قلع

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-ل-ع1 sîga, 13 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أمرأرضموهأَقْلِعِيقلعبلعسموغيضظلمقضيبعدقوم

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 13

▶ Ağı aç (3B)

قلع

ق - ل - ع

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 11 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Suyu tut

Notlarım

Sözlükler(11)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR9.935 harf
باب العين و القاف واللام )ع ق ل، ع ل ق، ق ل ع، ل ع ق، ل ق ع مستعملات( عقل: العَقْل: نقيض الجَهْل. عَقَل يَعْقِل عَقْلاً فهو عاقل. والمَعْقُولُ: ما تَعْقِلُه في فؤادك. ويقال: هو ما يُفْهَمُ من العَقْل، وهو العَقْل واحد، كما تقول: عَدِمْتَ َمْعُقولاً أي ما يُفْهَمُ منك من ذهْنٍ أو عَقْل. قال دغفل: فقد أفَادَتْ لهُمْ حِلْماً ومَوْعِظةً لِمَنْ يكون له إرْبٌ ومَعْقُولُ وقلبٌ عاقلٌ عَقولٌ، قال دغفل:
Maddenin bağlantısı

باب العين و القاف واللام )ع ق ل، ع ل ق، ق ل ع، ل ع ق، ل ق ع مستعملات( عقل: العَقْل: نقيض الجَهْل. عَقَل يَعْقِل عَقْلاً فهو عاقل. والمَعْقُولُ: ما تَعْقِلُه في فؤادك. ويقال: هو ما يُفْهَمُ من العَقْل، وهو العَقْل واحد، كما تقول: عَدِمْتَ َمْعُقولاً أي ما يُفْهَمُ منك من ذهْنٍ أو عَقْل. قال دغفل: فقد أفَادَتْ لهُمْ حِلْماً ومَوْعِظةً لِمَنْ يكون له إرْبٌ ومَعْقُولُ وقلبٌ عاقلٌ عَقولٌ، قال دغفل: بلسانٍ سؤولٍ، وقَلْبٍ عَقولِ وعَقَلَ بطنُ المريض بعدما اسْتَطْلَقَ: اسْتَمْسَكَ. وعَقَلَ المَعْتُوهُ ونحوه والصَّبيُّ: إذا ادَرك وزَكا. وعَقَلْتُ البَعيرَ عقلاً شَدَدْت يده بالعِقالِ أي الرِّباط، والعِقالُ: صدقة عامٍ من الإبل ويجمع على عُقُل، قال عَمرو بن العَداء الكلبي: سَعَى عِقالاً فلم يَتْرُكْ لنا سَبَداً فكيف لو سَعَى عَمْرو عِقالَين والعَقيلةُ: المرأةُ المُخَدَّرَة، المَحُبوسَة في بيتها وجمعها عَقائِلِ، وقال عبيد الله بن قيس الرُقَيّات: درُّةٌ من عَقائِل البَحْر بِكرءٌ لم تَخُنْها مَثاقِـبُ الـلآل يعني بالعَقائل الدُرّ، واحدتها عَقيلةٌ، وقال امرؤ القيس في العَقيلة وهو يُريدُ المرأة المُخَدَّرةَ: عَقيلةُ أخدانٍ لهـا لا دَمـيمةٌ ولا ذاتُ خلق ان تأملت جأْنب وفلانةُ عقيلة قومها وهو العالي من كلام العرب. ويُوصفُ به السيد. وعَقيلةُ كل شيءٍ: إنّي وقَتْلي سَلِيكا ثُمَّ أعـقِـلـهُ كالثَّورِ يُضربُ لما عافَتِ البَقَرُ والعَقْلُ في الرجل اصطِكاكُ الرُّكبَتَيْن، وقيل: التِواءٌ في الرِّجْل، وقيل: هو أن يُفْرِط الرَّوَحُ في الرِّجْلَيْن حتى يَصْطَكَّ العُرقوبان وهو مَذمُومٌ قال: أخَا الحَربْ لبّاساً إليها جِلالَها وليس بوَلاّجِ الخَوالِفِ أعْقَلا وبَعيرً أعقَلُ وناقةٌ عَقْلاءُ: بينا العَقَل وهو الِتواءٌ في رجل البعير واتِّساعٌ، وقد عَقِلَ عَقَلاً. والعُقّالُ -ويخفَّف أيضاً- : داءٌ يأخذُ الدَّوابَّ في الرِّجلُين، يُقال: دابَّة مَعْقُولة، و بها عُقّال: اذا مشت كأنها تَقْلَعُ رِجْلَيْها من صَخْرةٍ وأكثر ما يعتْريه في الشتاء. والعَقْل: ثوبٌ تَتَّخذُه نساء الأعراب، قال عَلْقمةُ بن عبدة: عَقْلاً ورَقْماً تظلّ الطَّيْرُ تَتْبَعُه كأنّه من دَمِ الأجْوافِ مَدْمُومُ و يقال: هي ضَرْبانِ من البروُدُ. و العَقْل: الحِصْنُ و جمعهُ العُقُول. وهو المَعْقِل ايضأ و جمعه مَعاقِلُ، قال النابغة: وقد اْعدَدْتُ للحدثانِ حِصْنأ لو أنّ المرء تَنْفَعُه العُقولُ و قال: و لاذ بأطراف المَعاقِل مُعْصما و أُنْسِيَ أنّ اللّه فوقَ المعَاقِلِ والعاقِلُ من كل شيء: ما تَحَصَّنَ في المَعاقِلِ المُتَمَنِّعَة، قال حفص الأموي: تَظلُّ خَوْفَ الرُّماة عاقِلةً الى شَظايا فيهِنَّ أرجاءُ وفُلانٌ مَعْقِل قومِه: أي يلجأون إليه اذا حَزَبَهُمْ أمْر، قال الفرزدق: كان المُهَلَّبُ للعِراقِ سَكينةً وحيا الرَّبيعِ ومَعْقِلَ الفُرّار و العاقول: المُعَرَّج والمُلْتَوي من النّهر والوادي، ومن الأمُور المُلْتَبِس المُعْوَجّ. وأرض عاقُول: لا يُهْدَى لها. والعَقَنْقَل من الرّمال والتّلال: ما ارْتَكَمَ واتَّسَعَ ، ومن الأدوية : ما عَرُضَ واتَّسعَ بين حافَتَيِه، والجمع عَقاقِلُ وَعقاقيلُ، قال العجّاج: إذا تَلَقَّته الدِّهاسُ خَطْرَفا وإن تَلقَّتْه العَقَاقيلُ طَفا يصف الثّّور الوَحْشيّ وظفره. والخَطْرَفَةُ: مِشْيَةٌ كالتّخطّي. ويقال في الصَّرْعةِ: عَقَلْتُه عَقْلَةً شَغْزَبيّةً فصَرَعْتُه. ومَعْقَلة: موضع بالبادية. وعاقِل: اسمُ جَبَل، قال: لمن الدِّيارُ بِرامَتَيْنِ فعاقِلِ. علق: العَلَقُ : الدّم الجامدُ قبل أن يَيْبَسَ، والقِطعةُ عَلَةٌَ. والعَلَقَةُ: دُوَيَّبةُ حمراءُ تكون في الماء، تُجمع على عَلَق. والمَعْلُوقُ: الذي أخَذَ العَلَقَ بحَلْقِهِ إذا شَرِبَ. والعَلُوقُ: المرأةُ الّتي لا تُحِبُّ غير زَوْجها. ومن النُّوق: الّتي تألف الفَحْلَ ولا تَرْاَمُ البوّ، ويقال: هي الّتي يَعْلَقُ عليها وَلَدُ غيرها، قال أفْنُونُ التّغلبي: وكيف يَنْفَعُ ما تُعْطِي العَلوقُ به رئْمان أنْفٍ اذا ما ضُنَّ باللَّبَـنِ والمرأة اذا أرْضَعَت ولد غيرها يقال لها عَلُوقٌ ويُجمعُ على عَلائِق، قال: وبُدِّلْتُ من أمّ عليَّ شَـفـيقةٍ عَلوقاً وشَرّ الامّهاتِ عَلُوقُها والعَلَقُ: ما يُعَلَّقُ به البَكرْةُ من القامَةِ، قال رؤبة: قَعْقَعَةَ المٍحْوَرٍ خُطّافِ العَلَق والعِلْقُ: المالُ الذي يكرُمُ عليك، تَضِنُّ به، تقول: هذا عِلْقُ مَضِنَّةٍ. وما عليه عِلْقَةٌ اذا لم يكن عليه ثيابٌ فيها خَيْرٌ. والعَلاقةُ: ما تَعَلَّقْتَ به في صِناعة أو ضَيْعةٍ أو مَعيشة مُعْتمداً عليه، أو ضَرَبْتَ عليه يدك من الأمُور والخُصُوماتِ ونحوها التي تحاولها. وفلانٌ ذو مِعْلاقٍ: أي شديدُ الخُصومِة والخلافِ، ويقال: مِغْلاق وإنّما عاقبوا على حذف المضاف، وقال: إنّ تَحْتَ الأحجارِ حَزْماً وعَزْماً وخَصيمـاً ألـدَّ ذا مِـعْـلاق ومِعْلاق الرّجل: لسانُهُ اذا كان بَليغاً. وعَلِقْتُ بفُلانٍ: أي خاصَمْتُه. وعَلِقَ بالشيء: نَشِبَ به، قال جرير: اذا عَلِقَتْ مَخِالُبُـه بـقِـرْنٍ أَصابَ القَلْبَ أو هَتَكَ الحِجابا وعُلِّقْتُ فُلانةً: أي أحْبَبْتها. وَعَلَقَ فُلانٌ يَفْعَلُ كذا: أي طَنِقَ وصار. وتقول: عَلِقَتْ بقَلبي عَلاقةَ جِنِّيًّ، قال جرير: أو لَيْتَنْي لم تُعَلِّقْني عَلائِقُـهـا ولم يكنْ داخَلَ الحُب الذي كانا وقال جميل: ألا أيُّها الحُبُّ المُبَرّحُ هل ترى أخا علَق يَفْري بحُبٍّ كما أَفْري والمِعْلاق: ما عَلَق من العِنَبِ ونحوه. وأهل اليمن يقولون: مُعْلُوق، أدخلوا الضمَّة والمدَّة، كأنهم أرادوا حَذْو بناء المُدْهُن والمُنْخُل ثم مدّوا. وتمامُه ان يكون مَمدُوداً لأنهعلى حَذْوِ المِنّطبقِ والمِحْضيرِ. وكل شيء عُلِّقَ عليه فهو مِعْلاقُهُ. ومِعلاقَ الباب: مِزْلاجهُ يُفتح بغير المِفتاح. والمِعْلاق يُفْتحُ بالمِفتاح. يقالُ: عَلِّقِ البابَ وأزْلجْه. وتَعليقٌ البابِ: نَصْبُه وتَركيبُه وعِلاقة السَّوط: سَيْرٌ في مقبضه. والعُلْقَةُ: شَجَرةُ تَبَقى في الشتاء. وكل شيء كانت عُلقِة فهو بُلْغَةٌ والإبلُ تَعْلُقُ منه فتَسْتَغْني به حتى تدرِك الرَّبيعُ وقد علَقتُ به عَلْقا اذا اَكَلَتْ منه فَتَبَلَّغت به. والعُلَّيْقَي: شَجَرٌ معروف. والعُلْقةُ من النَّبات لا تَلْبثْ أن تذهب. والعَلْقَى: شَجَرٌ واحداته عَلْقاةٌ. قال العجاج: فكرّ في عَلْقَى وفي مُكْـورِ بَيْن ثَواري الشَّمسِ والذُّرُور. والعَوْلَقُ: الغُولٌ والكلبةُ الحريصة على الكلاب، قال الطرماح: عوْلق الحِرصِ اذا أمْشَرتْ سادرت فيه سُوُور المُسامي يعني أنَّهم يودِّعون رِكابَهم ويركبونها ويزيدون في حملها. والعُليقُ: القضيم اذا عُلِّقَ في عُنُقِ الدّابَّة. والعَليق: الشَّرابُ، قال لبيد: اسقِ هذا وذا وذاكَ وعَلِّقْ لا تُسَمِّ الشّرابَ إلاّ عَليقا وكل شيءٍ يُتَبَلَّغ به فهو عُلقةٌ. وفي الحديث: " وتَجْتَزِئ بالعُلْقِة" أي تكتفي بالبلغة من الطعام. وفي حديث الإفك: " وإنمّا يأكُلْنَ العُلْقَة من الطعام". وقولهم: ارضَ من الرَّكْبِ بالتعليق، يضربُ مثلاً للرجُلِ يُؤْمَرُ بأنْ يَقنَعَ ببعض حاجته دون إتمامها كالراكب عَليقةً من الإبِلِ ساعةً بعد ساعة. ويقال: العَليقُ ضَرْبٌ من النَّبيذ يُتَّخذ من التمر. ومعاليقُ العِقْد: الشُّنُوفُ يُجعل فيها من كل ما يحسُنُ فيه. والعَلاقُ: ما تتعَلَّق به الإبل فيجتزئُ به وتَتَبَلَّغ، قال الأعشى: وفلاةٍ كأنَّها ظَهـرُ تُـرسٍ ليس إلا الرجيعَ فيها عَلاقُ والعُلَّيْقُ نباتٌ أخضَرُ يَتَعلَّق بالشَّجر ويَلْتَوي عليه فَيْثنيِه. والعَلوقُ: التي قد عَلِقَت لَقاحاً. والعَلوقُ أيضاً: ما تَعْلُقُه الأإبل أي ترعاه، وقيل: نَبْتٌ، قال الأعشى: هو الواهِبُ المائِة المُصْطَفا ةِ لاقَ العَلوقُ بِهِنَّ احمِرارا أي حَسَّنَ النبتُ ألوانها. وقيل: إنه يقول: رَعَيْنَ العَلُوقَ حين لاطَ بهن الاحمرار من السِّمَنِ والخِصْب. ويقال: أراد بالعَلوقِ الوَلَدَ في بطنها، وأرادَ بالاحمرار حُسن لَوْنها عند اللقح. وَالعُلوقُ: النَّاقةُ السِّيئة الخُلُق القليلةُ الحلْبِ، لا تَرْأَمُ البَوَّ، ويَعْلُقُ عليها فَصيلُ غيرها، وتَزْبِنُ ولدها أيضاً لأنها تَتَأَذَّى بمَصِّه إياها لقِلَّة لَبنِها، قال الكميت: والرَّؤُومُ الرَّفُودُ ذا الـسِـرَّ مِنْهُنّ عَلوقاً يَسْقينَها وزَجورا قعل: القُعالُ: ما تَتَاثَرعن نَوْرِ العِنَبِ وعن فاغِيةِ الحِنّاء وشِبْهه، الواحدةُ: قُعالةٌ. وأقْعَلَ النَّوْرُ: اذا انشَقَّ عن قُعالَتَه. والاقتِعالُ: أخْذُك ذلك عن الشَّجَر في يَدِكَ إذا اسَتْفَضْتَه. والمُقْتَعِل: السَّهْمُ الذي لم يُبْرَ بَرْياً جيداً، قال لبيد: فَرَشَفْتُ القوم رَشْفاً صائِباً ليسَ بالعُصْل ولا بالمُقْتَعِلْ والاقْعيلال: الانتِصاب في الرُّكُوبِ قلع: قَلَعْتُ الشَّجرَةَ واقَتَلَعْتُها فانقَلَعَت. ورجُلٌ قَلْعٌ: لا يثُبتُ على السَّرْج. وقد قَلْعَ قَلْعاً وقُلْعةً. والقالِع: دائرةٌ بمَنسِجِ الدّابّة يُتَشاءَمُ به. ويجمع قَوالِع. والمَقْلُوع: الأمير المَعْزول. قُلِعَ قَلْعاً وقُلْعَةً، قال خلف بن خليفة: تَبَدّلْ بآذِنِك المُرْتَشـي وأهَونُ تَعزِيِرهِ القُلْعَةُ أي أهَونُ أدَبه أن تقْلعَه. والقُلْعَةُ: الرجُلُ الضَّعيفُ الذي اذا بُطِشَ به لم يَثْبُتْ، قال: يا قُلْعةً ما أتَتْ قَوْماً بمُـرِزئةٍ كانوا شِراراً وما كانوا بأخيارِ والقَلعة من الحُصون: ما يُبْنَى منها على شَعَف الجبالِ المُمْتَنِعةِ. وقد أقلَعُوا بهذه البلاد قِلاعاً أي بَنَوها. والمُقْلَعُة من السُّفن: العظيمةُ تُشَبَّه بالقلع من الجبال، وقال يصف السفن: مَواخِرٌ في سماء اليَمَّ مُـقْـلـعةٌ اذا عَلَوا ظَهْرَ مَوْج ثُمَّتَ انحدرُوا شبَّه السُّفن العِظامَ بالقَلعة لعِظَمِها وارتفاعِها، وقال: تَكَسّرُ فَوْقَه القَلَعُ السّواري وجُنّ الخازِ باز بها جُنُونا

يصف السَّحابَ. والقَلَعُة: القِطعةُ من السحاب. واقْلَعَت السَّماءُ: كَفَّت عن المَطَر. وأقْلَعَتِ الحُمَّى: فَتَرَتْ فانقْطَعَتْ. والقَلَعُة: صَخرةٌ ضَخْمة تَنْقَلِعُ عن جَبَل، مُنْفَردَةٍ صَعْبَةِ المُرْتَقَى. والقَلَعيُّ: الرَّصَاصُ الجيّدُ. والسَّيفُ القَلَعيُّ: يُنْسَبُ الى القَلْعَةِ العَتيقة. والقَلعَةُ: مَوضِعٌ البادية تُنْسَبُ اليه السيوف، قال الراجز: مُحارَفٌ بالشّاءِ والأباعِرِ مبارَكٌ بالقَلَعيِّ الباتِـرِ والقُلاعُ: الطينُ الذي يَتَشقَّقُ اذا نَضَبَ عنه الماءُ. والقِطعةُ منه قُلاعة واقلَعَ فلان عن فلان أي كَفَّ عنه. وفي الحديث: بئْسَ الماءُ القُلَعةُ لا تدوم لصاحبها، لأنه متى شاء ارتَجَعَه. لعق: اللَّعوقُ: اسمُ كُلِّ شيء يُلْعَقُ، من حلاوة أو دواء، لَعِقْتُه ألْعَقُه لَعْقاً. لا تُحَرِّكُ مصدره لأنه فِعْلٌ واقِعٌ، ومثل هذا لا يُحَرَّكُ مصدره. وأما عَجِلَ عَجَلاً ونَدِمَ نَدَماً فيُحَرَّك لأنك لا تقول: عَجِلْتُ الشيء ولا نَدِمتُه لأن هذا فِعلٌ غير واقِع. والمِلْعَقَةُ: خَشَبةٌ مُعْتَرِضةُ الطرف يُؤخَذُ بها ما يُلْعَق. واللَّعْقَةُ: اسم ما تأخذه بالمِلْعقِة. والَّلْعَقُة: المرَّة الواحدة فالمَضمومُ اسم. والمفتوحُ فِعْلٌ مثلُ اللًّقمَةِ واللَّقمَةِ والأُكْلَةُ و الأَكْلِة. واللَّعاقُ: بَقِيَّةُ ما بقي في فَمِكَ مما ابَتَلعْتَ، تقول: ما في فمي لُعاقٌ من طعامٍ كما تَقُولُ: أُكالٌ ومُصاصٌ. وفي الحديث: "إن للشَّيطان لَعوقاً ونَشُوقاً يَسْتَميلُ بهما العبد إلى هَواه". فاللَّعُوقً اسم ما يَلْعَقُه، والنَّشُوق: اسم ما يَسْتْنشِقُه. لقع: لَقَعْتُ الشَّيءَ: رَمَيتُ به، الْقَعُه لَقْعاً. واللُّقاعةُ على بناء شُدّاخَة: الرجُلُ الداهِيةُ الذي يَتَلَقَّعُ بالكلام يرمي به رمياً، قال: باتَتْ تَمَنِّّيها الرّبيعَ وصَوْبَـهُ وَتْنظُرُ من لُقَّاعَةِ ذي تكاذُب لَقَعَه بعَينِه: أصابه بها. ولَقَعَه بِبَعْرةٍ: رَماهُ بها. واللِّقاعُ: الكِساءُ الغَليظُ. وقال بعضهم: هو اللِّفاعُ لأنه يُتَلَفَّعُ به وهذا أعرَفُ.

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.376 harf
قَلَعْتُ الشيءَ واقْتَلَعْتُهُ، فَتَقَلّعَ وانْقَلَعَ. والمَقْلوعُ: الأميرُ المعزول. ودائرةُ القالِعِ تكون تحت اللِبْدِ، وتُكْرَهُ. والقَلْعُ: شبهُ الكِنْفِ يكون فيه زاد الراعي وتواديه وأصِرَّتُه. والإقْلاعُ عن الأمر: الكفُّ عنه. يقال: أقْلَعَ فلانٌ عما كان عليه، وأقْلَعَتْ عنه الحمّى. ويقال: تركت فلان فلاناً في قَلْعٍ وقَلَعٍ من حُمَّاهُ، والقَلْعُ أيضاً: اسمُ معدنٍ يُنْسب إليه الرَصاص الجيد.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok20.362 harf
باب العين والقاف مع اللام عقل ، علق ، لقع ، لعق ، قلع ، قعل : مستعملات . عقل : في الحديث أن امرأتين من هُذيلٍ اقتتلتا ، فرمت إحداهما الأخرى بحَجرٍ فأصابَ بطنها فقتلتها ، فقضى رسول الله عليه بدِيتها على عاقلة الأخرى . أخبرنا عبد الملك عن الربيع عن الشافعي أنّه قال : العاقلة هم العَصَبة . قال : وقضى رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) بديةِ شِبهِ العمد والخطأ المحضِ على العاقلة ، يؤدُّونها في ثلاث
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR10.061 harf
(باب القاف واللام وما يثلثهما) (قلم) القاف واللام والميم أصلٌ صحيح يدلُّ على تسويةِ شيء عند بَرْيه وإصلاحه. من ذلك: قَلَمْتُ الظُّفُر وقلَّمْته. ويقال للضَّعيف: هو مَقلُوم الأظفار. والقُلاَمَة: ما يسقُط من الظُّفُر إذا قُلِم. ومن هذا الباب سمِّي القلمُ قَلماً، قالوا: سمِّي به لأنَّه يُقْلَم منه كما يُقْلمُ من الظُّفر، ثمَّ شُبِّه القِدْح به فقيل: قلم. ويمكن أن يكون القِدحُ سُمِّي قلماً لما
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR985 harf
ق ل ع قلع الشجرة واقتلعه‏.‏ وتقلّع المدر عن إثارة الأرض ورماه بقلاعة بالتخفيف والتثقيل‏:‏ بمدرة يقتلعها من الأرض ورماه بالمقلاع‏.‏ وسيف قلعيّ بفتح اللام‏:‏ عتيق نسب إلى معدن بالقلع وهو جبل بالشام‏.‏ قال أوس‏:‏ يعلون بالقلع البصريّ هامهم ويخرج الفسو من تحت الدّقارير وهو جمع القلعيّ كالعرك والعركيّ والعرب والعربيّ‏.‏ وله جام من القلعيّ وهو الرّصاص الجيد‏.‏ وتحصّنوا بالقلعة والقلاع‏.‏ وسميت
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR9.955 harf
القلعُ: انْتِزاعُ الشيء من أَصله، قَلَعَه يَقْلَعه قَلْعاً وقَلَّعَه واقْتَلَعَه وانْقَلَعَ واقْتَلَعَ وتَقَلَّعَ. قال سيبويه: قَلَعْتُ الشيءَ حوَّلْتُه من موضعه، واقْتَلَعْتُه اسْتَلَبْتُه. والقُلاعُ والقُلاعةُ والقُلاَّعة، بالتشديد والتخفيف: قِشْرُ الأَرض الذي يرتفع عن الكَمْأَةِ فيدل عليها وهي القِلْفَعةُ والقِلْفِعةُ. والقُلاعُ أَيضاً: الطين الذي يَنْشَقُّ إِذا نَضَبَ عنه الماءُ، فكل قِطْعةٍ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR693 harf
* ق ل ع * * قَلَعَ * الشيء من باب قطع * فانْقَلَع * و * قَلَّعهُ تَقْلِيعا فَتَقَلَّعَ * و * الإقْلاَعُ * عن الأمر الكف عنه يقال * أقْلَع * عما كان عليه وأقلعت عنه الحمى و * القَلْعُ * بوزن القطع اسم معدن ينسب اليه الرصاص الجيد و * القَلْعَةُ * الحصن على الجبل و * القَلْعَةُ * بوزن الجرعة المال العارية وفي الحديث ﴿بئس المال القلعة﴾ و * المِقْلاعُ * بالكسر الذي يرمى به الحجر و * القَلاَّعُ *
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR14.059 harf
قلعه، كمنعه: انتزعه من أصله، كقلعه تقليعا، واقتلعه فانقلع، وتقلع، واقتلع، أو قلع الشيء حوله عن موضعه، نقله سيبويه. ومن المجاز المقلوع: الأمير المعزول، وقد قلع كعني قلعا وقلعة، الأخير بالضم . والقالع: دائرة بمنسج الدابة يتشاءم بها، وهو اسم، وقال أبو عبيد: دائرة القالع من الفرس وفي بعض النسخ: في الفرس، وهي التي تكون تحت اللبد وهي تكره ولا تستحب، وذلك الفرس مقلوع، أي به دائرة القالع. والقلع،
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR1.679 harf
قَلَعَ 1 قَلَعَ ذ and ↓ اِفْتَلَعَ He pulled, plucked, tore, wrenched, or rooted, out, or up, or off; detached; removed from his or its place; displaced; (Msb, K *;) eradicated; uprooted; unrooted. (K.) ― -b2- تَقْلَعُ (K in art. جذو) and تقلعُ السَّيْرَ (TA in that art.) [app. for تَقْلَعُ فِى السَّيْرِ], said of she-camels, (K ib.) [app. They raise their feet clear from the ground: see قَلِعٌ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.499 harf
قَلَعَ قَلَعَ A ( n. ac. قَلْع 1 ), a. Pulled, tore up, uprooted; dug out; carried off, removed. b. Dismissed, deposed. c. [ coll. ], Undressed himself, stripped. قَلِعَ قَلِعَ A ( n. ac. قَلَع 4 ), a. Reeled, staggered; rode badly. b. Was slow in understanding. قَلَّعَ قَلَّعَ II , a. see I (a) , ( b ), أَقْلَعَ أَقْلَعَ IV a. [ 'An ], Left, quitted. b. Set sail. c. Constructed
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok38.799 harf
قلع قَلَعَ - يَقْلَعُ - أَقْلَعَ - يُقْلِعُ قَلَعَ - يَقْلَعُ + الكائن + عن شيئ أو أمر: يتوقف عن الفعل والتأثير: يخرج من موقع التأثير والفعل: يكون الكائن في مكان أو موضع حساس وهام، يؤثر من خلاله ويفعل فعله، فيَخْرُج أو يُنْزَع من موضعه هذا، فيفقد بذلك القدرة على الفعل والتأثير: قَلْعُ الحاكمِ أو الأمير أو الساتر أو الحصن أو الصخرة المشرفة
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler13 mücavir (14 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. بلع

    1 ortak ayet · Akan suyun kaybolduğu kumluk yer, delik, boğaz

  2. غيض

    1 ortak ayet · Emer

  3. جود

    1 ortak ayet · Cûdi

  4. قضي

    1 ortak ayet · “Kadb” kesici alet; “ba” “va”va dönüşmüş “kadeve” ve…

  5. موه

    1 ortak ayet · Su

  6. سوي

    1 ortak ayet · Seviye: Engebesiz düz yerdir

  7. بعد

    1 ortak ayet · Baid uzak demektir

  8. أمر

    1 ortak ayet · Murar acı bir ağacın adıdır

  9. ظلم

    1 ortak ayet · Zalimler

  10. سمو

    1 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  11. أرض

    1 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  12. قوم

    1 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

Geçtiği ayetler(1)

  1. وَقِيلَ يَاأَرْضُ ابْلَعِي مَاءَكِ وَيَاسَمَاءُ أَقْلِعِي وَغِيضَ الْمَاءُ وَقُضِيَ الْأَمْرُ وَاسْتَوَتْ عَلَى الْجُودِيِّ وَقِيلَ بُعْدًا لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

    Suyu tutDenildi ki: Ey yer suyunu çek, Ey gök, sen de tut, su çekildi, iş de bitti. Gemi Cudi’ye oturdu. Zalimler güruhu Allah’ın rahmetinden uzak olsun, denildi.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقلع
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنزع, كفف, مسك, جذذ
Zıt Kökثبت
Çekirdek Özet 1Bir şeyi yerleştiği veya tutunduğu kökünden bütünüyle söküp ayırmak
Çekirdek Özet 2Süregelen bir eylemi, akışı veya yağmuru kaynağında tamamen kesip durdurmak
Çekirdek Özet 3Bağlantıyı kökünden kopararak bir sürecin sürekliliğini sıfırlama mekanizması
Kritik Hata RiskiHûd 11:44 ayetindeki emri yalnızca yağmurun dinmesi şeklinde sıradan bir hava olayı gibi anlayıp, göğün kaynak düzeyinde suyu tutması ve akışı kökten kesmesi iradesini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قلHafifletme, yerinden oynatma, eksiltme veya tersine çevirme; قلب kökünde yönün ters çevrilmesi, قلل kökünde ağırlık ve miktarın azalması, قلم kökünde fazlalığın kesilip hafifletilmesiعBoğazın derininden gelen sürtünmeli harfin eklenmesiyle yerinden oynatma eylemi kökten sökme, bütünüyle koparma ve süreci kökünden kesip dondurma şiddetine dönüşmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, sınır, yoğunlaşmaBir merkezde veya sınırda toplanmış olan yoğun güç
لÇoban değneği, yöneltme, bağlamaHareketi belirli bir hedefe doğru sevk etme ve zorlama
عGöz, kaynak, açığa çıkmaDerindeki kaynağın, kökün ve varoluş bağının görünür olması
قلعSınırlandırılmış kuvvetin kaynağa yönelerek bağı koparmasıOdaklanmış bir gücün yönlendirilerek nesneyi veya eylemi doğrudan tutunduğu kaynaktan söküp ayırması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir ağacı, dişi, çadır kazığını veya taşı zeminle olan irtibatını tamamen koparacak şekilde kökünden söküp çıkarmak; geminin rüzgârı tutan bezini (yelken) açıp direğe bağlamak
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairlerinden Evs b. Hacer bir beytinde kaliteli kılıçları överken قلع kökünden türeyen ve Şam bölgesindeki madenden çıkarılan sert demiri niteleyen kullanımı zikreder: يعلون بالقلع البصري هامهم / ويخرج الفسو من تحت الدقارير
Erken Arapça kullanımKurumuş çamurun su çekilince topraktan kabuk kabuk ayrılmasına ve bir işi yapan kimsenin o işi kesin bir kararla tamamen terk edip el çekmesine أَقْلَعَ عَنِ الأَمْرِ denilmiştir

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça قلع kökü, merkezi ve güneybatı Sami dillerinde somut olarak yerinden sökme, kabuğunu veya parçasını ayırma ve fırlatma semantik çekirdeğine dayanır. İbranicede yer alan קָלַע (qālaʿ) kökü sapanla taş atmak, oymak veya kumaş şeritlerini ayırıp örmek anlamlarını taşırken, Süryanicede ܩܠܥ (qlaʿ) formu sapanla fırlatma ve bir parçayı bütünden ayırma çağrışımını muhafaza eder. Akadca qalû kökünde yer alan yakıp tüketme veya kabuğundan ayırma izleri fonetik olarak uzak bir katmana işaret etse de, Batı Sami dillerinde kökün ortak paydası bir nesneyi tutunduğu zeminden zorla ayırmak veya hızla fırlatmaktır. Arapçada kök iki temel yönde semantik genişleme yaşamıştır: Birincisi bir şeyi zemininden, kökünden bütünüyle koparmak (ağaç sökmek, diş çekmek); ikincisi ise akmakta veya sürmekte olan bir eylemi kökten kesip el çekmektir (yağmurun dinmesi, günahtan vazgeçme).

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith ve David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir nesneyi tabanından ayırma ve süregelen eylemden el çekmeKök, fiziksel olarak bir şeyi kökünden koparmaktan mecazen bir işi veya akışı tamamen durdurmaya evrilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice קלע ve Süryanice ܩܠܥ ile soydaşlıkSapanla fırlatmak ve parçayı yerinden koparmak anlamları ortak bir Batı Sami çekirdeğine dayanırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında bu fonetik dizilişle doğrulanmış kök ilişkisi tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha ve Brown-Driver-Briggs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قلعAnlamlıSöküp çıkarma, kesmeBir şeyi kökünden koparma ve süregelen eylemi tamamen durdurmaHedef kök; Kur'an'da geçer
قعلAnlamlıZayıflık, kısalıkBir nesnenin cılız veya dayanıksız olmasıKur'an'da geçmez
لقعAnlamlıVurma, atmaBir şeyi hızla fırlatma veya sözle sataşmaKur'an'da geçmez
لعقAnlamlıYalamaDil yardımıyla az bir şeyi sıyırıp almaKur'an'da geçmez
عقلAnlamlıBağlama, tutmaBir şeyi bağlayarak hareketini engelleme, zihinsel denetimHedef kökle ortak kontrol bağı; Kur'an'da geçer
علقAnlamlıAsılma, tutunmaBir şeye yapışıp sarkma ve bağlanmaHedef kökün zıddı yönde tutunma ilişkisi; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قلعMerkezSökme ve durdurmaKaynak düzeyinde irtibatı keserek var olan akışı tamamen sonlandırmakHem fiziksel sökme hem de süregelen fiilden bütünüyle vazgeçme
نزعKomşuÇekip çıkarmaBir şeyi bulunduğu kılıftan veya mekândan çekip almakKökten koparma şartı aranmaksızın yerinden çekip ayırma
كففKomşuMenetme, durdurmaEylemin yayılmasını veya elin uzanmasını engellemekSöküp atmaktan ziyade sınır çizerek durdurma
مسكKomşuTutma, alıkoymaBir nesneyi veya hali bırakmayıp elde tutmakÇekip koparmak yerine var olanı bırakmamak
جذذKomşuParçalayarak kesmeSert bir cismi kökünden veya gövdesinden kırarak ayırmakKökten ayırmanın yanında ufalanma ve kırılma vurgusu taşır
ثبتZıtSabit kılma, kökleştirmeBir nesneyi yerine çakıp oynamaz hale getirmekقلع kökünün zıddı olarak yerinde tutunmayı ve devamlılığı sağlar

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقلعKökünden sökmek, kesilmekBir şeyi zemininden ayırmak veya akışı kaynağından durdurmakKesin
LatinceEradicare, desinereKökünü kazımak, sona erdirmekEradicare kökten sökmeyi, desinere ise eylemin durmasını karşılar; göksel kaynak düzeyinde tutmayı tam vermezGüçlü
İngilizceUproot, desist, withholdKökünden sökmek, vazgeçmek, tutmakUproot fiziksel koparmayı, desist eylemi bırakmayı verir; Kur'an'daki yağmuru tutma anlamını withhold tamamlarGüçlü
AlmancaEntwurzeln, ablassen, einhaltenKökten sökmek, durdurmakEntwurzeln zemin bağını kesmeyi, einhalten ise süreci kesip tutmayı ifade ederGüçlü
FransızcaDéraciner, cesserKökünden sökmek, dinmekDéraciner fiziksel sökümü, cesser akışın sona ermesini karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أَقْلِعِيSuyunu tutma, yağmuru kaynağından kesmeTufanın sona erişi ve kozmik su akışının ilahi emirle derhal dindirilmesi bağlamında göğe hitap (Hûd 11:44)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi irade ve tabiat kanunlarıTufan hadisesinde göğün ve yerin şuurlu bir muhatap gibi ilahi emre boyun eğerek işlevini durdurmasıTabiat olaylarının zorunlu değil, ilahi iradeye mutlak bağımlı olması
FıkıhTevbe ve günahı terk şartıTevbenin geçerlilik rükünlerinden biri olarak günah fiilinden derhal el çekme ve vazgeçme (el-i‘lā‘)Suç ve günahtan fiilen ve kalben tamamen kopuş
Tefsirİstiare-i mekniyye ve teşhisGöğe hitap edilerek yağmurun emredici bir iradeyle bir anda bıçak gibi kesilmesi tasviriAkışın kendi kendine durması değil, kaynağında tutulması
HadisFitne ve ahlakİnsanlar arasındaki bağları koparan veya idarecileri haksız yere azlettiren fitnecilerin yerilmesiToplumsal bağı söküp ayıran yıkıcı eylem

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevbe ve arınmaGünahtan bütünüyle kopuşKötülük zincirini kırmaBireyin masiyetle olan bütün bağlarını kökünden kesip atmasıKesin
İlmiFiziksel akış ve termodinamikKaynak debisinin kesilmesiSistemin girişini sıfırlamaSisteme giren enerjinin veya maddenin besleme noktasından kapatılmasıGüçlü
SiyasiHukuki meşruiyet ve azilGörevden el çektirmeİktidar bağını iptal etmeMeşruiyetini yitiren yöneticinin makamla olan irtibatının kökten feshedilmesiGüçlü
İktisadiMali kriz ve tüketimİsraf ve zararlı harcamayı durdurmaKaynak israfını kesmeZarar doğuran maliyet ve harcama musluklarının kökünden kısılarak dengenin sağlanmasıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFonksiyonun sıfırlanması veya akış vanasının kapatılmasıBir diferansiyel denklemde girdiyi temsil eden terimin aniden sıfıra eşitlenmesiyle sistem akışının durmasıGüçlü
Beşeri bilimlerRadikal davranışsal terk ve bağ koparmaBireyin bağımlılık veya sapkın bir alışkanlıkla olan tüm temas kanallarını tek seferde kökten feshetmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca fiziksel olarak ağaç veya diş sökmekle sınırlayıp, eylemin ve akışın kaynağında tutulması boyutunu göz ardı etmek
Kur'an içi daha geniş anlamBir sürecin kendiliğinden sönümlenmesi değil; amir bir iradeyle kaynağında tutulması, suyun musluğunun kapatılması gibi kökten dindirilmesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHûd 11:44 ayetinde göğe yönelik emrin sembolik bir doğa betimlemesi sanılması ve tabiatın fail değil, emre amade bir memur olduğu hakikatinin silikleşmesi

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an kozmolojisinde tabiat unsurlarının bağımsız güçler değil, ilahi söze muhatap kılınarak anında işlevini durduran iradeli boyun eğişini tek bir fiille ortaya koyduğu için hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Helak kıssalarında ilahi cezanın uygulanışı ve ardından kozmik dengenin yeniden tesisi sürecini anlatan kevni ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Tufan gibi büyük felaketlerin yalnızca kör tabiat kuvvetlerinin tesadüfi hareketleri olduğu ve yağmurun kendiliğinden kesildiği yanılgısını düzeltir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesneyi tutunduğu zeminden, kökünden veya bağından bütünüyle söküp ayırmak.
  • Soyut anlamSüregelen bir eylemi, akışı veya iradi durumu kaynağında tamamen keserek yokluğa sevk etmek.
  • Sistematik karşılıkBir sisteme devamlılık kazandıran besleme kanalının radikal bir müdahaleyle kökten kapatılması ve sürecin sıfırlanması.
  • LaTeX modeliS(t)=σ(t)⋅Θ(t0−t)
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t) zaman içindeki varlık veya akış fonksiyonunu, σ(t) kaynağın akıtma kapasitesini, Θ ise Heaviside basamak fonksiyonunu temsil eder; t0 anında devreye giren emir ile Θ(t0−t) değeri sıfır olmakta ve akış kaynağında tamamen kesilerek sistem durdurulmaktadır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق