غلق

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: غ-ل-ق1 sîga, 13 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.حسنرببألهفلحبيتغلقوَغَلَّقَتِهيتظلمثوينفسبوبرودقول

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 13

▶ Ağı aç (3B)

غلق

غ - ل - ق

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Ve kapattı

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR518 harf
باب الغين والقاف واللام معهما غ ل ق يستعمل فقط غلق: احتد فلانٌ فنشب في حدته فَغَلِقَ أي: غَضِبَ. وغَلِقَ الرهنُ في يد المرتهن إذا لم يفتك. وغَلِقَ ظهرُ البعير لكثرة الدبرِ غَلَقاً لا يبرأ. ونخلةٌ مُنْغَلقِةٌ، قد غَلِقَتْ أي: دودت أصولُ سعفها، وانقطع حملها. والمِغلاق: الرمتاجُ. والغَلاقُ والغَلَقُ. وما يُفتحُ به ويُغْلَقُ والمِغْلَقُ: السهم السابع في مضعف الميسر، سمي به لأنه يستَغلِقُ ما يبقى من
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.046 harf
أغلَقت الباب فهو مُغْلَقٌ، والاسم الغَلْقُ، ومنه قول الشاعر: وَباب إذا مالَ للغَلْقِ يَصْرِفُ ويقال: هذا من غَلَقْتُ الباب غَلْقاً، وهي لغة رديئة متروكة. قال أبو الأسود الدؤلي: ولا أقولُ لِقِدْرِ القومِ قد غَلِيَتْ ولا أقول لباب الدار مَغْلوقُ وغَلَّقتُ الأبواب، شدد للكثرة، وربَّما قالوا:أغْلَقْتُ الأبواب. قال الفرزدق: ما زلتُ أفتحُ أبواباً وأُغْلِقهـاحتَّى أتيتُ أبا عمرو بن عمَّارِ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR4.292 harf
باب الغين والقاف واللام غلق استعمل من وجوهه : غلق . غلق : قال الليثُ : ( احتدَّ فلان ، فَغَلَقَ في حِدّتِهِ ، أي : نَشِبَ . قالَ : وَغَلِقَ الرَّهْنُ فِي يَدِ الْمُرْتَهِنِ ، إذا لم يُفَكّ . وقال شمر : يقالُ لكلّ شيء نَشِبَ في شيء ، فلَزِمَهُ : قدْ غَلِقَ في الْباطِلِ ، وَغَلِقَ في الْبَيْعِ ، وَغَلِقَ بيعُهُ ، وَاسْتَغْلَقَ . وَاسْتَغْلَقَ عَلَى الرَّجُلِ كَلاَمَهُ ، إذا أُرْتِجَ عَليهِ ، فلم
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.119 harf
(باب الغين واللام وما يثلثهما) (غلم) الغين واللام والميم أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على حَداثةٍ وهَيْجِ شهوة. من ذلك الغُلام، هو الطارُّ الشَّاربِ([1]) . وهو بيِّنُ الغُلومِيّة والغُلُومة، والجمع غِلْمةٌ وغِلْمان. ومن بابه: اغتَلَم الفَحلُ غُلمةً: هاج من شَهوة الضِّراب. والغيْلَم: الجارية الحَدَثة. والغَيْلَم: الشابُّ. والغَيْلَم: ذكر السَّلاحِف. وليس بعيداً أن يكون قياسُه قياسَ الباب. (غلو/ي) الغين
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR571 harf
- الغلق والمغلاق: ما يغلق به، وقيل: ما يفتح به لكن إذا اعتبر بالإغلاق يقال له: مغلق ومغلاق، وإذا اعتبر بالفتح يقال له: مفتح ومفتاح، وأغلقت الباب، وغلقته على التكثير، وذلك إذا أغلقت أبوابا كثيرة، أو أغلقت بابا واحدا مرارا، أو أحكمت إغلاق باب، وعلى هذا: ﴿وغلقت الأبواب﴾ [يوسف/ 23]. وللتشبيه به قيل: غلق الرهن غلوقا (غلق الرهن: ترك فكاكه. انظر: الأفعال 2/19)، وغلق ظهره دبرا (قال ابن فارس: يقال: غلق
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR693 harf
غ ل ق باب فتح وباب غلقٌ‏.‏ ومن المجاز‏:‏ غلق الرهن في يد المرتهن إذا لم يقدر على افتكاكه وغلق فؤاده في يد فلانة‏.‏ واحتد فلان فنشب في حدّته وغلق إذا اشتدّت به فلم تنشرح عنه‏.‏ وإياك والغلق والضجر والقلق‏.‏ وإن بعيرك لغلق الظهر إذا لم يبرأ لكثرة الدبر وقد غلق ظهره‏.‏ واستغلق عليه الكلام وأغلق عليه وأغلق إذا ضيق وأكره ومنه‏:‏ ‏"‏ لا طلاق في إغلاق ‏"‏ وكانت الأعاريب يقولون‏:‏ إن قريشاَ لقنة
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.714 harf
غَلَقَ الباب وأَغْلَقه وغَلَّقه؛ الأُولى عن ابن دريد عزاها إلى أَبي زيد وهي نادرة، فهو مُغْلَق، وفي التنزيل: وغَلَّقَت الأبواب؛ قال سيبويه: غَلَّقت الأبواب للتكثير، وقد يقال أَغْلَقت يراد بها التكثير، قال: وهو عربيّ جيد. وباب غُلُق: مُغْلَقٌ، وهو فُعُل بمعنى مَفْعول مثل قارُورَة، وباب فُتُح أَي واسع ضخم وجِذْع قُطُل، والاسم الغَلْقُ؛ ومنه قول الشاعر: وباب إذا ما مالَ للغَلْقِ يَصْرِف ويقال: هذا
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR405 harf
* غ ل ق * * أَغْلَقَ * الباب فهو * مُغْلَقٌ * والاسم * الغَلْقُ * و * غَلَقَهُ * لغة رديئة متروكة و * غَلَّقَ * الأبوبا شُدد للكثرة وربما قالوا * أغْلَقَ * الأبواب و * الغَلَقُ * بفتحتين * المِغْلاقُ * وهو ما يُغلق به الباب و * غَلِقَ * الرهن من باب طرِب استحقه المُرتهن وذلك إذا لم يُفتك في الوقت المشروط وفي الحديث ﴿لا يُغلق الرهن﴾ و * اسْتَغْلَقَ * عليه الكلام أي ارتتج عليه وكلام * غَلِقٌ * أي
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR8.212 harf
الغلقة بالفتح، وهو الأكثر، كذا سمعه أبو حنيفة، عن البكري ويكسر كذا سمعه عن أعرابي من ربيعة. ويقال: غلقى كسكرى عن غير أبي حنيفة: شجيرة تشبه العظلم مرة جدا، لا يأكلها شيء، تجفف، ثم تدق، وتضرب بالماء، وتنقع فيها الجلود، فلا تبقى عليها شعرة ولا وبرة إلا أنقتها منها، وذلك إذا أرادوا طرح الجلود في الدباغ، بقرية كانت أو غنمية، أو غير ذلك، وهي تدق وتحمل في البلاد لهذا الشأن، تكون بالحجاز وتهامة. وقال ابن
Maddenin bağlantısı

الغلقة بالفتح، وهو الأكثر، كذا سمعه أبو حنيفة، عن البكري ويكسر كذا سمعه عن أعرابي من ربيعة. ويقال: غلقى كسكرى عن غير أبي حنيفة: شجيرة تشبه العظلم مرة جدا، لا يأكلها شيء، تجفف، ثم تدق، وتضرب بالماء، وتنقع فيها الجلود، فلا تبقى عليها شعرة ولا وبرة إلا أنقتها منها، وذلك إذا أرادوا طرح الجلود في الدباغ، بقرية كانت أو غنمية، أو غير ذلك، وهي تدق وتحمل في البلاد لهذا الشأن، تكون بالحجاز وتهامة. وقال ابن السكيت: يعطن بها أهل الطائف. وقال أبو حنيفة: وهي شجرة لا تطاق حدة، يتوقع جانيها على عينيه من بخارها أو مائها غاية للدباغ. وقال الليث: وهي سم يغلث بورقها للذئاب والكلاب فيقتلها، ويدبغ بها أيضا. قال مزرد: هكذا نسبه الأزهري له، وقيل للمرار: جربن فلا يهنأن إلا بغـلـقة عطين وأبوال النساء القواعد قال أبو حنيفة: والحبشة تسم بها السلاح، وذلك أنهم يطبخونها ثم يطلون بمائها السلاح، فيقتل من أصابه. وإهاب مغلوق: دبغ به. وقال ابن السكيت: إذا جعلت فيه الغلقة حين يعطن، كما في الصحاح. وغلق الباب يغلقه من حد ضرب غلقا، نقلها ابن دريد، وعزاها الى أبي زيد: لثغة أو لغية رديئة متروكة في أغلقه فهو مغلق، أو نادرة، وقد جاء ذلك في قول الشاعر: لعرض من الأعراض يمسي حمامه ويضحي على أفنائه الغين يهتـف أحب الى قلبـي مـن الـديك رنة وباب إذا ما مال للغلـق يصـرف وهي لغة متروكة، كما قاله الجوهري. قال أبو الأسود الدؤلي: ولا أقول لقدر القوم قد غليت ولا أقول لباب الدار مغلوق لكن أقول لبابي مغلق، وغلت قدري وقابلها دن وإبـريق وأما غلق الباب فهي لغة فصيحة. وربما قالوا: أغلقت الأبواب، يراد بها التكثير، نقله سيبويه، قال: وهو عربي جيد. وأنشد الجوهري للفرزدق: مازلت أفتح أبوابا وأغلقـهـا حتى أتيت أبا عمرو بن عمار

قال أبو حاتم السجستاني: يريد أبا عمرو بن العلاء. وغلق في الأرض يغلق غلقا، مثل: فلق يفلق يفلق فلقا: أمعن فيها، عن ابن عباد، وهو مجاز. ورجل غلق أو جمل غلق، بالفتح فيهما، أي: كبير أعجف، وكذلك جمل غلقة: إذا هزل وكبر. ونص النوادر: شيخ غلق. أو رجل غلق، أي: أحمر، وكذلك سقاء غلق، وأدم غلق، نقله ابن عباد. ويقال: باب غلق، بضمتين أي: مغلق، وهو فعل بمعنى مفعول، مثل: قارورة فتح، وباب فتح: واسع ضخم، وجذع قطل. والغلق بالتحريك: المغلاق، وهو ما يغلق به الباب وهو المرتاج أيضا. قال الراغب: وقيل: ما يفتح به، لكن إذا عبر بالإغلاق يقال: مغلق، ومغلاق، وإذا عبر بالفتح، يقال: مفتح ومفتاح. كالمغلوق بالضم. نقله الجوهري وضبطه، وأهمل المصنف ضبطه، فاقتضى اصطلاحه فتح الميم، مع أن هذه من جملة النوادر التي تقدم ذكرها في ع ل ق فكان واجب الضبط، كما لا يخفى. والمغلق، كمنبر: سهم في الميسر، أو هو السهم السابع في مضعف الميسر لاستغلاقه ما يبقى من آخر الميسر، قاله الليث وصاحب المفردات. ج مغاليق، وأنشد الليث للبيد: وجزور أيسار دعوت لحتفها بمغالق متشابه أجرامـهـا أو غلط الليث في تفسير قوله: بمغالق. والمغالق: من نعوت القداح التي يكون لها الفوز، وليست المغالق من أسمائها، وهي التي تغلق الخطر، فتوجبه للقامر الفائز، كما يغلق الرهن لمستحقه. ومنه قول عمرو بن قميئة: بأيديهم مقرومة ومغـالـق يعود بأرزاق العيال منيحها كذا في التهذيب، وهو مجاز. ومن المجاز: غلق الرهن، كفرح غلقا: استحقه المرتهن، وذلك إذا لم يفتكك في الوقت المشروط. وفي الحديث: لا يغلق الرهن هذا نص الجوهري. وقال سيبويه: وغلق الرهن في يد المرتهن غلقا وغلوقا، فهو غلق: استحقه المرتهن؛ وذلك إذا لم يفتك في الوقت المشروط. وفي لحديث: لا يغلق الرهن بما فيه. وقال أبو عبيد في تفسير هذا الحديث أي: لا يستحقه المرتهن إذا لم يرد الراهن ما رهنه فيه، وكان هذا من فعل الجاهلية فأبطله النبي صلى الله عليه وسلم بقوله: لا يغلق الرهن. قال شيخنا: أي: لابد من نظر مالك الرهن وبيعه إياه بنفسه، أو أخذه وإعطاء ما رهن به وإن أبى ألزمه القاضي بذلك. وفي العباب: في الحديث: لا يغلق الرهن بما فيه، لك غنمه، وعليك غرمه. وسئل إبراهيم النخعي عن غلق الرهن، فقال: لا يستحقه المرتهن إذا لم يؤد الراهن ما عليه في الوقت المعين، ونماؤه وفضل قيمته للراهن، وعلى المرتهن ضمانه إن هلك قال زهير يذكر امرأة: وفارقتك برهن لا فـكـاك لـه يوم الوداع فأمسى الرهن قد غلقا يعني أنها ارتهنت قلبه، ورهنت به. وأنشد شمر: هل من نجاز لموعود بخلـت بـه أو للرهين الذي استغلقت من فادي وقال عمارة بن صفوان الضبي: أجارتنا من يجتمع يتـفـرق ومن يك رهنا للحوادث يغلق

وقال ابن الأعرابي: غلق الرهن يغلق غلوقا إذا لم يوجد له تخلص، وبقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على تخليصه. ومعنى الحديث أنه لا يستحقه المرتهن إذا لم يستفكه صاحبه. وكان هذا من فعل الجاهلية أن الراهن إذا لم يؤد ما عليه في الوقت المعين ملك المرتهن الرهن، فأبطله الإسلام. ومن المجاز: غلقت النخلة غلقا، فهي غلقة: إذا دودت أصول سعفها، فانقطع حملها. وأغلقت عن الإثمار. ومن المجاز: غلق ظهر البعير غلقا، فهو غلق: إذا دبر دبرا لا يبرأ، وهو أن ترى ظهره أجمع جلبتين آثار دبر قد برأت فأنت تنظر الى صفحتيه تبرقان. وقال ابن شميل: الغلق: شر دبر البعير، لا يقدر أن تعادى الأداة عنه، أي: ترفع عنه حتى يكون مرتفعا، وقد عاديت عنه الأداة، وهو أن تجوب عنه القتب والحلس. وقال ابن شميل: يقال استغلقني فلان في بيعته نص ابن شميل في بيعي إذا لم يجعل لي خيارا في رده. قال: واستغلقت علي بيعته: صار كذلك، وهو مجاز. ومن المجاز: استغلق عليه الكلام إذا أرتج عليه فلا يتكلم وفي الأساس: إذا ضيق عليه وأكره. وكلام غلق، ككتف أي: مشكل وهو مجاز. وغلاق كشداد: رجل من بني تميم، نقله الجوهري. وقال غيره: هو أبو حي، وأنشد ابن الأعرابي: إذا تجليت غـلاقـا لـتـعـرفـهـا لاحت من اللؤم في أعناقها الكـتـب إني وأتي ابـن غـلاق لـيقـرينـي كغابط الكلب يرجو الطرق في الذنب وأيضا: شاعر، وهو غلاق بن مروان بن الحكم بن زنباع، له أشعار جيدة، أورده المرزباني، ولكنه ضبطه بالعين المهملة. وخالد بن غلاق: محدث وهو شيخ للجريري أو هو بالمهملة، وقد أشرنا إليه، وذكره الحافظ بالوجهين. وعين غلاق، كقطام: ع نقله الصاغاني. وغولقان: ة بمرو نقله الصاغاني. والإغلاق: الإكراه قال ابن الأعرابي: أغلق زيد عمرا على شيء يفعله: إذا أكرهه عليه. وفي الحديث: لا طلاق ولا عتاق في إغلاق أي: في إكراه، لأن المغلق مكره عليه في أمره ومضيق عليه في تصرفه، كأنه يغلق عليه الباب، ويحبس، ويضيق عليه حتى يطلق. والإغلاق: ضد الفتح. يقال: فتح بابه وأغلقه، وقد تقدم شاهده. والاسم الغلق بالفتح، نقله الجوهري، وتقدم شاهده. والإغلاق: إدبار ظهر البعير بالأحمال المثقلة. ومنه حديث جابر رضي الله عنه: شفاعة رسول الله صلى الله عليه وسلم لمن أوثق نفسه، وأغلق ظهره. شبه الذنوب التي أثقلت ظهر الإنسان بثقل حمل البعير. وقيل: الإغلاق: عمل الجاهلية، كانوا إذا بلغت إبل أحدهم مائة أغلقوا بعيرا؛ بأن ينزعوا سناسن فقره، ويعقروا سامه، لئلا يركب، ولا ينتفع بظهره، ويسمى ذلك البعير المعنى، كما سيأتي في عني. والمغالقة: المراهنة، وأصلها في الميسر. ومنه الحديث: ورجل ارتبط فرستا ليغالق عليها. ومما يستدرك عليه: غلقت الأبواب. قال سيبويه: شدد للتكثير. قال الأصبهاني: وذلك إذا أغلقت أبوابا كثيرة، أو أغلقت بابا مرارا، أو أحكمت إغلاق باب، وعلى هذا )وغلقت الأبواب( وغلق الباب. وانغلق، واستغلق: عسر فتحه. وجمع الغلق، محركة: الأغلاق. قال سيبويه: لم يجاوزوا به هذا البناء، واستعاره الفرزدق، فقال: فبتن بجانبي مصرعـات وبت أفض أغلاق الختام

قال الفارسي: أراد ختام الأغلاق، فقلب. وفي حديث أبي رافع: ثم علق الأغاليق على ود. هي المفاتيح، واحدها إغليق. والغلاق، كسحاب: المغلاق. وإغلاق القاتل: إسلامه الى ولي المقتول، فيحكم في دمه ما شاء. يقال: أغلق فلان بجريرته، وقال الفرزدق: أسارى حديد أغلقت بدمائها والاسم منه الغلاق، قال عدي بن زيد: وتقول العداة أودى عدي وبنوه قد أيقنوا بالغلاق والمغلاق: لغة في المغلق لسهم القداح. ورجل غلق، ككتف: سيئ الخلق. وقال أبو بكر: كثير الغضب. وقيل: الضيق الخلق، العسر الرضا. وقد أغلق فلان: إذا أغضب، فغلق: غضب واحتد. وقال الليث: يقال: احتد فلان فغلق في حدته، أي: نشب، وهو مجاز. وغلق قلبه في يد فلانة كذلك. ويقال: حلال طلق، وحرام غلق. وفلان مفتاح للخير، مغلاق للشر، والجمع مغاليق. وأنشد ابن الأعرابي لأوس بن حجر: على العمر واصطادت فؤادا كأنه أبو غلق في ليلتـين مـؤجـل وفسره فقال: أبو غلق، أي: صاحب رهن غلق أجله ليلتان أن يفك. وقوم مغاليق: يغلق الرهن على الأيديهم. وغلق غلقا: ذهب. وأغلق الرهن: أوجبه، عن ابن الأعرابي. وقال أبو عمرو: الغلق: الضجر. ومكان غلق، أي: ضيق، يقال: إياك والغلق. والغلق أيضا: الهلاك. وقال المبرد: الغلق: ضيق الصدر، وقلة الصبر. وأغلق عليه الأمر: إذا لم ينفسح له. وغلق الأسير والجاني، فهو غلق: إذا لم يفد. قال أبو دهبل: مازلت في الغفر للذنوب، وإط لاق لعان بجرمـه غـلـق وقال شمر: يقال لكل شيء نشب في شيء فلزمه: قد غلق في الباطل، وأنشد شمر للفرزدق: وعرد عن بنيه الكسب منه ولو كانوا أولي غلق سغابا أولي غلق، أي: قد غلقوا في الفقر والجوع. وقال أبو عمرو: الغلق، بالفتح: السقاء النغل.

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR20.571 harf
غَلَقَ 1 غَلَقَ ذ as syn. with أَغْلَقَ: see the latter. -A2- Also, inf. n. غَلْقٌ, He went away. (TA.) ― -b2- And غَلَقَ فِى الأَرْضِ, aor. غَلِقَ , inf. n. غَلْقٌ, He went far into the land; (Ibn-'Abbلd, O, K, * TA;) as also فَلَقَ, aor. غَلِقَ , inf. n. فَلْقٌ. (Ibn-'Abbلd, O, TA.) -A3- غَلِقَ said of a door: see 7. ― -b2- [Hence,] غَلِقَ الرَّهْنُ, aor. غَلَقَ , (S, Mgh, O, Msb, K, &c.,) inf.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.711 harf
غَلَقَ غَلَقَ I ( n. ac. غَلْق 1 ), a. Shut, closed. b. [ Fī ], Went away, went far into ( the land ). غَلِقَ غَلِقَ A ( n. ac. غَلَق 4 ), a. Was pledged, pawned; was forfeited; was unransomed, unredeemed. b. Was disquieted; was vexed, annoyed. c. Clave to. d. see VII . غَلَّقَ غَلَّقَ II , a. Shut, closed; fastened, locked. b. [ coll. ], Finished, concluded, terminated. غَاْلَقَ
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok22.192 harf
غلق غَلَقَ - يغْلِقُ - غَلَّقَ - يُغَلِّقُ غَلَقَ - يغْلِقُ + كائن + مكاناً أو شيئاً: ضد " فتح ": يسد المنفد من مكان وإليه بشكل مؤقت غَلَّقَ - يُغَلِّقُ : على وزن " فَعَّل " من " غَلَقَ - يغْلِقُ ": جعله " يَغْلِقُ " على وجه التكرار والشدة : يُغلق بشكل شديد ومحكم واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الغلق والختم والقفل ومنع الحركة من داخل الشيء إلى
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler13 mücavir (20 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. هيت

    1 ortak ayet · Getirin

  2. ثوي

    1 ortak ayet · Saye develerin ahırı demektir

  3. عوذ

    1 ortak ayet · Uvvez, hayvanın yetişemeyeceği yerdeki otluk yerin ve…

  4. بوب

    1 ortak ayet · Bab kapı demektir

  5. فلح

    1 ortak ayet · Felah “Felh” toprağın yarılmışı, çatlak toprak demektir

  6. بيت

    1 ortak ayet · Beyt ev demektir

  7. رود

    1 ortak ayet · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur

  8. حسن

    1 ortak ayet · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…

  9. نفس

    1 ortak ayet · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir

  10. ظلم

    1 ortak ayet · Zalimler

  11. ربب

    1 ortak ayet · Ribve, tümsek demektir

  12. قول

    1 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

Geçtiği ayetler(1)

  1. وَرَاوَدَتْهُ الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِهَا عَنْ نَفْسِهِ وَغَلَّقَتِ الْأَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ قَالَ مَعَاذَ اللَّهِ إِنَّهُ رَبِّي أَحْسَنَ مَثْوَايَ إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ

    Ve kapattıEvinde bulunduğu kadın onu kendine ram etmek istedi. Kapıları sımsıkı kapadı. Ve: Sana söylüyorum gelsene, dedi. O da: Allah’a sığınırım, doğrusu o, benim efendimdir, bana iyi bakmıştır. Muhakkak ki zalimler asla felah bulmaz, dedi.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökغلق
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerقفل, وصد, سدد
Zıt Kökفتح
Çekirdek Özet 1Bir şeyin başka bir şey içine geçip takılması, kurtulması güç biçimde kilitlenmesi veya sıkışması
Çekirdek Özet 2Geçişi, çıkışı ve kurtuluşu imkânsız kılacak biçimde tahkim edilerek kapatma ve kilitleme
Çekirdek Özet 3Bir sistemin, akdin veya mahalin dış dünyaya veya geri dönüşe bütünüyle kilitlenmesi, geri alınamazlık
Kritik Hata RiskiAyetteki fiili sıradan bir örtme veya basit bir kapı kapama sanıp tahkimat, çokluk ve kaçışı engelleme kastını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
غلKuşatma, içe işleme, sıkıca sarma, bir şeyi içine alıp hapsetme veya boyunduruk altına alma (غلب, غلظ, غلف, غلل, غلم, غلو)قBoğazlama, tutma ve sınırlama sesi taşıyan harfin eklenmesiyle çekirdekteki sarıp kuşatma hareketi, bir nesnenin diğerine girip takılması, kilitlenmesi ve açılmasının engellenmesi yönünde daralmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
غGöz; derinlik, perdelenme, görmenin engellenmesiHarfin kökenindeki göz imgesi ve boğaz hırıltısı, görünür olanın örtülmesini, derine girmeyi ve dışarıdan ayrılmayı başlatır; türetilmiş bir işarettir
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, bağlama, sevk etmeBir nesneyi veya durumu belirli bir yöne zorlayarak bağlama, sabit tutma ve hareketi sınırlandırma etkisi katar
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır, sıkışmaÇemberi tamamlama, son noktayı koyma, geçit yerini daraltıp kilitleyerek sınır çekme hareketini kesinleştirir
غلقBir şeyin içine işleyip bağlayarak geçişi tamamen sınırlama ve kilitlemeBir nesnenin diğer bir nesneye nüfuz edip orada takılı kalması, açıklığın sınır çekilerek tamamen kapatılması ve hareketin durdurulması eylemidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKapının mandal veya kilit düzeneğiyle açılması güç şekilde kilitlenmesi; bir nesnenin yerine oturup sıkışması; devenin sırtındaki yaranın iyileşmeyip müzminleşmesi ve hurma ağacının yaprak diplerinin çürüyüp meyve vermez hale gelmesi
Cahiliye şiiri kullanımıZüheyr b. Ebî Sülmâ, sevgilisinin ayrılığını geri alınması imkânsız bir rehin durumuna benzetirken kökü kullanır: وفارقتك برهن لا فكاك له / يوم الوداع فأمسى الرهن قد غلقا
Erken Arapça kullanımLebîd b. Rebî‘a kumar oklarını anarken son oku bu kökle anar: وجزور أيسار دعوت لحتفها / بمغالق متشابه أجسامها; ayrıca erken dönem fıkıh rivayetlerinde rehnin borca mahsuben haksız yere mülkiyete geçirilmesini yasaklayan لا يغلق الرهن nebevi ifadesinde geçer

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça غلق kökü, Sami dillerinde bir şeyin içine takılıp kalması, kurtarılamayacak biçimde tutulması ve geçiş yollarının tıkanması dairesinde sınırlı fakat güçlü bir semantik hatta sahiptir. Batı Sami ve Güney Sami sahasında kapama, kilitleme ve bir akitte veya mekânda sıkışıp kalma anlamları birbirini beslemiştir. İbranice ve Aramice katmanında doğrudan aynı kök harflerle yaygın bir fiil gövdesi tespit edilmemekle birlikte, benzer fonetik ve anlamsal işlevler kapatma, örtme ve rehin tutma sahasındaki eşsesli veya akraba köklerle (علق ve حلق geçişkenlikleri) paralellik gösterir. Arapçada kök, özellikle mekanik kilitleme cihazı olan sürgü ve kilit manasındaki isimleşmeyle ve rehin hukukundaki bağlayıcı tıkanmayla kristalleşmiş, kapının sadece örtülmesini değil, mandal veya sürgünün yuvasına girerek ayrılmaz hale gelmesini merkeze almıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKapı mandalı, kilit, rehnin mahsur kalmasıBir şeyin başka bir şeye geçip takılması ve açılmasının güçleşmesi ana fikrinden kilit ve müzminleşme türemiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Arap yarımadası ortak kilit/rehin semantiğiKökün doğrudan kilit ve çıkışsız kalma manası en canlı ve berrak şekliyle Arapçada korunmuş ve işlenmiştirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında doğrulanabilir ve spekülatif olmayan doğrudan bir kökdeş tespit edilememiştirVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
غلقAnlamlıKilitlemek, kapatmak, takılıp kalmakKapıyı sürgülemek, rehnin sahibine dönmesini imkânsız kılmak, devenin yarasının müzminleşmesiHedef köktür; Kur'an'da geçer
غقلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
لغقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
لقغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
قغلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
قلغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
غلقMerkezKilitleme, geçişi engellemeBir mekanizmayla takılıp kalacak biçimde sımsıkı ve tahkimatla kapatmakGeçişin kasten ve mekanik olarak imkânsız kılınması
قفلKomşuKilit vurma, mühürlemeBir nesneyi alet kullanarak emniyete almak, kalbi ve idraki dış dünyaya bütünüyle tıkamakGeriye dönmeyi ve açılmayı harici bir kilit aygıtıyla engelleme
وصدKomşuSımsıkı kapama, örtmeBir açıklığı veya mekânı hiçbir sızıntı veya nefes bırakmayacak şekilde kuşatıp kapatmakCehennem veya mağara gibi bir yapının üzerine kubbe gibi kapanıp örtülmesi
سددKomşuTıkama, gedik kapamaBir boşluğu veya gediği malzeme doldurarak geçilmez hale getirmekEngeli fiziksel bir set çekerek oluşturma
فتحZıtAçma, engeli kaldırmaKapalı olan geçidi, kapıyı veya imkânı ortadan kaldırarak akışı ve geçişi serbest bırakmakTıkanıklığın, kilidin veya kapalılığın giderilip açığa çıkarılması

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaغلقKapıyı sımsıkı kilitlemek, kurtulamaz hale gelmekKapının sürgülenmesi ve rehnin ya da durumun çıkışsız kalmasıKesin
Latinceclaudere, obserareKilitlemek, sürgülemek, kapamakBir sürgü yardımıyla geçişi fiziksel olarak engellemeyi karşılar; kökteki rehin veya zihinsel kilitlenme nüansını dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceto lock, to bolt, to shut firmlyKilitlemek, sürgülemekKapının açılmasını mekanik olarak imkânsız kılmayı tam karşılar; tef'îl babındaki çokluk ve tahkimatı tek başına veremezGüçlü
Almancaverriegeln, verschließenSürgülemek, sımsıkı kilitlemekGeçişi engellemek üzere bir kilit ve sürgü mekanizması kurmayı ifade ederGüçlü
Fransızcaverrouiller, fermer à cléSürgülemek, anahtarla kilitlemekKapının kilit mekanizmasıyla kapatılmasını anlatırGüçlü

Kaynak Lisān al-ʿArab, Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
غَلَّقَتِ (Tef'îl babı)Kapıların hepsini tek tek, sımsıkı ve kaçışı imkânsız kılacak biçimde kilitlemekSaray içinde kaçış yollarını ve dışarıdan müdahaleyi kesmek üzere bütün kapıların tahkim edilerek kapatılması bağlamı; Yûsuf 12:23

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİstığlâk ve idrakin kapanmasıAklın ve iradenin dış etkenler veya baskı altında kilitlenerek delili kavrayamaz hale gelmesiAnlaşılmazlık, kapalılık ve akli mekanizmanın kilitlenmesi
Fıkıhİğlâk halinde talak ve rehnin iğlâkıİkrah, aşırı öfke veya cinnet halindeki talakın geçersizliği ve rehnin borca karşılık rehin alanda ebediyen mülk kalmasının yasaklanmasıİradenin kilitlenmesi veya mülkiyet akdinin tek taraflı olarak geri dönülemez biçimde kapanması
TefsirÂyet-i kerimedeki tef'îl kalıbıZüleyha'nın saray kapılarını sadece örtmeyip çok sayıda kapıyı teker teker kilitlediği ve emniyete aldığı tespitiEylemin tekrarlanması, tahkimatı ve kesin bir kilitlenme kastı
Hadisلا طلاق في إغلاق ve لا يغلق الرهن nebevi hükümleriBoşanmanın baskı ve öfke altında gerçekleşemeyeceği ve rehin bırakılan malın hak sahibinden koparılamayacağıÇıkışsız bırakma, iradeyi kilitleme ve hakkı iptal edecek biçimde kesinleştirme

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhlaki ve iradi imtihan sahasıKaçış yollarının fiziken kilitlenmesiİnsanın görünürde bütün çıkış kapıları kapandığında dahi takvaya sığınmasını sağlamaMekânsal kilitlenmenin mutlak çaresizlik değil, aşkın bir tercihin testi olmasıKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiİstığlâk hali, kavramsal tıkanmaBir teorinin veya zihnin yeni veri girişine ve eleştiriye kapılarını kapatmasıSistemin kendi içine kilitlenip dış gerçeklikle bağını koparmasıGüçlü
SiyasiYönetim ve iktidar tahkimatıTecrit, abluka ve saray içi kilitlenmeDış denetimi ve şeffaflığı engelleyerek iradeyi zorla dayatma mekanizmasıİktidar mekanının dış dünyaya kapatılarak kontrolün tek elde tutulmasıGüçlü
İktisadiBorç ve rehin hukukuRehnin iğlâkı, haczedilip kurtarılamamasıBorçlunun malını geri alma imkânını bütünüyle iptal eden tekelleşme engeliRehin akdinin borcu aşan bir mülkiyet gasbına dönüşmesinin engellenmesiKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDurum kilitlenmesi (Deadlock) veya tek yönlü bariyerBir sistemin iki veya daha fazla sürecin birbirini beklemesi sebebiyle geri dönülemez bir durma haline geçmesi veya bir eşiğin aşılmasıyla geriye akışın kilitlenmesiGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal kilitlenme (Path dependency / Lock-in)Bir kurumun, hukuki bağın veya psikolojik durumun önceki kararlar neticesinde alternatif çıkış yollarını bütünüyle kapatmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiFiili sadece kapının kanatlarını birleştirmek veya basitçe örtmek olarak anlamak
Kur'an içi daha geniş anlamغلق kökünün tef'îl kalıbında gelerek çok sayıda kapının, birden fazla kilit ve sürgüyle, çıkışı ve kaçışı kesin olarak imkânsız kılacak bir tahkimatla kilitlendiğini ifade etmesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHz. Yûsuf'un kapıya doğru koşuşunu sıradan bir kapıyı açma çabası sanmak; oysa kapıların kilitli olmasına rağmen kapıya yönelmenin, beşeri imkânsızlığa rağmen ilahi emre sadakat gösterisi olduğunu kavrayamamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da sadece tek bir ayette ve tef'îl formunda kullanılarak, beşeri iradenin bir günaha veya duruma dış dünyayı kilitlediği en kritik anda, ilahi yardımın kapalı kapıları nasıl anlamsız kıldığını göstermesi bakımından vazgeçilmezdir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yûsuf kıssasında fitne, ihlas ve ismet imtihanının geçtiği saray içi mekânsal kuşatma sahnelerinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Mekânın ve fiziki şartların insanı mutlak olarak teslim aldığı vehmini yıkar; bütün kilitlerin kapatıldığı yerde bile hakkı arayan bir iradenin engelleri aşabileceğini somutlaştırır

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir sürgü veya kilit aygıtının yuvasına girerek takılması, bir açıklığın geçişi imkânsız kılacak biçimde kapatılması.
  • Soyut anlamBir durumun, akdin, iradenin veya mekânın dış etkilere ve geri dönüş imkânına karşı bütünüyle kilitlenmesi, çıkışsız bırakılması.
  • Sistematik karşılıkSistemin dış müdahalelere ve tahliyeye tamamen kapatıldığı, ancak aşkın bir kuvvet tarafından kırılabilecek tek yönlü bir sınır bariyeri.
  • LaTeX modeliSt+1=∏i=1nδi(St),δi∈{0,1},δi=0  ⟹  ker⁡(Φ)={0}
  • LaTeX açıklamasıModelde S, mekân veya durumun serbestlik derecesini; n, tahkim edilerek kapatılan kapı veya kilitlerin sayısını; δi, her bir kapının durumunu temsil eden operatörü gösterir. Her bir kapının kilitlenmesiyle (δi=0), sistemin dış dünyaya açılan dönüşüm çekirdeği sıfırlanmakta ve sistem içi hareket alanı mekanik olarak tamamen kilitlenmektedir. Çıkış fonksiyonu ancak harici bir müdahale ile yeniden tanımlanabilir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: غ