علق

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-ل-ق5 sîga, 57 mücavir kök, 6 ayet, 6 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.تربكَالْمُعَلَّقَةِعَلَقٍعلقنطفالْعَلَقَةَمضغطفلأجلميل

KökSîga 5Ayet 6Sure 6Mücavir 57

▶ Ağı aç (3B)

علق

ع - ل - ق

KÖK
  • 7 geçiş
  • 6 ayet
  • 5 sîga
  • 13 sözlük

Sülük demektir. Mastar olarak yapışmak anlamındadır. Cins isim olarak hücreler topluluğu, “alake” ise tek hücre demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Sülük demektir. Mastar olarak yapışmak anlamındadır. Cins isim olarak hücreler topluluğu, “alake” ise tek hücre demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR9.935 harf
باب العين و القاف واللام )ع ق ل، ع ل ق، ق ل ع، ل ع ق، ل ق ع مستعملات( عقل: العَقْل: نقيض الجَهْل. عَقَل يَعْقِل عَقْلاً فهو عاقل. والمَعْقُولُ: ما تَعْقِلُه في فؤادك. ويقال: هو ما يُفْهَمُ من العَقْل، وهو العَقْل واحد، كما تقول: عَدِمْتَ َمْعُقولاً أي ما يُفْهَمُ منك من ذهْنٍ أو عَقْل. قال دغفل: فقد أفَادَتْ لهُمْ حِلْماً ومَوْعِظةً لِمَنْ يكون له إرْبٌ ومَعْقُولُ وقلبٌ عاقلٌ عَقولٌ، قال دغفل:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR4.041 harf
العَلَقُ: الدمُ الغليظُ، والقطعة منه عَلَقَةٌ. والعَلَقَةُ: دودةٌ في الماء تمصّ الدمَ، والجمع عَلَقٌ. وعَلَقُ القِرْبةِ: لغةٌ في عَرَقِ القربة. يقال: جَشِمْتُ إليك عَلَقَ القِربة. والعَلَقُ: الذي تُعَلَّقُ به البَكرةُ من القامة. يقال: أعِرْني عَلَقَكَ، أي أداةَ بكرَتِكَ. والعَلَقُ أيضاً: الهوَى؛ يقال: نظرةٌ من ذي عَلَقٍ. قال الشاعر: ولقد أردتُ الصبرَ عنك فَعاقَنيعَلَقٌ بقلبي من هَـواكِ قَـديمُ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok20.362 harf
باب العين والقاف مع اللام عقل ، علق ، لقع ، لعق ، قلع ، قعل : مستعملات . عقل : في الحديث أن امرأتين من هُذيلٍ اقتتلتا ، فرمت إحداهما الأخرى بحَجرٍ فأصابَ بطنها فقتلتها ، فقضى رسول الله عليه بدِيتها على عاقلة الأخرى . أخبرنا عبد الملك عن الربيع عن الشافعي أنّه قال : العاقلة هم العَصَبة . قال : وقضى رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) بديةِ شِبهِ العمد والخطأ المحضِ على العاقلة ، يؤدُّونها في ثلاث
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR29.856 harf
(باب العين واللام وما يثلثهما) (علم) العين واللام والميم أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على أثَرٍ بالشيء يتميَّزُ به عن غيره. من ذلك العَلامة، وهي معروفة. يقال: عَلَّمت على الشيء علامة. ويقال: أعلم الفارس، إذا كانت له علامةٌ في الحرب. وخرج فلانٌ مُعْلِماً بكذا. والعَلَم: الراية، والجمع أعلام. والعلم: الجَبَل، وكلُّ شيءٍ يكون مَعْلَماً: خلاف المَجْهَل. وجمع العلَم أعلامٌ أيضاً. قالت الخنساء: وإنَّ صخراً
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR995 harf
- العلق: التشبث بالشيء، يقال: علق الصيد في الحبالة، وأعلق الصائد: إذا علق الصيد في حبالته، والمعلق والمعلاق: ما يعلق به، وعلاقة السوط كذلك، وعلق القربة كذلك، وعلق البكرة: آلاتها التي تتعلق بها، ومنه: العلقة لما يتمسك به، وعلق دم فلان بزيد: إذا كان زيد قاتله، والعلق: دود يتعلق بالحلق، والعلق: الدم الجامد ومنه: العلقة التي يكون منها الولد. قال تعالى: ﴿خلق الإنسان من علق﴾ [العلق/2]، وقال: {ولقد
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR2.579 harf
ع ل ق علق به وعلقه‏:‏ نشب به‏.‏ قال أبو زبيد يصف أسداً‏:‏ إذا علقت قرناً خطاطيف كفّه رأى الموت في عينيه أسود أحمرا وقال جرير يصف شجاعاً‏:‏ إذا علقت مخالبه بقرن أصاب القلب أو هتك الحجابا وعلق بالمرأة وعلّقها‏.‏ ويقال‏:‏ نظرة من ذي علق أي من ذي علاقة وهي الهوى‏.‏ وتقول‏:‏ امرأة معلقه لا ذات زوج ولا مطلقة‏.‏ وتقول‏:‏ لو عُلقها لما عَلقها‏.‏ وعلّق فلان أمره وأمره معلق إذا لم يصرمه ولم يتركه
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok23.569 harf
عَلِقَ بالشيءِ عَلَقاً وعَلِقَهُ: نَشِب فيه؛ قال جرير: إِذا عَلِقَتْ مُخَالبُهُ بِقْرْنٍ، أَصابَ القَلْبَ أَو هَتَك الحِجابا وفي الحديث: فَعَلِقَت الأَعراب به أَي نَشِبوا وتعلقوا، وقيل طَفِقُوا؛ وقال أَبو زبيد: إِذا عَلِقَتْ قِرْناً خَطَاطيفُ كَفِّهِ، رأَى الموتَ رَأْيَ العينِ أَسودَ أَحمرا وهو عالِقٌ به أَي نَشِبٌ فيه. وقال اللحياني: العَلَقُ النُّشوب في الشيء يكون في جبل أَو أَرض أَو ما
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR1.004 harf
* ع ل ق * * العَلَقُ * الدم الغليظ والقطعة منه * عَلَقةٌ * و * العَلَقةُ * أيضا دودة في الماء تمص الدم والجمع * عَلَقٌ * و * عَلِقَتِ * المرأة حبلت و * عَلِقَ * الظبي في الحبالة وعلقت الدابة إذا شربت الماء فعلقت بها * العَلَقةُ * وباب الكل طرِب و * عَلِقَ * به بالكسر * عُلُوقاً * أي تعلق و * عَلِق * يفعل كذا مثل طفِق و * العِلْقُ * بالكسر النفيس من كل شيء وجمعه * أعْلاقُ * وفي الحديث { أرواح
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR23.935 harf
العلق، محركة: الدم عامة ما كان أو هو الشديد الحمرة، أو الغليظ، أو الجامد قبل أن ييبس، قال الله تعالى: )خلق الإنسان من علق( وفي حديث سرية بني سليم: فإذا الطير ترميهم بالعلق أي: بقطع الدم. وقال رؤبة: ترى بها من كل مرشاش الورق كثامر الحماض من هفت العلق القطعة منه العلقة بهاء. وفي التنزيل: )ثم خلقنا النطفة علقة( وفي حديث ابن أبي أوفى: أنه بزق علقة، ثم مضى في صلاته أي قطعة دم منعقد.
Maddenin bağlantısı

العلق، محركة: الدم عامة ما كان أو هو الشديد الحمرة، أو الغليظ، أو الجامد قبل أن ييبس، قال الله تعالى: )خلق الإنسان من علق( وفي حديث سرية بني سليم: فإذا الطير ترميهم بالعلق أي: بقطع الدم. وقال رؤبة: ترى بها من كل مرشاش الورق كثامر الحماض من هفت العلق القطعة منه العلقة بهاء. وفي التنزيل: )ثم خلقنا النطفة علقة( وفي حديث ابن أبي أوفى: أنه بزق علقة، ثم مضى في صلاته أي قطعة دم منعقد. والعلق: كل ما علق. وأيضا: الطين الذي يعلق باليد. وأيضا: الخصومة والمحبة اللازمتان، وقد علق به علقا: إذا خاصمه، وعلق به علقا: إذا هويه، وسيأتي. وذو علق: اسم جبل عن أبي عبيدة كما في الصحاح. قال غيره: لبني أسد ويقال: هو وراء عرفة، وقيل: جبل نجدي لهم فيه يوم م معروف على بني ربيعة بن مالك. وأنشد أبو عبيد لعمرو بن أحمر: ما أم غفر على دعجاء ذي علـق ينفي القراميد عنها الأعصم الوقل والعلق: دويبة، وهي دويدة حمراء تكون في الماء تعلق بالبدن وتمص الدم، وهي من أدوية الحلق والأورام الدموية؛ لامتصاصها الدم الغالب على الإنسان. وفي حديث عامر: خير الدواء العلق والحجامة. والعلق: ما تتبلغ به الماشية من الشجر كما في الصحاح، قال: وأكتفي من كفاف الزاد بالعلق كالعلقة بالضم، وكذلك العلاق والعلاقة كسحاب وسحابة. وأكثر ما يستعمل في الجحد، يقال: ما ذقت علاقا. وما في الأرض علاق ولا لماق، أي: ما فيها ما يتبلغ به من عيش. ويقال: ما فيها مرتع. قال الأعشى: وفلاة كأنها ظهـر تـرس ليس إلا الرجيع فيها علاق يقول: لا تجد الإبل فيها علاقا إلا ما تردده من جرتها. وقال ابن عباد: العلق: معظم الطريق. والعلق: الذي تعلق به البكرة من القامة. يقال: أعرني علقك، أي: أداة بكرتك، قال رؤبة: قعقعة المحور خطاف العلق وقيل: البكرة نفسها والجمع أعلاق، قال: عيونها خزر لصوت الأعلاق الأعلاق أو العلق: الرشاء، والغرب، والمحور والبكرة جميعا، نقله اللحياني. قال: يقال: أعيرونا العلق فيعارون ذلك كله. وقال الأصمعي: العلق: اسم جامع لجميع آلات الاستقاء بالبكرة، ويدخل فيها الخشبتان اللتان تنصبان على رأس البئر ويلاقى بين طرفيهما العاليين بحبل، ثم يوتدان على الأرض بحبل آخر يمد طرفاه للأرض، ويمدان في وتدين أثبتا في الأرض، وتعلق القامة - وهي البكرة - في أعلى الخشبتين، ويستقى عليها بدلوين، ينزع بهما ساقيان، ولا يكون العلق إلا السانية وجملة الأداة من: الخطاف، والمحور، والبكرة، والنعامتين، وحبالها، كذلك حفظته عن العرب. أو هو الحبل المعلق بالبكرة، وأنشد ابن الأعرابي: كلا زعمت أنني مكفي وفوق رأسي علق ملوي وقيل: هو الحبل الذي في أعلى البكرة، وأنشد ابن الأعرابي أيضا: بئس مقام الشيخ بالكرامه

محالة صرارة وقامه وعلق يزقو زقاء الهامه قال: لما كانت القامة معلقة في الحبل جعل الزقاء له، وإنما الزقاء للبكرة. والعلق: الهوى والحب اللازم للقلب. وقال اللحياني: العلق: الهوى يكون للرجل في المرأة. وإنه لذو علق في فلانة، كذا عداه بفي. وقالوا في المثل: نظرة من ذي علق يضرب في نظرة المحب. قال ابن الدمينة: ولقد أردت الصبر عنك فعاقني علق بقلبي من هـواك قـديم وقد علقه، كفرح، وعلق به. وفي الصحاح، والعباب: علقها، وبها، وعلق حبها بقلبه علوقا بالضم وعلقا، بالكسر، وعلقا بالتحريك، وعلاقة بالفتح، أي: هويها. قال المرار الأسدي: أعلاقة أم الوليد بـعـدمـا أفنان رأسك كالثغام المخلس وقال كعب بن زهير رضي الله عنه: إذا سمعت بذكر الحب ذكرني هندا فقد علق الأحشاء ما علقا وقال ذو الرمة: لقد علقت مي بقلبـي عـلاقة بطيئا على مر الليالي انحلالها وقال اللحياني، عن الكسائي: لها في قلبي علق حب، وعلاقة حب، وعلاقة حب، قال: ولم يعرف الأصمعي: علق حب، ولا علاقة حب، إنما عرف علاقة حب، بالفتح، علق حب، بالتحريك. والعلق من القربة، كعرقها، وهو سير تعلق به، وقيل: علقها: ما بقي فيها من الدهن الذي تدهن به. وقيل: علق القربة: الذي تشد به ثم تعلق. وعرقها أن تعرق من جهدها، وقد تقدم. وعلق يفعل كذا مثل طفق، وأنشد الجوهري للراجز: علق حوضي نغر مكب وحمرات شربهن غب إذا غفلت غفلة يعب أي: طفق يرده، ويقال: أحبه واعتاده. وفي الحديث: فعلقوا وجهه ضربا أي: طفقوا، وجعلوا يضربونه. وعلق أمره أي: علمه. وقولهم في المثل: علقت معالقها وصر الجندب تقدم في حرف الراء. لم أجده في ص ر ر وكم من إحالات للمصنف غير صحيحة. وفي الصحاح: أصله أن رجلا انتهى الى بئر، فأعلق رشاءه برشائها ثم سار الى صاحب البئر، فادعى جواره، فقال له: وما سبب ذلك? قال: علقت رشائي برشائك، فأبى صاحب البئر، وأمره أن يرتحل، فقال: هذا الكلام، أي: جاء الحر ولا يمكنني الرحيل. زاد الصاغاني: يضرب في استحكام الأمر وانبرامه. وقال غيره: يقال ذلك للأمر إذا وقع وثبت، كما يقال ذلك للأمر إذا وقع وثبت، كما يقال: جف القلم فلا تتعن. وقال ابن سيده: يضرب للشيء تأخذه فلا تريد أن يفلتك. وقال الزمخشري: الضمير للدلو، والمعالق يأتي ذكرها. وعلقت المرأة علقا، أي: حبلت، نقله الجوهري. وعلقت الإبل العضاه، كنصر وسمع تعلق علقا: إذا تسنمتها، أي: رعتها من أعلاها كما في الصحاح، واقتصر على الباب الأول. ونقل الفراء عن الدبيريين: تعلق كتسمع. وقال اللحياني: العلق: أكل البهائم ورق الشجر، علقت تعلق علقا. وقال غيره: البهم تعلق من الورق، أي: تصيب، وكذلك الطير من الثمر. ومنه الحديث: أرواح الشهداء في حواصل طير خضر تعلق من ثمار الجنة يروى بضم اللام وفتحها، الأخير عن الفراء. قلت: ويروى تسرح وقد رواه عبيد بن عمير الليثي. وأورده أبو عبيد له في أحاديث التابعين. قال الأصمعي: تعلق، أي: تتناول بأفواهها. يقال: علقت تعلق علوقا، وأنشد للكميت يصف ناقته: أو فوق طاوية الحشى رملية إن تدن من فنن الألاءة تعلق

يقول: كأن قتودي فوق بقرة وحشية. قال ابن الأثير: هو في الأصل للإبل إذا أكلت العضاه، فنقل الى الطير. وعلقت الدابة، كفرح: شربت الماء فعلقت بها العلقة كما في الصحاح أي: لزمتها وقيل: تعلقت بها. والعلقة، بالضم: كل ما يتبلغ به من العيش. ومنه حديث أبي مالك - وكان من علماء اليهود - يصف النبي صلى الله عليه وسلم عن التوراة، فقال: من صفته أنه يلبس الشملة، ويجتزئ بالعلقة، معه قوم صدورهم أناجيلهم، قربانهم دماؤهم. يقال: ما يأكل فلان إلا علقة. وقال الأزهري: العلقة من الطعام والمركب: ما يتبلغ به وإن لم يكن تاما. وقال أبو حنيفة: العلقة: شجر يبقى في الشتاء تعلق به الإبل حتى تدرك الربيع. ونص كتاب النبات: تتبلغ به الإبل. وقال غيره: العلقة: نبات لا يلبث. وقد علقت الإبل تعلق علقا وتعلقت: أكلت من علقة الشجر. والعلقة: اللمجة وهو ما فيه بلغة من الطعام الى وقت الغداء كالعلاق، كسحاب وقد تقدم الاستشهاد له. ويقال: لم يبق عنده علقة أي: شيء. ويقال: أي بقية. وعلقة - محركة - ابن عبقر بن أنمار بن إراش بن عمرو بن الغوث: بطن من بجيلة. ومن ولده جندب بن

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR49.747 harf
عَلِقَ بِهِ 1 عَلِقَ بِهِ ذ , (S, Mgh, O, Msb, TA,) aor. عَلَقَ , (Msb,) inf. n. عَلَقٌ (S, O, Msb, KL, TA) and عَلقَةٌ (L, TA) [and app. عُلُوقٌ also, as will be seen from what follows]; and ↓ تعلّق, (S, MA, Mgh, O, Msb,) and ↓ اعتلق; (O, Msb, KL;) It hung to it; it was, or became, suspended to it: (so the first and last accord. to the KL, and the second accord. to the MA and common usage: [in
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR4.089 harf
عَلَقَ عَلَقَ U ( n. ac. عَلْق 1 , عُلُوْق 27 ) a. [ Min ], Browsed, nibbled, ate the leaves of ( the trees ). b. ( n. ac. عَلْق 1 ) [ Bi ], Reviled, abused. _ast; عَلِقَ عَلِقَ A ( n. ac. عَلَق 4 ) a. see supra (a) . b. [ Bi ], Was suspended, tied to; was hooked to; clung, adhered to; was attached to. c. [ 'Ala ], Was dependent, depended upon. d. ( n. ac. عُلُوْق 27 ), Was trapped,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR70.902 harf
علق عَلِقَ - يَعْلَقُ - عَلَقَة - عَلَقٌ - عَلَّقَ - يُعَلِّقُ - مُعَلَّق - مُعَلَّقَة عَلِقَ - يَعْلَقُ + كائن + بكائن أو شيء: يلتصق ويرتبط به بشكل مؤقت بوسيلة تعليق، ككلابة أو شوك أو خطاف أو ما شابه عَلَقَة: على وزن " فـَعـَلة" اسم فعل بمعنى مفعول من " عَلِقَ - يَعْلَقُ ": كائن أو شيء من فطرته أنه يعلق: يلتصق ويرتبط بكائن آخر بشكل مؤقت
Tamamını oku

Sîgalar(5)

Mücavir kökler57 mücavir (75 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نطف

    3 ortak ayet · Duvarda aşağı doğru akan sıvı damlasıdır

  2. مضغ

    2 ortak ayet · Et parçası

  3. خلق

    5 ortak ayet · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir

  4. طفل

    2 ortak ayet · Yeni doğan çocuktur

  5. ترب

    2 ortak ayet · Toprak demektir

  6. همد

    1 ortak ayet · Kuru

  7. أجل

    2 ortak ayet · İcl havuz demektir

  8. سمي

    2 ortak ayet · Ad verilen

  9. وفي

    2 ortak ayet · “Vefyü” düzlük yerde oluşan tümsek yer veya tepecikler…

  10. بلغ

    2 ortak ayet · İş ayakkabısı

  11. بهج

    1 ortak ayet · Behic çiçekli otlak yer demektir

  12. ميل

    1 ortak ayet · Eyik ağaç anlamındadır

Geçtiği ayetler(6)

  1. ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظَامًا فَكَسَوْنَا الْعِظَامَ …

    TutunanSonra nutfeyi bir kan pıhtısı haline getirdik. Derken o kan pıhtısını bir çiğnemlik et yaptık. Bir çiğnemlik et parçasını kemik olarak yarattık. Kemiklere de et giydirdik. Ve sonra onu apayrı bir yaratık yaptık. Yaratanların en güzeli olan Allah’ın şanı ne yücedir.

  2. ثُمَّ كَانَ عَلَقَةً فَخَلَقَ فَسَوَّى

    TutunanSonra kan pıhtısı olmuş; sonra, onu insan biçimine koyup yaratmış ve düzeltmiştir.

Sîga sayfası: كَالْمُعَلَّقَةِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعلق
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerربط, شبك, مسك, لزم
Zıt Kökقطع
Çekirdek Özet 1Bir nesnenin yukarıdan veya bir dayanağa asılarak tutunması, yapışması ve sarkması
Çekirdek Özet 2İnsanın yaratılışında rahme tutunma evresi ve askıda bırakılarak hakları engellenen durum
Çekirdek Özet 3Varoluşsal ve hukuki düzeyde bir dayanağa bağımlı olma, ilişiği kesilmeme ve askıda kalma durumu
Kritik Hata RiskiKökün sadece pıhtılaşmış kan olarak daraltılıp tutunma, yapışma ve asılı durma dinamizminin göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
علYükseklik, yukarıya yönelme, üstte bulunma veya bir şeyin üzerine çıkıp etki etme. Bu çekirdek علو kökünde fiziki ve manevi üstünlüğü, على kökünde üzerinde bulunma edatını, علم kökünde bilginin zihinde iz bırakıp yükselmesini, علن kökünde ise gizlilikten yukarıya ve açığa çıkmayı ifade eder.قYüksekte veya bir dayanakta sabitlenme, tutunma, kavranarak asılı kalma ve kuvvetle yapışma anlamı eklenerek hareketi bir noktaya raptetmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; görme, açığa çıkma, odaklanma, kaynakBir odağa yönelme, hedefe kilitlenme ve temas noktasını belirleme hareketidir.
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, bağlama, sevk etmeBir nesneyi diğerine raptetme, bağ kurma ve hareketin yönünü bir dayanağa çevirme işlevidir.
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır, tutunmaİki unsurun birbirine kenetlenmesi, bir hizada toplanması ve sınır noktasında sıkıca tutunmasıdır.
علقBir odağa yönelip (ع), bir rabıta vasıtasıyla bağlanarak (ل), bir noktada sıkıca kenetlenip asılı kalma (ق)Bir varlığın kendisinden daha yüksek veya müstakil bir dayanağa tutunarak boşlukta kalmaktan kurtulması ve ona bağımlı olarak asılması hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesnenin yukarıdaki bir yere veya bir çengele takılarak asılması, avın tuzağa takılıp kalması, su kuyusu makarasının düzeneğe asıldığı alet ve suya yapışıp kan emen sülük
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi Ebû Zübeyd el-Harmî bir aslanın pençelerinin avına kenetlenmesini anlatırken kökü avın pençeye takılıp kurtulamaması anlamında kullanmıştır: إذا علقت قرناً خطاطيف كفّه / رأى الموت في عينيه أسود أحمرا
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi Cerîr de yırtıcı kuşun veya yiğidin pençesinin hasmına saplanıp tutunmasını bu kökle tasvir etmiştir: إذا علقت مخالبه بقرن / أصاب القلب أو هتك الحجابا

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde علق kökü, fiziksel olarak bir yere yapışma, ilişilme, tutunma ve asılma anlam örgüsüyle geniş bir ortak mirasa dayanır. Kökün İbranicedeki soydaşı olan עלוקה kelimesi doğrudan sülük ve yapışkan asalak varlık için kullanılır. Benzer şekilde Süryanicede ʿaləqā biçimi yapışan su canlısını (sülüğü) ve kan emen yapıyı karşılar. Arapçada bu ilksel fiziksel yapı, hem kuyudan su çekme aletinin makaraya asıldığı bağ düzeneğini hem avın tuzağa takılmasını hem de rahim cidarına tutunan embriyonik evreyi ifade edecek şekilde gelişmiştir. Kökün taşıdığı koyu, pıhtılaşmış kan anlamı dahi kanın sıvı halden ayrılıp bir yüzeye veya kaba yapışkan biçimde tutunabilme vasfından neşet etmiştir. Dolayısıyla kök, tüm Sami katmanında dayanıksız bir unsurun başka bir gövdeye veya üst düzeneğe mekanik yahut organik olarak yapışması ana fikrini korur.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönعلقKuyunun makara aletinden avın ilmiğe takılmasına, sülükten rahme tutunan embriyoya kadar bir dayanağa asılma ve yapışma eylemi.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice עלוקה ve Süryanice ʿaləqāSülük, yapışan parazit ve asılıp tutunan canlı anlamında fonetik ve semantik tam örtüşme.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ortak morfem yapılarıBazı Çadik ve Berberi dillerinde tutunma ve yapışma bildiren ikili kök paralellikleri.Muhtemel

Kaynak David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Brown-Driver-Briggs; Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
علقAnlamlıAsılmak, tutunmak, yapışmakBir nesnenin yüksekteki bir yere bağlanarak sarkması, temas edip ayrılmaması.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
عقلAnlamlıBağlamak, alıkoymak, kavramakDeveyi kösteklemekten zihnin kavramları bağlayıp insanı yanlıştan alıkoymasına uzanan semantik bağ.Kur'an'da geçer; ortak bağlama çekirdeği.
لعقAnlamlıYalamak, dille almakParmaktaki veya kaptaki yapışkan maddeyi dil ile sıyırıp almak.Kur'an'da geçmez; yapışkanlık temasıyla örtüşür.
لقعAnlamlıFırlatmak, çarpmak, sokmakKuşun pislemesi, akrebin sokması veya sözü fırlatıp hedefi vurması.Kur'an'da geçmez; hedef kökle doğrudan zıt yönlü fırlatma hareketi.
قعلAnlamlıToplamak, büzmek, sertleşmekBir maddenin büzülüp katılaşması veya nesnelerin bir araya yığılması.Kur'an'da geçmez; nadir kullanım.
قلعAnlamlıSökmek, yerinden çıkarmak, koparmakTutunmuş veya çakılmış bir şeyi bulunduğu yerden zorla ayırmak.Kur'an'da geçer; kökün zıt hareketini taşır (tutunmanın tersi).

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
علقMerkezTutunma, asılma, yapışmaBir dayanağa bağımlı olarak asılı kalmak ve ona ilişilmek.Hem fiziki temas hem de yukarıdan aşağıya asılı durma hali esastır.
ربطKomşuBağlama, bitiştirmeİki nesneyi bir ip veya bağ ile birbirine bağlamak.علق kökündeki asılma ve temas zorunluluğu olmaksızın sadece sabitlemeyi içerir.
شبكKomşuBirbirine geçme, kenetlenmeUnsurların karmaşık ve çok yönlü şekilde birbirine geçmesi.علق tek bir yüzeye yapışma iken شبك karşılıklı örgüsel geçiştir.
مسكKomşuTutma, bırakmamaBir şeyi iradeyle veya güçle kavramak, elde tutmak.علق kökünde tutunan nesnenin bağımlılığı ve asılılığı ön plandadır.
لزمKomşuAyrılmama, gereklilikBir durumun veya nesnenin diğerinden hiç ayrılmaması.Mekanik asılma yerine mantıksal veya varoluşsal bitişikliği anlatır.
قطعZıtKesme, ayırma, koparmaBağlantıyı, teması ve asılı durma ilişkisini tamamen yok etme.Tutunma ve asılma bağının koparılıp ayrılması durumudur.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعلقBir yere asılmak, tutunmak, yapışmakHem fiziki yapışmayı hem havada asılı kalmayı hem de embriyonik tutunmayı kapsar.Kesin
LatinceAdhaerere, pendereYapışmak; asılı durmakAdhaerere yapışma ve temas yönünü, pendere ise askıda olma ve sarkma yönünü verir.Güçlü
İngilizceTo cling, to adhere, to suspendTutunmak, yapışmak, askıya almakCling organik tutunmayı, suspend ise hukuki ve fiziki askıda kalmayı karşılar.Kesin
AlmancaHaften, anhängen, schwebenYapışmak, asılı kalmak, askıda durmakHaften yüzeye yapışmayı, anhängen bir yere asılmayı, schweben belirsiz askıda oluşu anlatır.Güçlü
FransızcaS'accrocher, adhérer, suspendreTakılmak, yapışmak, askıya almakHem mekanik çengele takılmayı hem organik yapışmayı hem de kararsız bırakılmayı ifade eder.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary; Grimm Wörterbuch; Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
عَلَقَةً / الْعَلَقَةَEmbriyonik evre; rahim duvarına tutunan, asılı duran hücre kümesiİnsanın anne karnındaki yaratılış safhalarını anlatan bağlamlar: Hac 22:5, Mü'minûn 23:14, Mü'min 40:67, Kıyâme 75:38
عَلَقٍİnsanın ilk biyolojik başlangıç mayası; tutunan bir özVahyin ilk muhatabına insanın en zayıf ve bağımlı başlangıcını hatırlatan yaratılış bağlamı: Alak 96:2
كَالْمُعَلَّقَةِAskıda bırakılmış, ne evli ne boşanmış konumda terk edilmiş kadınEşler arası adaletin imkânsızlığı karşısında kadının haklarının askıya alınmasını yasaklayan hukuki bağlam: Nisâ 4:129

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamYaratılış ve tekvin deliliİnsanın hiçbir gücü yokken bir rahim cidarına tutunarak varlığa gelmesi, ilahi kudret ve inayet tartışmalarında delil kılınmıştır.Yokluktan varlığa geçişte mutlak bağımlılık ve acziyet vurgusu.
FıkıhAile hukuku ve nikâhın askıya alınmasıKocası tarafından ne tamamen sahiplenilen ne de boşanıp serbest bırakılan kadının hukuki statüsü tartışılmıştır.Hakların ve hukuki iradenin askıda (معلقة) bırakılmasının yasaklanması.
TefsirEmbriyolojik safhaların tahliliKlasik tefsirlerde pıhtılaşmış kan olarak açıklanan kavram, modern tefsirlerde rahim duvarına tutunan blastosist olarak izah edilmiştir.Kan pıhtısı şeklindeki statik tanımdan rahim duvarına yapışan dinamik tutunma anlamına geçiş.
HadisYaratılış evreleri ve nazarlık/tılsım yasaklarıHadislerde anne karnındaki kırkar günlük safhalar ve boyna asılan nazarlıkların yasaklanması bu kökle zikredilir.Boyna takılıp asılan şeylerin (تميمة) batıl inanç bağlamında reddi ve biyolojik evre tespiti.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık-Yaratıcı ilişkisiOntolojik bağımlılıkKibrin kırılmasıİnsanın köken olarak kendi kendine yetmediğini, bir yere tutunarak hayatta kaldığını hatırlatır.Kesin
İlmiEmbriyoloji ve biyolojiTutunma ve nidasyonGelişimin başlangıcıHücre topluluğunun rahme yerleşerek besin ve oksijen bağını kurmasını sağlar.Kesin
SiyasiHukuki statü ve vatandaşlıkBelirsizlikte bırakmamaHakların güvenceye alınmasıBir bireyin statüsünün askıda bırakılmasını önleyerek net bir aidiyet ve güvence kurar.Güçlü
İktisadiMülkiyet ve rehin hukukuRehin ve alacağa bağlanmaGüven ve akit emniyetiBir malın veya borcun bir teminata asılı kılınarak dolaşımının teminat altına alınması.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFizikte sarkaç hareketi, kimyada adhezyon kuvveti ve biyolojide nidasyonBir kütlenin sabit bir eksenden asılarak yerçekimine direnmesi veya farklı moleküllerin birbirine yapışması, kökün fiziksel çekirdeğiyle tam yapısal örtüşme gösterir.Kesin
Beşeri bilimlerHukukta muallak haklar ve askıda hükümsüzlükBir hukuki işlemin veya bireyin statüsünün sonuç doğurabilmesi için gerekli olan dayanağın henüz netleşmemesi veya askıda tutulması durumudur.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün klasik dönemdeki bazı dilsel kabuller sebebiyle yalnızca donmuş kan pıhtısı olarak anlaşılması ve biyolojik tutunma boyutunun ötelenmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamKök yalnızca embriyonun görüntüsünü değil, onun rahim cidarına tutunmasını, asılı durmasını, sülük gibi beslenmesini ve hukuki olarak askıda bırakılmayı kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerin mucizevi embriyolojik tasvirini anakronik biçimde tıbbi bir hataymış gibi göstermek veya kadının askıda bırakılması yasağındaki hukuki inceliği kaçırmak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ilk inen vahyinde (Alak 96:2) insanın varoluşsal başlangıcını tanımlaması ve yaratılış sürecindeki en kritik tutunma evresini bildirmesi açısından kurucu bir kavramdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnsanın anne karnındaki yaratılış merhalelerini tafsil eden ayetlerde (Hac, Mü'minûn, Kıyâme) ve aile hukukunda kadının mağdur edilmesini yasaklayan hüküm ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın kendi kendine yeten, bağımsız ve müstağni bir varlık olduğu vehmini yıkar; insanın varoluşunun başından itibaren bir dayanağa tutunmak zorunda olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir cismin üstteki bir dayanağa ilişilerek asılması, yapışması ve sülük gibi kan emerek tutunması.
  • Soyut anlamBir varlığın varoluşunu veya hükmünü sürdürebilmek için bir üst merkeze bağımlı olması, neticelenmemiş belirsizlikte askıda kalması.
  • Sistematik karşılıkOntolojide mutlak acziyet ve bağımlılık; biyolojide nidasyon; hukukta askıda bırakılmanın nehyedilmesi.
  • LaTeX modeliA→ κ S  ⟹  {Φ(A∣S),eg˘er κ>0Ω,eg˘er κ→0
  • LaTeX açıklamasıModelde A bağımlı varlığı veya insan embriyosunu, S dayanağı (rahim duvarı veya hukuki koruma çatısını), κ ise tutunma katsayısını temsil eder. Eğer tutunma gerçekleşirse (κ>0), A varlığı S dayanağına bağlı olarak fonksiyonel gelişime (Φ) kavuşur. Eğer bağ kopar veya askıda bırakılarak belirsizleşirse (κ→0), varlık düşüşe ve hükümsüzlüğe (Ω) mahkûm olur.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع