عوم
ع - و - م
KÖK- 9 geçiş
- 7 ayet
- 5 sîga
- 9 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Yıl
Notlarım
Sözlükler(9)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.566 harfباب العين والميم وواي معهما
ع م ي، م ع و، ع و م، ع ي م، م ي ع مستعملات
عمي:
العَمَى: ذَهابُ البَصرَ، عَمِيَ يَعْمَى عَمىً. وفي لغة اعمايَّ يَعمايُّ اعمِيياء، أرادوا حَذْوَ ادهَامَّ ادهيماماً فأخرجوه على لفظٍ صحيح كقولك ادهامَّ: اعمايَّ. ورَجُلٌ أعْمَى وامرأة عَمْياءُ لا يَقَعُ على عَيْنٍ واحدةٍ. وعَمِيَت عَيْناهُ. وعَينانِ عَمياوان. وعَمْياوات يَعني النساء. ورجالُ عُمْيٌ. ورَجُلٌ عَمٍ، وقَومٌ
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR792 harfالعَوْمُ: السباحةُ. يقال: العَوْمُ لا يُنْسى. وسير الإبل والسفينة عَوْمٌ أيضاً. والعومَةُ بالضم: دويبَّةٌ صغيرةٌ تسبح في الماء، كأنها فصٌّ أسود مُدَمْلَكَةٌ، والجمع عُوَمٌ أيضاً. والعام: السنة. يقال: سِنونٌ عُوَّمٌ، وهو توكيد للأول كما تقول: بينهم شغلٌ شاغِلٌ. ونبتٌ عامِيٌّ، أي يابسٌ أتى عليه عامٌ. وعاوَمَتِ النخلة، أي حملت سنةً ولم تحمل سنةً. وعامَلَهُ معاوَمَةً: كما تقول مشاهرةً. ويقال:
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR661 harf- العام كالسنة، لكن كثيرا ما تستعمل السنة في الحول الذي يكون فيه الشدة أو الجدب. ولهذا يعبر عن الجدب بالسنة، والعام بما فيه الرخاء والخصب، قال: ﴿عام فيه يغاث الناس وفيه يعصرون﴾ [يوسف/49]، وقوله: ﴿فلبث فيهم ألف سنة إلا خمسين عاما﴾ [العنكبوت/14]، ففي كون المستثنى منه بالسنة والمستثنى بالعام لطيفة (قال برهان الدين البقاعي: وعبر بفلظ (سنة) ذما لأيام الكفر، وقال: (عاما) إشارة إلى أن زمان حياته عليه
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR547 harfع و م
العوم لا يُنسى والرجل والسفينة يعومان في الماء.
ومن المستعار: الإبل تعوم في البيداء.
وأما يعمن في لجّ السراب فمن المجاز المرشح.
والفرس العوام: السبوح.
والزمام يعوم: يضطرب.
قال الطرماح: من كل ذاقنة يعوم زمامها عوم الخشاش على الصفا يترأد الحيّة.
وركبوا العام أي الأرماث الواحد: عامة لأنها تعوم في الماء.
وتقول: لاحت لي عامة من بعيدة: تريد رأس الراكب وعن
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR4.618 harfالعامُ: الحَوْلُ يأْتي على شَتْوَة وصَيْفَة، والجمع أَعْوامٌ، لا يكسَّرُ على غير ذلك، وعامٌ أَعْوَمُ على المبالغة. قال ابن سيده: وأُراه في الجدب كأَنه طال عليهم لجَدْبه وامتناع خِصْبه، وكذلك أَعْوامٌ عُوَّمٌ وكان قياسه عُومٌ
لأَن جمع أَفْعَل فُعْل لا فُعَّل، ولكن كذا يلفظون به كأن الواحد عامٌ عائمٌ، وقيل: أَعوامٌ عُوَّمٌ من باب شِعْر شاعر وشُغْل شاغل وشَيْبٌ شائبٌ وموْتٌ مائتٌ، يذهبون في كل ذلك
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR9.627 harf| | ( *!العَوْمُ : السِّبَاحَةُ ) ، يُقالُ : العَومُ لا | يُنْسَى ، كَمَا في الصِّحاح ، ومِنه الحدِيثُ | | عَلِّمُوا صَبْيانَكُم العَوْمَ . | | *!وعَامَ في المَاءِ *!عَوْمًا ، إذا سَبَحَ . قَال | شَيْخُنَا : كَلامُه هُنَا كالَّذي سَبَقَ في الحَاءِ | صَريحٌ في اتِّحادِ العَوْمِ والسِّبَاحَةِ ، وقد | فَرَّقَ بَيْنَهما صَاحِبُ الاقْتِطاف فقال : | السَّبْحُ : هو الجَرْيُ فَوْقَ الماءِ بِلا
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR10.749 harfعَامَ فِى المَآءِ
1 عَامَ فِى المَآءِ ذ , (Mgh, Msb,) aor. يَعُومُ, (Msb,) inf. n. عَوْمٌ, (S, Msb, K,) He swam in the water; syn. سَبَحَ: (Mgh:) العَوْمُ signifying السِّبَاحَةُ: (S, K:) or, accord. to the author of the “ Iktitلf, ” the former signifies the coursing along in water with immersion of oneself; and the latter, “ the coursing along upon water without immersion of oneself: ” [but see
عَامَ فِى المَآءِ 1 عَامَ فِى المَآءِ ذ , (Mgh, Msb,) aor. يَعُومُ, (Msb,) inf. n. عَوْمٌ, (S, Msb, K,) He swam in the water; syn. سَبَحَ: (Mgh:) العَوْمُ signifying السِّبَاحَةُ: (S, K:) or, accord. to the author of the “ Iktitلf, ” the former signifies the coursing along in water with immersion of oneself; and the latter, “ the coursing along upon water without immersion of oneself: ” [but see what follows:] or, as some say, the former is an act of rational beings, and the latter is of irrational; but Bd, on the words كُلٌّ فِى فَلَكٍ يَسْبَحُونَ [in the Kur xxi. 34], says that السِّبَاحَةُ is the act of rational beings. (MF, TA.) It is said in a trad., عَلِّمُوا صِبْيانَكُمُ العَوْمَ [Teach ye your young boys swimming]. (TA.) And one says, العَوْمُ لَا يُنْسَى [Swimming once learned will not be forgotten]. (S, TA.) ― -b2- And عامت السَّفِينَةُ, (TA,) inf. n. as above, (S, K,) The ship coursed along. (S, K, TA.) ― -b3- And عامت النُّجُومُ, inf. n. as above, (tropical:) The stars coursed along. (TA.) ― -b4- And عامت الِاـبِلُ, (TA,) inf. n. as above, (S, K,) (tropical:) The camels marched along, or journeyed, (S, K, TA,) in the desert. (TA.) And يَعُمْنَ فِى لُجِّ السَّرَابِ (tropical:) [They course along in the apparently-boundless expanse of the mirage]. (A, TA.)
عوّم السَّفِينَةَ 2 عوّم السَّفِينَةَ ذ , inf. n. تَعْوِيمٌ, He made the ship to swim [or float] in [or upon] the sea. (TA.) -A2- [J cites immediately after explaining عَامَةٌ in relation to a turban,] وَعَامَةٍ عَوَّمَهَا فِى الهَامَةِ [Many a turn or twist, of a turban, which he turned, or twisted, upon the head]. (S.) ― -b2- And تَعْوِيمٌ also signifies The putting, or placing, reaped corn in handfuls. (S, K.) -A3- See also the next paragraph, in two places.
عاومهُ 3 عاومهُ ذ , (Lh, K, TA,) inf. n. مُعَاوَمَةٌ and عِوَامٌ, He hired him, or tock him as a hired man or hireling, for the year: (Lh. TA:) or he made an engagement, or a contract, with him for work or the like, by the year (K:) or you say, عَامَلَهُ مُعَاوَمَةً; like as you say, مُشَاهَرَةً; (S, Msb:) the former from العَامُ, and the latter from الشَّهْرُ; &c. (Msb.) The مُعَاوَمَة that is forbidden is The setting the seed-produce of one's year, (S, K, TA,) or the dates of one's palm-trees, or ones trees, for two years, or three, (so in one of my copies of the S,) or for what will come forth in the next following year: or, as in the Nh, the selling the fruit of one's palm-trees or of one's grape-nines or of one's [other] trees for two years, or three, and more than that; (TA:) or one's extending to a man the term of a debt that has become due by him and his increasing the amount of the debt: (Lh, TA:) or one's adding somewhat to a debt and deferring it (K.) ― -b2- And عاومت السَّخْلَةُ The palm-tree bore one year and did not bear another year: (S, K:) like سَانَهَت: (As, in K and TA, art. سنه.) as also ↓ عُوُّمَت: (K:) and الكَرْمُ ↓ عَوَّمَ, inf. n. تَعْوِيمٌ, The grape-vine bore much one year and little another, (TA, [See also مُعْوِمٌ; perhaps a mistranscription for مُعَوِّمُ.]) ― -b3- Also (i. e. عاومت النخلة The palm-tree completed a year [of growth]. (Z. TA.)
الدَّارُ 4 الدَّارُ ذ اعامت The house, or dwelling, became altered, or changed, and years passed over it; like احالت. (TA in art. حول.)
عَامٌ عَامٌ ذ A year syn. سَنَةٌ: (S, K;) or حَوْلٌ; [not سَنَةٌ; for] El. Jawلleekee says, the common people do not distinguish between the عام and the سنه, making them both to have the same meaning; but the right state of the case is what I have been told on the authority of Ahmad Ibn-Yahyà [i. e. Th], that the سنه is from any day from which one commences a reckoning to the like thereof, and the عام is only [a period of] a winter and a summer; and it is also said in the T and in the Bلri that the عام is a حَوْل that makes an end of a winter and a summer, so that every عام is a سنة, but every سنة is not an عام; for when you reckon from a day to the like thereof, that is a سنة, and there may be in it half of the summer. and half of the winter, whereas the عام is only a winter and a summer, without interruption: (Msb, MF: *) Er-Rلghib mentions a difference in the uses of the words عَامٌ and سَنَةٌ [as has been stated in art. سنو and سنى: see سَنَةٌ in that art.] and Suh says, in the R, that the سنة is longer than the عام; that the former is “ a single revolution of the sun; ” and that the latter is applied to the [twelve] Arabian months [collectively]: it is said to be called عام because of the sun's عَوْم [or coursing] through all of its zodiacal signs [during the period which it denotes]: (TA:) its pl. is أَعْوامٌ, (S, Msb, K,) because the sing. is originally of the measure فَعَلٌ [i. e. عَوَمٌ]: (Msb:) it has no other pl. than this. (TA.) ― -b2- One says, لقِيتُهُ عَامًا أَوَّلَ [I met him in a former year; generally meaning, the year immediately preceding, or, as we say, last year]; making the last word imperfectly decl. as being an epithet [and of the measure of a verb]: and لَقِتُهُ عَامًا أَوَّلًا [I met him in a year before: generally meaning the same as the phrase preceding]; making the last word perfectly decl. as not being an epithet [but an ad(??) and K in art. وأل) or the meaning is, (??) year] before this year; even if it be by a number of years: ('Alee El-Kلri, on the authority of Seer, in a marginal note in my MS. copy of the K, art. اول:) and one says also, accord. to AZ and IAar, لَقَيتُهُ عَامَ الأَوَّلِ; (TA in art. وأل;) or the is rarely said; (K and TA in that art.;) or should not be said; (ISk, S and TA in that art.;) (??) should one say, لَقَيتُهُ عَامَ أَوَّلَ (ISk TA in the present art.) And [in like manner] one says, ما رَأَيْتُهُ مُذْ عَامٌ أَوَّلُ, putting the last word in the nom case as being an epithet, (S and K in art. وأل,) as though he said أَوَّلُ مِنْ عَامِنَا [i. e. I have not seen him since a year preceding this one year]; (S in that art.;) and مُذْ عَامٌ أَوَّلَ, putting the last word in the accus. case as an adv n., (S and K * in that art.,) as though he said مُذْ عامٌ قَبْلَ عَامِنَا [since a year before this our year]; (S in that art.;) and مُذْعَامًا أَوَّلَ and مُذْ عَامُ الأَوَّلِ are also mentioned by different authors (??)in art, منذ) And [using the dim. form] one says, لَقِتُهُ ذَاتَ ↓ العُوَيْمِ i. e. [I met him] in the course of some years; like as one says, لَقِيتُهُ ذَاتَ الزُّمَيْنِ, and ذَاتَ مَرَّةٍ: (S:) or the meaning is, (some few years ago; or] three years ago or more, to ten: (AZ, Az, TA:) and it is like the saying, لَقِيتُهُ مُنْذُ سُنَيَّاتٍ: the fem. form is used because they mean by it مَرَّة وَاحِدَة. (Az, TA.) ― -b3- One says also نَاقَةٌ بَازِلُ عَامٍ and بَازِلُ عَامِهَا [A she-camel that has passed a year, and her year, after cutting her tush], (TA,) and بازِل عَامَيْنِ that has passed two years after cutting the tush. (MF and TA in art. بزل.) -A2- See also عَامَةٌ, in two places. -A3- It is also said in the K that العَامُ signifies النَّهَارُ: but this is a mistake and a mistranscription it is العَيَامُ; and its place is art. عيم; as it as mentioned by Az, on the authority of El-Muنrrij, (TA.)
عَامَةٌ عَامَةٌ ذ A [kind of float, such as is called] طَوْف [q. v.], upon which one embarks on the water; (S, K:) accord. to AA, a small مِعْبَر [q. v.] that is upon rivers: (Az, TA:) in the M, said to be a thing that is made of the branches of trees, and the like, upon which one crosses a river, and which tosses about upon the water the pl. is عَامَاتٌ and عوم [app. عُومٌ, like نُوقٌ pl. of نَاقَةٌ,] and [coll. gen. n.] ↓ عَامٌ. (TA.) [See also عَامَّةٌ, voce عِمَامَةٌ.] -A2- Also The head of a ruler, or of a rider upon a camel, (هَامَةُ رَاكِبٍ,) when it appears to thee in the [desert, or plain, called] صَحْرَآء, (K. TA,) as he is journeying: (TA:) or it is not thus called unless having upon it a turban. (K, TA.) ― -b2- And A turn, or twist, of a turban. (S, K.) [See 2, second sentence.] ― -b3- And A quantity of reaped corn put, or placed, in handfuls: pl. [or rather coll. gen. n.] ↓ عَامٌ. (S, K.)
عُومَةٌ عُومَةٌ ذ A certain insect (دُوَيْبَّة, S, K) that swims in the water, resembling a black فَصّ [or stone of a ring], smooth and round: (S:) pl. عُوَمٌ. (S, K.) ― -b2- And A species of serpents, in 'Omلn. (TA.)
عَامِيٌّ عَامِيٌّ ذ a rel. n., from عَامٌ; (Msb, TA;) A year old. (TA in arts. حول and دول, &c.) And applied to a plant as meaning A year old, and therefore dry. (Msb, TA. *) It is also applied to a [vestige, or relic, of a dwelling, such as is termed] رَسْم, or طَلَل, as meaning Over which a year has passed. (TA.) And it is applied, in a trad., as an epithet to the حَنْظَل [or colocynth, meaning That is of service in the year of drought, or barrenness]; because it is procured, or prepared [as an article of food], in the year of drought, or barrenness. (TA.)
عُوَيْمٌ عُوَيْمٌ ذ : see عَامٌ [of which it is the dim.], last quarter.
عَوَّامٌ عَوَّامٌ ذ an intensive epithet from عَامَ فِي المَآءِ; (Msb;) A man skilful in swimming. (TA.) ― -b2- And (assumed tropical:) A horse that stretches forth his fore legs well in running [like as one does the arms in swimming]; (S, Z, K, TA;) fleet, or excellent, in his running. (TA.)
عَائِمٌ عَائِمٌ ذ [Swimming;] part. n. of عَامَ in the phrase عَامَ فِي المَآءِ. (Msb.) ― -b2- [Hence,] سَفِينٌ عُوَّمٌ means عَائِمَةٌ [of which عُوَّمٌ is pl.; i. e. Ships coursing along]. (TA.) -A2- One says سِنُونَ عُوَّمٌ, in which the latter word is a corroborative to the former; (S, K; *) [app. meaning Tedious, because severe, years;] like as one says شُغْلٌ شَاغِلٌ: as though pl. of عَائِمٌ; but it is not used alone, because it is not a subst., being only a corroborative: (S:) or, as is said in the M, it should by rule be عُومٌ; for [it is pl. of ↓ أَعْوَمُ, and] the pl. of أَفْعَلُ is فُعْلٌ; but they pronounce it as above, as though the sing. were عَامٌ عَائِمٌ: ISd says, عَامٌ ↓ أَعْوَمُ is an intensive expression, and I think that the meaning is, [A year] that seems long to people because of its drought, or barrenness; and similar to it is ↓ عَامٌ مُعِيمٌ, mentioned by Lh. (TA.) -A3- عَائِمٌ is also [the name of] A certain idol (S, K) of the Arabs. (S.)
عَامٌ أَعْوَمُ عَامٌ أَعْوَمُ ذ : see the next preceding paragraph, in two places.
عِنَبٌ مُعْوِمٌ عِنَبٌ مُعْوِمٌ ذ [perhaps a mistranscription for ↓ مُعَوِّمٌ, see 3, near the end,] means, as mentioned by Az, on the authority of En-Nadr, [A grapevine] that bears one year and does not bear another year. (TA.)
عَامٌ مُعِيمٌ عَامٌ مُعِيمٌ ذ : see عَائِمٌ, last sentence but one. [And see also art. عيم.]
شَحْمٌ مُعَوِّمٌ شَحْمٌ مُعَوِّمٌ ذ Fat of a year after another year. (TA.) ― -b2- See also مُعْوِمٌ.
مُسْتَعَامٌ مُسْتَعَامٌ ذ A ship upon the sea. (K.)
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.015 harfعَامَ
عَامَ ( w ) U ( n. ac. عَوْم 1 ),
a. Swam; floated; sailed ( ship ).
عَوَّمَ
عَوَّمَ II ,
a. Made to swim, to float.
b. Launched ( ship ).
c. Made sheaves of ( corn ).
d. Bore every second year ( palm-tree ).
عَاْوَمَ
عَاْوَمَ III ,
a. Hired, made a contract with for a year.
عَوْم
عَوْم [ 1 ],
a. Swimming; floating.
b. Navigation.
عَام
عَام [ 1A ] , ( pl. أَعْوَاْم 38 ),
a.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR15.473 harfعوم
عَامَ - يَعُوْمُ - عَام
عَامَ - يَعُوْمُ + الكائن: يطوف ويدور بشكل متكرر ضمن مدار أو مسار حول كائن آخر
عَام: على وزن " فَعل" اسم فعل من " عَامَ - يَعُوْمُ ": الدورة والطوفة الكاملة: وهو اصطلاحاً اسم زمان هو الأمد من الدهر الذي تستغرقه دورة واحدة للأرض حول الشمس، فتعود لتشرق من مكانها الذي بدأت فيه، وهي مدة محددة مقدارها يساوي 364.25
Mücavir kökler74 mücavir (100 toplam)
- سنه
2 ortak ayet · Seneler
- نجس
1 ortak ayet · Pislik demektir
- لبث
2 ortak ayet · Kaldınız
- مرر
2 ortak ayet · Ağaç liflerinden bükülerek yapılmış iptir
- عيل
1 ortak ayet · Darlık
- نسأ
1 ortak ayet · Dinlenme yeridir
- بعد
3 ortak ayet · Baid uzak demektir
- حرم
2 ortak ayet · Hiram keçe demektir
- نشز
1 ortak ayet · Tümsek yer demektir
- أنس
3 ortak ayet · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
- خوي
1 ortak ayet · Haviy (hı) : Dere demektir
- عصر
1 ortak ayet · “Yusr” sol kol; “u’sr”, yanın ayna dönüşmesi ile solak…
Geçtiği ayetler(7)
… زِيَادَةٌ فِي الْكُفْرِ يُضَلُّ بِهِ الَّذِينَ كَفَرُوا يُحِلُّونَهُ عَامًا وَيُحَرِّمُونَهُ عَامًا لِيُوَاطِئُوا عِدَّةَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ فَيُحِلُّوا …
YılNesi; ancak küfürde bir artıştır. Onunla kafirler şaşırtılırlar. Bunu bir yıl helal, bir yıl haram sayarlar ki, Allah’ın haram kıldığına sayıca uysunlar da Allah’ın haram ettiğini helal kılmış olsunlar. Böylece onların amellerinin kötülüğü kendilerine süslenip güzel gösterildi. Allah; kafirler güruhunu hidayete erdirmez.
… الْكُفْرِ يُضَلُّ بِهِ الَّذِينَ كَفَرُوا يُحِلُّونَهُ عَامًا وَيُحَرِّمُونَهُ عَامًا لِيُوَاطِئُوا عِدَّةَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ فَيُحِلُّوا مَا حَرَّمَ …
YılNesi; ancak küfürde bir artıştır. Onunla kafirler şaşırtılırlar. Bunu bir yıl helal, bir yıl haram sayarlar ki, Allah’ın haram kıldığına sayıca uysunlar da Allah’ın haram ettiğini helal kılmış olsunlar. Böylece onların amellerinin kötülüğü kendilerine süslenip güzel gösterildi. Allah; kafirler güruhunu hidayete erdirmez.
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَلَبِثَ فِيهِمْ أَلْفَ سَنَةٍ إِلَّا خَمْسِينَ عَامًا فَأَخَذَهُمُ الطُّوفَانُ وَهُمْ ظَالِمُونَ
YılAndolsun ki; Biz, Nuh’u, kavmine gönderdik. Aralarında elli yılı müstesna olmak üzere bin yıl kaldı. Sonunda onlar, zulme devam edip dururken kendilerini tufan yakalayıverdi.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | عوم |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Ecvef (orta harfi illetli و) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | سنو, حول, حقب |
| Zıt Kök | غرق |
| Çekirdek Özet 1 | Sıvı veya akışkan bir ortamda batmadan yüzmek, süzülmek, akıcı bir devinimle mesafe katetmek |
| Çekirdek Özet 2 | Kış ve yazı içine alan, gök cisimlerinin yörüngesel akışıyla tamamlanan tam ve olgun zaman devresi |
| Çekirdek Özet 3 | Zamanın yıpratıcı bir ağırlık değil, düzenli ve bereketli bir seyir içinde akıp giden bir süreç olması |
| Kritik Hata Riski | Kur'an'da bilinçli bir ayrımla kullanılan عوم kökenli عام sözcüğünü سنو kökünden gelen سنة ile birebir eş anlamlı sayarak aralarındaki meşakkat ve bolluk nüansını göz ardı etmek |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| عو | Dairesel dönüş, bükülme, kıvrılma veya bir mihver etrafında salınım yapma; عوج eğilip bükülmek, عود dönüp tekrar gelmek, عوذ bir sığınağa sarılmak veya kıvrılmak, عور açık ve korumasız kavis vermek, عوق alıkoyup çevirmek, عول meyledip yük altına girmek, عون destek için yanaşıp kuşatmak köklerinde ortak dairesel yöneliş görülür | م | Toplayıcı, kuşatıcı ve akıcı bir nitelik ekleyerek hareketi bir ortam üstünde süzülen, kesintisizce yüzüp bütünlenen ve tam bir devirle sonlanan zamansal/mekânsal akışa dönüştürmüştür |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ع | Göz | Açıklık, dışa açılan bakış, akışkan kaynak ve yüzeyde görünür olma |
| و | Çengel, çadır kazığı | İki durumu birbirine bağlama, süreklilik, geçişi sağlama ve ilintilendirme |
| م | Su | Sıvılık, dalgalanma, kuşatıcılık, derinlik ve akış ortamı |
| عوم | Su üzerinde yüzerek ilerleme | Açık bir yüzeyde (ع), akışkan bir ortamı (م) aşarak ve kesintisiz bağ kurarak (و) batmadan süzülüp devrini tamamlama hareketi |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | İnsanın veya nesnenin su üzerinde batmadan yüzmesi, geminin suda süzülerek yol alması; çölde devenin serap içinde yüzer gibi ahenkle yürümesi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Çölde hızla ilerleyen develerin kum ve serap üzerindeki süzülüşünü anlatmak üzere kullanılmıştır: وهُنَّ بالدَّوِّ يَعُمْنَ عَوْماً |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönemde su üstünde yüzdürülen kütük ve sal için عامة denilmiş; ayrıca bindiği hayvan üstünde uzaktan başı yüzer gibi salınan süvarinin sarıklı başına da bu ad verilmiştir |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.
Sami etimolojik katman
Arapça عوم kökü, temel fiziksel anlamı itibarıyla akışkan bir ortamda süzülme ve yüzme eylemini ifade eder. Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan yüzme fiili için çoğunlukla başka kökler (örneğin İbranice ve Aramice שֹחה / śḥh) öne çıksa da, Arapça bu kökü su üzerindeki salınım hareketinden gök cisimlerinin felekte yüzmesine ve buradan da tam bir güneş döngüsünü kuşatan zaman birimine doğru genişletmiştir. Zaman birimi olarak عام sözcüğünün kökle irtibatı, Güneş'in burçlar kuşağında yüzmesi (عوم الشمس في بروجها) veya mevsimlerin kesintisiz bir akışla birbiri ardınca süzülüp bir yılı tamamlaması tasavvuruna dayanır. Fonetik olarak Arapçada korunan ayın ve vav harfleri, akışkanlık bildiren mim ile birleştiğinde kökün Sami dillerindeki ortak akış ve hareket matrisine dâhil olduğunu gösterir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Suda yüzme ve süzülme fiilinden tam bir yıl devresine geçiş | Fiziksel hareket olan yüzme, gök cisimlerinin yörüngede akmasına ve kış-yaz devrini tamamlayan bir yıla ad olmuştur | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney ve Merkezi Sami akış/hareket dağarcığı | Su üstünde kalma ve salınım tasavvuru Merkezi Sami sahasında Arapça üzerinden özgünleşerek zaman birimine dönüşmüştür | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik su ve akışkanlık kökleri | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
Kaynak Lisān al-ʿArab, al-Mufradāt, Lane’s Lexicon.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| عوم | Anlamlı | Yüzmek, süzülmek, yıl | Su veya serapta yüzmek; kış ve yazı kapsayan tam bir yıllık süre | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| عمو | Anlamlı | Körleşmek, kapalılık, yönünü yitirmek | عمي ile eşdeğer kabul edilen illetli biçim; basiretin veya yolun örtülüp belirsizleşmesi | Kur'an'da geçmez |
| وعم | Anlamlı | Alçak ve düz taşlık, iz bırakmak | Çölde basık ve üzeri taşlık tepe veya yeryüzünde beliren hafif iz | Kur'an'da geçmez |
| ومع | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| معو | Anlamlı | Olgunlaşmak, yumuşamak | Yaş hurmanın olgunlaşıp yumuşaması veya sütün sulanması | Kur'an'da geçmez |
| موع | Anlamlı | Erimek, sıvılaşmak | Yağın, mumun veya katı nesnenin eriyip akışkan hale gelmesi | عوم ile akışkanlık tabanında semantik yakınlık; Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| عوم | Merkez | Akışkan hareket ve tam zaman devresi | Yüzerek süzülmeyi ve mevsimleri kuşatarak akıp giden bereketli tam yılı ifade eder | Suyun üstünde batmadan kayıp gitmek; kış ve yazı kapsayan olgun döngü |
| سنو | Komşu | Yıllık devre ve kuraklık | Çoğunlukla kıtlık, kuraklık, meşakkat ve hesaba dayalı yıpratıcı zaman dilimini öne çıkarır | Zamanın ağırlığı ve yoksunluk çağrışımı taşır |
| حول | Komşu | Bir durumdan diğerine dönüş ve yıl | Zamanın değişimi, bir halden diğerine intikali ve tamamlanan bir yıllık çevrimi niteler | Değişme ve dönüşme eksenlidir |
| حقب | Komşu | Birbiri ardınca gelen uzun zaman dilimleri | Belirsiz ve çok uzun süren devirleri, kesintisiz çağları anlatır | Tekil bir döngüden ziyade yığılan uzun devirleri kapsar |
| غرق | Zıt | Batmak, suya gömülmek | Suyun yüzeyinde süzülüp kalmanın aksine dibe batmayı ve yok olmayı anlatır | Akışın üzerinde kalamayıp boğulma ve tükenme |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | عوم | Yüzmek; tam bir yıl | Suda süzülme fiziksel hareketi ile mevsimleri tamamlayan bereketli yıl devresi | Kesin |
| Latince | Annus, Natare | Yıl; yüzmek | Annus zaman döngüsünü, natare yüzme eylemini verir; iki anlamı tek kökte birleştiren özgün semantik Arapçaya aittir | Güçlü |
| İngilizce | Year, Float / Swim | Yıl; su üstünde süzülmek / yüzmek | Year kelimesi yalnızca zaman devresini, float/swim ise batmadan durmayı karşılar | Güçlü |
| Almanca | Jahr, Schweben / Schwimmen | Yıl; süzülmek / yüzmek | Jahr bir yıllık süreyi verirken, schwimmen/schweben akışkan ortamdaki serbest devinimi anlatır | Güçlü |
| Fransızca | An / Année, Flotter | Yıl; su üstünde kalmak | An/année zaman birimini kuşatır; kökün yüzme ve süzülme katmanı ayrı kelimelerle karşılanır | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| عَامٍ / عَامًا | Bolluk, kurtuluş veya ferahlama yılı | Kıtlık ve sıkıntı yıllarının ardından gelen bereket ve rahatlama dönemi; Yusuf 12:49 |
| عَامٍ / عَامًا | Tamamlanan belirli ve ölçülü takvim yılı | Sayısal olarak yüz yıl uyutulma veya Nuh'un tebliğ müddetinin kalan kısmı bağlamı; Bakara 2:259, Ankebût 29:14 |
| عَامِهِمْ / عَامٍ | Hac veya ibadet takvimine bağlı belirli yıl | Müşriklerin Mescid-i Haram'a yaklaşmasının yasaklandığı veya savaş haramının ertelendiği nesî yılı; Tevbe 9:28, Tevbe 9:37 |
| عَامَيْنِ | Çocuğun sütten kesilme müddeti olan iki tam yıl | Anne hakkı ve emzirme süresinin gelişimsel olarak tamamlandığı dönem; Lokmân 31:14 |
| عَامٍ | İmtihan ve sınanma periyodu | Münafıkların her yıl bir veya iki kez fitneye düşürülüp sınanması; Tevbe 9:126 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Zamanın ve kozmik hareketin yaratılmışlığı | Gök cisimlerinin yörüngelerinde yüzmesi ve zaman döngüsünün ilahi takdirle belirlenmesi | Zamanın akıcı bir nimet ve imtihan alanı olması |
| Fıkıh | Hac yasağı, sütten kesme süresi ve nesî uygulaması | Emzirme süresinin iki tam yıl (عَامَيْنِ) olarak sınırlandırılması ve haram ayların takvimde kaydırılmasının geçersizliği | Hukuki hakların ve ibadet vakitlerinin yıl üzerinden kesinleşmesi |
| Tefsir | عام ile سنة arasındaki semantik fark | Kur'an'da سنة kelimesinin çoğunlukla zorluk ve kıtlık, عام kelimesinin ise refah, bolluk ve itidalle kullanılması tespiti | Kelimenin lütuf ve tamlık bağlamında özelleşmesi |
| Hadis | Süt emzirme müddeti ve yıllık zekât döngüsü | Sütten kesilmenin iki yaş sınırıyla belirlenmesi ve malların üzerinden bir yıl geçmesi (havl ve am) hükümleri | Bir hayat devresini veya iktisadi dönemi tamamlayan ölçü |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İbadet takvimi ve arınma döngüsü | Kutsal zaman devresi | Yıllık yükümlülüklerin ifası ve haram ayların tespiti | Müşriklerin takvimle oynamasını yasaklayarak fıtri ve ilahi akışı korur | Kesin |
| İlmi | Astronomi ve biyolojik büyüme | Yörüngesel döngü ve gelişim eşiği | Yıllık tam periyot ile süt emme süresinin tayini | Gök cisimlerinin hareketi ile insanın gelişim basamaklarını ölçülendirir | Güçlü |
| Siyasi | Harem bölgesinin statüsü ve antlaşmalar | Kamusal otorite yılı | Egemenlik kararlarının ve yasakların yürürlüğe girmesi | Belirli bir yıldan sonra uygulanacak kamusal düzenlemelerin takvimini kurar | Güçlü |
| İktisadi | Tarımsal üretim ve refah periyodu | Hasat ve bolluk yılı | Kıtlık sonrası üretim patlaması ve iktisadi canlanma | Zorluk yıllarının ardından gelen üretim, sıkma ve yağış mevsimini belirler | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Periyodik fonksiyon ve laminer akış (hidrodinamik) | Bir nesnenin dirençle karşılaşmadan akışkan yüzeyinde süzülmesi ile bir sistemin belirli bir periyot () sonunda aynı faza dönmesi arasındaki yapısal denklik | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Konjonktürel döngü ve refah dalgalanması teorisi | Toplumların kriz ve daralma evrelerinden sonra dengeye ve refah akışına ulaştığı genişleme dönemleri | Muhtemel |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | عام kelimesini yalnızca takvim yaprağındaki 365 günlük soyut bir kronolojiye indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kış ve yazı, kıtlık sonrası bereketi, embriyolojik/biyolojik süreci ve kozmik akışı içine alan çok katmanlı, akıcı bir döngü olması |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kur'an'ın Yusuf suresinde kıtlık yılları için سنين (seneler), ferahlık yılı için ise عام ifadesini seçmesindeki veya Nuh kıssasında 950 yıllık tebliğ süresini iki farklı kelimeyle ayırmasındaki edebî ve itikadî inceliği kaybetmek |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın zaman kavramına yaklaşımında kelimeleri rastgele seçmediğini, سنة ile zorluk ve kuraklığı, عام ile ise akıcı, bereketli ve bütünsel bir döngüyü vurguladığını gösterdiği için vazgeçilmez bir anlamsal anahtardır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Kıtlık ve bolluk dönemlerini anlatan kıssalarda (Yusuf 12:49), peygamberlerin tebliğ sürelerinde (Ankebût 29:14), hac ve haram ayların düzenlenişinde (Tevbe 9:28, 9:37) ve aile hukuku çerçevesinde sütten kesilme müddetinde (Lokmân 31:14). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kur'an'da kullanılan eş anlamlı gibi görünen kelimelerin mutlak bir aynılık taşıdığı zannını yıkar; kelimelerin köklerindeki fiziksel hareketten (suda yüzmek/süzülmek) soyut manalara (ferahlık ve akıcılık yılı) nasıl geçtiğini göstererek lafızcı sığlığı düzeltir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamSıvı veya akışkan bir yüzey üzerinde dirençle karşılaşmadan batmaksızın kaymak, süzülerek yüzmek.
- Soyut anlamZamanın, başlangıç ve bitiş fazlarını içine alan eksiksiz, ferah ve bereketli bir yörüngesel devir halinde akıp gitmesi.
- Sistematik karşılıkDarlık ve meşakkat evresinin ardından sistemin dengeye ulaştığı, üretim ve rahatlamanın akışkanlık kazandığı tamamlanma periyodu.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormüldeki sembolü tamamlanmış tam bir yıllık zaman devresini, kapalı bir döngüyü oluşturan yörüngesel seyri, akışkan ortamdaki süzülme hızını, zaman çizgisi boyunca katedilen yolu, ise bu devrenin getirdiği bereket, ferahlık ve pozitif akış potansiyelini temsil eder. Formül, kökün su üzerindeki sürtünmesiz süzülüşünden doğan ve tükeniş getirmeyen döngüsel bütünlüğü sembolize eder.