عمد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-م-د4 sîga, 78 mücavir kök, 7 ayet, 7 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.لقيمُتَعَمِّدًاجزيتَعَمَّدَتْعمدأرمكعبقتلميدوبلعَمَدٍصوم

KökSîga 4Ayet 7Sure 7Mücavir 78

▶ Ağı aç (3B)

عمد

ع - م - د

KÖK
  • 7 geçiş
  • 7 ayet
  • 4 sîga
  • 12 sözlük

Direk demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Direk demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR7.144 harf
باب العين والدّال والميم معهما ع د م، ع م د، د ع م - م ع د - د م ع - مستعملات م د ع مهملة عدم: العَدَمُ: فقدانُ الشيء وذهابه، والعُدْمُ لغة. إذا أرادوا التثقيل فتحوا العين، وإذا أرادوا التخفيف ضمُّوها. عَدِمْتُ فلاناً أَعْدَمُهُ عَدَماً، أي: فقدته أفقده فقداً وفقداناً، أي: غاب عنك بموت أو فقدٍ لا يقدر عليه. وأَعْدَمَهُ الله مني كذا، أي: أفاتَه. ورجلٌ عديمٌ لا مالَ له، وقد عَدِمَ مالَه وفَقَدَهُ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.582 harf
العَمودُ: عَمودُ البيت؛ وجمع القلَّة أعمِدَةٌ، وجمع الكثرة عَمَدٌ وعمدٌ. وقرئ بهما قوله تعالى: "في عُمُدٍ مُمَدَّدَةٍ" يقال: خِباءٌ معَمَّدٌ. وسطعَ عَمود الصبح. والعِمادُ: الأبنية الرفيعة، تذكَّر وتؤنَّث. قال الشاعر عمرو بن كلثوم: ونحن إذا عِمادُ الحيِّ خـرَّتعلى الأحفاضِ نمنع من يلينا والواحدة عِمادَةٌ. وفلانٌ طويلُ العِمادِ، إذا كان منزله مَعْلَماً لزائريه. وعَمَدْتُ للشيء أعْمِدُهُ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok15.197 harf
باب العين والدال مع الميم عدم ، عمد ، دمع ، معد ، دعم ، مدع : مستعملات . عدم : قال الليث : العَدَم : فِقدان الشيء وذهابه . يقال : عَدِمته أعدَمه عدماً . والعُدْم لغة فيه . قال : ورأيناهم إذا ثَقَّلوا قالوا : العَدَم وإذا خففوا قالوا : العُدْم ، ورجلٌ عَدِيم : لا مال له . وأعْدَمَ الرجل : صار ذا عَدَم قال : ويقول الرجل لحبيبه : عَدِمْتُ فقدك ولا عدمت فضلك ولا أعدَمَني الله فضلك أي لا أذهَبَ عنّي
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR15.990 harf
(باب العين والميم وما يثلثهما) (عمن) العين والميم والنون ليس بأصل، وفيه عُمان: بلد. ويقولون أعْمَن، إذا أتى عُمَان. قال: فإن تُتْهِمُوا أُنْجِد خلافاً عليكُم *** وإن تُعمِنُوا مستحقِبي الشَّرِّ أُعرِقِ([1]) (عمه) العين والميم والهاء أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على حَيرة وقِلّة اهتداء. قال الخليل: عَمِهَ الرّجل يَعْمَهُ عَمَهاً، وذلك إذا تردَّد لا يدرِي أين يتوجَّه. قال الله: {وَيَذَرُهُم فِي
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.236 harf
- العمد: قصد الشيء والاستناد إليه، والعماد: ما يعتمد. قال تعالى: ﴿إرم ذات العماد﴾ [الفجر/7]، أي: الذي كانوا يعتمدونه، يقال: عمدت الشيء: إذا أسندته، وعمدت الحائط مثله. والعمود: خشب تعتمد عليه الخيمة، وجمعه: عمد وعمد. قال: ﴿في عمد ممددة﴾ [الهمزة/9]، وقرئ: ﴿في عمد﴾ (وهي قراءة شعبة وحمزة والكسائي وخلف. انظر: الإتحاف ص 443؛ والإقناع لابن الباذش 2/814)، وقال: ﴿بغير عمد ترونها﴾ [الرعد/2]، وكذلك ما يأخذه
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.321 harf
ع م د أنت عمدتنا أي الذي نعمده لحوائجنا‏.‏ ويقال‏:‏ الزم عمدتك أي قصدك وفلان معمود مصمود أي مقصود بالحوائج‏.‏ وعمده واعتمده وتعمده وهو عميد قومه وعمود حيّه أي قوامهم‏.‏ قالت أخت حجر بن عدي الكنديّ عمة امريء القيس ترثي حجراً‏:‏ فإن تهلك فكلّ عمود قوم من الدنيا إلى هلك يصير ويقال للظّهر‏:‏ عمود البطن‏.‏ ويقال لأصحاب الأخبية‏:‏ هم أهل عمود وأهل عماد وأهل عمدٍ‏.‏ ويقال‏:‏ لكلّ أهل عمود نوًى أي
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR11.437 harf
العَمْدُ: ضدّ الخطإِ في القتل وسائر الجنايات. وقد تَعَمَّده وتعمِد له وعَمَده يعْمِده عَمْداً وعَمَدَ إِليه وله يَعْمَّد عمداً وتعمَّده واعتَمَده: قصده، والعمد المصدر منه. قال الأَزهري: القتل على ثلاثة أَوجه: قتل الخطإِ المحْضِ وهو أَن يرمي الرجل بحجر يريد تنحيته عن موضعه ولا يقصد به أَحداً فيصيب إِنساناً فيقلته، ففيه الدية على عاقلة الرامي أَخماساً من الإِبل وهي عشرون ابنة مَخاض، وعشرون ابنة
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR508 harf
* ع م د * * العَمُودُ * عمود البيت وجمعه في القلة * أعْمِدَةٌ * وفي الكثرة * عَمَدٌ * بفتحتين و * عُمُدٌ * بضمتين وقرئ بهما قوله تعالى ﴿في عُمُدٍ ممددة﴾ وسطع * عَمُود * الصبح و * العِمَادُ * بالكسر الأبنية الرفيعة تذكر وتؤنث والواحدة عِمَادَة و * عَمَدَ * للشيء قصد له أي * تَعَمَّد * وهو ضد الخطأ و * عَمَدَ * الشيء * فانْعَمَدَ * أي أقامه بعماد يعتمد عليه وبابهما ضرب و * عَمُود * القوم و *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR10.437 harf
العمود، كصبور، م، وهو الخشبة القائمة في وسط الخباء ج: أعمدة، في القلة، وعمد، محركة، وعمد بضمتين، وبضم فسكون، تخفيفا، الثلاثة في القلة. وفي اللسان: العمد: اسم للجمع، ويقال: كل خباء معمد. وقيل: كل خباء كان طويلا في الأرض، يضرب على أعمدة كثيرة، فيقال لأهله: عليكم بأهل ذلك العمود، ولا يقال: أهل العمد، وأنشد: وما أهل العمود لنا بأهل ولا النعم المسام لنا بمال وقال
Maddenin bağlantısı

العمود، كصبور، م، وهو الخشبة القائمة في وسط الخباء ج: أعمدة، في القلة، وعمد، محركة، وعمد بضمتين، وبضم فسكون، تخفيفا، الثلاثة في القلة. وفي اللسان: العمد: اسم للجمع، ويقال: كل خباء معمد. وقيل: كل خباء كان طويلا في الأرض، يضرب على أعمدة كثيرة، فيقال لأهله: عليكم بأهل ذلك العمود، ولا يقال: أهل العمد، وأنشد: وما أهل العمود لنا بأهل ولا النعم المسام لنا بمال

وقال في قوله النابغة: يبنون تدمر بالصفاح والعمد قال: العمد: أساطين الرخام. وأما قوله تعالى: إنها عليهم مؤصدة، في عمد ممددة. قرئت في عمد، وهو جمع عماد، وعمد وعمد كما قالوا: إهاب وأهب وأهب. ومعناه: أنها في عمد من النار، نسب الأزهري هذا القول إلى الزجاج. وقال الفراء: العمد والعمد جميعا: جمعان للعمود، مثل أديم وأدام وأدم، وقضيم وقضم وقضم. وفي المصباح: العمود معروف، والجمع: أعمدة، وعمد، بضمتين، وبفتحتين، والعماد ما يسند به والجمع عمد، بفتحتين. قال شيخنأ: فالعمد، محركة، يكون جمعا لعمود، ولعماد، وهذا لم ينبهوا عليه. وقوله تعالى: خلق السموات بغير عمد ترونها قال الفراء: فيه قولان: أحدهما أنه خلقها مرفوعة بلا عمد، ولا تحتاجون مع الرؤية إلى خبر، والقول الثاني أنه خلقها بعمد لا ترون تلك العمد، وقيل: العمد التي لا ترى: قدرته. واحتج الليث بأن عمدها جبل قاف المحيط بالدنيا، والسماء مثل القبة أطرافها على قاف من زبرجدة خضراء، ويقال: إن خضرة السماء من ذلك الجبل. والعمود: السيد المعتمد عليه في الأمور، أو المعمود إليه، كالعميد، ومنه قول الأعشى: حتى يصير عميد القوم متكئا بالراح يدفع عنه نسوة عجل والجمع عمداء. وكذلك العمدة، الواحد والاثنان، والجمع، والمذكر والمؤنث لفيه سواء ويقال للقوم: أنتم عمدتنا الذين يعتمد عليهم، وهو عميد قومه، وعمود حيه. وقال النضر: العمود من السيف: شطيبته التي في متنه إلى أسفله، وربما كان للسيف ثلاثة أعمدة في ظهره، وهي الشطب، والشطائب. وعن ابن الأعرابي: العمود: رئيس، كذا في النسخ. وفي التكملة: رسيل العسكر، كالعماد، بالكسر، والعمدة والعمدان، بضمهما وهو الزوير. وفي حديث عمر بن الخطاب رضي الله عنه أيما جالب جلب على عمود بطنه فإنه يبيع كيف شاء ومتى شاء . قال الليث: العمود من البطن: شبه عرق يمتد من لدن الرهابة بالضم، إلى دوين السرة في وسطه، يشق من بطن الشاة. أو عمود البطن: الظهر، لأنه يمسك البطن ويقويه، فصار كالعمود له. وبه فسر أبو عمرو الحديث المتقدم. وقال أبو عبيد: عندي أنه كنى بعمود بطنه عن المشقة والتعب، أي أنه يأتي به على تعب ومشقة وإن لم يكن على ظهره، إنما هو مثل. والجالب: الذي يجلب المتاع إلى البلاد، يقول: يترك وبيعه لا يتعرض له، حتى يبيع سلعته كما شاء، فإنه قد احتمل المشقة والتعب في اجتلابه، وقاسى السفر والنصب. قال الليث: والعمود من الكبد: عرق يسقيها، وقيل: عمود الكبد: عرقان ضخمان جنابتي السرة، يمينا وشمالا، ويقال: إن فلانا لخارج عموده من كبده من الجوع: عن ابن شميل. والعمود، من السنان: ما توسط شفرتيه من عيره الناتئ في وسطه. والعمود، من الأذن: معظمها وقوامها التي ثبتت عليه، وقيل عمود الأذن: ما استدار فوق الشحمة. والعمود: الحزين الشديد الحزن، يقال: ما عمدك، أي ما أحزنك. والعمود، من الظليم: رجلاه وهما عموداه. والعمود من البئر: قائمتاه تكون عليهما المحالة. وعمود السحر: الوتين، وبه فسر قولهم: إن فلانا لخارج عموده من كبده من الجوع. والعماد، بالكسر: الأبنية الرفيعة، جمع عمادة، يذكر ويؤنث، قال الشاعر: ونحن إذا عماد الحي خرت على الحفاض نمنع من يلينا

وقوله تعالى: إرم ذات العماد قيلك معناه ذات الطول، وقيل ذات البناء الرفيع المعمد. وجمعه: عمد. وقال الفراء: ذات العماد: أنهم كانوا أهل عمد ينتقلون إلى الكلإ، حيث كان، ثم يرجعون إلى منازلهم. وقال الليث: يقال لأصحاب الأخبية الذين لا ينزلون غيرها: هم أهل عمود، وأهل عماد. وعن المبرد: هو طويل العماد، إذا كان معمدا، أي طويلا، وفلان طويل العماد، منزله معلم لزائريه وفي حديث أم زرع زوجي رفيع العماد أرادت عماد بيت شرفه. والعرب تضع البيت موضع الشرف في النسب والحسب. وعمده يعمده عمدا: دعمه وأقامه بعماد، والعماد ما أقيم به، كأعمده فانعمد، ذكره يعقوب في البدل، وهو مطاوع الثلاثي، كانكسر وانجبر، لا الرباعي، على ما عرف في اصطلاحه، قاله شيخنا. والعمود الذي تحامل الثقل عليه من فوق السقف يعمد بالأساطين المنصوبة. وعمد للشيء وعمد إليه، وعمده، من حد ضرب، كما صرح به أرباب الأفعال. ولا عبرة بإطلاق المصنف على ما اصطلحه، وبه جزم عياض في المشارق والفيومي في المصباح عمدا، بالفتح، وعمدا، محركة، وعمادا، بالكسر، وعمدة، بالضم، كلها في شرح الفصيح للمطرز. وزادوا: عمودا، بالضم، على القياس، ومعمدا، مصدر ميمي، الأول من نوادر ابن الأعرابي، والثاني من شرح ابن عرفة لشعر ديوان سحيم، كذا في شرح اللبلى على الفصيح: قصده، وزنا ومعنى وتصريفا، في كونه يتعدى بنفسه، وباللام، وبإلى، كتعمده وتعمد له، واعتمده. قال الأزهري: العمد ضد الخطإ في القتل وسائر الجنايات. والقتل على ثلاثة أوجه: قتل الخطإ المحض، والعمد المحض، وشبه العمد. وعمد المرض فلانا: أضناه وأوجعه، قال الشاعر: ألا م، لهم آخر الليل عامد معناه: موجع. روى ثعلب أن ابن الأعرابي أنشده لسماك العاملي: ألا من شجت ليلة عامده كما أبدا لـيلة واحـدة قال الأزهري: أي ممضة موجعة. وعمده المرض يعمده: فدحه، عن ابن الأعرابي، ومنه اشتق القلب العميد. وعمده يعمده: أسقطه، قال: ودخل أعرابي على بعض العرب، وهو مريض، فقال له: كيف تجدك? فقال: أما الذي يعمدني فحصر وأسر. ويقال للمريض: معمود. وعمده ضربه بالعمود. وعمده يعمده: ضرب عمود بطنه. وعمده: أحزنه، وهذا، والذي قبله من حد نصر. وعمد عيله، كفرح: غضب كعبد، حكاه يعقوب في المبدل. وقال الأزهري: هو العمد والأمد. وقال الغنوي: العمد والضمد: الغضب. وعن ابن بزرج: يقال: حلس به، وعرس به، وعمد به، ولزب به، إذا لزمه. وعمد البعير: انفضخ داخل سنامه من الركوب، وظاهره صحيح فهو بعير عمد، وهي بهاء. وقيل عمد البعير، إذا ورم سنامه من عض القتب والحلس وانشدخ، ومنه قيل: رجل عميد ومعمود. وعمد الثرى يعمد عمدا: بلله المطر، فهو عمد: تقبض، وتجعد، وندى، وتراكب بعضه على بعض، فإذا قبضت منه على شيء تعقد واجتمع من ندوته، قال الراعي يصف بقرة وحشية: حتى غدت في بياض الصبح طيبة ريح المباءة تخدي والثرى عمـد

أراد: طيبة ريح المباءة، وقال أبو زيد: عمدت الأرض عمدا، إذا رسخ فيها المطر إلى الثرى حتى إذا قبضت عليه في كفك تعقد وجعد لندوته. وقال النضر: عمدت أليتاه من الركوب: ورمتا واختلجتا، وفي بعض الأمهات: خلجتا ويقال: هو عمد الثرى، ككتف، أي كثير المعروف، عن أبي زيد وشمر. وأنا أعمد منه، أي أتعجب، وقيل: أعمد بمعنى أغضب، من قولهم عمد عليه، إذا غضب. وقيل: معناه أتوجع وأشتكي، من قولهم: عمدني الأمر فعمدت: أوجعني فوجعت. ورجل معمود وعميد، ومعمد كمعظم: المشغوف الذي هده العشق وكسره، وقيل: الذي بلغ به الحب مبلغا، شبه بالسنام الذي انشدخ انشداخا. ويقال للمريض: معمود، ويقال له: ما يعمدك? أي ما يوجعك.? والعمدة، بالضم: ما يعتمد عليه أي يتكأ ويتكل، واعتمدت على الشيء: اتكأت عليه، واعتمدت عليه في كذا، أي اتكلت عليه. والعمد، كعتل، والعمدان، والعمداني، والمعمد، كمكرم: الشاب الممتلئ شبابا، وقيل: هو الضخم الطويل. وهي أي الانثى من كل واحد منها بهاء. والمعمودية، هكذا في سائر النسخ، بتشديد الياء التحتية، ومثله في التكملة، والصواب تخفيفها، كما في العناية. وقال الصولي في شرح ديوان أبي نواس: إن لفظ معمودية معرب: معموذيت، بالذال المعجمة، ومعناها: الطهارة وهو: ماء أصفر للنصارى يقدس بما يتلى عليه من الإنجيل يغمسون فيه ولدهم معتقدين أنه تطهير له، كالختان لغيرهم. وفي العناية في أثناء البقرة: وإن صبغة الله هناك في مقابلة ما كانت النصارى تفعله في أولادها، على أحد الوجوه. أشار له شيخنا. ويقال استقاموا على عمود رأيهم أي على وجه يعتمدون عليه، وهو مجاز. وفعلته عمدا على عين، وعمد عين، أي بجد ويقين، قال خفاف ابن ندبة: وإن تك خيلي قد أصيب صميمها فعمدا على عين تيممت مالكـا

قال الصاغاني: وهذا فيه احتراز ممن يرى شبحا، فيظنه صيدا فيرميه، فإنه لا يسمى عمد عين، لأنه تعمد صيدا على ظنه. قال شيخنا: وهذه دقيقة. ووادي عمد، بفتح فسكون بحضرموت اليمن. وعمدت السيل تعميدا: سددت وجه جريته بتراب ونحوه كالحجارة حتى يجتمع في موضع. نقله الصاغاني. ويقال اعتمد فلان ليلته، إذا ركب يسري فيها، نقله الصاغاني. والمعمد، كمكرم: الطويل، عن المبرد، كالعمدان، كجلبان، والجمع: عمدانيون. وامرأة عمدانية: ذات جسم وعبالة. ويقال كل خباء معمد، وهو كمعظم، بمعنى منصوب بالعماد. ويقال: وشى معمد، وهو ضرب منه على هيئة العمدان. وأهل العماد: أهل الأخبية وهم الذين لا ينزلون غيرها. ويقال لهم أهل العمود أيضا. قاله الليث. أو أهل العماد: أهل الأبنية العالية الرفيعة، وقد تقدم. وغور العماد: ع لبني سليم في ديارهم. وعماد الشبى، بكسر العين وفتح الشين المعجمة، والموحدة وألف مقصورة: ع بمصر، هكذا نقله الصاغاني. والعمادية، بالكسر: قلعة شمالي الموصل حصينة، يسكنها الأكراد. وعمود غريفة، بكسر الغين وفتحها وسكون الراء وفتح التحتية والفاء: جبل في أرض غني بن يعصر. وعمود المحدث على صيغة اسم مفعول: ماء لمحارب بن خصفة. وعمود سوادمة أطول جبل بالمغرب، هكذا في النسخ. وفي التكملة: ببلاد العرب. وعمود الحفيرة: ع آخر. وعمود البان، وعمود السفح: جبلان طويلان، لا يرقاهما إلا طائر لعلوهما. ومن ذلك قولهم: العقاب يبيض في رأس عمود، والمراد به الجبل المستدق المصعد في السماء. وعمود الكود: ماء لبني جعفر، وهو جرور أنكد. ومما يستدرك عليه: أعمد الشيء: جعل تحته عمدا. والعميد: المريض لا يستطيع الجلوس، من مرضه، حتى يعمد من جوانبه بالوسائد، أي يقام. وفي حديث الحسن، وذكر طالب العلم: وأعمدتاه رجلاه، أي صيرتاه عميدا. وهو على لغة من قال أكلوني البراغيث، وهي لغة طيئ. والعمود، العصا، قال أبو كبير الهذلي: يهدي العمود له الطريق إذا هم ظعنوا ويعمد للطريق الأسهل

واعتمد عليه في الأمر: تورك، على المثل. والاعتماد: اسم لكل سبب زاحفته. والعمد، محركة: أساطين الرخام. وعمود اللسان: وسطه طولا. وعمود القلب كذلك. ومن ذلك قولهم: اجعل ذلك عمود قلبك. وهو مذكور في عمود الكتاب: في فصه ودائرة العمود، فيالفرس:التي في مواضع القلادة، والعرب تستحبها. وعمود الامر: قوامه الذي لا يستقيم إلا به. وعمود الصبح: ما تبلج من ضوئه، وهو المستظهر منه، وسطع عمود الصبح، على التشبيه بذلك. وعمود النوى: ما استقامت عليه السيارة من نيتها، على المثل. وعمود الإعصار: ما يسطع منه في السماء، أو يستطيل على وجه الأرض. وعميد الأمر: قوامه. والزم عمدتك: قصدك. وفلان معمود مصمود، أي مقصود بالحوائج. وعميد الوجع: مكانه. والعمد، محركة، ورم ودبر، يكون في الظهر. وفي حديث عمر أن نادبته قالت: واعمراه: أقام الأود، وشفى العمد. أرادت به أنه أحسن السياسة. وناقة عمدة. كسرها ثقل حملها. والعمدة، بالكسر: الموضع الذي ينتفخ من سنام البعير وغاربه. وعمد الخراج، كفرح، عمدا، إذا عصر قبل أن ينضج فورم ولم تخرج بيضته. وهو الجرح العمد. والعمود: قضيب الحديد. وفي كلامهم: أعمد من كيل محق، وروى عن أبي عبيد: محق، بالتشديد. معناه هل أزيد على أن محق كيلى. وقول أبي جهل في بدر: أعمد من سيد قتله قومه، أي هل زاد علي هذا? أي هل كان إلا هذا، أي أن هذا ليس بعار، ومراده بذلك أن يهون على نفسه ما حل به من الهلاك، قال ابن ميادة، ونسبه الأزهري لابن مقبل: تقدم قـيس كـل يوم كـريهة ويثنى عليها في الرخاء ذنوبها وأعمد من قوم كفاهم أخوهـم صدام الأعادي حيث فلت نيوبها يقول: زدنأ على أن كفينا إخوتنا. وعمودان: اسم موضع، قال حاتم الطائي: بكيت وما يبكيك من دمنة قـفـر بسقف إلى وادي عمودأن فالغمر وعن الليث: عمدان: اسم جبل أو موضع قال الأزهري: أراه أراد: غمدان، بالغين فصحفه كتصحيفه يوم بعاث. وعمدان، بالكسر: موضع، ذكره ابن دريد. وذو يعمد كيضرب قرية باليمن. هكذا ضبطها التقي الفاسي، قال: كان بها بطال بن أحمد الركبي أحد محدثي اليمن، وشارح البخارى.

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR25.602 harf
عَمَدَهُ 1 عَمَدَهُ ذ , (S, A, O, L, Msb, K,) aor. عَمِدَ , (L,) inf. n. عَمْدٌ; (L, Msb;) and ↓ اعمدهُ; (Msb, K;) He stayed it, propped it up, or supported it; (S, A, O, L, Msb, K;) namely, a wall, (A, L, Msb,) or other thing; (S, O, L;) i. q. دَعَمَهُ: (A, L, Msb:) or ↓ اعمده, [and app. sometimes عَمَدَهُ, (see مَعْمُودٌ,) and in a similar manner ↓ عمّدهُ is expl. by Golius, as on the authority
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok36.582 harf
عمد عَمَدَ - يَعْمِدُ - عَمُوْد - عَمَد - عِمَاد تَعَمَّدَ - يَتَعَمَّدُ - مُتَعَمِّد عَمَدَ - يَعْمِدُ + كائن + على كائن: يتوجه إليه مباشرة ومن أقرب طريق: يتحرك الشيء أو الأمر بحيث يشكل مساره مع سطح الجسم الآخر عمودا أي زاوية قائمة عَمَدَ - يَعْمِدُ + كائن + في أمر: يفعله في سبق إصرار وعزم: يتجه إليه بإرادته وعزمه مباشرة ومن أقرب طريق ومن
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler78 mücavir (99 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. أرم

    1 ortak ayet · Dikili taş, anıt demektir

  2. كعب

    1 ortak ayet · Topuk demektir

  3. صيد

    1 ortak ayet · Av

  4. ميد

    1 ortak ayet · Sallar

  5. جزي

    2 ortak ayet · Ceze’e (hemze ile) bir şeyin parçası, bozulmadan bütünden…

  6. ذو

    2 ortak ayet · Sahip

  7. وبل

    1 ortak ayet · Odun demeti demektir

  8. سلف

    1 ortak ayet · Boynun üst tarafıdır

  9. قتل

    2 ortak ayet · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  10. بثث

    1 ortak ayet · Rüzgarın esmesi sonucu etrafa dağılan toz anlamından gelmiş…

  11. لقي

    2 ortak ayet · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır

  12. صوم

    1 ortak ayet · “Sume” damga demektir

Geçtiği ayetler(7)

  1. اللَّهُ الَّذِي رَفَعَ السَّمَوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ …

    DireklerAllah O’dur ki; gökleri gördüğünüz gibi yükseltmiş, sonra Arş’a hükmetmiştir. Güneşi ve ayı buyruğu altına almıştır. Bunların her biri belli bir süreye kadar hareket edecektir. İşleri yürütür. Rabbınızla karşılaşacağınıza kesin olarak inanmanız için ayetleri uzun uzun açıklar.

  2. خَلَقَ السَّمَوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا وَأَلْقَى فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ …

    DireklerGökleri, gördüğünüz gibi direksiz olarak yaratmış, sizi sarsar diye yere ağır baskılar koymuş, orada her türlü canlıyı yaymıştır. Biz, gökten su indirip orada her sınıf bitkiler yetiştirmişizdir.

  3. فِي عَمَدٍ مُمَدَّدَةٍ

    DireklerUzatılmış sütunlar arasında.

Sîga sayfası: مُتَعَمِّدًا

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعمد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerقصد, نوى, سند, عزم
Zıt Kökخطأ
Çekirdek Özet 1Ağır bir yükü taşımak üzere dikilen sağlam direk ve bir şeye dayanıp doğrulma
Çekirdek Özet 2Zihnin ve iradenin kararlı biçimde hedefe dikilmesi, taammüt ve bilinçli yöneliş
Çekirdek Özet 3Bir yapıyı veya eylemi ayakta tutan kurucu dayanak, hükmün meşruiyet ve mesuliyet temeli
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel sütuna veya sadece hukuki kasıt kavramına indirgeyerek taşıyıcı dayanak ile iradi yöneliş arasındaki ontolojik bağı koparmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عمKuşatma, yayılma, bir alanı bütünüyle kaplama, kütlevi yoğunluk ve derinlik kazanma; nitekim عمر imar ve yerleşimle kaplamayı, عمق aşağıya doğru yoğun derinliği, عمل enerjinin fiile bürünmesini, عمم ise genellik ve bütünü sarmayı ifade ederدEklenen د harfinin kapı, sınır, sebat ve duruş imgesiyle yaygın kütlevi yoğunluk tek bir dikey eksende sabitlenmiş; yayılma hâlindeki güç bir yükü taşımak üzere dikey bir dayanağa ve amaca kilitlenen doğrusal bir iradeye dönüştürülmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; görme, bilme, kaynakAlgının odaklanması, bilincin uyanışı ve hedefin açıkça tespit edilmesi
مSu; akış, çokluk, derinlikTaşıyıcı kütle, gücün toplanması ve hacimli bir yükün varlığı
دKapı; giriş, geçiş, hareketSınır çekme, geçişi sabitleme, eşik oluşturma ve mukavemet gösterme
عمدKaynaktan çıkan bilincin kütlevi bir gücü tek bir eşikte ve eksende dikey olarak sabitlemesiBilinçli bir gayenin ağır bir yükün altına girerek dikey biçimde yükselmesi, sarsılmaz bir dayanak teşkil etmesi ve doğrudan hedefe yönelmesi hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇadırın tavanını havada tutan ve ağırlığı yere aktaran ahşap veya demir orta direk; bir nesneyi devrilmekten korumak için altına konan destek ve dayanak
Cahiliye şiiri kullanımıİmruülkays’ın halası olan Ühtü Hucr b. Adiy el-Kindî kardeşinin ardından yaktığı ağıtta kavmin reisi ve dayanağı anlamında bu kökü şöyle zikreder: فَإِنْ تَهْلِكْ فَكُلُّ عَمُودِ قَوْمٍ / مِنَ الدُّنْيَا إِلَى هَلَكٍ يَصِيرُ
Erken Arapça kullanımÇöl bedevilerine çadır direklerine bağlı göçebe yaşamları sebebiyle أهل عمود veya أهل عماد denilmiştir; toplumun sığınağı olan liderler için فلان رفيع العماد tabiri, cinayet ve eylemlerde ise şüpheye yer bırakmayan bilinçli kastı belirtmek üzere عمد عيني ifadesi kullanılmıştır

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde عمد kökü, dikey doğruluk, ayakta durma, sebat etme ve sarsılmaz bir temel teşkil etme semantik ekseninde yer alır. Proto-Sami biçim olan *ʿ-m-d, İbranicede עָמַד (ʿāmad) fiiliyle "ayakta durmak, dikilmek, sebat etmek, devam etmek", עַمּוּد (ʿammūd) ismiyle ise doğrudan "direk, sütun" anlamlarını karşılar. Aramice ve Süryanicede ܥܡܕ (ʿmad) kökü dikey bir hareketle derinliğe inme veya sabit bir duruş kazanma yönünde özelleşmiş; Hristiyan terminolojisinde suya dikey daldırma ritüeli (vaftiz) için bu kök türetilmiştir. Arapçada ise kök hem nesneyi ayakta tutan dikey fiziksel dayanak (عمود, عماد) hem de nefsin tereddütsüz bir kararlılıkla hedefe doğrulması ve niyetin bir amaca kilitlenmesi (عمد) şeklinde çift yönlü bir soyutlama kazanmıştır. Fiziksel direğin çatıyı sarsıntıdan koruması gibi, iradi kasıt da eylemi tesadüf ve hatadan koruyan zihni omurgadır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇadır direğinden kastî iradeye geçişFiziksel olarak bir yapıyı taşıyan dikey eksen (عمود), zihinsel düzlemde hedefe dikilen kararlı niyete (عمد) dönüşmüştürKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice עָמַد (ʿāmad) ve עַمּوּד (ʿammūd)Dikey duruş, sebat, devamlılık ve sütun anlamları ortak Sami mirası olarak korunmuşturKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik dikey taşıyıcı köklerMısır hiyerogliflerinde djed sütunu gibi dikilme ve dayanma sembolleriyle morfolojik olmasa da kavramsal örtüşme taşırMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عمدAnlamlıDirek dikmek, kastetmekBir nesneye dayanak olmak veya bir hedefe dosdoğru yönelmekHedef kök; Kur'an'da geçer
عدمAnlamlıYokluk, yitirme, yoksunlukVarlığın veya dayanağın ortadan kalkması, desteğini yitirip kaybolmaKarşıt yönelim; Kur'an'da geçmez
معدAnlamlıÇekip koparma, sertleşmeBir şeyi yerinden kuvvetle çekmek, bedenin veya yerin sertleşmesiFiziksel sertlik ilgisi; Kur'an'da geçmez
مدعAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel veya anlam aktarımı zayıf kabul edilmiştirKök olarak oluşmayan; Kur'an'da geçmez
دعمAnlamlıDesteklemek, payanda vurmakEğilen bir duvarın veya nesnenin altına eğik destek koyarak düşmesini engellemekAnlamca tam eş eksenli destek; Kur'an'da geçmez
دمعAnlamlıGözyaşı akıtmakSıvının göz pınarından damla damla süzülüp akmasıFiziksel akış; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عمدMerkezDayanak ve kasıtBir amaca dikey bir kararlılıkla kilitlenme ve sarsılmaz dayanak teşkil etmeHem taşıyıcı sütun hem de planlı, taammüden yapılan irade
قصدKomşuYönelme ve itidalBir yöne doğru aşırılığa kaçmadan orta yolu bularak yönelmeعمد kökündeki taşıyıcı ağırlık ve sarsılmaz ısrar vurgusu قصد kökünde yerini dengeli yönelişe bırakır
نوىKomşuNiyet ve çekirdekEylemin içteki tohumunu, gizli yönelişini ve çekirdeğini kurmaنوى eylemin henüz filizlenmemiş içsel tasarısı iken عمد karara bağlanıp dikilmiş yöneliştir
سندKomşuDayanma ve yaslanmaBir nesneye veya güce arkasını vererek güç almaسند bir şeye yaslanmayı anlatırken عمد bizzat ağırlığı dikey olarak taşımayı ifade eder
عزمKomşuKesin karar ve azimTereddüdü kesip atan ve eyleme geçiren kesin iradeعزم psikolojik keskinlik iken عمد eylemin sorumluluğunu üstlenen kurucu hedeftir
خطأZıtHata ve sapmaHedefi ıskalama, amaç dışına çıkma ve bilinçsizce yanılmaعمد kökünün zıddıdır; niyetin hedefe isabet edememesi veya hiç hedeflenmemiş olmasıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعمدDirek dikmek, kastetmekBir nesneyi taşımak için altına sütun koymak ve zihni bir hedefe bilinçle doğrultmakKesin
LatinceColumna / DestinareSütun / Bir amaca yöneltmek, sabitlemekColumna fiziksel taşıyıcı unsuru; destinare ise iradenin bir gayeye dikilmesini karşılarGüçlü
İngilizcePillar / Intentionality, deliberatelySütun, dayanak / Kasıtlı olarak, taammüdenPillar kökün mimari yönünü; deliberate ve intent ise zihnin odaklanmış kasıt boyutunu verirKesin
AlmancaPfeiler, Säule / Vorsatz, absichtlichDirek, sütun / Kasıt, bile isteyeSäule fiziksel omurgayı; Vorsatz hukuki ve ahlaki bilinçli yönelimi tam karşılarGüçlü
FransızcaPilier / Intentionnel, de propos délibéréSütun, payanda / Kasıtlı, tasarlanmışPilier taşıyıcı temel yapıyı; intentionnel ise yanılma ve rastlantı dışı planlı eylemi aktarırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lisān al-ʿArab.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
عمد (İsim: Sütunlar, direkler)Kozmolojik taşıyıcı düzenGöklerin görünen bir direk olmaksızın dengede tutulduğunu bildiren kevni ayetler (Ra'd 13:2, Lokmân 31:10)
عمد (İsim: Sütunlar, kapama tomrukları)Uhrevi kuşatma ve kilitlenmeCehennem kapılarının suçlular üzerine kapatılıp dikey kütüklerle kilitlendiğini bildiren ceza bağlamı (Hümeze 104:9)
العماد (İsim: Yüksek yapılar veya kabile direkleri)Tarihsel güç ve mimari debdebeİrem kavminin yüksek sütunlu binalarını yahut sığınılan heybetli reislerini anlatan tarihsel kıssa bağlamı (Fecr 89:7)
متعمدا (İsm-i fâil: Kasıtlı olarak, taammüden)Hukuki ve ahlaki bilinçli cürümMümini kasten öldürme veya ihramlıyken av hayvanını bile isteye katletme bağlamı (Nisâ 4:93, Mâide 5:95)
تعمدت (Mazi fiil: Tasarladı, kastetti)Kalbin nihai yönelişi ve sorumlulukHata ile yapılan işlerde günah olmadığını, sorumluluğun ancak kalbin bilerek yöneldiği şeyde olduğunu bildiren bağlam (Ahzâb 33:5)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİrade, fiil teorisi ve kesbİnsanın eylemlerinden sorumlu tutulmasını sağlayan bilinçli kasıt ve kalbin yönelişiFiilin ahlaki ve ontolojik değerini belirleyen asıl dayanağın kalp taammüdü olması
FıkıhCinayet hukuku ve cezai sorumlulukKasten adam öldürme (katl-i amd), hataen ve şibh-i amd arasındaki ceza ve diyet farklarıEylemin aletinden ve yöneliş biçiminden hareketle failin sarsılmaz kastının tespiti
TefsirKevni nizam ve İrem kıssasıRa'd 13:2 ayetinde göklerin direksiz mi yaratıldığı yoksa görünmez direklerle mi ayakta durduğu tartışmasıİlahi kudretin fiziksel dayanaklara muhtaç olmaksızın yarattığı görünmez çekim nizamı
HadisAmellerin niyetle irtibatı ve fetvalarKasıtlı eylemlerle sehven yapılanların dindeki hükmünün ayrıştırılmasıYanılma ve unutmanın kaldırıldığı, sorumluluğun ancak taammütle sabit olduğu ilkesi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKalbi sorumluluk ekseniTaammütHesaba esas teşkil etmeDinde eylemler tesadüfi sonuçlarına göre değil, kalbin kasten dikildiği hedefe göre değer kazanırKesin
İlmiKozmolojik ve ontolojik dengeGörünmez taşıyıcı kanunlarEvreni ayakta tutmaMaddi yapıların görünen direkler yerine görünmeyen ilahi yasalar ve kuvvet dengeleriyle çatılmasını simgelerGüçlü
SiyasiToplumsal liderlik ve anayasal nizamİmad / Toplumun direğiDevleti ve birliği taşımaToplumun dağılmasını önleyen lider kadro ve kurucu nizam, çatıyı taşıyan orta direk işlevi görürGüçlü
İktisadiİktisadi altyapı ve ana sermayeUmde / Temel varlıkSistemi ayakta tutmaFinansal yapının çöküşünü engelleyen ana sermaye, üretim omurgası ve güven veren kurumsal istinatMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDüşey yük taşıyıcı kolon / Vektörel yönelim matrisiFizikte ve inşaat mühendisliğinde düşey yükleri zemine aktaran kolonlar ile analitik mekanikte bir kuvvetin doğrudan tek bir doğrultuda bileşenlerine ayrılmadan hedefe yönelmesiKesin
Beşeri bilimlerHukukta kast (dolus directus) / Kurumsal omurgaCeza hukukunda failin neticeyi öngörüp doğrudan istemesi hâli ile sosyolojide kurumu ayakta tutan taşıyıcı kurallarKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün anlamını yalnızca hukuk dilindeki "kasten suç işleme" veya mimarideki "betonarme sütun" kalıplarına hapsederek aralarındaki anlam bağını yitirmek
Kur'an içi daha geniş anlamBir yapıyı devrilmekten koruyan ontolojik sütun ile insan davranışını meşru ve mesul kılan niyet omurgasının aynı kökten türediğini kavramak
Yanlış anlamanın doğuracağı hataGöğün direksiz yaratılışını sadece fiziksel yokluk sanıp ilahi yasa bağlamını kaçırmak yahut ibadet ve cinayetlerdeki "kasıt" unsurunu salt kuru bir şekle indirgemek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem fiziksel evren tasarımındaki görünmez dengeleri (kozmoloji) hem de ahlaki eylemin merkezindeki niyet ve sorumluluk mekanizmasını (antropoloji) aynı kök üzerinden birbirine bağlamasını sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kozmolojik düzeni bildiren ayetlerde (Ra'd 13:2, Lokmân 31:10), ceza ve cinayet hükümlerini düzenleyen fıkhi ayetlerde (Nisâ 4:93, Mâide 5:95) ve kalbin niyetini ölçen ayetlerde (Ahzâb 33:5).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın eylemlerinden sadece dışsal sonuçları sebebiyle sorumlu tutulduğu yanılgısını düzeltir; sorumluluğun asıl merkezinin kalbin bilerek ve tasarlayarak dikildiği hedef olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamÇadırın tavanını taşıyan orta direk, düşmeyi engelleyen dikey destek ve payanda.
  • Soyut anlamDağılmayı önleyen sarsılmaz irade, hedefe kilitlenmiş bilinçli kasıt ve eylemin omurgası.
  • Sistematik karşılıkFiziksel düzlemde kozmik ve mimari nizamı; ahlaki ve hukuki düzlemde ise hesaba çekilmeyi sağlayan taşıyıcı kastı ifade eden kurucu ilke.
  • LaTeX modeliS=F⃗a⋅d⃗R0  ⟺  ∑i=1nLi≤Cv
  • LaTeX açıklaması

Model iki eşdeğer yönü simgeler: Sol tarafta yönelmiş iradi kuvvet vektörünün (F⃗a) doğrudan hedeflenen doğrultu vektörüyle (d⃗) iç çarpımı, rastlantısal gürültüye (R0) bölünerek saf kasıt ve sorumluluk derecesini (S) belirler. Sağ tarafta ise sisteme binen toplam harici yüklerin (∑Li), yapının düşey taşıma kapasitesi ve kurucu direk direnci (Cv) tarafından dengelendiği ve böylece sistemin çöküşünün engellendiği ifade edilir.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع