عفو

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-ف-و20 sîga, 66 mücavir kök, 31 ayet, 11 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.سوأقربفَاعْفُوافَاعْفُوَيَعْفُوالْعَفْوَيَعْفُوَعفوعَفُوًّاصفحعَفَوْاغفربينحبببعدنسو

KökSîga 20Ayet 31Sure 11Mücavir 66

▶ Ağı aç (3B)

عفو

ع - ف - و

KÖK
  • 35 geçiş
  • 31 ayet
  • 20 sîga
  • 8 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Affetti

Notlarım

Sözlükler(8)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.782 harf
باب العين والفاء وواي معهما ع ف و، ف ع د، ع و ف، ع ي ف، ي ف ع مستعملات عفو: العفو: تركُكَ إنساناً استوجَبَ عُقوبةً فعفوتَ عنه تعفُو، والله العَفُوُّ الغَفور. والعَفْوُ: أحَلُّ المالِ وأطيبُه. والعَفْوُ: المعروف. والعُفاةُ: طُلاّبُ المعروف، وهم المُعْتَفُونَ. واعْتَفَيتُ فلاناً: طَلَبتُ مَعروفَه. والعافيةُ من الدَّوابِّ والطَّيْر: طُلاّب الرِزقِ، اسمٌ لهم جامع. وجاء في الحديث: مَن غَرَسَ شجرةً
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR18.542 harf
(باب العين والفاء وما يثلثهما) (عفق) العين والفاء والقاف أصل صحيح، يدلُّ على مجيءٍ وذَهاب، وربما يدلُّ على صوت من الأصوات. قال الخليل: عفَق الرّجُل يَعْفِق عَفْقاً، إذا ركب رأسَه فمضَى. تقول: لا يزال يعفِق العفقةَ ثم يرجع، أي يغيب الغَيبة. والإبل تَعفِق عَفْقاً وعُفُوقاً، إذا أُرْسِلَتْ في مراعيها فَمرّت على وجوها. وربما عفَقَتْ عن المرعى إلى الماء، ترجع إليه بين كلِّ يومين. وكلُّ واردٍ وصادرٍ
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR652 harf
ع ف و هذا من عفو مالي أي من حلاله وطيّبه‏.‏ وخذ ما عفا وصفا وخذ عفوه وصفوه وعفوته المانعين الماء حتى يشربوا عفواته ويقسّموه سجالاً ويقال أعطيته عفواً من غير مسألة ‏"‏ ويسألونك ماذا ينفقون قل العفو ‏"‏ أي فضل المال ما فضل من قوتك وقوت عيالك‏.‏ وتقول‏:‏ أطعمونا من عوافيكم دامت لكم عوافيكم جمع عافي القدر وهو بقيّة المرق فيها‏.‏ قال الكميت‏:‏ فلا تسأليني واسألي ما خليفتي إذا ردّ عافي القدر من
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR1.105 harf
* ع ف و * * العَفَاءُ * بالفتح والمد التُراب قال صفوان بن مُحرز إذا دخلت بيتي فأكلت رغيفا وشربت عليه ماءً فعلى الدنيا العَفَاء و * عَفْوُ * المال ما يفضل عن النفقة قلت ومنه قوله تعالى ﴿ويسألونك ما يُنفقون قُل العفو﴾ قلت وأما قوله تعالى ﴿خذ العفو﴾ أي خذ الميسور من أخلاق الرجال ولا تستقص عليهم قال ويقال أعطاه عفو ماله يعني أعطاه بغير مسألة ويقال * أعْفِنِي * من الخروج معك أي دعني منه و *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR11.121 harf
: ( و ( *!العَفْوُ : *!عَفْوُ اللَّهِ ، عزَّ وجلَّ ، عن خَلْقِهِ . ( و ) أَيْضاً : ( الصَّفْحُ ) عن الجانِي ( وتَرْكُ عُقُوبَةِ المُسْتَحِقِّ ) . ( وقد ( *!عَفا عنه *!وعَفا لهُ ذَنْبَهُ ، وعن ذنْبِهِ ) ترَكَهُ ولم يُعاقِبْه . قال شيْخُنا : كَوْن العَفْو لا يكونُ إلاَّ عن ذَنْبٍ وإن اشْتَهَرَ في التَّعارُفِ غيْر صَحِيحٍ ، فإنَّه يكونُ بمعْنَى عَدَمِ اللُّزُوم ، وأَصْلُ مَعْناه التَّرْكُ ،
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok22.569 harf
عَفَا 1 عَفَا ذ , aor. يَعْفُو, (S, Msb,) inf. n. عَفَآءٌ (S, Msb, K) and عُفُوٌّ and عَفْوٌ, (Msb, K,) It was, or became, effaced, erased, rased, or obliterated; (S, Msb, K;) as also ↓ تعفّى: (K:) and it, or he, perished, came to nought or to an end, or died. (S, TA.) One says, عَفَا الأَثَرُ The trace, vestige, or footprint, was, or became, effaced, &c. (TA.) And [hence,] عَفَا أَثَرُهُ, inf.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.708 harf
عَفَا عَفَا U ( n. ac. عَفْو 1 ), a. Was effaced, obliterated; was razed. b. Effaced, obliterated, wiped out; cancelled. c. [ La or 'An ], Pardoned, forgave. d. Was thick, bushy ( hair ). e. Was clear, limpid, untroubled, unfouled ( water ). f. Became redundant, superfluous. عَفَّوَ عَفَّوَ II , a. see I (b) , ( d ), ( e ). عَاْفَوَ عَاْفَوَ III , a. Preserved. b. Healed,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR45.476 harf
عفو عَفَا - يَعْفُوْ، عُفِيَ - يُعْفَى - عَفْو - العَفو - عَافِي - عَافِيْن - عَفُوُّ عَفَا - يَعْفُو + كائن + شيئاً: يحذف الشيء من حسبانه: يترك واحداً أو أكثر من المعلومات أو الأشياء دون أخذها باعتباره، وذلك من قائمة من الأشياء أو المعلومات التي لها علاقة بقراره عَفَا - يَعْفُو + كائن + شيئاً من أمواله: تركها جانباً ولم يدخلها في حسبانه:
Maddenin bağlantısı

عفو عَفَا - يَعْفُوْ، عُفِيَ - يُعْفَى - عَفْو - العَفو - عَافِي - عَافِيْن - عَفُوُّ عَفَا - يَعْفُو + كائن + شيئاً: يحذف الشيء من حسبانه: يترك واحداً أو أكثر من المعلومات أو الأشياء دون أخذها باعتباره، وذلك من قائمة من الأشياء أو المعلومات التي لها علاقة بقراره عَفَا - يَعْفُو + كائن + شيئاً من أمواله: تركها جانباً ولم يدخلها في حسبانه: مثل ترك المرء مالاً زائداً عن الحاجته فلا يدخله في حسبانه اليومي للتعامل والانفاق ﴿ثم بدلنا مكان السيئة الحسنة حتى عفوا وقالوا قد مس آباءنا الضراء والسراء﴾: تركوا وحذفوا من حسبانهم أمر الله عُفِيَ - يُعْفَى: مبني للمجهول من " عَفَا - يَعْفُوْ " ﴿فمن عفي له من أخيه شيء فاتباع بالمعروف وأداء إليه بإحسان﴾/ عفي له شيء من أخيه: تُرِك بدون احتساب: بالتعبير الدارج : أهمل عمداً عَفَا - يَعْفُو + كائن + عن كائن: التقدير: عَفَا - يَعْفُو + كائن + عن كائن + شيئاً: حذفه ووضعه وتركه جانباً: حذف وترك شيئاً مما كان يجب أن يوجهه إلى الكائن، فلم يدعه يصل إليه: تركه جانباً وبعيداً عنه لا يمسه ولا يضره ولا يصل إليه ﴿ولقد عفا الله عنهم﴾: التقدير : عفا + اللهُ + العقوبةَ + عنهم ترك الله محاسبته بعيدة عن المذنب عَفْو - العَفو: اسم فعل " عَفَا - يَعْفُوْ ": ترك جزء أو شيء محدد مراد بعيداً عن التعامل، وهو كذلك بمعنى اسم مفعول: المعفو عنه والمتروك: الأشياء المتروكة عمداً والتي تعتبر غير ضرورية وغير داخلة في الحسبان والتعامل ﴿ويَسْأَلونك ماذا يُنُفِقون قُلِ العَغْوَ﴾: الشيء الذي لا يعتبرونه أساسياً، ويكون متروكاً لا يستعمل وليس ضرورياً عَافِي: اسم فاعل صفة مشبهة من " عَفَا - يَعْفُوْ ": الذي يعفو عقابَه عن الآخرين عَافِيْن: جمع " عَافِي " عَفُوُّ - عَفُوُّاً: اسم فاعل مبالغة على وزن " فعول " : كثير العفو : من يعفوا عقابه بشكل متكرر وكثير عن الآخرين واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " فصل ارتباط ومصاحبة شيء لكائن وجعله يتخلى عن لزومه والارتباط به "، وهي: وَضَعَ - يَضَعُ، حَط َّ - يَحُطُّ، تَرَكَ - يَتْرُكُ، حَاشَ - يَحُوْشُ، عَفَا - يَعْفُوْ، قَرَضَ - يَقْرُِضُ عفا ﴿ثم بدلنا مكان السيئة الحسنة حتى عفوا وقالوا قد مس آباءنا الضراء والسراء فأخذناهم بغتة وهم لا يشعرون(95)﴾ الأعراف عفي له من ﴿ياءيها الذين آمنوا كتب عليكم القصاص في القتلى الحر بالحر والعبد بالعبد والأنثى بالأنثى فمن عفي له من أخيه شيء فاتباع بالمعروف وأداء إليه بإحسان ذلك تخفيف من ربكم ورحمة فمن اعتدى بعد ذلك فله عذاب أليم(178)﴾ البقرة العفو العفو﴿يسألونك عن الخمر والميسر قل فيهما إثم كبير ومنافع للناس وإثمهما أكبر من نفعهما ويسألونك ماذا ينفقون قل العفو كذلك يبين الله لكم الآيات لعلكم تتفكرون(219)﴾ البقرة ﴿خذ العفو وأمر بالعرف وأعرض عن الجاهلين(199)﴾ الأعراف عفا - يعفوا + عن الله عفا عن الناس عن بني إسرائيل ﴿ثم عفونا عنكم من بعد ذلك لعلكم تشكرون(52)﴾ البقرة ﴿يسألك أهل الكتاب أن تنزل عليهم كتابا من السماء فقد سألوا موسى أكبر من ذلك فقالوا أرنا الله جهرة فأخذتهم الصاعقة بظلمهم ثم اتخذوا العجل من بعد ما جاءتهم البينات فعفونا عن ذلك وآتينا موسى سلطانا مبينا(153)﴾ النساء عن المستضعفين الذين لا يهاجرون ﴿إن الذين توفاهم الملائكة ظالمي أنفسهم قالوا فيم كنتم قالوا كنا مستضعفين في الأرض قالوا ألم تكن أرض الله واسعة فتهاجروا فيها فأولئك مأواهم جهنم وساءت مصيرا (97) إلا المستضعفين من الرجال والنساء والولدان لا يستطيعون حيلة ولا يهتدون سبيلا(98) فأولئك عسى الله أن يعفو عنهم وكان الله عفوا غفورا(99)﴾ النساء عن المؤمنين الرفث قتل الصيد﴿أحل لكم ليلة الصيام الرفث إلى نسائكم هن لباس لكم وأنتم لباس لهن علم الله أنكم كنتم تختانون أنفسكم فتاب عليكم وعفا عنكمفالآن باشروهن وابتغوا ما كتب الله لكم وكلوا واشربوا حتى يتبين لكم الخيط الأبيض من الخيط الأسود من الفجر ثم أتموا الصيام إلى الليل ولا تباشروهن وأنتم عاكفون في المساجد تلك حدود الله فلا تقربوها كذلك يبين الله آياته للناس لعلهم يتقون(187)﴾ البقرة ﴿ياأيها الذين آمنوا لا تقتلوا الصيد وأنتم حرم ومن قتله منكم متعمدا فجزاء مثل ما قتل من النعم يحكم به ذوا عدل منكم هديا بالغ الكعبة أو كفارة طعام مساكين أو عدل ذلك صياما ليذوق وبال أمره عفا الله عما سلف ومن عاد فينتقم الله منه والله عزيز ذو انتقام(95)﴾ المائدة الفرار من القتال ﴿ولقد صدقكم الله وعده إذ تحسونهم بإذنه حتى إذا فشلتم وتنازعتم في الأمر وعصيتم من بعد ما أراكم ما تحبون منكم من يريد الدنيا ومنكم من يريد الآخرة ثم صرفكم عنهم ليبتليكم ولقد عفا عنكم والله ذو فضل على المؤمنين(152)﴾ آل عمران ﴿إن الذين تولوا منكم يوم التقى الجمعان إنما استزلهم الشيطان ببعض ما كسبوا ولقد عفا الله عنهم إن الله غفور حليم(155)﴾ آل عمران عن طائفة تستهزئ بالقرآن ﴿ولئن سألتهم ليقولن إنما كنا نخوض ونلعب قل أبالله وآياته ورسوله كنتم تستهزئون (65) لا تعتذروا قد كفرتم بعد إيمانكم إن نعف عن طائفة منكم نعذب طائفة بأنهم كانوا مجرمين (66)﴾ التوبة عن النبي للإذن للمتخلفين عن القتال ﴿عفا الله عنك لم أذنت لهم حتى يتبين لك الذين صدقوا وتعلم الكاذبين(43)﴾ التوبة عن ما كسبت أيديكم ﴿وما أصابكم من مصيبة فبما كسبت أيديكم ويعفو عن كثير(30)﴾ الشورى ﴿أو يوبقهن بما كسبوا ويعف عن كثير(34)﴾ الشورى عن السيئات ﴿وهو الذي يقبل التوبة عن عباده ويعفو عن السيئات ويعلم ما تفعلون(25)﴾ الشورى عن أشياء لم تبد بالقرآن ﴿ياأيها الذين آمنوا لا تسألوا عن أشياء إن تبد لكم تسؤكم وإن تسألوا عنها حين ينزل القرآن تبد لكم عفا الله عنها والله غفور حليم(101)﴾ المائدة ﴿ياأهل الكتاب قد جاءكم رسولنا يبين لكم كثيرا مما كنتم تخفون من الكتاب ويعفو عن كثير قد جاءكم من الله نور وكتاب مبين(15)﴾ المائدة دعاء الله بطلب العفو ﴿لا يكلف الله نفسا إلا وسعها لها ما كسبت وعليها ما اكتسبت ربنا لا تؤاخذنا إن نسينا أو أخطأنا ربنا ولا تحمل علينا إصرا كما حملته على الذين من قبلنا ربنا ولا تحملنا ما لا طاقة لنا به واعف عنا واغفر لنا وارحمنا أنت مولانا فانصرنا على القوم الكافرين لبت(286)﴾ البقرة الأمر بالعفو عن أهل الكتاب﴿ود كثير من أهل الكتاب لو يردونكم من بعد إيمانكم كفارا حسدا من عند أنفسهم من بعد ما تبين لهم الحق فاعفوا واصفحواحتى يأتي الله بأمره إن الله على كل شيء قدير(109)﴾ البقرة ﴿فبما نقضهم ميثاقهم لعناهم وجعلنا قلوبهم قاسية يحرفون الكلم عن مواضعه ونسوا حظا مما ذكروا به ولا تزال تطلع على خائنة منهم إلا قليلا منهم فاعف عنهم واصفح إن الله يحب المحسنين(13)﴾ المائدة عن المؤمنين ﴿فبما رحمة من الله لنت لهم ولو كنت فظا غليظ القلب لانفضوا من حولك فاعف عنهم واستغفر لهم وشاورهم في الأمر فإذا عزمت فتوكل على الله إن الله يحب المتوكلين(159)﴾ آل عمران عن المسيء ﴿وجزاء سيئة سيئة مثلها فمن عفا وأصلح فأجره على الله إنه لا يحب الظالمين(40)﴾ الشورى { الذين ينفقون في السراء والضراء والكاظمين الغيظ والعافين عن الناس

Sîgalar(20)

Mücavir kökler66 mücavir (257 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. صفح

    4 ortak ayet · Görüş

  2. غفر

    10 ortak ayet · Ğafere, Hefere kelimesi ile akrabadır

  3. أله

    23 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  4. حبب

    6 ortak ayet · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)

  5. كسب

    4 ortak ayet · Kazandı

  6. نسي

    3 ortak ayet · Çadırın kurulduğu yer demektir

  7. بعد

    6 ortak ayet · Baid uzak demektir

  8. سوأ

    5 ortak ayet · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir

  9. خون

    2 ortak ayet · “Hivan(hı)” bol donatılmış sofra demektir

  10. صوم

    2 ortak ayet · “Sume” damga demektir

  11. قرب

    4 ortak ayet · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir

  12. نسو

    3 ortak ayet · Kadınlar

Geçtiği ayetler(31)

  1. … مَنْ يُرِيدُ الْآخِرَةَ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ وَلَقَدْ عَفَا عَنْكُمْ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ

    AffettiGerçekten Allah’ın size olan vaadi doğru çıktı; O’nun izni ile kafirleri kırıp biçiyordunuz ki içinizden, dünyayı isteyenler ve ahireti isteyenler bulunduğundan sevdiğiniz zaferi size gösterdikten sonra; baş kaldırdığınız, verilen emir hakkında çekiştiğiniz ve yıldığınız zaman, imtihan etmek için Allah sizi mağlubiyete uğrattı. Bununla beraber sizi bağışladı. Allah mü’minlere lütufkardır.

  2. إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطَانُ بِبَعْضِ مَا كَسَبُوا وَلَقَدْ عَفَا اللَّهُ عَنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ

    Affettiİki topluluğun karşılaştığı gün; içinizden geri dönenleri, yaptıklarının bir kısmından ötürü şeytan yoldan çıkarmak istemiştir. Bununla beraber Allah onları bağışladı. Gerçekten Allah, Gafur’dur, Halim’dir.

  3. … مَسَاكِينَ أَوْ عَدْلُ ذَلِكَ صِيَامًا لِيَذُوقَ وَبَالَ أَمْرِهِ عَفَا اللَّهُ عَمَّا سَلَفَ وَمَنْ عَادَ فَيَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ …

    AffettiEy iman edenler; siz ihramlı iken avı öldürmeyin. Sizden her kim; bile bile onu öldürürse; öldürdüğü o hayvanın benzeri bir ceza vardır ki, Ka’be’ye ulaşmış bir kurbanlık olmak üzere, buna içinizden adil iki kişi hükmedecektir. Yahut düşkünlere yemek yedirmek şeklinde keffaret veya onun dengi oruç tutmaktır. Ta ki yaptığının vebalini tatmış olsun. Allah; geçmiştekileri affetmiştir. Kim de sonradan böyle yaparsa; Allah, ondan intikamını alır. Allah, Aziz’dir, İntikam sahibidir.

  4. … وَإِنْ تَسْأَلُوا عَنْهَا حِينَ يُنَزَّلُ الْقُرْآنُ تُبْدَ لَكُمْ عَفَا اللَّهُ عَنْهَا وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ

    AffettiEy iman edenler; size açıklanınca hoşunuza gitmeyecek olan şeyleri sormayın. Ku’ran indirilirken onları soracak olursanız, size açıklanır. Allah, bunları affetmiştir. Allah; Gafur’dur, Halim’dir.

  5. عَفَا اللَّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَتَعْلَمَ الْكَاذِبِينَ

    AffettiAllah seni affetsin. Doğrular sana besbelli olup yalancıları bilmeden önce neden onlara izin verdin?

  6. وَجَزَاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُهَا فَمَنْ عَفَا وَأَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ

    AffettiKötülüğün karşılığı; ona denk bir kötülüktür. Kim, affeder ve ıslah ederse; ecri Allah’a aittir. Muhakkak ki Allah; zalimleri sevmez.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعفو
YapıÜçlü
Özel DurumNâkıs (vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerغفر, صفح, فضل
Zıt Kökعقب
Çekirdek Özet 1Rüzgâr ve tozun etkisiyle izin silinmesi, fazlalık olarak kendiliğinden kalma veya bir hakkı talep etmeyip serbest bırakma
Çekirdek Özet 2Suçun izini silerek cezayı düşürme, yükümlülükte kolay olanı alma ve infakta ihtiyaç fazlasını sarf etme
Çekirdek Özet 3Hak sahipliğini korurken karşı tarafı borç veya ceza baskısından azat eden, izleri yok sayan ilişkisel sıfırlama sistemi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca duygusal bir affetme veya haksızlığa göz yumma olarak daraltıp ayetteki artık değer ve kolaylık boyutunu ıskalamak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عفKendini tutma, fazlalıktan el çekme, yüzeyde kabarma veya silinmeوÇekirdekteki çekilme ve silinme hareketini akışkan bir terk edişe, izin tamamen örtülmesine ve fazlalığın kendiliğinden serbest kalmasına dönüştürmüştür; عفف kökünde iradi geri durma ve iffet öne çıkarken, عفرت kökünde yerdeki toz ve baskınlık belirginleşir, عفو kökünde ise izi silerek serbest bırakma ve fazlalık anlamı yerleşir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGözGörme, idrak, kaynak ve bir odağın ortaya çıkışı
فAğızAçıklık, kenar, nefesin ve sözün dışarıya salınması
وÇengel, çadır kazığıBağlama, ekleme, temas ve tutturma
عفوOdağın açılması ve ek bağın salınmasıGözün odaklandığı bir hakkın veya izin, ağız açıklığıyla dışa doğru bırakılması ve bağlayıcı ipin çözülerek nesnenin kendi doğal akışına terk edilmesi hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamRüzgârın çöl zeminindeki izleri, konak yerlerini ve kalıntıları silip belirsizleştirmesi; devenin sırtına yük vurulmayıp serbest bırakılması; suyun veya bitkinin zahmetsizce, kendiliğinden çoğalıp artması.
Cahiliye şiiri kullanımıTerk edilmiş yurt yerlerinin ve kumdaki izlerin rüzgârla silinmesi bağlamında Lebîd b. Rebîa’nın Muallaka’sında mekanların silinip örtülmesini tasvir eden kullanımı.
Erken Arapça kullanımHz. Peygamber’in atlardan zekât yükümlülüğünü kaldırdığını bildiren عفوت عنكم عن صدقة الخيل beyanı ile kuş ve vahşi hayvanların tabiatta serbestçe rızık aramalarını ifade eden عافية الطير kavramsallaştırması.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab ve Cahiliye Divanları.

Sami etimolojik katman

Arapça عفو kökü, Batı ve Güney Sami dillerinde izlerin silinmesi, örtülme, toz ile kaplanma ve yükün kaldırılması semantik tabanına dayanır. İbranice ve Aramice gibi Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan افו biçiminde bir af fiili kök düzeyinde sınırlı olmakla birlikte, toz ve örtü anlamındaki עפר (`pr) kök kümesiyle yakın semantik temas içindedir. Süryanice ve klasik Arapçada kök, yüzeyin örtülüp izin yok edilmesi ile bir canlının veya malın yükümlülükten bağışık tutulması yönünde iki ana eksene ayrılmıştır. Erken dönem Arap bedevi hayatında rüzgârın konak yeri kalıntılarını unutturması olgusu, ahlaki ve hukuki düzlemde suçun kaydının silinmesi ve borçludan hakkın talep edilmeyip terki şeklinde kurumsallaşmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT ve David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönİzlerin silinmesi ve fazlalıkÇöl zemininde rüzgârın eski izleri gidermesi ve bir şeyin külfetsizce çoğalması anlamlarının hukuki bağışlamaya aktarılması.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiTozla örtülme ve serbest kalmaİzlerin silinmesi ve borcun/yükün kaldırılması semantiğinde güney ve batı Sami kollarında ortak kavramsal taban.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik toz/örtü kökleriÇöl çevrelerinde rüzgâr, toprak ve yüzey aşınmasıyla ilgili temel leksikal unsurlarla kavramsal paralellik.Muhtemel

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, HALOT ve Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عفوAnlamlıİzi silmek, fazlalık, bağışlamakCezayı veya hakkı terk etmek, kendiliğinden çoğalmakHedef köktür, Kur'an'da geçer
عوفAnlamlıDolanmak, etrafında dönmekKuşun veya canlının av/rızık aramak için dönüp durmasıOrtak hareket bağı vardır, Kur'an'da geçmez
فعوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıFonetik dizilim kuralı gereği kullanılmaz
فوعAnlamlıBaşlangıç, kaynama, kabarmaBir şeyin ilk taşkınlığı veya kokunun yayılmasıTaşkınlık yönüyle hedef kökle uzaktan ilişkilidir, Kur'an'da geçmez
وعفAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde kayıtlı mühmel diziliş
وفعAnlamlıYükselmek, gözetlemekYüksek tepeye çıkmak veya çocuğun serpilmesiيفع kökü ile varyant ilişkisindedir, Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عفوMerkezİzi silme ve hakkı terkSuçun veya borcun izini tamamen silip cezayı talep etmemekHem silmeyi hem de külfetsiz fazlalığı içerir
غفرKomşuÖrtme ve korumaKusurun üzerini bir örtü veya miğfer gibi kapatıp zarardan korumakİzi tamamen silmeyebilir, koruyucu bir perde çeker
صفحKomşuSayfayı çevirmeSuçluya karşı yüz çevirip azarlamayı ve kınamayı bırakmakSuçun muhatabıyla yüzleşmeyi yumuşatır
فضلKomşuArtık ve fazlalıkİhtiyaçtan geriye kalan, ek olarak verilen değerMaddi bolluk ve fazlalık boyutunda kesişir
عقبZıtİzleme ve cezalandırmaSuçun arkasını takip edip karşılığını aynıyla ödetmekİzi silmek yerine izi takip edip misliyle yaptırım uygular

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaعفوİzi silmek, fazlalık, afHakkı terk etme, kolay olanı alma ve fazlalığı bağışlamaKesin
LatinceRemissio, Condonatio, SuperfluumBırakma, borcu silme, fazlalıkRemissio borçtan ve cezadan vazgeçmeyi karşılar ancak bereket ve fazlalık boyutunu dışarıda bırakırGüçlü
İngilizcePardon, Remission, SurplusBağışlama, feragat, ihtiyaç fazlasıPardon suçun bağışlanmasını anlatır; artık/fazlalık için surplus kavramı ayrı kullanılırGüçlü
AlmancaErlass, Vergebung, ÜberschussCezadan vazgeçme, silme, artıkErlass hukuki borcu veya cezayı kaldırmayı tam verir; ayetteki kolaylık ve artık manasını tek başına taşımazGüçlü
FransızcaRémission, Pardon, SurcroîtDüşürme, bağışlama, fazlalıkRémission cezanın veya borcun hükümsüz kılınmasını çok iyi açıklarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
عَفَا / فَعَفَوْنَا / تَعْفُواSuçun ve cezanın tamamen düşürülmesiİlahi mağfiret, buzağıya tapma sonrası af, yetki sahiplerinin bağışlaması (Bakara 2:52, Nisâ 4:153, Âl-i İmrân 3:152)
الْعَفْوَİhtiyaçtan arta kalan fazlalıkİnfak edilecek malın miktarını ve sınırını belirleme bağlamı (Bakara 2:219)
الْعَفْوَKolaylık, müsamaha ve zorlamamaİnsanlarla ilişkilerde doğal ve zahmetsiz olanı benimseme ilkesi (A'râf 7:199)
عَفَوْاSayıca ve malca çoğalma, serpilmeToplumun sıkıntıdan sonra refaha ve bolluğa kavuşarak genişlemesi (A'râf 7:95)
عَفُوًّا / لَعَفُوٌّAllah'ın cezalandırma gücü varken izleri silen sıfatıHukuki ve ahlaki hükümlerin peşinden ilahi müsamahanın vurgulanması (Nisâ 4:43, Hac 22:60, Mücâdele 58:2)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamBüyük günah sahibinin durumu ve ilahi lütufBüyük günah işleyenin tövbesiz affedilip edilemeyeceği, adalet ile af arasındaki dengeHak edilen cezanın ilahi iradeyle düşürülmesi ve silinmesi
FıkıhKısas, diyet, hadler ve zekâtın belirlenmesiKısas hakkından bedelli veya bedelsiz vazgeçme; zekâtta ihtiyaç fazlası (afv) ölçütüHakkından feragat etme ve mükellefe külfet yüklemeyen asgari kolaylık
TefsirA'râf 7:199 ve Bakara 2:219 ayetlerinin teviliAyetteki emrin ahlaki kolaylık mı yoksa maddi fazlalık mı olduğu tartışmasıİnsani ilişkilerde tabii olanı alma; infakta zorunlu ihtiyaç dışındakini verme
HadisZekât muafiyeti ve genel esenlik dualarıZekât tahakkuk etmeyen malların durumu ile Allah'tan istenen afiyet talebiYükümlülükten azat edilme ve bedensel-ruhi kusurların giderilmesi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevbe ve arınmaGünah kaydının silinmesiİnsanı geçmişin suçluluk ezikliğinden kurtarmaAllah'ın kulu cezalandırmaktan vazgeçip sicilini temizlemesiKesin
İlmiYöntem ve ilkelerFazlalık ve kolaylık prensibiKarmaşık ve zorlayıcı kurallar yerine doğal akışı tercih etmeBilgi üretiminde lüzumsuz yüklerden arınarak öz ve net olana odaklanmaGüçlü
SiyasiYönetim ve toplumsal barışGenel af ve müsamahaÇatışmaları bitirip toplumsal mutabakatı yeniden kurmaYöneticinin gücü yettiği halde hak iddiasını geri çekerek gerilimi sıfırlamasıGüçlü
İktisadiMülkiyet ve harcamaİhtiyaç fazlası değerTemel ihtiyaçlar dışındaki birikimi dolaşıma sokmaZekât ve infakta ferdin geçim emniyetini sarsmadan artanı paylaşmaKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSıfırlama ve gürültü filtrelemeBir sinyaldeki kalıntıları, izleri veya hata payını silerek sistemi orijinal durumuna döndürme; dengedeki fazlalığın tahliyesiGüçlü
Beşeri bilimlerBorcun ibrası ve hukuki restorasyonAlacaklının hakkından vazgeçerek borç ilişkisini geçmişe dönük olarak sonlandırması ve sosyal bağları onarmasıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece psikolojik bir bağışlama veya kötülüğe sessiz kalma biçiminde pasif bir tutuma indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök; haklı olunan bir davada hakkı aktif olarak serbest bırakmayı, infakta zaruri ihtiyaç fazlasını vermeyi, insan tabiatındaki kolaylığı esas almayı ve sayıca serpilip çoğalmayı kuşatır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataBakara 2:219 ayetindeki iktisadi ilke anlaşılamaz; A'râf 7:199 ahlaki bir zayıflık gibi yorumlanır ve cezanın affı adaletin zıddı zannedilir.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Adalet ile lütuf arasındaki geçişi, mükellefiyetin sınırlarını ve toplumsal barışın borç/ceza kıskacından kurtarılarak nasıl kurulacağını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kısas ve aile hukuku ayetlerinde, infak miktarı tayinlerinde ve Allah'ın cezalandırmaktan vazgeçtiğini bildiren beyanlarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dinin insanları sürekli borçlu ve ezik hissettiren bir sistem olduğu vehmini yıkar; af kavramının yalnızca dilde değil, mülkte ve cezada da geçerli somut bir feragat olduğunu öğretir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamRüzgârın yerdeki izleri süpürüp belirsizleştirmesi, hayvanın yükten azat edilmesi ve suyun veya otun zahmetsizce çoğalması.
  • Soyut anlamBir kimsenin sahip olduğu talep ve ceza hakkını silerek muhatabını serbest bırakması, ilişkide külfetsiz olanı benimsemesi.
  • Sistematik karşılıkSisteme binen geçmiş yüklerin, izlerin ve artık değerlerin tahliye edilerek dolaşımın ve barışın yeniden tesis edilmesi mekanizması.
  • LaTeX modeliΔS=H−(P⋅δ)  ⟹  R0
  • LaTeX açıklaması

Modelde H mevcut hak ve talep potansiyelini, P yaptırım veya ceza imkânını, δ ise af kökünün devreye soktuğu silme ve feragat katsayısını simgeler. P⋅δ terimi cezalandırma hakkının sıfırlanmasını sağlar; böylece sistemdeki yük değişimi ΔS, geçmişin izlerinin yok sayıldığı başlangıç durumuna (R0) geri döner.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع