كمم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ك-م-م2 sîga, 17 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ذوأنثالْأَكْمَامِخرجكممفكهأذننخلأَكْمَامِهَارددوضعيومحملشهد

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 17

▶ Ağı aç (3B)

كمم

ك - م - م

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 9 sözlük

Tomurcuk demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Tomurcuk demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.171 harf
الكاف والميم ك م، م ك مستعملان كم: كم: حرف مسألة عن عدد، وتكون خبراً بمعنى رُبَّ، فإن عني بها ربّ جرت ما بعدها، وإن عني بها ربما رفعت. وإن تبعها فعل رافعٌ ما بعدها انتصبت. ويقال: هي من تأليف كاف التشبيه ضمت إلى ما، ثم قصرت ما فأسكنت الميم. فإن عني بذلك غير المسألة عن العدد قلت: كم هذا الذي معك? فيجيب الجيب: كذا وكذا. والكُمُّ: كُمُّ القميص. والكُمَّةُ: من القلانس. والكِمامُ: شيء يجعل في فم البعير
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR931 harf
الكُمُّ للقميص، والجمع أكْمامٌ وكِمَمَةٌ. والكُمَّةُ: القلنسوة المدوَّرة، لأنَّها تغطي الرأس. والكِمُّ والكِمَّةُ بالكسر والكِمامَةُ: وعاءُ الطلع وغطاء النَوْرِ، والجمع كِمامٌ وأكِمَّةٌ وأكْمامٌ. قال الشماخ: بَوائِجَ في أكمامها لم تُفَتَّقِ والأكاميمُ أيضاً. قال ذو الرمّة: وانْضَرَجَتْ عنه الأَكاميمُ وكُمَّتِ النخلةُ فهي مَكْمومَةٌ. قال لبيد يصف نخيلاً: حَمَلَتِ فمنها موقَرٌ مَكْمومُ
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR694 harf
ك م م كمّه يكمّه إذا ستره وشيء مكموم‏.‏ قال الأخطل‏:‏ كمّت ثلاثة أحوال بطينتها حتى إذا صرّحت من بعد تهدار وشمّر كميه وثوب طويل الأكمام وكمّمت القميص وأكممته‏:‏ جعلت له كمّين‏.‏ وخرجت الثمرة من كمّها والثمر من أكمامها وأكاميمها وكمّمت النخلة وأكمّت‏:‏ أخرجت أكمامها ونخل مكّمٌ ومكمّ‏.‏ قال‏:‏ رأيت جمال الحيّ لما تحمّلوا حوامل للأحداج نخلاً مكمّاً هو الواهب الكوم الصفايا وعبدها نشبّهها دوماً
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR8.215 harf
الكُمُّ: كمُّ القَمِيص. ابن سيده: الكُمُّ من الثوب مَدْخَل اليد ومَخْرَجُها، والجمع أَكْمام، لا يكسَّر على غير ذلك، وزاد الجوهري في جمعه كِمَمة مثل حُبٍّ وحِبَبةٍ. وأَكَمَّ القَميص: جعل له كُمَّين. وكُمُّ السبُع: غِشاء مَخالِبه. وقال أَبو حنيفة: كَمَّ الكَبائس يَكُمُّها كَمّاً وكَمَّمها جعلها في أَغْطِية ثتُكِنُّها كما تُجعل العَناقيد في الأَغْطِية إلى حين صِرامها، واسم ذلك الغِطاء الكِمام،
Maddenin bağlantısı

الكُمُّ: كمُّ القَمِيص. ابن سيده: الكُمُّ من الثوب مَدْخَل اليد ومَخْرَجُها، والجمع أَكْمام، لا يكسَّر على غير ذلك، وزاد الجوهري في جمعه كِمَمة مثل حُبٍّ وحِبَبةٍ. وأَكَمَّ القَميص: جعل له كُمَّين. وكُمُّ السبُع: غِشاء مَخالِبه. وقال أَبو حنيفة: كَمَّ الكَبائس يَكُمُّها كَمّاً وكَمَّمها جعلها في أَغْطِية ثتُكِنُّها كما تُجعل العَناقيد في الأَغْطِية إلى حين صِرامها، واسم ذلك الغِطاء الكِمام، والكُمُّ للطَّلْعِ (* قوله «والكم للطلع» ضبط في الأصل والمحكم والتهذيب بالضم ككم القميص، وقال في المصباح والقاموس والنهاية: كم الطلع وكل نور بالكسر). وقد كُمِّتِ النَّخلة، على صيغة ما لم يسم فاعله، كَمّاً وكُمُوماً. وكُمُّ كل نَوْر: وِعاؤه، والجمع أَكْمام وأَكامِيم، وهو الكِمام، وجمعه أَكِمَّةٌ. التهذيب: الكُمُّ كُمُّ الطلع، ولكل شجرة مُثمرة كُمٌّ، وهو بُرْعُومته.وكِمامُ العُذوق: التي تجعل عليها، واحدها كُمٌّ. وأَما قول الله تعالى: والنخلُ ذاتُ الأَكْمام، فإن الحسن قال: أَراد سَبائبَ من لِيف تزينت بها. والكُمَّةُ: كلُّ ظَرْف غطيَّت به شيئاً وأَلْبسته إياه فصار له كالغِلاف، ومن ذلك أَكمام الزرع غُلُفها التي يَخرج منها. وقال الزجاج في قوله: ذاتُ الأَكمام، قال: عنى بالأَكمام ما غَطَّى. وكل شجرة تخرج ما هو مُكَمَّم فهي ذات أَكمام. وأَكمامُ النخلة: ما غَطى جُمّارَها من السَّعَف والليف والجِذْع. وكلُّ ما أَخرجته النخلة فهو ذو أَكمام، فالطَّلْعة كُمُّها قشرها، ومن هذا قيل للقَلَنْسُوة كُمَّة لأنها تُغَطِّي الرأْس، ومن هذا كُمّا القميص لأنهما يغطيان اليدين؛ وقال شمر في قول الفرزدق: يُعَلِّقُ لَمّا أَعْجَبَتْه أَتانُه، بأَرْآدِ، لَحْيَيْها جِيادَ الكَمائِمِ يريد جمع الكِمامة التي يجعلها على مَنْخِرها لئلا يُؤْذيها الذُّباب. الجوهري: والكِمّ، بالكسر، والكِمامة وِعاءُ الطلع وغِطاءُ النَّور، والجمع كِمام وأَكِمَّة وأَكمام؛ قال الشماخ: قَضَيْتَ أُموراً ثم غادرتَ بَعدها بَوائِجَ في أَكمامِها، لم تُفَتَّقِ وقال الطرماح: تَظَلُّ بالأَكمامِ مَحْفُوفةً، تَرْمُقُها أَعْيُنُ حُرّاسِها والأكامِيمُ أَيضاً؛ قال ذو الرمة: لما تَعالَتْ من البُهْمَى ذوائِبُها، بالصَّيْفِ، وانضَرَجَتْ عنه الأَكامِيمُ (* قوله «لما تعالت» تقدم في مادة ضرج: مما). وكُمَّتِ النخلة، فهي مَكْمومة؛ قال لبيد يصف نخيلاً: عُصَبٌ كَوارِعُ في خليجِ مُحَلِّمٍ، حَمَلَت، فمنها مُوقَرٌ مَكْمُومُ وفي الحديث: حتى يَيْبَس في أَكمامه، جمع كِمٍّ، وهو غِلافُ الثمر والحب قبل أَن يظهر. وكُمَّ الفَصِىل (* قوله «وكم الفصيل» كذا بالصاد في الأصل، وفي بيت ابن مقبل الآتي والذي في الصحاح والقاموس: بالسين، وبها في المحكم أيضاً في بيت طفيل الآتي وياقوت في بيت ابن مقبل: كالفسيل المكمم) إذا أُشْفِقَ عليه فسُتِر حتى يَقْوَى؛ قال العجاج: بَل لو شَهِدْتَ الناسَ إذْ تُكُمُّوا بِغُمَّةٍ، لو لم تُفَرَّج غُمُّوا وتُكُمُّوا أَي أُغمِيَ عليهم وغُطُّوا. وأَكَمَّتْ وكَمَّمَت أَي أَخرجت كِمامها. قال ابن بري: ويقال كُمِّمَ الفَصِيل أَيضاً؛ قال ابن مقبل:أَمِنْ ظُعُنٍ هَبَّتْ بِلَيْل فأَصْبَحَتْ بِصَوْعةَ تُحْدَى، كالفَصِيل المُكَمَّمِ والمِكَمُّ: الشَّوْفُ الذي تُسَوَّى به الأَرض من بعد الحرث. والكُمُّ: القِشرة أَسفل السَّفاة يكون فيها الحَبة. والكُمَّة: القُلْفة. والكُمَّة: القَلَنسوة، وفي الصحاح: الكمة القلنسوة المدوَّرة لأَنها تغطي الرأْس. ويروى عن عمر، رضي الله عنه: أَنه رأَى جارية مُتَكَمْكِمة فسأَل عنها فقالوا: أَمةُ آل فلان، فضرَبها بالدِّرّة وقال: يا لَكْعاء أَتَشَبَّهِين بالحَرائر؟ أَرادوا مُتَكَمِّمة فضاعَفوا، وأَصله من الكُمَّة وهي القَلَنْسُوة فشبه قِناعها بها. قال ابن الأَثير: كَمْكَمْت الشيء إِذا أَخفيته. وتكَمْكَم في ثوبه تلَفَّف فيه، وقيل: أَراد مُتَكَمِّمة من الكُمَّة القلنسوة. وفي الحديث: كانت كِمامُ أَصحاب رسول الله، صلى الله عليه وسلم، بُطْحاً، وفي رواية: أَكِمَّةُ، قال: هما جمع كثرة وقِلة للكُمَّة القلنسوة، يعني أَنها كانت مُنْبطحة غير منتصبة. وإِنه لحَسن الكِمَّةِ أَي التكمُّم، كما تقول: إِنه لحسن الجِِلسة، وكَمَّ الشيءَ يَكُمُّه كمّاً: طيَّنه وسَدَّه؛ قال الأَخطل يصف خمراً: كُمَّتْ ثَلاثةَ أَحْوالٍ بِطِينَتِها، حتى اشْتَراها عِبادِيٌّ بدِينارِ وهذا البيت أَورده الجوهري وأَورد عجزَه: حتى إِذا صَرَّحتْ مِن بَعْدِ تَهْدارِ وكذلك كَمَّمَه؛ قال طُفيل: أَشاقَتْكَ أَظْعانٌ بِحَفْرِ أبَنْبَمِ أَجَلْ بَكَراً مثْلَ الفَسِيلِ المُكَمَّمِ وتَكَمَّمَه وتَكَمّاه: ككَمَّه؛ الأَخيرة على تحويل التضعيف؛ قال الراجز: بل لو رأَيتَ الناسَ إِذ تُكُمُّوا بِغُمَّةٍ، لو لم تُفَرَّجْ غُمُّوا (* قوله «بل لو رأيت الناس إلخ» عبارة المحكم بعد البيت: تكموا من الثلاثي المعتل وزنه تفعلوا من تكميته إذا قصدته وعمدته وليس من هذا الباب، وقيل أراد تكمموا إلخ). قيل: أَراد تُكُمِّمُوا من كَمَّمْت الشيء إِذا سَترْته، فأَبدل الميم الأَخيرة ياء، فصار في التقدير تُكُمِّيُوا. ابن شميل عن اليمامي: كَممْتُ الأَرض كَمّاً، وذلك إِذا أَثارُوها ثم عَفَّوا آثارَ السِّنِّ في الأَرض بالخشبة العريضة التي تُزَلِّقها، فيقال: أَرض مَكْمُومة. الأَصمعي: كمَمْتُ رأْسَ الدَّنِّ أَي سَدَدْته. والمِغَمَّة والمِكَمَّة: شيءٌ يُوضع على أَنفِ الحِمار كالكِيس، وكذلك الغِمامةُ والكِمامةُ. والكِمامُ: ما سُدَّ به. والكِمام، بالكسر، والكِمامة: شيءٌ يُسدُّ به فم البعير والفرس لئلا يَعَض. وكَمَّه: جعل على فيه الكِمام، تقول منه: بعير مَكْموم أَي مَحْجُوم. وفي حديث النُّعمان بن مُقَرِّن أَنه قال يوم نهاوَنْدَ: أَلا إِني هازٌّ لكم الرَّاية فإِذا هزَزْتُها فلْيَثِب الرِّجالُ إِلى أَكِمَّةِ خُيولها ويُقَرِّطُوها أَعِنَّتها؛ أَراد بأَكِمَّة الخيول مَخالِيَها المعلقة على رؤوسها وفيها عَلَفُها يأْمرهم بأَن يَنزِعوها من رؤوسها ويُلْجِموها بلُجُمِها، وذلك تَقْرِيطها، واحدها كِمام، وهو من كمام البعير الذي يُكَمُّ به فمُه لئلا يعض. وكمَمْت الشيء: غَطَّيته. يقال: كمَمْت الحُبَّ إِذا سدَدْت رأْسه. وكَمَّمَ النخلة: غطَّاها لتُرْطِب؛ قال:تَُعَلَّلُ بالنَّهِيدة حينَ تُمْسي، وبالمَعْوِ المُكَمَّمِ والقَمِيمِ القَمِيمُ: السويق. والمَكْمُوم من العُذُوق: ما غُطِّي بالزُّبْلانِ عند الإِرطاب ليبقى ثمرها عضّاً ولا يفسدها الطير والحُرور؛ ومنه قول لبيد:حَمَلتْ فمِنْها مُوقَرٌ مَكْمُومُ ابن الأَعرابي: كُمَّ إِذا غُطِّي، وكُمَّ إِذا قَتَل (* قوله «وكم إذا قتل» كذا ضبط في نسخة التهذيب). الشُّجْعان؛ أَنشد الفراء: بل لو شهدتَ الناسَ إِذ تُكُمُّوا قوله تُكموا أَي أُلبِسوا غُمَّةً كُمُّوا بها. والكَمُّ: قَمْعُ الشيء وستره، ومنه كَمَمت الشهادة إِذا قمَعْتَها وسَترْتها، والغُمَّة ما غَطَّاك من شيء؛ المعنى بل لو (* قوله «المعنى بل لو إلخ» كذا بالأصل وفيه سقط ظاهر، ولعل الأصل: المعنى بل لو شهدت الناس إذ تكميوا أي غطوا وستروا الأصل تكممت إلخ كما يؤخذ من سابق الكلام). شهدت الأَصل تكَمَّمْت مثل تَقَمَّيْتُ، الأَصل تَقَمَّمْتُ. والكَمْكَمةُ: التَّغَطي بالثياب . وتَكَمْكَم في ثيابه: تغَطَّى بها. ورجل كَمْكام: غليظ كثير اللحم. وامرأَة كَمْكامةٌ ومُتَكمكِمة: غليظة كثيرة اللحم. والكَمكامُ: فِرْفُ شجر الضِّرْو، وقيل: لِحاؤُها وهو من أَفواه الطيب. والكَمكام: المجتمع الخَلق. وكَمْ: اسم، وهو سؤَال عن عدد، وهي تَعمل في الخبر عَملَ رُبَّ، إِلاَّ أَن معنى كم التكثير ومعنى ربّ التقليل والتكثير، وهي مغنية عن الكلام الكثير المتناهي في البُعد والطول، وذلك أَنك إِذا قلت: كمْ مالُك؟ أَغناك ذلك عن قولك: أَعَشَرة مالُك أَم عِشرون أَم ثلاثون أَم مائة أَم أَلف؟ فلو ذهبت تَسْتَوعب الأَعداد لم تبلغ ذلك أَبداً لأَنه غير مُتَناهٍ، فلما قلت كَمْ، أَغنتك هذه اللفظة الواحدة عن الإِطالة غير المُحاط بآخرها ولا المُسْتَدْركة. التهذيب: كَمْ حرف مسأَلة عن عدد وخبر، وتكون خبراً بمعنى رُب، فإِن عُِني بها رُب جَرَّت ما بعدها، وإِن عُني بها ربّما رفَعَت، وإِن تبعها فعل رْافع ما بعدها انتصبت، قال: ويقال إِنها في الأَصل من تأْليف كاف التشبيه ضُمت إِلى ما، ثم قُصِرت ما فأُسكنت الميم، فإِذا عنيت بكم غير المسأَلة عن العدد، قلت: كمْ هذا الشيءُ الذي معك؟ فهو مجيبك: كذا وكذا. وقال الفراء: كَمْ وكأَيِّن لغتان وتصحبها مِن، فإِذا أَلقيت من، كان في الاسم النكرة النصب والخفض، من ذلك قول العرب: كما رجلٍ كريمٍ قد رأَيتَ، وكم جَيْشاً جَرَّاراً قد هَزَمْتَ، فهذان وجهان يُنصبان ويُخفضان، والفعل في المعنى واقع، فإِن كان الفعل ليس بواقع وكان للاسم جاز النصب أَيضاً والخفض، وجاز أَن تُعمل الفعل فترفع في النكرة فتقول كم رجلٌ كريم قد أَتاني، ترفعه بفعله، وتُعمل فيه الفعل إِن كان واقعاً عليه فتقول: كم جيشاً جراراً قد هَزَمْت، فتنصبه بهَزمْت؛ وأَنشدونا: كَمْ عَمَّة لكَ يا جَريرُ وخالة فَدْعاء، قد حَلَبَتْ عَليَّ عِشاري رفعاً ونصباً وخفضاً، فمن نصب قال: كان أَصل كم الاستفهام وما بعدها من النكرة مُفَسِّر كتفسير العدد فتركناها في الخبر على ما كانت عليه في الاستفهام فنصبنا ما بعد كَمْ من النكرات كما تقول عندي كذا وكذا درهماً، ومن خفض قال: طالت صحبة من النكرة في كم فلما حذفناها أَعملنا إِرادَتَها؛ وأَما من رفع فأَعمَل الفعل الآخر ونوى تقديم الفعل كأَنه قال: كم قد أَتاني رجل كريم. الجوهري: كم اسم ناقص مبهم مبنيّ على السكون، وله موضعان: الاستفهام والخبر، تقول إِذا استفهمت: كم رجلاً عندك؟ نصبت ما بعده على التمييز، وتقول إِذا أَخبرت: كم درهمٍ أنفقت، تريد التكثير، وخفضت ما بعده كما تخفض برب لأَنه في التكثير نقيض رب في التقليل، وإِن شئت نصبت، وإِن جعلته اسماً تامّاً شددت آخره وصرفته، فقلت: أَكثرت من الكَمِّ، وهو الكَمِّيَّةُ .

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR645 harf
* ك م م * * الكُمُّ * للقميس والجمع * أكْمَامٌ * و * كِمَمَةٌ * و * الكُمَّةُ * القلنسوة المدورة لنها تغطي الرأس و * الكِمُّ * بالكسر و * الكِمَامَةُ * وعاء الطلع وغطاء النور والجمع * أكْمامٌ * و * أكِمَّةُ * و * كِمَامٌ * و * أكامِيمُ * و * أكَمَّتِ * النخلة و * كَمَّمَتْ * أخرجت أكمامها و * أكَمَّ * القميص جعل له كُمَّينِ و * كَمْ * اسم ناقص مبهم مبني على السكون وله موضعان الاستفهام والخبر تقول
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.718 harf
| | ( *!الكُمُّ ، بِالضَّمِّ : مَدْخَلُ اليَدِ | | ومَخْرَجُها من الثَّوْبِ ج : *!أَكْمامٌ ) ، لا | يُكَسِّرُ على غَيْرِ ذَلِكَ ، كَذَا في المُحْكَمِ . ( و ) | زَادَ الجَوْهَرِيّ : ( *!كِمَمَةٌ ) كحُبٍّ وحِبَبَةٍ . | | ( و ) *!الكِمُّ ، ( بِالكَسْرِ ) ، وفي بَعْضِ | نُسَخِ الصِّحاحَ ، بِالضَّمِّ : ( وِعَاءُ الطَّلْعِ | وغِطاءُ النَّوْرِ ، *!كالكِمَامَةِ ، بِالكَسْرِ | فِيهِمَا ) أي : في
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.237 harf
كَمَّ كَمَّ U ( n. ac. كَمّ 1 ), a. Covered; closed. b. Muzzled ( bull ). c. Assembled. d. [ pass. كُمَّ ], ( n. ac. كَمّ 1 , كُمُوْم 27 ), Had its flowers closed ( palmtree ). كَمَّمَ كَمَّمَ II , a. see I (d) . أَكْمَمَ أَكْمَمَ IV , a. see I (d) . b. Put sleeves to ( dress ). تَكَمَّمَ تَكَمَّمَ V a. [ pass. ], Was covered; was enveloped. كَمّ كَمّ 1 , a. Quantity, multitude.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok20.550 harf
كمم كَمَّ - يَكُمُّ - كُمّ - أَكْمَام كَمَّ - يَكُمُّ + كائن + شيئاً: يلفه بثوب أو ما شابه ليخفيه أو يمنع عنه الأذى: يلفه بثوب فيدوره ويبرمه ويفتله فيه ليخفيه أو يمنع عنه الأذى كُمّ: اسم فعل بمعنى مفعول من " كَمَّ - يَكُمُّ ": الثوب أو ما شابه الذي يلف ويبرم حول شيء ليستره ويحفظه مثل كم القميص أو كم الزهرة أو الثمرة أو كمامة فم الدابة
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler17 mücavir (24 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. فكه

    1 ortak ayet · Fakihe Elma demektir

  2. نخل

    1 ortak ayet · Hurma ağacıdır

  3. ثمر

    1 ortak ayet · Meyve demektir

  4. وضع

    1 ortak ayet · Koyar

  5. أنث

    1 ortak ayet · Eğildiği zaman tekrar eski yerine gelen demir gibi şeylere…

  6. سوع

    1 ortak ayet · “Sığa(sad)” kalıba dökülmüş şeydir

  7. حمل

    1 ortak ayet · Haml: İple yüklenen yük demektir

  8. ندو

    1 ortak ayet · Nedve halkın toplandığı yerdir

  9. ردد

    1 ortak ayet · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür

  10. أذن

    1 ortak ayet · Kulak demektir

  11. ذو

    1 ortak ayet · Sahip

  12. شهد

    1 ortak ayet · Petekteki baldır

Geçtiği ayetler(2)

Sîga sayfası: أَكْمَامِهَا
  1. … يُرَدُّ عِلْمُ السَّاعَةِ وَمَا تَخْرُجُ مِنْ ثَمَرَاتٍ مِنْ أَكْمَامِهَا وَمَا تَحْمِلُ مِنْ أُنْثَى وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلْمِهِ …

    Onun tomurcuk kabuklarıKıyamet saatının bilgisi, ancak O’na aittir. O’nun ilmi olmadıkça hiç bir meyve tomurcuklarından çıkmaz. Hiç bir dişi gebe kalmaz ve doğurmaz. Onlara: Nerede Benim ortaklarım? diye seslendiği gün derler ki: Bizden hiç bir şahid olmadığını Sana arzederiz.

Sîga sayfası: الْأَكْمَامِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökكمم
YapıÜçlü (müzaaf)
Özel DurumMükerrer aynü'l-fiil ve lâmü'l-fiil harfleri
Bağlamsal Yakın Köklerغلف, ستر, كنن
Zıt Kökكشف
Çekirdek Özet 1Bir şeyi kendi doğal kabuğu, kılıfı veya mahfazası içine alıp bütünüyle örtmek ve kapatmak
Çekirdek Özet 2Meyve, tohum ve potansiyellerin olgunlaşma evresinde dış etkilerden korunduğu organik örtü
Çekirdek Özet 3Varlığın içkin potansiyelini kemale erinceye dek koruyan ve vakti gelince açılan ilahi muhafaza sistemi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir kabuk veya elbise kolu sanıp, üretici ve koruyucu ontolojik mahfaza işlevini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
كمBir varlığı sarıp çevrelemek, dışarıyla irtibatını keserek içe hapsetmek veya örtmek; bu çekirdek كمل kökünde bütünü toplayıp kemale erdirmeyi, كمه kökünde görme duyusunun örtülüp perdelenmesini, كما kökünde ise yer altında gizlenen mantarı ifade ederمİkinci bir م harfinin eklenmesiyle kök müzaaf yapıya bürünmüş; sarıp örtme eylemi sıkı, çift katmanlı, bütünüyle kuşatıcı ve organik bir mahfazaya (tomurcuk kabuğu, ağızlık, başlık) dönüşmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
كAvuç içiKavrama, içe alma, bükerek sarma ve bir nesneyi dış etkilerden koruyacak şekilde örtme hareketini başlatır
مSu, dalgaİçi dolu olma, akışkan canlılık, besleyici ortam ve derin bir kapalılık hissini devreye sokar
مSu, dalgaKapalılığın ve kuşatıcılığın yinelenerek pekiştirilmesi; içteki canı besleyen ve dışa karşı yalıtan katmanlı yapıyı tamamlar
كممAvucun içi doldurularak kapanmasıCan taşıyan bir özün, iki koruyucu çeper veya katman arasına alınarak sıkıca kapatılması, olgunlaşana dek dış dünyaya karşı örtülmesi hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHurma tomurcuğunu ve meyve çiçeğini saran doğal zar/kabuk (kifre/bülbule); hayvanın ısırmasını veya yem yemesini engellemek için ağzına takılan torba (kimâm); giysinin eli örten kol kısmı (kumm)
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd b. Rebi‘a bir beytinde bol meyveli ve üzeri sıkı kabuklarla örtülü hurma ağaçlarını tasvir ederken kökü şu şekilde kullanır: نخل كوارع في خليج محلم / حملت فمنها موقر مكموم
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi el-Ahtal, yıllandırılmış şarabın küpünün çamurla sıvanıp kapatılmasını şu mısra ile aktarır: كمّت ثلاثة أحوال بطينتها / حتى إذا صرّحت من بعد تهدار

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Lebîd Dîvânı.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde كمم kökü, temel olarak örtmek, gizlemek, ağzı tıkamak veya bağlamak, bir şeyi bir kılıfın içine hapsetmek anlam alanına yerleşir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında kök, ağızlık takmak, susturmak, kapamak anlamındaki k-m-m / k-m-y biçimleriyle koşuttur. Süryanicede kəmāmā (ağızlık, bağ) ve İbranicede k-m-s (saklamak, hazinede gizlemek) kökleriyle anlamsal bir matris paylaşır. Erken Sami göçebe ve tarım kültüründe bu kök, hayvanların ekinleri yemesini önlemek için ağızlarına geçirilen sepet/örgü başlığı ile meyve ağaçlarının çiçeklerini saran doğal kılıfı adlandırmada ortak bir mantık izlemiştir. Arapçada kök, özellikle botanik bağlamda hurma çiçeğinin kılıfı (kumm/kımâm) ve terzilikte kol ucu/kılıfı biçiminde somutlaşarak morfolojik bir çeşitlilik kazanmış; içteki hayatı koruyan "organik zar" niteliğini muhafaza etmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÖrtme, gizleme ve bir kılıf içine almaKökün temel eylemi olan örtmek fiilinden elbise kolu, başlık (kumme), hayvan ağızlığı ve tomurcuk kabuğu türemiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı ve Kuzeybatı Sami dillerinde örtme ve tıkama kökleriAramice kəmām ve İbranice k-m-m/k-m-s kökleriyle ses ve anlam uyumu tamdır; kılıf ve ağızlık anlamı ortaktırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çeperde sarma ve kapatma leksikonuBazı Doğu Çad dillerinde kapalı tohum ve kabuk bildiren k-m unsurlarıyla fonetik paralellikler öne sürülmüştürMuhtemel

Kaynak David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
كممAnlamlıÖrtmek, kılıf içine almakMeyve tomurcuğu kabuğu, giysi kolu, hayvan ağızlığıHedef kök; Kur'an'da geçer
مكمAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilişte müstakil bir kök anlamı kaydedilmemiştirKur'an'da geçmez
ممكKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıİki hemcins harfin kelime başında yan yana gelmesi Arapça fonotaktik kurallarınca engellenmiştirKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
كممMerkezÖrtme ve korumaCanlı ve organik bir yapının kendi içinden ürettiği doğal kılıf ile örtülmesiMeyve ve tohumun olgunlaşma sürecindeki koruyucu kabuğu
غلفKomşuKılıflama ve sarmaBir nesneyi dışarıdan kuşatan, içeriye nüfuz edilmesini engelleyen sert ve yapay örtüKalbin hakikate karşı perdelenmesi gibi geçirimsiz kılıflar
سترKomşuGizleme ve örtmeBir nesneyi doğrudan görünmez kılmak amacıyla araya çekilen perde veya engelMaddi veya ahlaki boyutta gözden saklama hareketi
كننKomşuBarındırma ve saklamaBir şeyi güvenli, sabit ve dış tehlikelerden uzak bir sığınağa yerleştirmeYuva, mahfuz sandık veya sedef içinde korunan inci
كشفZıtAçığa çıkarmaÜzerindeki örtüyü, kabuğu veya perdeyi bütünüyle kaldırarak görünür kılmaGizli olanın meydana çıkması, koruyucu perdenin kalkması

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaكممBir şeyi kılıf veya kabukla örtmekOrganik muhafaza, tomurcuk kılıfı, ağızlıkKesin
LatinceCalyx, InvolucrumÇiçek kadehi, örtü zarıBitkisel üreme organlarını saran dış koruyucu halkayı tam karşılar; ahlaki veya giysi bağlamını dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceCalyx, Sheath, HuskTomurcuk kılıfı, kın, kabukBiyolojik koruyucu zarı ve kılıfı karşılar; eylemsel gizleme ve ağızlık boyutunu tek başına veremezGüçlü
AlmancaBlütenhülle, SpathaÇiçek örtüsü, kın yaprakBotanik olarak hurma ve çiçek kınını birebir karşılar; örtmenin genel koruyucu nüansını eksik bırakırGüçlü
FransızcaCalice, SpatheÇiçek örtüsü, kılıfTomurcuk ve salkım kabuğunu karşılar; fiili kapatma ve susturma mecazını kapsamazGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lane’s Arabic-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أكمامهاHurma ve meyvelerin tomurcuk kabukları, koruyucu lifleriGayb ilminin mutlaklığı; yeryüzünde kabuğundan çıkan hiçbir meyvenin Allah'ın ilmi dışında kalamayacağı bağlamı (Fussilet 41:47)
ذَاتُ الْأَكْمَامِKılıflı, salkımları lif ve kabuklarla korunan hurma ağaçlarıYeryüzünün canlılar için serilişi ve ilahi nimetlerin mükemmel tasarımı bağlamı (Rahmân 55:11)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlim ve Kudret sıfatlarıCeninin ana rahminde oluşumu ile meyvenin ekmâm içindeki teşekkülü arasında kurulan ontolojik bağAllah'ın gaybı, en gizli ve kapalı zarların ardındayken bile cüziyyatıyla bilmesi
FıkıhZiraat ve zekât hukukuHurma ve meyvelerin henüz kılıfında (fî ekmâmihâ) iken satımının (bey‘-i simâr) caiz olup olmamasıBelirsizlik (garar) taşıyan örtülü dönem ile hasat edilebilir olgunluk arasındaki sınır
TefsirKevnî ayetlerin tasviriHurmanın lifleri, salkım kılıfları ve tomurcuk kabuklarının yaratılış harikası olarak açıklanmasıBitkisel hayatın embriyonik evresini koruyan harika tasarım
HadisZühd ve günlük yaşamDeve ve atlara kimâm (ağızlık) takılması, giysilerin kolları (ekmâm) ile ilgili rivayetlerEşyayı koruma, eziyeti önleme ve edep ölçüleri

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniYaratılış ve gayb telakkisiİlahi koruma mahfazasıGizli kalanı kemale erdirmeHakikatin ve canın, zamanı gelene kadar ilahi bir himaye perdesi altında olgunlaştırılmasıKesin
İlmiBiyolojik ve fiziksel koruma yasasıKoruyucu kılıf (embriyoloji)Dış etkenleri filtrelemeYaşamın başlangıç evresinde savunmasız hücrelerin bir zarla yalıtılması ilkesiGüçlü
SiyasiKamu düzeni ve koruyucu yapılarGüvenlik kalkanı ve dokunulmazlıkİç istikrarı korumaToplumun zayıf ve gelişmekte olan unsurlarını yıkıcı dış müdahalelerden koruyan kurumsal kılıfMuhtemel
İktisadiÜretim süreci ve hammadde güvenliğiRezerv ve kuluçka dönemi sermayesiRiski absorbe etmeKatma değer üretecek potansiyelin piyasa dalgalanmalarına karşı korunması ve süresi dolunca piyasaya çıkmasıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKapsülleme (Encapsulation) ve Hücre Zarı (Membran)Matematik ve bilişimde bir sürecin iç yapısının dışarıdan soyutlanarak korunması; biyolojide hücre zarının iç dengeyi (homeostaz) sağlamak üzere içeriği dış ortamdan yalıtmasıGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal Sığınak ve Kuluçka (Incubation) EvresiSosyoloji ve psikolojide yeni fikirlerin, kurumların veya bireysel yeteneklerin baskı görmeden serpilmesi için sağlanan korunaklı pedagojik/hukuki alanGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece atılmış bir hurma kabuğu veya basit bir meyve çöpü olarak görmek
Kur'an içi daha geniş anlamCanlılığın, rızkın ve ilahi tasarımın ilk tohumlandığı, dış tehlikelere kapalı fakat ilahi ilme bütünüyle açık kozmik kuluçka mekanı
Yanlış anlamanın doğuracağı hataRahmân ve Fussilet surelerindeki bu nitelemeyi sıradan bir botanik ayrıntı sayarak; ayetlerin ilahi ilmin inceliğini, lütfun zarafetini ve koruyucu yaratılış yasasını vurgulayan derinliğini ıskalamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın görünmeyen, en korunaklı ve en mahrem mikro-kozmoslarında cereyan eden yaratılış süreçlerinin Allah'ın mutlak ilmi ve gözetimi altında olduğunu anlamak için anahtar bir köktür.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Allah'ın ilminin kuşatıcılığını anlatan tevhîd ayetlerinde ve yeryüzündeki ölçülü nimet donatımını sergileyen kevnî/kudret ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Tabiatın başıboş ve rastlantısal geliştiği zannını çürütür; en kırılgan bitki filizinin dahi özel olarak tasarlanmış bir kılıf (أكمام) içinde himaye edildiğini gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamHurma çiçeğini, meyveyi veya tohumu sarıp kapatan lifli ve koruyucu doğal kılıf; hayvan ağzına takılan siperlik; elbise kolu.
  • Soyut anlamBir potansiyelin kemale erinceye dek dış etkilere karşı yalıtılması, ilahi ilim altında gizlice beslenip korunması.
  • Sistematik karşılıkSistemin iç dinamiklerini dış bozulmalardan koruyan, olgunlaşma eşiğine kadar içeriği dışarıya karşı filtreleyen doğal membran.
  • LaTeX modeliM(t)={{x∈Ω∣δ(x,∂Ω)≥ϵ},t<t∗Ω→Rn,t≥t∗
  • LaTeX açıklamasıModel, zamana (t) bağlı koruyucu bir mahfaza fonksiyonunu (M(t)) simgeler. Olgunlaşma anından (t∗) önceki evrede (t<t∗), korunan öz (x), dış sınırın (∂Ω) oluşturduğu ϵ kalınlığındaki koruyucu bir kabuk (zar/kılıf) içinde yalıtılmıştır. Kritik eşik aşıldığında (t≥t∗) mahfaza açılır ve içteki cevher dış dünyaya (Rn) saçılarak görünürlük ve semere kazanır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ك