قسر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-س-ر1 sîga, 1 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قسرفررقَسْوَرَةٍ

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 1

▶ Ağı aç (3B)

قسر

ق - س - ر

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Avcı kara hayvanı

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.294 harf
القاف والسين والراء معهما ق س ر، س ق ر، ق ر س، س ر ق مستعملات قسر: القَسوَر: الصياد والراعي، والجميع قَسْوَرةٌ. والقَسْرُ: القهر على الكره. يقال: قَسَرْتُه قَسْراً، واقتَسَرْتُه أعم. و"فرت من قَسْوَرة" أي رماة، ويقال: أسد. والقَسْوَريُّ: الرامي. والقَيسَريُّ: الضخم الشديد المنيع. سقر: السَّقْرُ لغة في الصقر. وسَقَرُ: اسم معرفة لجهنم نعوذ بالله منها. قرس: القِرْسُ: أكثر الصقيع وأرده، قال العجاج:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR339 harf
قَسَرَهُ على الأمر قَسْراً: أكرهه عليه وقهره. وكذلك اقْتَسَرَهُ عليه. والقياسِرُ والقياسِرَةُ: الإبل العظام. قال الشاعر: وعلى القياسِرِ في الخدورِ كَواعِبٌرُجُحُ الروادِفِ فالقياسِـرُ دُلَّـفُ الواحد قَيْسَرِيٌّ. والقَسْوَرُ: نبت. والقَسْوَرُ والقَسْوَرة: الأسدُ. قال الله تعالى: "فرَّتْ من قَسْوَرَةٍ". ويقال: هم الرماة من الصيَّادين.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR4.995 harf
ق س ر قسر ، قرس ، سرق ، سقر : مستعملة . قسر : قال الليث : القسر : القهْرُ على الكره . يقال : قسَرته قسْراً واقتسرته أعمُّ ، قال : والقسْوَر : الرامي والصيادُ ، وأنشد : وشَرشَرٍ وقسور نضرى قال : الشَّرَشِر : الكلبُ ، والقسورُ : الصيادُ ، والجميعُ قُسورةٌ . وقال الله : ( ( مُّسْتَنفِرَةٌ فَرَّتْ مِن قَسْوَرَةٍ ) ( المدثر : 51 ) ، همُ الرماة . قال أبو منصور : أخطأ الليث في تفسير الشَّرَشِر والقسور
Maddenin bağlantısı

ق س ر قسر ، قرس ، سرق ، سقر : مستعملة . قسر : قال الليث : القسر : القهْرُ على الكره . يقال : قسَرته قسْراً واقتسرته أعمُّ ، قال : والقسْوَر : الرامي والصيادُ ، وأنشد : وشَرشَرٍ وقسور نضرى قال : الشَّرَشِر : الكلبُ ، والقسورُ : الصيادُ ، والجميعُ قُسورةٌ . وقال الله : ( ( مُّسْتَنفِرَةٌ فَرَّتْ مِن قَسْوَرَةٍ ) ( المدثر : 51 ) ، همُ الرماة . قال أبو منصور : أخطأ الليث في تفسير الشَّرَشِر والقسور معاً ، وأخطأ في القسورةِ أنه جمع القسور ، والشرشر والقَسور نبتانِ معروفانِ وقد رأيتهما معاً في البادِيةِ ، وذَكرهما الأصمعي وابن الأعرابي وغيرهما ، والنَّضْرى : الناضر الأخضرُ . وأنشد ابن الأعرابي لِجُبَيْهاء في صفة مِعْزَى بحسْن القَبول وسرعةِ السِّمَن عَلَى أَوفَى المَرَاتِعِ : فلوْ أنها طَافَتْ بطُنْبٍ مُعَجّم نفَى الريّ عنه جَدْبُه فهو كالِحُ أجاءَتْ كأَنّ القَسْوَرَ الجَوْنَ بَجَّهَا عساليجُه والثَّامِرُ المتناوِحُ قال ابن الأعرابيّ : ووَاحدةُ القَسْوَر قَسْوَرةٌ . وأما قول الله عزّ وجلّ : ( ( مُّسْتَنفِرَةٌ فَرَّتْ مِن قَسْوَرَةٍ ) ( المدثر : 51 ) فقد اختَلف أهلُ التفسير فيه ، فرَوى سلمة عن الفرّاء أنه قال : القَسوَرة : الرُّماةُ . قال : وقال الكلبيُّ بإسنادِهِ هو الأسدُ . قال : وحدثني أبو الأحوص عن سعيد بن مسروق عن عكرمة قال : قيل له : الأسد القسْوَرَةُ بلسان الحبشة ، فقال : القسْوَرَةُ : الرُّماةُ ، والأسد بلسان الحبشة عَنْبَسَةٌ . وقال ابن عُيينة كان ابن عباس يقول : القسْوَرَةُ : رِكز الناس ، يريد حِسَّهَمْ . وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي أنه قال : القسْوَرَةُ : الشجاع ، والقسْوَرَةُ : ظلمة أول الليل ، فهذا جميع ما حصلناه في تفسير القسْوَرَةِ . أبو عبيد عن الفراء ، قال : القياسِرَة : الإبل العظام . وقال الليث : القَيسريُّ : الضخم الشديد المنيع . قرس : قال الليث : القَرِسُ أكثر الصقيع وأبْردُه ، وأنشد بيت العجاج : تقذُفنا بالقرْسِ بعد القرْسِ دون ظهارِ اللِّبْسِ بعد اللِّبْسِ قال : وقد قَرِسَ المقرورُ إذا لم يستطيع عملاً بيده من شدَّة الْحَصَرِ . وأنشد : فقد تصلَّيتُ حرَّ حربِهم كما تصلَّى المقرور من قَرَسِ وقد أقْرَسَه البرد ، قال : وإنما سمي القَرِيس قَرِيساً لأنه يجمدُ فيصير ليس بالجامسِ ولا الذَّائب ، تقول : قَرَسْنا قَرِيساً وتركناه حتى أقْرَسَه البرد ، وتقول : أقْرَسَ العودُ إذا جمسَ فيه ماؤه . وفي الحديث : أن قوماً مروا بشجرةٍ فأكلوا منها فكأنما مرَّت بهم رِيحٌ فأخْمدَتهم فقال النبي ( صلى الله عليه وسلم ) ( قَرِّسوا الماء في الشِّنان فصُبُّوه عليهم فيما بين الأذانين ) . قال أبو عبيد قوله : قَرِّسوا يعني برِّدوا ، وفيه لغتان القَرَسُ بفتح الراء والقَرْسُ بسكونها قال : وهذا بالسين . وأما الحديث الآخر : ( أن امرأة سألت النبي ( صلى الله عليه وسلم ) عن دم المحيض يُصيبُ الثوبَ فقال : قرِّصيه بالماءِ ) ، فإِنّ هذا بالصاد ، يقول قطِّعيهِ ، وكل مقطع فهوَ مقرَّصٌ ، ومنه تقريصُ العجين إذا قطِّعَ لينبسطَ . وروى أبو العباس عن ابن الأعرابيّ أنه قال : القَرسُ : الجامد من كل شيء والقِرْسُ بكسر القاف هو : القرقسُ . وقال ابن السكيت : القِرْقِسُ الذي يقال له الجِرْجِسُ . وقال الأصمعي : يقال : أصبحَ الماءُ قَرِيساً ، أي : جامداً ، ومنه سُمِّيَ قَرِيسُ السمك ، وإن لَيْلتنا لَقَارِسةٌ ، وإن يومنا لَقارسٌ . قال : وآلُ قَراسٍ : هضابٌ بناحيةِ السّرَاةِ وكأنَّهُنَّ سُمِّينَ آل قراسٍ لبَرْدِها . أبو منصور ، هكذا رواه أبو حاتمٍ آل قَراسٍ بفتح القاف وتخفيف الرّاء . وقال الليث : القراسَيةُ : الجمل الضخم ، تقول هذا جملٌ قُراسِيَةٌ ، ويقال للناقةِ أيضاً قُرَاسِيَةٌ ، وهو في الفحول أعَمُّ ، وليست القراسية نسبةً إنما هن على بِناءِ رباعِيَةٍ وهذه ياءات تزاد . وأنشد لجرير : يكفي بني سعدٍ إذا ما حارَبوا عِزٌّ قراسيةٌ وجَدٌّ مِدْفَعُ سرق : في حديث ابن عمر : أن سائلاً سأله عن بيعِ سَرَقِ الحرير فقال : ( هَلاَّ قلْتَ شُققَ الحرير ) . قال أبو عبيد : سَرَقُ الحريرِ هي الشقَقُ أيضاً إلا أَنها البيضُ خاصةً . وقال العجاج : ونَسَجَتْ لوامِعُ الحَرورِ سَبَائِباً كسَرَقِ الحَرِيرِ الواحد منها سرقةٌ ، قال : وأَحسب الكلمة فارسيةً أصلها سَرَهْ ، وهو الجيِّدُ فَعُرِّبَ فقيل سَرَقٌ ، كما قالوا للخروفِ بَرَقٌ وأصله بَرَهْ ، وقيل للقباءِ يَلْمَقٌ وأَصله يَلْمَهْ والاسْتَبْرَق أَصله اسْتَبْرَهْ ، وهو الغَليظ من الدِّيباج . وقال ابن الأعرابي : السَّرَق : شِقاق الحرير . وقال الليث : السَّرَق مصدر فعل السّارق ، تقول : بَرِئْت إليك من الإباقِ والسَّرقِ في بَيْعِ العبيدِ ، والسّرِقَة الاسم والاستراق الختْلُ سرّاً كالذي يَسْتَرِقُ السمْع ، والكتبةُ يسترِقونَ من بعض الحسابات . قال : والانسراقُ أن يَخْنِسَ إنسانٌ عن قومٍ ليذْهب ، وأما قولُ الأعشى يصفُ ظبْية : فهي تَتْلو رَخْصَ الظَّلوفِ ضَيئلاً فاتِرَ الطَّرْفِ في قواهُ انْسِرَاق فالانْسراقُ : الْفُتور والضعفُ ها هُنا . وقول الأعشى : فيهنَّ مَحْرُوفُ النَّواصِفَ مَسرو قُ البُغامِ شادِنٌ أَكْحَل أراد أنَّ في بُغامِهِ غُنَّة فكأنَّ صوْتَهُ مسروقٌ ، وسُرَّقُ إحْدى كُوَرِ الأهْوازِ وهنّ سبع . ويقال : سَرَّقْتُ الرجل إذا نَسَبْتُهُ إلى السرقةِ ، وفُلانٌ يُسارِق فُلانة النَّظر إذا تغفَّلها فنظر إليْهَا وهي لاهيةٌ عنهُ ، وسُراقةُ ابن مالك اسمُ رجُلِ من بَنِي مُدْلِجٍ ، وأخْبَرني أبو بكرٍ عن شمر قال : قال خالد بن جنبة : سَرَق الحرير جَيَّده ، وقد روي عن الأصمعي أيضاً ، وقال إنما هو بالفارسِيَّةِ سَرهْ ، وقال النَّضرُ : صَرَق بالصَّادِ . سقر : قال النَّحْوِيُّونَ : سَقَرُ اسمٌ معروفٌ لجهنم نعوذُ بالله من سَقَر وهكذا قُرِىء : ( ما سلككم في صقر ) غير منصرف ، لأنه معرفة ، وكذلك لظى وجهنم . قال الله تعالى : ( سَقَرَ وَمَآ أَدْرَاكَ مَا سَقَرُ لاَ تُبْقِى ) ( المدثر : 27 ، 28 ) ، وقال أبو الْهيْثم : السقَّارُ : الكافِرُ .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR3.510 harf
(باب القاف والسين وما يثلثهما) (قسط) القاف والسين والطاء أصلٌ صحيح يدلُّ على معنَيَين متضادَّين والبناءُ واحد. فالقِسط: العَدل. ويقال منه أقْسَطَ يُقْسِط. قال الله تعالى: ﴿إنَّ اللهَ يُحبُّ المُقْسِطِين﴾ [المائدة 42، الحجرات 9، الممتحنة8]. والقَسْط بفتح القاف: الجَور. والقُسوط: العُدول عن الحق. يقال قَسَطَ، إذا جار، يَقْسِطُ قَسْطاً. والقَسَط: اعوجاجٌ في الرِّجلين، وهو خلاف الفَحَج. ومن الباب
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR161 harf
- القسر: الغلبة والقهر. يقال: قسرته واقتسرته، ومنه: القسورة. قال تعالى: ﴿فرت من قسورة﴾ [المدثر/51] قيل: هو الأسد (مجاز القرآن 2/276)، وقيل: الرامي، وقيل: الصائد.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR358 harf
ق س ر قسرته على الأمر واقتسرته وفعل ذلك قسراً واقتساراً‏.‏ وهو مقتسرٌ عليه والوالي يتسخّر الناس ويقتسرهم‏.‏ وهم يخافون القسورة والقساور وهو الأسد من القسر‏.‏ ومن المجاز‏:‏ قسور العشب كما يقال استأسد وعن عبض العرب‏:‏ وجدت عشباً قسوراً وغلام قسور وقسورة‏:‏ قويَ وانتهى شبابه‏.‏ ويعزى إلى عليّ رضي الله عنه‏:‏ أنا الذي سمتني أمي حيدره أضركم ضرب غلامٍ قسوره
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.095 harf
القَسْرُ: القَهْرُ على الكُرْه. قَسَرَه يَقْسِرُه قَسْراً واقْتَسَرَه: غَلَبه وقَهَره، وقَسَرَه على الأَمر قَسْراً: أَكرهه عليه، واقْتَسَرْته أَعَمُّ. وفي حديث علي، رضي الله عنه: مَرْبُوبونَ اقْتِساراً؛ الاقْتِسارُ افْتِعال من القَسْر، وهو القهر والغلبة. والقَسْوَرَةُ: العزيز يَقْتَسِر غيرَه أَي يَقْهَرُه، والجمع قَساوِرُ. والقَسْوَرُ: الرامي، وقيل: الصائد؛ وأَنشد الليث: وشَرْشَرٍ وقَسْوَرٍ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR278 harf
* ق س ر * * قَسَرّهُ * على الأمر أكرهه عليه وقهره وبابه ضرب وكذا * اقْتَسَرَهُ * عليه و * القَسْوَرُ * و * القَسْوَرَةُ * الأسد ومنه قوله تعالى ﴿فرت من قسورة﴾ وقيل هم الرماة من الصيادين و * قِنَّسْرُون * بكسر القاف والنون مشددة تكسر وتفتح بلد بالشام والنسبة اليه تأتي في ن ص ب
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.223 harf
قسره على الأمر يقسره قسرا: أكرهه عليه، وقسره واقتسره: غلبه وقهره. والقسورة: العزيز يقتسر غيره، أي يقهره. والقسورة: الأسد، لغلبته وقهره، كالقسور، كجعفر. وفي التنزيل العزيز: كأنهم حمر مستنفرة، فرت من قسورة. قال ابن سيده: القسور والقسورة: اسمان للأسد. والقسورة: نصف الليل الأول، أو أوله إلى السحر، أو معظمه، قال توبة بن الحمير: وقسورة الليل التي بين نصفه وبين العشاء قد
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR2.710 harf
قَسَرَهُ عَلَى الأَمْرِ 1 قَسَرَهُ عَلَى الأَمْرِ ذ , (S, K,) aor. قَسِرَ , (M, S, TA,) inf. n. قَسْرٌ; (S, TA;) and عَلَيْهِ ↓ اقتسرهُ; (S, K;) He made him to do the thing against his will; (S;) he forced him to do the thing: (S, K:) or قَسَرَهُ على الامر has the former of these two significations; (TA;) and قَسَرَهُ and ↓ اقتسرهُ signify he overcame him; he overpowered, subdued, or oppressed,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR362 harf
قَسَرَ قَسَرَ I ( n. ac. قَسْر 1 ) a. [ acc. & 'Ala ], Forced, compelled, constrained, obliged to. b. Oppressed, coerced. تَقَسَّرَ تَقَسَّرَ V , a. see I (b) . اِقْتَسَرَ اِقْتَسَرَ VIII , a. see I . قَسْر قَسْر 1 , a. Constraint, compulsion, coercion, force, violence. قَسْرًا قَسْرًا a. By force, violence. قِسْيَرّ قِسْيَرّ a. Inveterate enemy.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR11.186 harf
قسر قَسَرَ - يَقْسِرُ - قَسْوَرَة قَسَرَ - يَقْسِرُ+ كائن + كائناً: يقهره فيحبسه ويُكرهه على ما لا يريد: يصطاد بهدف القنص وحبس الفريسة: يطارد فريسة أو كائن فيغلبه ويقهره فيحجزه أو يحبسه في قفص أوما شابه، ويكرهه على فعل ما لا يريد قَسْوَرَة: على وزن " فـَعولة" اسم فعل مبالغة للمرة من " قَسَرَ - يَقْسِرُ ": المطاردة من جمع من الصيادين لقنص
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler1 mücavir (2 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. فرر

    1 ortak ayet · Ferre “Ferv” ölü hayvanın derisi; soluk renk; “firar” etmek…

Geçtiği ayetler(1)

  1. فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ

    Avcı kara hayvanıÜrkmüş olan, arslandan.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقسر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerقهر, غلب, كره, جبر
Zıt Kökطوع
Çekirdek Özet 1Bir varlığı isteği hilafına, zorlayıcı ve bastırıcı bir güçle boyun eğdirmek, ezici üstünlükle alt etmek
Çekirdek Özet 2Kaçınılmaz ve karşı konulamaz ilahi kudret veya dehşet karşısında iradenin felce uğraması ve panik hali
Çekirdek Özet 3Zorlayıcı gücün ve kaçınılmaz otoritenin varlığı karşısında sahte özerklik vehminin çöküşü
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir avlanma veya aslan tasviri sayıp içerdiği karşı konulamaz cebir ve kahredici baskı boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قسSertlik, katılık, paylaştırma ve sınır koyma yoluyla baskılama; قسو kökünde taşlaşma ve katılaşma, قسم kökünde kesin sınırlarla ayırma, قسط kökünde adalet veya haksızlıkla bir tarafı baskılama, قسس kökünde ise iz sürerek karanlığı yarma anlamları öne çıkarرÇekirdeğin sertlik ve baskılama dinamiğine baş eğdirici, süreklilik taşıyan ve fiziksel olarak alt eden ezici bir hareket boyutu katarak kavramı zorlayıcı üstünlük ve cebre dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırGücün tek bir odak noktasında toplanması ve karşı konulamaz bir kuşatma sınırı çizmesi payını taşır
سDiken, destek; tutunma, dayanma, korumaDirenci kıran, hedefe batan ve yöneldiği nesneyi kıskıvrak sabitleyen sertlik payını taşır
رİnsan başı; baş, ilk, üstEylemin tepeden inme, hâkim ve üstün bir otoriteden kaynaklandığını gösterir
قسرOdaklanmış gücün batıcı ve sabitleyici bir sertlikle tepeden inerek iradeyi kırmasıEzici ve karşı konulamaz bir kuvvetin hedefi çaresiz bırakacak biçimde üstten bastırması ve boyun eğdirmesi hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir kimseyi veya hayvanı zorla, şiddet ve baskı kullanarak istemediği bir şeye mecbur bırakmak; karşı konulamaz gücüyle avını alt eden yırtıcı hayvan veya güçlü avcı
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde avcıyı ve aslanı nitelemek üzere kullanılan bu kök, avı üzerine amansızca çullanan güç bağlamında yer almıştır. Lisânü’l-ʿArab maddesinde zikredilen şahitte avcı anlamında şu mısra aktarılır: وشَرْشَرٍ وقَسْوَرٍ نَصْرِيِّ
Erken Arapça kullanımİbn İshak ve erken dönem rivayetlerinde kök, bir otoritenin toplulukları zorla itaate mecbur kılması ve savaşta hasmı cebren alt etmesi anlamında kullanılmıştır. Hz. Ali’ye nispet edilen sözde geçen mervûbûne’ktisârâ ifadesi, insanların zorunlu bir yaratılış kahrı altında var edildiğini belirtir: مَرْبُوبونَ اقْتِساراً

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça قسر kökü, güneybatı Sami dillerinde özellikle cebir, ezici üstünlük ve zorlayıcı güç matrisi etrafında belirginleşen bir yapı sergiler. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice/Süryanice) doğrudan aynı fonetik kök biçimi sınırlı bir yayılıma sahip olmakla birlikte, sertlik, katılık ve zorlama ifade eden ikili çekirdek köklerle anlamsal örtüşme gösterir. Arapçada kök, somut avlanma ve fiziksel üstünlük tasvirinden soyut siyasi-hukuki cebir alanına doğru evrilmiş; karşı tarafın rızasını tamamen ortadan kaldıran mutlak kahrı adlandırmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönقسر ve türevleriZorlama, kahr, alt etme ve üstün gelme; buradan hareketle yırtıcı aslan veya eli yaylı güçlü avcıKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Batı Sami semantik katmanıÇekirdeğin sertlik ve zorlama içeren kökleriyle paralel gelişim gösteren bölgesel kullanımGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin bir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قسرAnlamlıZorlama, kahretme, alt etmeBir varlığı istemediği şeye güç kullanarak mecbur etmekHedef kök; Kur'an'da geçer
قرسAnlamlıŞiddetli soğuk, donmaSoğuğun şiddetinden uzuvların hareket edemez hale gelmesiKur'an'da geçmez; donukluk ve katılık bağı vardır
سقرAnlamlıYakıp kavurma, eritmeCehennemin insanı tüketip derisini kavurmasıKur'an'da geçer; kahr ve azap yönüyle bağlantılıdır
سرقAnlamlıGizlice alma, çalmaBaşkasına ait bir malı gizlice ve haksızca mülkiyetine geçirmeKur'an'da geçer; cebren değil gizlice zorlama
رقسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
رسقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قسرMerkezCebir ve boyun eğdirmeKarşı konulamaz bir fiziksel veya manevi baskıyla direnci tamamen kırmaEzici üstünlükle, korku salarak boyun eğdirmek
قهرKomşuMutlak hâkimiyetOtorite ve kudretle hüküm altına alma; her zaman dehşet içermeyebilirVarlığın üstünde mutlak ve karşı konulmaz bir tasarrufa sahip olma
غلبKomşuÜstünlük sağlamaMücadele ve yarış sonucunda hasmı alt etmeSüreç içinde gösterilen ceht ile galip gelme durumu
كرهKomşuİstememe, hoşlanmamaRızanın yokluğu ve içsel direnç haliBoyun eğdirilen tarafın iç dünyasındaki isteksizlik
جبرKomşuZorlama ve ıslah etmeKırılanı onarma veya iradeyi kendi iradesine bağımlı kılmaİçinde düzeltme veya mecburi istikamet verme unsuru barındırır
طوعZıtGönüllü itaatBaskı olmaksızın, kendi isteği ve rızasıyla boyun eğmeCebir ve korku olmaksızın içten gelen teslimiyet hali

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقسرCebir, kahredici üstünlükİradeyi baskılayarak boyun eğdirmeKesin
LatinceCoactio, violentia, praedatorZorlama, cebir, yırtıcı güçCoactio hukuki ve iradi cebri karşılarken, kökteki dehşet saçan avcı boyutu praedator ile örtüşürGüçlü
İngilizceCoercion, compulsion, overpowering forceCebir, zorlama, karşı konulmaz güçHukuki ve fiziki zorlamayı kapsar; kökün içerdiği yırtıcı dehşet ve avlanma hissini kısmen dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaZwang, ÜberwältigungZorlama, ezici üstünlükle alt etmeDirenci kıran fiziksel ve psikolojik tahakkümü açıklarGüçlü
FransızcaContrainte, coercition, force irrésistibleCebir, karşı konulamaz güçİradeyi hükümsüz kılan dışsal baskıyı net verirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
قسورةAvcılar veya yırtıcı aslanMüşriklerin Kur'an'dan ve ilahi uyarıdan kaçışını vahşi merkeplerin yırtıcıdan kaçışına benzeten mesel bağlamı; Müddessir 74:51

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamCebir ve irade hürriyeti meselesiİnsanın ilahi takdir karşısındaki konumu değerlendirilirken iktisar kavramı, iradenin tamamen yok sayıldığı cebriye fırkası eleştirilerinde ele alınırİlahi kudretin mutlaklığı karşısında kulun sorumluluk alanı
Fıkıhİkrah ve cebir teorisiKişinin kasr ve iktisar altında (zorlanarak) yaptığı akit ve fiillerin hukuki geçerliliğiRızayı ortadan kaldıran dışsal ve karşı konulmaz fiziki baskı
TefsirTemsil ve teşbih tahliliMüddessir suresindeki qasverah kelimesinin aslan mı yoksa okçu avcılar mı olduğu tartışmasıHakikatten şuursuzca ve dehşetle kaçışı betimleyen somut imge
HadisOtorite ve tabiyet tasvirleriYaratılışın ve mahlukatın ilahi iradeye zorunlu boyun eğişini bildiren metinlerKâinatın ilahi yasalara mecburi inkıyadı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi uyarı karşısında inkârcı tavırKaçınılmaz hakikatten irrasyonel kaçışTehdidin büyüklüğünü fark ettirmeVahiyden kaçan zihnin içine düştüğü panik ve dehşet haliKesin
İlmiDoğa yasaları ve determinizmKarşı konulamaz zorunlulukSistemin kaçınılmaz işleyişini belirlemeTabiat kuvvetlerinin madde üzerindeki kaçınılmaz ve karşı konulamaz baskısıMuhtemel
SiyasiOtorite ve meşruiyet dengesiÇıplak cebir ve zorbalıkDirenci kaba kuvvetle bastırmaRızaya dayanmayan, yalnızca korku ve güç ile tesis edilen tahakkümGüçlü
İktisadiPiyasa ve tekel baskısıZorlayıcı tekelleşme veya hacizTercih alanını sıfırlamaBireyin ekonomik iradesini tamamen kısıtlayan dışsal zorlamaMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDışsal zorlayıcı kuvvet veya kaçış hızıBir parçacığın veya sistemin, kendisini kuşatan ezici potansiyel alanından uzaklaşmak üzere sergilediği ani ve yüksek enerjili saçılma dinamiğiGüçlü
Beşeri bilimlerPanik psikolojisi ve kitle hezeyanıBireylerin veya kitlelerin, algıladıkları ezici bir tehdit karşısında rasyonel muhakemeyi tamamen yitirerek kör bir refleksle kaçışmalarıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca zoolojik bir detay veya basit bir aslan tasviri düzeyine indirgeyerek ayetteki psikolojik ve semantik gerilimi ıskalamak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an bu kökü, uyarının ve hakikatin büyüklüğü karşısında kibirli inkârcının içine düştüğü derin aşağılanmayı, şuursuz dehşeti ve irrasyonel kaçışı tasvir etmek için kullanır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetin muhatapta uyandırmak istediği sarsıcı benzetmeyi edebi bir süs olarak görmek; müşrik aklın hakikat karşısındaki panik halini doğru tahlil edememek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın inkârcı psikolojisini tasvir ederken başvurduğu en çarpıcı ve dinamik sahnelerden birini kurar; hakikatten yüz çevirmenin bir vakar değil, vahşi bir panik ve şuursuzluk olduğunu ifşa eder
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnkârcıların vahye ve peygambere karşı gösterdikleri direncin arka planını, kibirlerinin altındaki zihinsel hezimet ve kaçışı anlatan Mekkî tehdit ve ihtar ayetlerinde
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikati reddedenlerin bu tavrını bilinçli ve rasyonel bir tercih zanneden yanılgıyı yıkar; onların kaçışını bir yırtıcı karşısında aklını yitirmiş yaban eşeklerinin panik refleksi olarak tanımlar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAvını amansızca kuşatan güçlü bir avcının veya aslanın, hedefini dehşet içinde bırakarak kaçmaya zorlayan ezici ve boyun eğdirici kuvveti.
  • Soyut anlamİnsanın kaçınılmaz ve karşı konulamaz bir hakikat ihtarı karşısında rasyonel iradesini kaybederek panik halinde ve körlemesine uzaklaşma refleksi.
  • Sistematik karşılıkOtoritenin çıplak güç ve dehşet yoluyla karşı tarafın bütün direnç ve rıza kanallarını tamamen felce uğratması hali.
  • LaTeX modeliF⃗q≫R⃗i  ⟹  v⃗e=−∇U⋅1μ
  • LaTeX açıklamasıModelde yer alan F⃗q terimi kökün temsil ettiği karşı konulamaz ezici kuvveti, R⃗i terimi hedefin içsel direncini simgeler. Kuvvetin dirençten kıyaslanamayacak kadar büyük oluşu, nesnenin potansiyel alanından zıt yönde ani ve kontrolsüz bir v⃗e kaçış hızı üretmesini sembolize eder. Paydadaki μ parametresi ise rasyonel muhakemenin yokluğunu ve sergilenen şuursuz panik katsayısını temsil eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق