paragraph, first and second sentences.
طَاقَةٌ طَاقَةٌ ذ is the subst. from أَطَاقَ, (Az, Msb, K,) and is used in the place of the inf. n., (Az, TA,) and [when used as a simple subst.] signifies Ability, or power; (S, O, * Msb, K;) and so ↓ طَوْقٌ, (S, O, K,) which is [originally] an inf. n., (Az, K,) and is also expl. as meaning the utmost that one can do, with difficulty, trouble, or inconvenience. (TA.) One says, [لَا طَاقَةَ لِى بِهِ I have not ability, or power, to do it, or to bear or endure or tolerate it: and, to cope with him: (see Kur ii. last verse: and verse 250:) and] ↓ هُوَ فِى طَوْقِى It is within my ability, or power. (S.) In the phrase طَلَبْتَهُ طَاقَتَكَ, [as meaning Thou soughtest him, or it, in thy state of ability, or power,] Sb says, the [quasi-] inf. n. is prefixed [to the pronoun, and thus rendered determinate], though occupying the place of a denotative of state; in like manner as the article ال is prefixed [to عراك] in the phrase أَرْسَلَهَا. (TA.) -A2- [Also A slender and small bundle or fascicle of fibres or filaments or the like, one of those whereof two or more, twisted together, compose a rope; a strand, a yarn, a single twist, or single thread, of a rope or cord or fringe &c.] You say طَاقَةٌ مِنْ حَبْلٍ A strand, yarn, or single twist, of a rope; syn. قُوَّةٌ; (S voce قُوَّةٌ;) and so مِنْ حَبْلٍ ↓ طَاقٌ, pl. أَطْوَاقٌ: (JK voce قُوَّةٌ:) [the pl. of طَاقَةٌ in this sense is طَاقَاتٌ:] طَاقَاتُ الحَبْلِ means قُوَاهُ, as is said in the A. (TA.) ― -b2- And A شُعْبَة [i. e. spring, spray, bunch, or branchlet,] of sweet basil, or of sweet-smelling plants: and likewise [a lock, or flock,] of hair: (JK, TA:) [and so of wool, and the like;] you say طَاقَةُ رَيْحَانٍ, (S, O, K, TA,) [or مِنْ رَيْحَانٍ, &c.,] meaning شُعْبَةٌ مِنْهُ, as in the A. (TA.) ― -b3- طَاقَةُ نَعْلٍ: see طَاقٌ, latter half. ― -b4- See also another meaning of طَاقَةٌ voce طَاقٌ, first quarter.
طَوْقَةٌ طَوْقَةٌ ذ A round, and plain, or soft, piece of ground, amid rugged tracts of ground: (O, K:) mentioned by IDrd as occurring in some poem of the Time of Ignorance but not heard by him from his companions. (O.)
طَائِقٌ طَائِقٌ ذ (S, O, K) and ↓ طَاقٌ (O, K) A prominence [app. meaning a ledge or ridge] projecting from a mountain: (S, O, K:) and the former, (S,) or the latter, (K,) or each, (O,) also the like thereof in a well; (S, O, K; [in the CK, النِّيرِ is erroneously put for البِئْرِ;]) i. e., in the wall that surrounds the interior of a well; and its pl. is طَوَائِقُ: (TA:) and between any two pieces of wood [or planks] of a ship, or boat: (S, O, K:) or طَائِقٌ signifies one of the pieces of wood [or planks] of the interior of a زَوْرَق [or skiff]: accord. to Aboo-'Amr Esh-Sheybلnee, it is the middle. or in the middle, of a ship or boat: and accord. to As, a prominence projecting from a ship, or boat, like a ledge swelling out from a mountain: and also, he says, a ridge, or ledge, in a [mountain, or portion of a mountain, such as is termed] قُنَّة: accord. to Lth, طَائِقُ كُلِّ شَىْءٍ signifies any mountain, or [hill such as is termed] أَكَمَة, that surrounds anything: and its pl. is أَطْوَاقٌ [like أَصْحَابٌ pl. of صَاحِبٌ]. (TA.) ― -b2- طَائِقٌ also signifies, accord. to Ibn-Hamzeh, The curved extremity of a bow; which is said to be called its ↓ طَاق; but this he disallows. (TA.) ― -b3- See also طَاقٌ, first sentence.
أَطْوَاقٌ أَطْوَاقٌ ذ [a pl. of طَاقٌ: and of طَوْقٌ: and of طَائِقٌ. -A2- Also] The milk of the cocoa-nut: (O, K, TA:) AHn says, (O, TA,) it is very intoxicating; (O, K, TA;) moderately as long as its drinker does not go forth to the wind; but if he does so, his intoxication becomes excessive; (K, TA;) and when he who is not accustomed to it, (O, K, TA,) and is not suited to it, (O, TA,) continues constantly the drinking of it, it vitiates his intellect, (O, K, TA,) and confuses his understanding: (O, TA:) when it remains until the morrow, it becomes most acid vinegar. (K, TA.)
حَمَامٌ مُطَوَّقٌ حَمَامٌ مُطَوَّقٌ ذ , (O,) and حَمَامَةٌ مُطَوَّقَةٌ, (S, O, K,) [Pigeons, and a pigeon,] having [i. e. marked with] a ring upon the neck. (S, O, K.) ― -b2- And مُطَوَّقَةٌ signifies A large قَارُورَة [i. e. flask, or bottle,] having a ringed neck: (O, K:) thus called by the people of El-'Irلk. (O.)
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR940 harfطَاقَ
طَاقَ ( w ) U ( n. ac. طَوْق 1 )
a. [ acc. or 'Ala ], Was able to do, capable of, equal to.
طَوَّقَ
طَوَّقَ II ,
a. Put a necklace round the neck of.
b. [ acc. or La ], Enabled, helped, empowered to do; rendered easy to, facilitated to.
c. [ La ], Believed ( himself ) capable of.
أَطْوَقَ
أَطْوَقَ IV ,
a. see I .
تَطَوَّقَ
تَطَوَّقَ V ,
a. Put on a necklace.
اِطْتَوَقَ
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok54.342 harfطوق
طَاقَ - يَطُوقُ - طَاقَة - أَطاقَ - يُطِيْقُ
طَاقَ - يَطُوْقُ + كائن + شيئاً أو أمراً: يقدر ويستطيع حمل عبء أو وزن أوتكليف، ولكن بجهد شديد، بحيث يكون هذا الحمل هو أعلى قدر يستطيعه
طَاقَة: على وزن " فـَعـْلة ": اسم فعل بمعنى مفعول من " طَاقَ - يَطُوقُ ": أعلى قدر من الاستطاعة في حمل وزن أو عبء أوتكليف: وهي كذلك القوة اللازمة لحمل عبء أو
Mücavir kökler64 mücavir (83 toplam)
- طعم
2 ortak ayet · Yiyecek demektir
- طالوت
1 ortak ayet · Talut
- يوم
3 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir
- أصر
1 ortak ayet · Asire çadırın eteğini bağlayan ip demektir
- جالوت
1 ortak ayet · Câlut
- جوز
1 ortak ayet · Ceyeze vadinin girilen sırtı, su veya insanın geçtiği geçit…
- غرف
1 ortak ayet · Ğurfe, Çardak denilen yazlık evdir
- بخل
1 ortak ayet · Buhar sıcak sudan çıkan buğu, bahl çok az veren, verdiği…
- كلف
1 ortak ayet · Yükümlü tutarız
- خير
2 ortak ayet · Hayr : At sürüsü demektir
- صوم
1 ortak ayet · “Sume” damga demektir
- سفر
1 ortak ayet · “Sufur” süpürgedir
Geçtiği ayetler(4)
… فَلَمَّا جَاوَزَهُ هُوَ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ قَالُوا لَا طَاقَةَ لَنَا الْيَوْمَ بِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ قَالَ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ …
GüçTalut orduyla birlikte ayrılıp çıktığı vakit dedi ki: Allah, sizi bir ırmakla deneyecektir. Kim ondan içerse benden değildir. Kim de ondan tatmazsa şüphesiz ki bendendir. Eliyle bir avuç alanlar başka. Derken onlardan birazı müstesna olmak üzere hepsi de ondan içiverdiler. Talut ve beraberindeki mü’minler ırmağı geçtikleri vakit; bizim bugün Calut ve ordusuna karşı gücümüz yoktur, dediler. Mutlaka Allah’a kavuşacaklarını bilenlerse dediler ki: Nice az topluluk, Allah’ın izniyle pek çok topluluğu yenmiştir. Allah sabredenlerle beraberdir.
… الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ …
GüçAllah, kimseye gücünün yeteceğinden fazlasını yüklemez. Kazandığı lehine, yüklendiği aleyhinedir. Ey Rabbımız, unuttuk veya yanıldıysak sorumlu tutma bizi. Ey Rabbımız, bizden öncekilere yüklediğin gibi bize de ağır yük yükleme. Ey Rabbımız, bize gücümüzün yetmeyeceğini yükleme. Affet bizi, bağışla bizi. Sen Mevlamızsın. Kafirler güruhuna karşı yardım et bize.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | طوق |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Ecvef (orta harfi illetli / vâv) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | وسع, جهد, قدر, كلف |
| Zıt Kök | عجز |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyi çepeçevre kuşatan dairesel halka, boyun bağı veya nesneyi saran çember |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın bir yükü çepeçevre sarıp taşıyabileceği azami takat ve sorumluluk sınırı |
| Çekirdek Özet 3 | Kuşatan bağın ya meşru taşıma gücüne ya da boyna geçirilen azap tasmalarına dönüşmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir güç veya enerji sanıp kuşatıcı nihai sınır ve boyun bağı boyutunu gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| طو | Bir merkezin etrafında bükülme, sarılma, uzama veya dairesel hareket gösterme; bu çekirdek طوف kökünde dönerek dolaşmayı, طوي kökünde dürüp bükmeyi, طور kökünde çevreleyen sınırı, طول kökünde tek eksende uzamayı ifade eder. | ق | Dairesel sarılma hareketini sert, bağlayıcı, boyna veya nesneye tam kilitlenen kapalı ve katı bir halka veya kesin bir sınır çizgisi haline getirir. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ط | Sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma | Dairesel bir hat çizerek bir varlığı çevreleme ve içine hapsedici bir daire oluşturma hareketini başlatır. |
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | Dairenin iki ucunu birbirine raptetme, nesneyi merkezdeki varlığa sıkıca bağlama ve iliştirme işlevini üstlenir. |
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Halkanın çevresini tam bir kilitlenme ve nihai sınır noktasıyla kapatarak kuşatıcı bir çerçeve ve taşınabilir azami takat haddi oluşturur. |
| طوق | Sepet çemberinin bağlanıp kilitlenmesi | Nesneyi veya boynu çepeçevre saran, taşınabilir yükün veya boyna takılan halkanın tam sınırını belirleyen kapalı kuşatma hareketi meydana gelir. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Boyna takılan gerdanlık, tasma, demir halka veya değirmen milinin etrafında döndüğü dairesel bilezik; ayrıca mimaride kemer biçimli kavisli dairesel açıklık. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem Arap şiirinde insanın var gücüyle direnmesini ve sınırını niteleyen şu beyitte geçer: / وقد وجدت الموت قبل ذوقه / والمرء يأتي حتفه من فوقه / كل امرئ مجاهد بطوقه / كالثور يحمي جلده بروقه |
| Erken Arapça kullanım | Hadis rivayetinde haksızlıkla bir karış toprak gasbedenin boynuna o yerin yedi katının dolanacağını bildiren kullanım: مَنْ غَصَبَ جَارَهُ شِبْرًا مِنَ الْأَرْضِ طُوِّقَهُ مِنْ سَبْعِ أَرَضِينَ |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
Sami etimolojik katman
Arapça طوق kökü, Sami dillerinde dairesel kuşatma, bükülme, halka ve nesnenin çevresini sarma kök fikriyle irtibatlı bir semantik gelişim sergiler. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında kökün doğrudan üçlü biçimi sınırlı olmakla birlikte, kuşatma ve bükme bildiren köklerle ve Arapçadaki dairesel kemer anlamıyla örtüşen geçişlerle temsil edilir; nitekim Süryanicede kemer veya bükülü bağ kavramlarında benzer fonetik açılımlar izlenir. Arapçada bu kök, boyna takılan somut halka ve tasmadan zihinsel veya bedensel olarak bir yükü çepeçevre sarıp kaldırma gücüne, yani takate doğru son derece düzenli bir soyutlama geçirmiştir. Nesneyi kuşatan kemer veya gerdanlık ile insanın yapabileceği işin tüm çerçevesini kuşatan nihai kapasite çizgisi arasında doğrudan bir semantik matris bulunmaktadır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Boyun halkasından takat ve güç alanına genişleme | Boyna geçirilen somut halkanın boynu tamamen sarması gibi, taşınabilen azami yükün de insan kudretini çepeçevre sarıp sınırlaması anlamı türetilmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Çevreleme, bükme ve bağlama semantiği | Kuzeybatı Sami dillerinde kuşatma, yay çizme ve bükülü nesnelerle ilgili kök kümeleriyle kavramsal paralellik gösterir. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Dairesel bağ ve kemer kavramı | Kavisli mimari kemer ve boyun bağı anlamları üzerinden erken Yakındoğu dillerinde dairesel yapı adlandırmalarıyla örtüşür. | Muhtemel |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Jeffery.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| طوق | Anlamlı | Çevreleyen halka ve taşıma sınırı | Boyun halkası, dairesel kemer, taşınabilen azami güç ve takat | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| طقو | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kök olarak işlek değildir; Kur'an'da geçmez |
| وطق | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde kayıtlı bir kullanımı yoktur; Kur'an'da geçmez |
| وقط | Anlamlı | Vurmak, yere sermek, ağır basmak | Ağır bir darbeyle veya hastalıkla bir kimseyi takatsiz bırakıp yere yığmak | Hedef kökteki kuşatıcı ağırlığın kişiyi çökertmesiyle yakın semantik bağ; Kur'an'da geçmez |
| قطو | Anlamlı | Kısa ve hızlı adımlarla yürümek | Kuşun adımlarını kısaltarak yürümesi ve bağdaş kurarak büzülme | Adımların dar bir çevreye hapsedilmesi yönüyle sınırlılık bildirir; Kur'an'da geçmez |
| قوط | Anlamlı | Küçük davar sürüsü | Az sayıdaki koyun veya keçi grubunun bir arada toplanıp çevrilmesi | Dairesel biçimde bir araya toplanma çağrışımı; Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| طوق | Merkez | Kuşatıcı güç ve sınır | İnsanın bir yükü çepeçevre sarıp taşıyabileceği azami takat sınırı veya boyna geçirilen kuşatıcı bağ | Gücün son haddini, taşınabilecek yükün tavanını ve kuşatılmışlığı ifade eder. |
| وسع | Komşu | Genişlik ve imkân | Zorlanmadan, ferahlık ve genişlik içinde yapılabilen kapasite | Gücün tükeniş sınırını değil, hareket alanının rahatlığını ve genişliğini gösterir. |
| جهد / جهد | Komşu | Aşırı çaba ve gayret | Gücün tamamını harcayarak sıkıntıya ve meşakkate göğüs germe | Yükün kuşatıcılığından ziyade fiili olarak sarf edilen zorlayıcı emeğe odaklanır. |
| قدر | Komşu | Ölçü ve güç yetirme | Bir işi belirli bir ölçü, plan ve denge dahilinde yapabilme yetisi | Kudretin niceliksel tayinine ve varlığın yapıp edebilme gücünün tam ölçüsüne işaret eder. |
| عجز | Zıt | Güçsüzlük ve yetersizlik | Yükün altında kalma, geride kalma ve işi taşımaktan aciz olma | طوق kökünün gösterdiği taşıma halkasının kırılıp yükün altında ezilmeyi veya geriye düşmeyi anlatır. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | طوق | Halka, tasma; azami güç ve takat | Boynu saran nesne ile taşınabilir sorumluluk sınırı arasındaki bağı kurar. | Kesin |
| Latince | Torques, capacitas, facultas | Boyun halkası; alabilirlik ve güç yetirme | Torques kelimesi bükümlü boyun halkasını tam karşılarken, capacitas sınır kapasitesini ifade eder. | Güçlü |
| İngilizce | Torque, collar; ultimate capacity, endurance limit | Tork, tasma; nihai kapasite ve dayanma sınırı | Dönme kuvveti ve boyun halkası somut anlamı, capacity ise taşınabilir azami takati karşılar. | Güçlü |
| Almanca | Halsband; Tragfähigkeit, Leistungsvermögen | Boyun bağı; taşıma kapasitesi, güç erimi | Halsband nesnel halkayı, Tragfähigkeit yükün sınır çizgisine kadar taşınabilmesini açıklar. | Güçlü |
| Fransızca | Collier; capacité limite, force d'endurance | Gerdanlık, boyunluk; sınır kapasite | Hem boyna takılan kısıtlayıcı veya süsleyici bağı hem de meşakkatli gücü karşılar. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Lane's Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| طَاقَةَ | Taşınamayacak kadar ağır meşakkat ve nihai sınır | İnsanın kaldıramayacağı, meşakkati takatini aşan ağır sorumluluk veya savaş baskısı bağlamında; Bakara 2:249 ve Bakara 2:286. |
| سَيُطَوَّقُونَ | Cimrilik edilen malın boyna ateşten veya yılandan bir tasma kılınması | İnfaktan kaçınılan servetin kıyamet günü azap halkasına dönüşüp boynu sarması bağlamında; Âl-i İmrân 3:180. |
| يُطِيقُونَهُ | Büyük bir zorluk ve meşakkatle güç yetirebilme veya güç yetiremeyip takatsiz kalma | Oruç tutmakta son derece zorlanan, yaşlılık veya zayıflık sebebiyle güç sınırına dayananların durumu bağlamında; Bakara 2:184. |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Teklif-i mâ lâ yutâk meselesi | Allah'ın insana takatini aşan, kaldıramayacağı bir yükü yükleyip yüklemeyeceği tartışması | Kulun varoluşsal kapasite ve irade sınırını aşan yükümlülüklerin ontolojik imkânsızlığı. |
| Fıkıh | Oruç fidyesi ve ibadetlerde vüs‘-takat sınırı | Bakara 2:184 ayetindeki hükmün yaşlı ve düşkünlere fidye kolaylığı sağlaması veya nesh edilip edilmediği | Takatin meşakkatle sınırlanıp mükellefiyeti hafifletici fıkhi bir mazerete dönüşmesi. |
| Tefsir | Cimriliğin cezası ve boyun tasması | Âl-i İmrân 3:180 ayetinde bahrın azap tasmasına dönüştürülmesinin hakikat mi mecaz mı olduğu | Dünyada bağlanılan malın ahirette kişiyi kuşatan mutlak bir boyunduruk haline gelmesi. |
| Hadis | Gasbedilen arazinin ve zekâtı verilmeyen malın boyna dolanması | Zekâtı verilmeyen malın zehirli yılan olarak, gasbedilen arazinin yedi katının tasma olarak boyna asılması | Suçun cinsinden bir ceza olarak cisimleşen dairesel kuşatma ve boyunduruk. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi teklifin ve kulluğun sınırları | İnsani kapasite tavanı | Yükümlülüğün meşruiyet çerçevesini belirleme | Allah kullarına kuşatıcı sınırlarını aşan bir kulluk yükü yüklemez; sorumluluk takat dairesiyle sınırlıdır. | Kesin |
| İlmi | Bir yapının veya canlının dayanım eşiği | Kritik yük kapasitesi | Sistemin çöküş noktasını tespit etme | Bir organizmanın veya malzemenin deformasyona uğramadan taşıyabileceği azami gerilme haddini gösterir. | Güçlü |
| Siyasi | Hukuki otorite ve yaptırım gücü | Boyunduruk ve hukuki bağlayıcılık | İtaati veya cezayı somutlaştırma | Meşru yönetim sorumluluk halkası sunarken, gayrimeşru baskı ve sömürü tebaanın boynuna tasma vurur. | Güçlü |
| İktisadi | Servetin biriktirilmesi veya infakı | İktisadi kilitlenme ve mali boyunduruk | Stoklanan servetin sahibini boğması | Dolaşıma sokulmayan ve zekâtı verilmeyen artık değer, sahibini kurtaran değil onu kuşatıp yok eden bir yüke dönüşür. | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Tork ve dairesel gerilme sınırı (elastik limit) | Fizikte bir eksen etrafında dönme momenti (tork) ve bir cismin kırılmadan veya kalıcı bükülmeye uğramadan evvel çeperinde taşıyabileceği azami dairesel gerilme gerilimi ile birebir örtüşür. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Hukuki sorumluluk tavanı ve psikolojik tükenme eşiği | Hukukta kişinin kusur veya ceza ehliyetinin sınırlarını çizen nihai kapasite; psikolojide ise bireyin stres ve baskıyı kompanse edebileceği son sınır, aşılması halinde patolojinin başladığı tükenme noktasıdır. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca fiziksel kuvvet, efor veya genel bir yapabilirlik olarak anlamak; kavramın boyun bağı, kuşatıcı daire ve sınır haddi manalarını yok saymak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | طوق kavramı, insanın kaldırabileceği son meşakkat sınırını (takat) ifade ettiği gibi, dünyada bencilce biriktirilen malın ahirette kişiyi çepeçevre sarıp boğan bir tasmaya ve boyunduruğa dönüşmesini de içine alan kuşatıcı bir adalet ilkesidir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Bakara 2:286 ayetindeki dua sadece fiziki güçsüzlük talebi sanılır; oysa insanın varoluşsal dayanma eşiğini aşan, ruhsal ve ahlaki olarak altında ezileceği imtihanların yüklenmemesi talebidir. Aynı şekilde Âl-i İmrân 3:180'deki azap soyut bir mahrumiyet sanılarak malın ontolojik bir boyunduruk olacağı hakikati ıskalanır. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İlahi adaletin teklif boyutunu (insana gücünün son sınırını aşan yük vurulmaması) ve ceza boyutunu (haksız sahiplenmenin boyna tasma yapılarak cezalandırılması) dairesel kuşatma mantığıyla tek bir semantik eksende birleştirdiği için hayatidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İlahi teklifin sınırlarını çizen ahkâm ayetlerinde (Bakara 2:286), oruç ve meşakkat ruhsatını düzenleyen ibadet ayetlerinde (Bakara 2:184), cihad ve direnç eşiğini bildiren kıssalarda (Bakara 2:249) ve infaktan kaçınanların akıbetini tasvir eden ikaz ayetlerinde (Âl-i İmrân 3:180). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İbadet ve sorumlulukların keyfi birer zorlama olduğu zannını ortadan kaldırır; teklifin kulun takat dairesine göre ayarlandığını, infak edilmeyen mülkün ise kişiyi özgürleştirmeyip tam aksine boynuna tasma olacağını ortaya koyarak mülkiyet yanılgısını düzeltir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBoyna veya bir nesnenin çevresine tam oturan dairesel halka, tasma, kemer veya değirmen milini çevreleyen bilezik.
- Soyut anlamBir canlının veya sistemin çepeçevre sararak taşıyabileceği azami meşakkat ve yükümlülük sınırı; bu sınırın aşılması durumunda ortaya çıkan kuşatılmışlık ve boyunduruk.
- Sistematik karşılıkİlahi teklifte insanın elastik kapasite tavanı, iktisadi ve ahlaki sapmada ise bencilce tutulan servetin kişiyi hapseden kapalı azap dairesine dönüşmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde boyna veya sisteme dolanan kuşatıcı bağı ve tork etkisini, merkezdeki varlığı çepeçevre saran kapalı sınır eğrisini (halka/tasma), uygulanan yükü ve sorumluluğu, dairesel hat üzerindeki konumu temsil eder. varlığa yüklenen fiili yükü gösterirken, insanın taşıyabileceği azami takat sınırıdır. Eğer yük aralığında kalırsa meşru teklif ve takat dairesi korunur; yükün bu sınırı aşması veya haksız kazanımın birikmesi halinde sistem kapanarak boyna geçirilen bir tasmaya () dönüşür.