طوف

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ط-و-ف20 sîga, 71 mücavir kök, 35 ayet, 22 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أمنلؤلؤوَيَطُوفُطَائِفَةٍطوفالطُّوفَانُبيتهمميُطَافُركعكوبجنحطَائِفَةٌوَطَائِفَةٌرجع

KökSîga 20Ayet 35Sure 22Mücavir 71

▶ Ağı aç (3B)

طوف

ط - و - ف

KÖK
  • 41 geçiş
  • 35 ayet
  • 20 sîga
  • 13 sözlük

Çeper demektir. Çeper yapmak el ele vererek halka oluşturmaktır. Bir iş yapmak için oluşmu gruba taife denmektedir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Çeper demektir. Çeper yapmak el ele vererek halka oluşturmaktır. Bir iş yapmak için oluşmu gruba taife denmektedir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.815 harf
باب الطاء والفاء و و ا ي ء معهما ط ف و، ط ف ي، ط و ف، و ط ف، ف و ط، ط ي ف، ط ف أ، ف ط أ مستعملات طفو: طفي: طفا الشّيءُ فوقَ الماءِ يَطْفُو طَفْواً، وقد يُقالُ للثّور الوْحشيّ إذا علا رملةً: طَفا فَوْقَها. قال العجّاج: وإن تَلَقَّتْه العَقاقيلُ طَفا وفي الحديث: "اقتُلوا ذا الطُّفْيَتَيْن"، أُراه شَبَّهَ الخَطَّينِ على ظَهره بطُفْيَتَينِ. والطَّفْية من خُوصِ المُقْل، وهي حجازيّة، وجمعُها:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.095 harf
طافَ حول الشيء يَطوفُ طَوْفاً وطَوَفاناً، وتَطَوَّفَ واسْتَطَافََ، كله بمعنًى. ورجلٌ طافٌ، أي كثير الطَوافِ. والطَوْفُ: قِرَبٌ يُنفخ فيها ثم يُشَدُّ بعضها إلى بعض فتُجْعَل كهيئة السطح يُرْكبُ عليها في الماء ويُحْمَلُ عليها، وهو الرَمَثُ، وربما كانَ من خشب. والطَوْفُ: الغائط. تقول منه: طَافَ يَطوفُ طَوْفاً، واطَّاف اطِّيافاً، إذا ذهب إلى البراز ليتغوَّط. والطائِفُ العسسُ. وطائِفُ القوسِ: ما بين
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR6.911 harf
ط ف ( وايء ) طفا ، طفأ ، طوف ، طيف ، وطف ، فطأ ، فوط . ( طفا ) : رُوِيَ عن النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنّه ذكَر الدَّجَّالَ فقال : كأن عينَه عِنَبَةٌ طافِيَة . قال أبو العبَّاس : وسُئل عن تفسيره فقال : الطافِية من العِنَب : الحَبَّة التي قد خَرجتْ عن حَدِّ نِبْتَةِ أَخواتِها من الحَبّ فنتأتْ وظهرتْ . قال : ومنه الطّافي من السَّمَك لأنه يعلو ، ويَظهرُ على رأس الماء . وقال الليث : طَفَا الشيءُ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.526 harf
(باب الطاء والواو وما يثلثهما) (طوي) الطاء والواو والياء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على إدراج شيءٍ حتَّى يدرَج بعضُه في بعض، ثم يحمل عليه تشبيهاً. يقال طويت الثَّوبَ والكِتاب طَيّاً أطويه. ويقال طَوَى الله عُمر الميّت. والطَّوِيّ: البئر المطوية. قال: فقالت له: هذا الطَّوِيُّ وماؤه *** ومحترقٌ من يابسِ الجِلْدِ قاحِلُ([1])ومما حمل على هذا الباب قولهم *لمن مضى على وجهه: طوى كَشْحَه. وأنشد: وصاحبٍ لي طوى
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.228 harf
- الطوف: المشي حول الشيء، ومنه: الطائف لمن يدور حول البيوت حافظا. يقال: طاف به يطوف. قال تعالى: ﴿يطوف عليهم ولدان﴾ [الواقعة/ 17]، قال: ﴿فلا جناح عليه أن يطوف بهما﴾ [البقرة/158]، ومنه استعير الطائف من الجن، والخيال، والحادثة وغيرها. قال: ﴿إذا مسهم طائف من الشيطان﴾ [الأعراف/201]، وهو الذي يدور على الإنسان من الشيطان يريد اقتناصه، وقد قرئ: ﴿طيف﴾ (وهي قراءة ابن كثير وأبي عمرو والكسائي ويعقوب. انظر:
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR718 harf
ط و ف طاف به وأطاف واطّاف واستطاف وطوف البلاد‏.‏ وأخذه الطائف‏:‏ العاس‏.‏ وألم به طيف وطائف‏.‏ ومسه طيف من الشيطان وطائف‏.‏ وجاءتني طائفة منهم وطوائف‏.‏ وركبوا الطوف والأطواف وهو الرمث من قرب منفوخ فيها‏.‏ وقوس طيعة الطائفين وهما الستان‏.‏ قال الطرماح‏:‏ هتوف عوى من طائفيها محدرج ممر كحلقوم القطاة بديع ومن المجاز‏:‏ أطاف بهذا الأمر‏:‏ أحاط به‏.‏ وطاف به الكرى إذا نعس‏.‏ قال بشر‏:‏ فلاة
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.998 harf
طافَ به الخَيالُ طَوْفاً: أَلَمَّ به في النوم، وسنذكره في طيف أَيضاً لأَن الأَصمعي يقول طاف الخيال يَطيف طَيْفاً، وغيره يَطوف. وطاف بالقوم وعليهم طَوْفاً وطَوَفاناً ومَطافاً وأَطافَ: اسْتدار وجاء من نواحِيه. وأَطاف فلان بالأَمر إذا أَحاط به، وفي التنزيل العزيز يطاف عليهم بآنية من فِضَّة. وقيل: طافَ به حامَ حَوْله. وأَطاف به وعليه: طَرَقَه لَيْلاً. وفي التنزيل العزيز: فطافَ عليها طائفٌ من ربك وهم
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR620 harf
* ط و ف * * طَافَ * حول الشيء من باب قال و * طَوَفَاناً * أيضا بفتحتين و * تَطَوَّفَ * و * اسْتَطَافَ * كله بمعنى و * الطَّوْفُ * أيضا قِرَب يُنفخ فيها ثم يُشد بعضها إلى بعض فتُجعل كهيئة السطح يُركب عليها في الماء ويُحمل عليها وربما كان من خشب و * الطَّائِفُ * العسس وطائف بلاد ثقيف و * الطَّائِفةُ * من الشيء قطعة منه وقوله تعالى ﴿وليشهد عذابهما طائفة من المؤمنين﴾ قال بن عباس رضي الله عنهما
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.915 harf
طاف حول الكعبة وعليه اقتصر الجوهري وزاد غيره: وبها، طوفا، وطوافا، وطوفانا محركة، واقتصر الجوهري على الأول والثالث، ونقل ابن الأثير الثاني وكذلك استطاف، وتطوف نقلهما الجوهري وطوف تطويفا، كل ذلك بمعنى: دار حولها. ويقال في الأخير طوف الرجل: إذا أكثر الطواف، قال شيخنا: وقد قصد المصنف إلى الطواف الشرعي الذي أوضحه الشارع، وترك أصله في اللغة، وقد أورده الراغب، وفسره بمطلق المشي، أو مسي فيه استدارة، أو
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR12.425 harf
1 طَوڤفَ The inf. n. طَوَافٌ primarily signifies, accord. to Er-Rلghib, The act of going, or walking, in an absolute sense: or the going, or walking, around, or otherwise. (MF, TA.) [Hence,] طَافَ حَوْلَ الشَّىْءِ, (S,) or بِالشَّىْءِ, (Msb,) or حَوْلَ الكَعْبَةِ, (O, K,) and بِهَا, (K,) aor. يَطُوفُ, (S, O, Msb,) inf. n. طَوْفٌ (S, O, Msb, K) and طَوَافٌ (O, Msb, K, and mentioned also in the S
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.078 harf
طَافَ طَافَ ( w ) U ( n. ac. طَوْف 1 , طَوَاْف 22 , طَوَفَاْن 36 ) a. [ Bi or حَوْل ], Went round, circuited, encircled, encompassed; made the tour of. b. [ Fī ], Journeyed, travelled in. c. ( n. ac. طَوْف 1 ), Appeared in sleep ( vision, phantom ). d. Voided excrement. e. [ coll. ], Overflowed ( river ). طَوَّفَ طَوَّفَ II a. [ Bi ], Went, walked round repeatedly. b. Made to go
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok32.283 harf
طوف طَافَ - يَطُوْفُ - طَائِف - طَائِفُون - طَائِفَة - طَائِفَتَان - طَوَّاف - طَوَّافُوْن - تََطَوَّفَ - يَتَطَوَّفُ - يَطَّوَّفُ طَافَ - يَطُوْفُ + كائن + بكائن: يتحرك سيراً أو مشياً أو ما شابه، حول الشيء، بحيث يأتيه من جوانبه كلها طَافَ - يَطُوْفُ + كائن + على كائن + بشيء: يتحرك سيراً أو مشياً أو ما شابه حول أو الكائن أو الشيء بحيث يأتيه
Tamamını oku

Sîgalar(20)

Mücavir kökler71 mücavir (257 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. بيت

    7 ortak ayet · Beyt ev demektir

  2. همم

    3 ortak ayet · Erimekte olan kar, zayıflamakta olan kişi, çaba göstermek…

  3. عور

    2 ortak ayet · Ölçmek için kullanılan boş kaptır

  4. كوب

    2 ortak ayet · Kap, kupa, bardak, küp anlamlarına gelir

  5. لؤلؤ

    2 ortak ayet · İnci

  6. ودد

    3 ortak ayet · Vadi, bir ırmağın veya derenin içinde bulunduğu sahadır

  7. جنح

    3 ortak ayet · Kanat demektir

  8. برز

    2 ortak ayet · Bariz çıkıntı demektir

  9. ركع

    2 ortak ayet · “Ruk’a” eğilerek bakılmadan dibi görülmeyen derin yer…

  10. صلو

    4 ortak ayet · Namaz

  11. أمن

    11 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  12. رجع

    4 ortak ayet · Rac’, ırmakta akan suyun ters istikamette aktığı yerdir

Geçtiği ayetler(35)

  1. وَدَّتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَوْ يُضِلُّونَكُمْ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُونَ

    TakımEhl-i Kitab’tan bir taife; sizi şaşırtmak istediler. Halbuki onlar; kendilerinden başkasını şaşırtmazlar da farkına varmazlar.

  2. وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمِنُوا بِالَّذِي أُنْزِلَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَجْهَ النَّهَارِ وَاكْفُرُوا آخِرَهُ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

    TakımEhl-i Kitab’tan bir güruh şöyle dedi: Varın o mü’minlere indirilenlere güpegündüz iman edin. Sonunda da dönüp küfredin. Belki onlar da dönerler.

  3. وَيَقُولُونَ طَاعَةٌ فَإِذَا بَرَزُوا مِنْ عِنْدِكَ بَيَّتَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ غَيْرَ الَّذِي تَقُولُ وَاللَّهُ يَكْتُبُ مَا يُبَيِّتُونَ …

    TakımSana; peki, derler. Yanından ayrıldıktan sonra da içlerinden bir grup sana söylediklerini hilafına geceleyin plan kurarlar. Allah gece tasarladıklarını yazıyor. Onlara aldırış etme. Allah’a tevekkül et. Vekil olarak Allah yeter.

  4. وَإِذَا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلَاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ …

    TakımSen; içlerinde olup da namazlarını kıldırdığın zaman, bir kısmı seninle beraber namaza dursun ve silahlarını da alsınlar. Secdeye vardıklarında onlar arkanıza geçsinler, kılmayan öbür kısım gelsin, seninle beraber kılsınlar. Tedbirli olsunlar, silahlarını alsınlar. Kafirler size ansızın bir baskın vermek için silah ve eşyanızdan gafil bulunmanızı arzu ederler. Yağmurdan zarar görecekseniz veya hasta olursanız, silahlarınızı bırakmanıza bir beis yoktur. Fakat dikkatli olun. Allah; şüphesiz kafirlere horlayıcı bir azab hazırlamıştır.

  5. … وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرَائِكُمْ وَلْتَأْتِ طَائِفَةٌ أُخْرَى لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ …

    TakımSen; içlerinde olup da namazlarını kıldırdığın zaman, bir kısmı seninle beraber namaza dursun ve silahlarını da alsınlar. Secdeye vardıklarında onlar arkanıza geçsinler, kılmayan öbür kısım gelsin, seninle beraber kılsınlar. Tedbirli olsunlar, silahlarını alsınlar. Kafirler size ansızın bir baskın vermek için silah ve eşyanızdan gafil bulunmanızı arzu ederler. Yağmurdan zarar görecekseniz veya hasta olursanız, silahlarınızı bırakmanıza bir beis yoktur. Fakat dikkatli olun. Allah; şüphesiz kafirlere horlayıcı bir azab hazırlamıştır.

  6. وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا …

    TakımEğer Allah’ın lütfu ve rahmeti üzerinde olmasaydı; onlardan bir takımı seni saptırmaya çalışırdı. Halbuki onlar, kendilerinden başkalarını saptıramazlar. Sana da bir zarar veremezler. Allah, sana kitabı ve hikmeti indirmiş, bilmediğini öğretmiştir. Ve Allah’ın senin üzerindeki lütfu çok büyük olmuştur.

  7. وَإِنْ كَانَ طَائِفَةٌ مِنْكُمْ آمَنُوا بِالَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِ وَطَائِفَةٌ لَمْ يُؤْمِنُوا فَاصْبِرُوا حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ بَيْنَنَا وَهُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ

    TakımEğer içinizden bir kısmı benimle gönderilene inanmış, bir kısmı da inanmamışsa; Allah, aranızdaki hükmü verinceye kadar sabredin. O; hüküm verenlerin en hayırlısıdır.

  8. … لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ …

    TakımMü’minlerin hepsi de seferber olacak değildirler. Her topluluktan bir taifenin dinini iyi öğrenmek ve kendisine döndüklerinde kavmini uyarmak üzere geri kalmaları gerekmez mi? Olur ki kaçınırlar. 9

  9. … إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَلْيَشْهَدْ عَذَابَهُمَا طَائِفَةٌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ

    TakımZina eden kadın ve zina eden erkeğin her birine yüzer değnek vurun. Allah a ve ahiret gününe inanıyorsanız, Allah’ın dini hususunda bir acıma tutmasın. Mü’minlerden bir grup da bunların azabına şahid olsun.

  10. وَإِذْ قَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ يَاأَهْلَ يَثْرِبَ لَا مُقَامَ لَكُمْ فَارْجِعُوا وَيَسْتَأْذِنُ …

    TakımHani onlardan bir grup demişti ki: Ey Medine halkı; sizin için tutunacak bir yer yok. Artık geri dönün. İçlerinden bir grup da peygamberden izin isteyerek diyorlardı ki: Evlerimiz düşmana açıktır. Halbuki evleri açık değildi. Onlar, sadece kaçmak istiyorlardı.

Sîga sayfası: طَائِفَتَانِ
Sîga sayfası: لِلطَّائِفِينَ
Sîga sayfası: الطَّائِفَتَيْنِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökطوف
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef (vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerحوط, دوم, حوم, حلق
Zıt Kökثبت
Çekirdek Özet 1Bir merkezin, nesnenin veya alanın çevresinde dönme, çepeçevre sarma ve yüzeyi kaplama
Çekirdek Özet 2İbadet ve hizmet amacıyla merkezin çevresinde devretme, kuşatıcı afet ve bütünden ayrılan dinamik birim
Çekirdek Özet 3Merkeze bağlı dinamik çeper, devridaim halindeki koruma halkası ve bütünü temsil eden operasyonel küme
Kritik Hata Riski"Tâife" kavramını statik bir fırka veya mezhep sanmak, "tavaf"ı sadece bedensel yürüyüşe indirgeyerek merkeze bağlılık ve dinamik kuşatma boyutunu yitirmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
طوYükselme, uzama, çevreleme, sınır çekme ve bir merkez etrafında toplanma (ortak anlam alanı için: طود yüksek dağ; طور sınır, dağ; طوع boyun eğerek çevreye uyma; طوق boyuna geçirilen halka; طول boyuna uzama; طوي katlayıp sarma)فÇekirdekteki kuşatma ve sınır çekme hareketine akıcılık, çeper boyunca kesintisiz dolaşma, bir yüzeyi bütünüyle süpürürcesine sarma ve bir kenar/hat boyunca devretme dinamiği kazandırmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
طsepet, çark; sarma, kuşatma, içine almaBir hacmin veya alanın dış çeperini belirleyip onu çepeçevre kavrama hareketini temsil eder.
وçengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaDönen veya hareket eden yapının bir merkeze ve birbirine kenetlenerek bağlı kalmasını sağlar.
فağız; söz, açıklık, kenarÇeperin dış kenarını, sınırdaki akışı ve etrafa doğru yayılan açıklığı ifade eder.
طوفMerkeze tutturulmuş bir çeper hattı boyunca (çark ve kenar) kesintisiz ve döngüsel hareket ederek kuşatmaMerkezden kopmadan sınır boyunca daire çizerek dönme, bir alanın dışını çit veya halka gibi sarma, böylece bütünü koruyan veya bütünü bütünüyle kaplayan akıcı döngü.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir merkezin etrafında daire çizerek yürümek; şişirilmiş tulumların birbirine bağlanarak su üzerinde yüzdürülen ve yük taşınan sal haline getirilmesi; suyun yükselerek bütün araziyi çepeçevre kaplaması; geceleyin evlerin etrafını dolaşan muhafızın hareketi.
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairi el-A'şâ divanında geceleyin insanı saran kuruntuyu veya cin çarpmasını şu beyitle dile getirir: وتُصْبِحُ عن غِبِّ السُّرَى وكأنَّما / ألمَّ بها من طائفِ الجنِّ أولَقُ (Burada "tâif", geceleyin insanın etrafını sarıp zihnini bürüyen cin/vesvese anlamında kullanılmıştır). Ayrıca Tâif şehrinin etrafına örülen sur için şair şöyle demiştir: نحن بَنَيْنا طائفاً حَصِينا / نقارعُ الأعداءَ عن بنينا
Erken Arapça kullanımİbn Manzûr ve el-Halîl'in kaydettiği üzere erken dönemde her yeri bürüyen gece karanlığı veya sel "tûfân" kelimesiyle karşılanmıştır; el-Accâc'ın şiirinde gecenin ortalığı kaplaması şöyle anlatılır: وعمَّ طُوفانُ الظَّلاَمِ الأثْأَبَا (Burada tûfân, etrafı çepeçevre kuşatan zifiri karanlık selidir).

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīvānü’l-Aʿşâ.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde طوف kökü, özellikle Kuzeybatı Sami dillerinde suyun yüzeyinde durma, taşma, akarak kaplama ve bir sınır boyunca hareket etme semantik alanına dayanır. İbranicede טוּף (ṭûp) ve Aramicede טוּף (ṭup) fiilleri "su üstünde yüzmek, batmadan durmak, taşmak" anlamına gelir; Nuh tufanı veya genel sel taşkınları bu kökle akrabadır. Yine İbranicedeki טוֹטָפוֹת (ṭoṭafot) kelimesi alına bağlanan ve başı çevreleyen bağ/muska anlamıyla kökün dairesel sarma ve çeper oluşturma yönüne işaret eder. Süryanicede ܛܳܦ (ṭāp) "yüzmek, su ile kaplanmak" köküyle fonetik ve semantik bir süreklilik gösterir. Arapçada bu ilksel fiziksel katman (şişirilmiş tulumlarla su üstünde yüzmek/sal yapmak ve tûfân: her yeri bürüyen su) korunmuş; bunun yanı sıra bir nesnenin, yapının veya merkezin etrafında dönme, çeper örme ve bu dairesel hareketten türeyen "gece devriyesi", "hizmet amacıyla dönüp dolaşma" ve "bütünü temsil eden öncü halka (tâife)" anlamlarına doğru zenginleşmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDairesel hareket, kuşatma ve yüzeyi kaplamaKök; sal yapmak (طَوْف), her yeri basan su (طُوفان), gece devriyesi (طَائِف), Kâbe etrafında dönme (طَوَاف) ve bir bütünden ayrılan işlevsel grup (طَائِفَة) arasında dairesel hareket bağı kurar.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice טוּף (ṭûp), Süryanice ܛܳܦ (ṭāp)Kuzeybatı Sami dillerinde "su yüzeyinde kalma, taşma, sarmalama" temel anlamı ortaktır; Arapçada dairesel devir ve çeper boyutu çok daha güçlü işlenmiştir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik su ve akış kökleriBazı Afro-Asyatik dillerde suyun kabarması ve yayılması ile ilişkili arkaik köklerle muhtemel akrabalıklar öne sürülmüştür.Muhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
طوفAnlamlıBir merkezin etrafında dönme, kuşatma, taşmaKâbe'yi tavaf etmek, sal yapmak, tûfân ile kaplamak, tâife oluşturmak.Hedef kök; Kur'an'da 41 kez geçer.
طفوAnlamlıSu yüzeyine çıkma, batmamaSuyun üstünde yüzmek, nesnenin dibe batmayıp üstte kalması (طَفَا الشيءُ).Hedef kökün sal ve yüzme semantiğiyle doğrudan ortak çekirdektir.
وطفAnlamlıSarkma, yoğunlaşarak yere yaklaşmaYağmur yüklü bulutun yere doğru sarkması, kaşların göz üstüne düşmesi (سَحَابٌ أَوْطَفُ).Kuşatıcı ve basıcı kütle hareketi bakımından anlam ilişkisi taşır.
وفطAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir.Kitābü’l-ʿAyn kaydında yer almaz.
فطوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde Arapça kök olarak tespit edilmemiştir.Mühmel kombinasyon.
فوطAnlamlıÖrtme, sarma, kuşak bağlamaBedene sarılan peştamal, örtü, havlu (فُوطَة).Kuşatma ve sarma semantiği üzerinden hedef kökle tematik bağ kurar.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
طوفMerkezMerkezin etrafında dinamik döngü ve çeper oluşturmaHareketi sürekli, akıcı ve merkeze bağlı bir devridaim olarak kurar.Tavaf, hizmet devriyesi, kuşatıcı afet ve öncü grup anlamlarını kapsar.
حوطKomşuBir alanı dıştan emniyete alma ve çepeçevre sarmaحوط kökünde merkezden ziyade dış sınırın tahkimi ve koruma kalkanı esastır; dinamik dönüş şart değildir.Statik veya dinamik biçimde dışarıdan sarıp muhafaza etme vurgusu taşır.
دومKomşuSüreklilik, devri hareket ve durmaksızın dönmeدوم dönüşün kesintisizliğini ve zaman içindeki devamını hedefler; belirli bir merkez etrafında çeper örme zorunluluğu yoktur.Dönme ve devamlılık ana eksendir.
حومKomşuBir nesnenin üzerinde veya çevresinde havada daireler çizmeحوم daha çok kuşların veya avcıların hedef üzerinde süzülerek beklemesini anlatır; intizamlı bir ibadet veya hizmet hattı içermez.Havada veya kararsızca etrafta dönüp dolaşma.
حلقKomşuHalka oluşturma, dairesel kümeleşmeحلق biçimsel ve statik daireye işaret eder; طوف ise akışkan, hareketli bir tavafı barındırır.Halka yapma, yuvarlak biçim verme.
ثبتZıtSabit kalma, hareket etmeme, yerinde çakılmaطوف kökünün gerektirdiği dinamizm, devir ve hareketin tam karşıtı olarak mekânda sabitliği bildirir.Kıpırdamama, yerinden ayrılmama durumu.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaطوفDevretme, çepeçevre sarma, bölükMerkeze bağlı dairesel hareket, yüzeyi kaplayan akış ve bütünden ayrılan dinamik birim.Kesin
Latincecircumire, lustrare, inundatioÇevresinde dolaşmak, teftiş etmek, taşmakCircumire dairesel dolaşmayı, lustrare arınma maksatlı tavaf ve gözlemlemeyi, inundatio ise tufanı karşılar.Güçlü
İngilizceto circumambulate, to patrol, deluge, factionÇevresinde dönmek, devriye gezmek, tufan, müfrezeCircumambulate ibadet tavafını, patrol bekçi dönüşünü, deluge tûfânı, faction veya detachment ise tâifeyi karşılar; kökün bütüncül birliğini tek kelime vermez.Güçlü
Almancaumkreisen, umgehen, Sintflut, GruppeÇember çizmek, dolaşmak, tufan, grupUmkreisen yörüngesel dönüşü, umgehen dolaşmayı, Sintflut kuşatıcı su taşkınını ifade eder.Güçlü
Fransızcacirculer, faire le tour, déluge, cohorteDolaşmak, etrafını tavaf etmek, tufan, birlikCirculer akıcı dolaşımı, déluge her yeri basan suyu, cohorte ise operasyonel insan grubunu yansıtır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
طَافَ / يَطُوفُ / لِلطَّائِفِينَBeytullah'ı ibadet amacıyla tavaf etmekHac ve umre menâsiki, ibadetgâhın arındırılması bağlamı (Bakara 2:125, Hac 22:26).
يَطَّوَّفَİki tepe (Safâ ile Merve) arasında gidip gelmekŞeâirullâh bağlamında sa'y ibadeti (Bakara 2:158).
يَطُوفُ عَلَيْهِمْ / يُطَافُCennet nimetlerini sunmak için çevrelerinde dönüp durmakUhrevî mükâfat, hizmetkârların (vildân/gılmân) ikram devridaimi (Sâffât 37:45, Zuhruf 43:71, Tûr 52:24, Vâkıa 56:17, İnsân 76:19).
طَوَّافُونَEv halkının hizmet ve maişet için serbestçe dolaşmasıAile içi mahremiyet ve izin isteme hükümleri (Nûr 24:58).
الطُّوفَانَHer şeyi bürüyen, helak edici su baskını veya afetNuh kavminin helaki ve Firavun hanedanına gönderilen ibret azapları (A'râf 7:133, Ankebût 29:14).
طَائِفٌGeceleyin ansızın basan afet, yangın veya belaBahçe sahiplerinin (ashâb-ı cenne) ürününü helak eden gece azabı (Kalem 68:19).
طَائِفٌ (طَيْفٌ)Şeytandan gelen dairesel vesvese, içe çarpan kuruntuTakva sahiplerinin şeytanın etraflarında dolaşan fısıltısını fark edip basirete ermesi (A'râf 7:201).
طَائِفَةٌ / طَائِفَتَانِİnsan topluluğu, bir bütünden ayrılan grup veya takımSavaşa katılma, ilim tahsili, hüküm infazı ve inananlar arasındaki fırkalar bağlamı (Âl-i İmrân 3:69, Nisa 4:102, Tevbe 9:122, Hucurât 49:9).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEhl-i Hak ve fırkalar tartışması; şeytani vesveseAyetlerde geçen "tâife" kelimesinin tek bir fırkayı değil, bütünü temsil edebilecek dinamik zümreleri ifade etmesi; şeytani etkinin insanı doğrudan ele geçirmeyip dış çeperde kuruntu (طائف/طيف) üretmesi meselesi.Kuşatıcı harici tesir ve hakikat arayışındaki topluluk ayrışması.
FıkıhHac menâsikinde tavaf rüknü; "tâife"nin hukuki asgari sayısıKâbe etrafındaki tavafın şartları, tahareti, şavt sayısı; bir hükmün şahitliği veya infazı için gereken "tâife"nin (النور 24:2) bir kişiden mi yoksa bir topluluktan mı oluştuğu münazarası.İbadette belirlenmiş dairesel yörünge; hukukta kamu vicdanını temsil eden asgari heyet.
Tefsir"Tâife" ile "fırka" arasındaki fark; tûfânın mahiyetiTâifenin toplumun içinden belirli bir işlevi icra etmek için öne çıkan aktif çekirdek grup (çeper/öncü) olarak tahlili; tûfânın her şeyi kaplayan genel azap karakteri.Bütünün dinamik parçası ve her alanı kaplayan ilahi müdahale.
HadisKedinin ev halkından sayılması; tavaf ibadeti hükümleriKedinin necis olmadığını bildiren hadiste geçen "o sizin etrafınızda çokça dolaşanlardandır" (طوافين عليكم) ifadesi; fitnelerin gecenin karanlık parçaları gibi insanları kuşatması tasviri.İç içe yaşanan hizmet ve dolaşım serbestiyeti; insanı saran fitne dalgaları.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid merkezli ibadet mimarisiTavaf ve teslimiyet yörüngesiMüminin hayatını Beytullah gibi aşkın bir merkezin etrafında yörüngeye sokmasıİbadet, merkezden kopmadan onun etrafında sürekli dönerek çeper oluşturma ve istikameti koruma ameliyesidir.Kesin
İlmiİhtisaslaşma ve ilim tebliğiİlimde derinleşen öncü heyet (طَائِفَةٌ)Toplumun tamamı yerine bir grubun din ilimlerinde derinleşip dönerek toplumu uyarmasıBilgi üretiminde işbölümü; toplumun güvenliğini sağlayan fikri çeper ve nöbetleşe ilim tahsili (Tevbe 9:122).Kesin
SiyasiSavunma, nöbet ve kamu düzeniDevriye ve operasyonel askeri müfrezeTehlike anında bütünü korumak üzere dış çeperde nöbet tutan ve devreden birimSavaşta bir kısmın namaz kılıp diğer bir kısmın teyakkuzda beklemesi (Nisa 4:102); siyasi gövdenin dinamik halkalarla tahkimi.Kesin
İktisadiServetin dolaşımı ve piyasa hizmetiAkışkan mübadele ve hizmet sirkülasyonuKaynakların atıl kalmayıp toplum katmanları arasında kesintisiz devridaim etmesiHizmetkârların ve ticaret erbabının pazar içinde sürekli dolaşarak ihtiyaçları gidermesi, darlık anında çeperin merkeze akması.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYörünge mekaniği, girdap (vorteks) ve kapalı eğri integraliFizikte bir çekim merkezinin etrafında dönen cisimlerin yörünge dinamiği; akışkanlar mekaniğinde sıvının bir merkez etrafında dönerek oluşturduğu vorteks ve korunumlu alanlardaki dairesel akı (∮F⃗⋅dr⃗).Kesin
Beşeri bilimlerRotasyonel örgütlenme, çeper koruması ve esnek tim yapılanmasıSosyolojide ve askeri stratejide bütünü korumak amacıyla merkez etrafında nöbetleşe dönen ekipler; hiyerarşik piramit yerine merkeze eşit mesafede devriye gezen otonom çeper ağları.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riski"Tâife" kelimesini sadece bölünmüş, parçalanmış hizip, fraksiyon veya mezhep manasına hapsetmek; "tavaf"ı sadece fiziksel bir tur sayıp merkeze olan bağlılık ve devridaim boyutunu dışarıda bırakmak; "tûfân"ı sadece Nuh kıssasına ait yerel bir su taşması sanmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKök, durağanlığı reddeden her türlü merkezcil ve dairesel hareketi kapsar. Tâife, toplum gövdesinden kopmuş ayrılıkçı bir klik değil, belirli bir misyonu (ilim, cihat, teyakkuz, şahitlik) ifa etmek üzere bütünü temsilen hareket eden dinamik görev gücüdür. Tûfân ve tâif ise insanı veya arazini çepeçevre sarıp etkisiz kılan her türlü kuşatıcı afettir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataToplumsal işbölümü ayetlerini (Tevbe 9:122) mezhepçilik meşruiyeti gibi okumak; Kâbe'deki tavafı metafizik ve kozmik yörüngesinden koparıp ritüelist bir şekle indirgemek; şeytanın "tâif"ini insanın iradesini yok eden kesin bir büyü gibi görüp sorumluluktan kaçmak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın varlık, toplum ve ibadet tasavvurundaki dinamik dengeyi açıklar. Varlık statik bir yığın değil, bir merkez etrafında dönen (tavaf eden) bir nizamdır. Toplum ise atıl bir kitle değil, nöbetleşe vazife icra eden dinamik birimlerin (tâifelerin) oluşturduğu koruyucu bir çeper örgütlenmesidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hac ve Kâbe ibadetini düzenleyen ayetlerde (Bakara 2:125, Hac 22:26); toplumsal işbölümü, askeri savunma ve ilim seferberliğini anlatan pasajlarda (Nisa 4:102, Tevbe 9:122); cennet hayatının ikram ve hizmet tasvirlerinde (Vâkıa 56:17, İnsân 76:19); şeytanın nüfuz etme taktiklerini bildiren ikazlarda (A'râf 7:201).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müslümanların tek tip, katı ve monolitik bir kitle olması gerektiği yanılgısını düzeltir; toplumsal canlılığın ve dengenin farklı işlevleri üstlenen "tâifeler" aracılığıyla sağlandığını gösterir. Şeytani vesvesenin kişiyi içten işgal etmeden önce dış çeperde dairesel tacizler yaptığını bildirerek müminin teyakkuz bilincini inşa eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir merkezin, alanın veya nesnenin etrafında kesintisiz daire çizerek yürümek, şişirilmiş tulumlarla su üstünde yüzmek, suyun her tarafı bürüyüp kaplaması ve gece bekçisinin koruma amacıyla evlerin çevresini dolaşması.
  • Soyut anlamBir hakikat merkezine rabıta ile bağlanarak onun etrafında intizamlı bir yörünge kurma, bu hareketle dış sınırları koruma altına alma, tehlikeleri savuşturma ve bütünü temsil eden operasyonel bir dinamizm kazanma.
  • Sistematik karşılıkSosyal ve dini mimaride merkez-çeper ilişkisi; merkezin kutsiyetini/çekimini tavaf ile teyit eden ve dış sınırları nöbetleşe koruyan devriye ve ihtisaslaşma sistemi.
  • LaTeX modelir⃗(t)=r⃗0+R(cos⁡(ωt)sin⁡(ωt))  ⟹  ∮∂Ωv⃗⋅dℓ⃗=Γ≠0
  • LaTeX açıklamasıFormüldeki birinci ifade, hareketlinin sabit bir merkez etrafında (r⃗0), belirli bir yarıçapta (R) ve açısal hızla (ω) dairesel bir yörüngede kesintisiz devrettiğini (tavaf ve devriye hareketini) modeller. İkinci ifade ise bu kapalı sınır eğrisi (∂Ω) boyunca gerçekleşen akışkan çizgisel integralin sıfırdan farklı bir sirkülasyona (Γ) sahip olduğunu; yani hareketin durağan olmayıp merkezi bütünüyle kuşatan dinamik bir çeper akışı ve girdap (tûfân/tâife dinamiği) ürettiğini matematiksel olarak temsil eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ط