كما

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ك-م-ا1 sîga, 121 mücavir kök, 58 ayet, 26 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كتبديننسيكماقبلمررسفهكَمَاقومزعمبيع

KökSîga 1Ayet 58Sure 26Mücavir 121

▶ Ağı aç (3B)

كما

ك - م - ا

KÖK
  • 59 geçiş
  • 58 ayet
  • 1 sîga
  • 0 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: -mak gibi

Bu bir edat; komşulukları genel ve zayıf anlam taşır.

Notlarım

Sözlükler(0)

Bu kök için sözlük maddesi yok.

Sîgalar(1)

Mücavir kökler121 mücavir (342 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قبل

    16 ortak ayet · Önce

  2. مرر

    5 ortak ayet · Ağaç liflerinden bükülerek yapılmış iptir

  3. أول

    9 ortak ayet · Alet kaldıraç demektir

  4. زعم

    3 ortak ayet · Ganimetten ve kollektif olarak elde edilen maldan…

  5. نسي

    4 ortak ayet · Çadırın kurulduğu yer demektir

  6. أمن

    16 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  7. قوم

    14 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

  8. كتب

    9 ortak ayet · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir

  9. سفه

    2 ortak ayet · Sefih : “Sefh” dağ eteği demektir

  10. جنح

    3 ortak ayet · Kanat demektir

  11. دين

    5 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir

  12. بيع

    2 ortak ayet · Bey’a elin bilekten sonraki kısmıdır

Geçtiği ayetler(58)

  1. وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا كَمَا آمَنَ النَّاسُ قَالُوا أَنُؤْمِنُ كَمَا آمَنَ السُّفَهَاءُ أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهَاءُ وَلَكِنْ لَا يَعْلَمُونَ

    -mak gibiOnlara; insanların inandıkları gibi siz de inanın, denilince; o beyinsizlerin inandığı gibi mi biz de inanacağız? derler. Bilesin ki asıl beyinsizler onlardır da bunu bilmezler.

  2. وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا كَمَا آمَنَ النَّاسُ قَالُوا أَنُؤْمِنُ كَمَا آمَنَ السُّفَهَاءُ أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهَاءُ وَلَكِنْ لَا يَعْلَمُونَ

    -mak gibiOnlara; insanların inandıkları gibi siz de inanın, denilince; o beyinsizlerin inandığı gibi mi biz de inanacağız? derler. Bilesin ki asıl beyinsizler onlardır da bunu bilmezler.

  3. أَمْ تُرِيدُونَ أَنْ تَسْأَلُوا رَسُولَكُمْ كَمَا سُئِلَ مُوسَى مِنْ قَبْلُ وَمَنْ يَتَبَدَّلِ الْكُفْرَ بِالْإِيمَانِ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاءَ السَّبِيلِ

    -mak gibiYoksa daha önce Musa’ya sorulduğu gibi siz de peygamberinizi sorguya çekmek mi istiyorsunuz? Kim imanı küfürle değişirse dosdoğru yoldan sapıtmış olur.

  4. الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمْ وَإِنَّ فَرِيقًا مِنْهُمْ لَيَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ

    -mak gibiKendilerine kitab verdiklerimiz, onu oğullarını tanıdıkları gibi tanırlar. Öyle iken içlerinden bir güruh bilir oldukları halde, yine de hakkı gizlerler.

  5. كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ

    -mak gibiNitekim size içinizden; ayetlerimizi okuyan, sizi tezkiye eden kitabı ve hikmeti öğreten ve bilmediğiniz şeyleri bildiren bir peygamber gönderdik

  6. … الَّذِينَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنَا كَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ كَمَا تَبَرَّءُوا مِنَّا كَذَلِكَ يُرِيهِمُ اللَّهُ أَعْمَالَهُمْ حَسَرَاتٍ عَلَيْهِمْ …

    -mak gibiUyanlar dediler ki: Bizim için dönüş olsaydı da bizden uzaklaştıkları gibi, biz de onlardan uzaklaşsaydık. Böylece onların bütün yaptıklarını Allah hasretler halinde kendilerine gösterecektir ve onlar ateşten çıkacak değildirler.

  7. يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

    -mak gibiEy iman edenler; sizden öncekilere farz kılındığı gibi, size de oruç farz kılındı. Ta ki korunasınız.

  8. … مِنْ عَرَفَاتٍ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ وَاذْكُرُوهُ كَمَا هَدَاكُمْ وَإِنْ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الضَّالِّينَ

    -mak gibiRabbınızın lutf-u keremini aramanızda bir günah yoktur. Arafat’tan geri döndüğünüz zaman, Meş’ar-ı Haram’ın yanında Allah’ı zikredin. O, sizi hidayete ulaştırdığı gibi, siz de O’nu zikredin. Nitekim siz bundan önce, sapıklardan idiniz.

  9. فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا أَوْ رُكْبَانًا فَإِذَا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَمَا عَلَّمَكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ

    -mak gibiEğer korkarsanız yaya veya binmiş olarak kılın. Emin olduğunuz vakitte de Allah’ın size bilmediğiniz şeyleri öğrettiği şekilde Allah’ı zikredin.

  10. الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبَا لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الْمَسِّ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ …

    -mak gibiFaiz yiyenler ancak, şeytan çarpan kimsenin kalktığı gibi kalkarlar. Bu, onların: Zaten alış-veriş faiz gibidir, demelerinden dolayıdır. Halbuki Allah, alış-verişi helal, faizi haram kılmıştır. Kime Rabbından bir öğüt gelir de faizcilikten vazgeçerse, geçmiş olanlar kendisine ve hakkındaki hüküm Allah’a aittir. Kim de dönerse, onlar cehennem yaranıdırlar, orada temelli kalacaklardır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökكما
YapıEdat / Birleşik işlev sözü
Özel DurumBenzetme edatı ك ile ما unsurunun birleşmesinden oluşan mürekkep edat yapısı
Bağlamsal Yakın Köklerمثل, شبه, ك
Zıt Kökغير
Çekirdek Özet 1İki durum, eylem veya nitelik arasında birebir denklik, benzerlik ve bağ kurma
Çekirdek Özet 2İlahi vaat, yasa, geçmiş kavimlerin akıbeti veya varoluşsal başlangıç ile şimdiki durum arasında analojik ve nedensel süreklilik kurma
Çekirdek Özet 3Olgular arasında sebep-sonuç, model alma veya yaratılış yasalarındaki eşbiçimlilik ve tutarlılık ilkesi
Kritik Hata Riskiİfadeyi yalnızca edebi bir benzetme sanıp tarihsel ve ontolojik yasa bildiren bağlayıcı analoji işlevini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
كمKuşatma, örtme, bir şeyi tamamlama veya miktar/nitelik bildirme; كمل, كمم, كمه köklerinde olduğu gibi bir bütünü sarma veya tamamlama fikriاBirleşik edat yapısında teşbih harfi olan ك ile isim/masdar anlamı katan ما birleşerek soyut bir karşılaştırma ve bağlaç işlevine dönüşmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
كAvuç içi; kavrama, eğme, kaplamaBir nesneyi veya durumu kavrayıp diğerinin yanına koyarak ölçme, denkleştirme ve benzer kılma
مSu; akış, çokluk, derinlikSüreklilik, kuşatıcılık, belirsizlikten belirginliğe akan durum ve nesne bütünlüğü
اÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçHareketi başlatan, yönlendiren ve sonuca bağlayan nihai bağlayıcı ilke
كماBir ölçüyü diğer bir olgunun üzerine kapatarak eşitleme ve akışkan bağı sabitlemeBir durumun nitelik veya eylem kalıbını eksiksiz biçimde diğer duruma tatbik etme hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamTeşbih edatı olan ك harfinin, masdar veya şey anlamı taşıyan ما ile kaynaşarak bir eylemin tarzını, miktardaki eşitliğini veya iki hadisenin birebir örtüşmesini bildiren sentaktik bağlaç haline gelmesi
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şiirinde iki durumun, hareketin veya tabiat hadisesinin birbirine tam denkliğini ve eylemin icra ediliş tarzını tasvir etmek üzere yaygın bir mukayese edatı olarak kullanılmıştır
Erken Arapça kullanımErken dönem nesrinde ve kabileler arası hitabet dilinde, önceki bir ahdin, uygulamanın ya da geleneğin aynen sürdürüldüğünü vurgulayan şart ve benzetme bağlacı işlevi

Kaynak el-Kitâb (Sîbeveyhi), el-Muğnî (İbn Hişâm), Lisânü’l-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde benzetme ve karşılaştırma işlevi genellikle arkaik bir gösterici veya işaret ögesine dayanan ك önekiyle kurulur. İbranicede kə- (כְּ) ve arami/sûryanicede k- (ܟ) edatları, isimlerin ve mastarların başına gelerek gibi veya tarzında anlamı verir. Bu önekin göreli zamir veya genel isim işlevi gören mā / mah / māh (İbranice mâh, Süryanice mûn/mâ) unsuru ile birleşmesi, Batı Sami dillerinde yan cümlecikleri ana cümleye bağlayan modal (tarz bildiren) veya analojik bir bağlaç üretmiştir. Arapçadaki birleşik yapı, bir eylemin gerçekleşme tarzını (keyfiyet) ya da iki olayın birbirini ikame etme ve modelleme derecesini sentaktik olarak eksiksiz bir analojiye dönüştürmüştür.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Brockelmann (Grundriss).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKâf-ı teşbih ve mâ terkibiİki cümle veya mastar yapısını birleştirip tarz ve denklik bağı kuran mürekkep edatlaşmaKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkik- + ma/mah yapısıİbranice ve Süryanicedeki kəmō (כְּמוֹ) ve Batı Sami dillerindeki tarz bildiren analoji bağlaçlarıyla tam morfo-sentaktik örtüşmeKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik analoji edatlarıKarşılaştırma ve niteleme öneklerinin genel nesne zamirleriyle kaynaşması modeliGüçlü

Kaynak Lane’s Lexicon, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
كماAnlamlıGibi, tıpkı öyleceİki eylem, durum veya yasa arasında analojik denklik kuran birleşik edatHedef kök; Kur'an'da geçer
كامAnlamlıCinsel ilişkide bulunmakErkeğin dişiyle çiftleşmesi anlamında nadir fiil köküKur'an'da geçmez
مكاAnlamlıIslık çalmak, ses çıkarmakKuş ötüşü veya el çırpıp ıslıkla ses çıkarma; مكو veya مكأ kök varyantıKur'an'da geçmez
ماكAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız üçlü kök olarak işlenmezKur'an'da geçmez
اكمAnlamlıTepe, yükselti, yığınTaşlık tepe, yükseltilmiş yer; أكم köküKur'an'da geçmez
امكAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıMühmel kombinasyonKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
كماMerkezTarz ve mahiyette analojik denklikİki eylem veya durum arasındaki süreçsel ve yapısal özdeşliği bildirirEdat olarak cümlenin eylem tarzını diğerine bağlar
مثلKomşuSomut veya soyut misil, eşdeğerVarlık ve zat düzeyinde birebir denk, eş ve benzer olanı ifade ederİsimsel ve mahiyet yönünden denkliği vurgular
شبهKomşuBiçimsel veya niteliksel benzerlikŞekil, görünüş veya bazı özellikler bakımından andırma ve karışabilirlikDış görünüş ve algısal benzerlik ön plandadır
كKomşuYalın benzetmeİsmin başına gelerek onu doğrudan bir nesneye benzetirTekil isimlerde doğrudan niteleme yapar; cümle bağlamaz
غيرZıtBaşkalık, ayrılık, benzemezlikBir durumun veya nesnenin diğerinden tamamen farklı ve ayrı olduğunu bildirirBenzetme ve denkliğin mutlak olumsuzlanması

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaكماTıpkı o şekilde, -dığı gibiEylemler arası tarz, mahiyet ve nedensel paralellik bildiren edatKesin
Latincesicut, quemadmodumTıpkı ... gibi, nasılsa öyleİki önerme veya eylem tarzı arasında kurulan mantıksal ve biçimsel analojiKesin
İngilizcejust as, in the same way asTıpkı ... olduğu gibiSüreç, yasa ve eylem denkliğini kuran bağlaç işleviKesin
Almancaso wie, gleichwieNasıl ki ... öyleceEylemin tarzını ve şartsal paralelliğini kuran edat yapısıKesin
Fransızcade même que, ainsi queTıpkı ... gibi, aynı şekildeİki yargı arasındaki tam mahiyet ve süreç benzerliğini bağlayan yapıKesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
كماEylemin tarz ve keyfiyetinde denklikİman etme tarzının ve modelinin bildirildiği bağlam; Bakara 2:13
كماYaratılış ve yeniden diriliş yasasında denklikİlk yaratılışın tekrar dirilişe ontolojik delil kılındığı bağlam; Enbiyâ 21:104, A‘râf 7:29
كماTarihsel sünnetullah ve uyarı paralelliğiÖnceki kavimlere elçi gönderilişi ile muhataplara gönderiliş arasındaki yasa denkliği; Müzzemmil 73:15, Âl-i İmrân 3:117
كماŞeytani saptırma yönteminin tekrarıÂdem ile Havva'nın cennetten çıkarılışı ile insanların ayartılması arasındaki usul benzerliği; A‘râf 7:27
كماMucize ve talep analojisiÖnceki elçilere verilenlerin bir benzerinin talep edildiği bağlam; Enbiyâ 21:5

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret, ba's ve sıfâtullahİlk yaratılış ile ikinci yaratılış arasındaki analojik imkân delili; teşbih ve tenzih dengesiİmkânsız görülenin fiilen var edilmiş olana kıyaslanması
FıkıhKıyas ve illet teorisiAsıl ile fer' arasındaki hüküm benzerliğinin lügavî ve mantıksal dayanaklarıŞer'î bir hükmün benzer olaylara tatbikindeki bağlayıcı bağ
TefsirSünnetullah ve analojik üslupAyetlerdeki geçmiş kıssalar ile muhatap toplum arasındaki ibret ve yasa köprüsüTarihsel hadiselerin evrensel yasalara dönüştürülmesi
Hadisİbadetlerin ve ahlakın icra tarzıHz. Peygamber'in namaz, hac ve ahlaki tutumları bizzat göstererek model kılmasıAmelin şekil ve ruh bakımından aslına tam mutabakatı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİnanç ve itaat modeliÖrnek İman ve İbadet StandardıÖlçü belirlemeBireyin imanı ve ameli, önceki salihlerin veya elçinin pratiğine denk bir kıvamda kurulmalıdırKesin
İlmiYöntem ve doğa yasalarıDoğrulama ve Analoji İlkesiMetodolojik süreklilikDoğada gözlemlenen bir nedensellik veya biyolojik süreç, bilinemeyen diğer süreçlerin kavranmasında modeldirGüçlü
SiyasiTarih felsefesi ve iktidar yasalarıSünnetullah ve Toplumsal AkıbetSebep-sonuç bağıToplumların çöküş ve yükseliş yasaları geçmişte nasıl işlediyse gelecekte de aynı nedensellikle işlerKesin
İktisadiDağıtım ve adalet dengesiHukuki ve Mali DenklikStandartlaşmaYükümlülükler ve haklar, tarafların güç ve konumuna göre önceden belirlenmiş ilkelere tam denk tutulmalıdırMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerİzomorfizma ve Fonksiyonel Eşleme (f(x)≅g(y))İki farklı küme veya sistem arasında yapısal korunumlu birebir eşleme kurularak birindeki kuralın diğerinde aynen geçerli olmasıGüçlü
Beşeri bilimlerNormatif Model Alma ve Sosyal AnalojiBireylerin veya toplumların davranış kalıplarını tarihsel veya kurumsal referans modeller üzerinden kopyalayarak meşrulaştırmasıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİfadeyi sadece retorik, edebi bir benzetme veya süsleme edatı olarak görüp bağlayıcı kurumsal/ontolojik hükmü yok saymak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da bu edat, fiziksel bir benzetmeden ziyade ontolojik bir zorunluluğu, ilahi adalet yasasını, yaratılışın kaçınılmaz tekrarını ve amellerin karşılık bulma tarzını bildirir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataYeniden dirilişin akli temellendirmesini veya sünnetullahın değişmez sebep-sonuç kanunlarını bağlayıcı bir delil değil, rastlantısal bir edebi tasvir gibi algılama yanılgısı

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin muhataplarını ikna ederken kullandığı temel epistemolojik aracın 'bilinen üzerinden bilinmeyeni ispatlama' (kıyas-ı gaib ale'ş-şâhid) mantığı olduğunu gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yaratılış ve ba's ayetlerinde, geçmiş kavimlerin helak nedenlerini anlatan kıssalarda ve elçiye itaatin sınırlarını çizen hüküm ayetlerinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dini buyrukların keyfi ve bağlamsız olduğu zannını yıkar; ilahi taleplerin ve vadolunan akıbetlerin evrensel varlık yasalarıyla tam bir nedensel uyum içinde bulunduğunu ispatlar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir ölçü veya eylemin, diğer bir eylemin üzerine konularak tarz, miktar ve keyfiyet bakımından birebir denkleştirilmesi.
  • Soyut anlamGeçmiş ile gelecek, gayb ile şahadet, model ile uygulama arasında yapısal süreklilik, ilkesel denklik ve mantıksal zorunluluk bağı.
  • Sistematik karşılıkBir referans sistemdeki kuralların, bağıntıların ve sonuçların hedef sisteme eksiksiz aktarılmasını sağlayan ontolojik ve ahlaki eşbiçimlilik kuralı.
  • LaTeX modeliA→ ϕ B  ⟹  ψ(A)∼ψ(B)
  • LaTeX açıklamasıFormülde A referans alınan durumu, eylemi veya tarihsel olguyu; B ise muhatap olunan şimdiki durumu veya vaat edilen akıbeti simgeler. ϕ iki durum arasındaki tarz ve mahiyet aktarımını temsil eder. ψ ise ilahi yasayı veya hüküm fonksiyonunu gösterir; referans duruma uygulanan yasa ile hedef duruma uygulanan yasanın (ψ(A) ve ψ(B)) yapısal olarak birbirine denk (∼) ve tutarlı olduğunu ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ك