كيف

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ك-ي-ف3 sîga, 85 mücavir kök, 83 ayet, 37 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ثورقدروَكَيْفَكيفنظرعقبضربأثركونكذبنكر

KökSîga 3Ayet 83Sure 37Mücavir 85

▶ Ağı aç (3B)

كيف

ك - ي - ف

KÖK
  • 83 geçiş
  • 83 ayet
  • 3 sîga
  • 11 sözlük

Key “için” demektir. “Kev”nin “nun”u düşmüş ve soruya dönüşmüştür. Sonuna “mim” eklenerek “keyme” şeklinde de kullanılmıştır. “Mim” “fa”ya dönüşerek “keyfe” olmuştur. “Ma” “ne” anlamındadır. “Keyfe” ise “nasıl” anlamındadır. “Ma” olması gereği yani gelecekle ilgili gerekleri “keyfe” ise oluş için gerekleri sormaktadır. Burada “Allah ne yaptı” demiyor da “nasıl yaptı” diyor. Yapış tarzını anlatmaktadır. Hayatta zulüm yapanlar veya şeriat dışına çıkanlar beklenmedik sonuçlarla karşılaşırlar. Bu sonuçlar insanları uyarmalıdır.devamı ›

Bu bir edat; komşulukları genel ve zayıf anlam taşır.

Notlarım

Sözlükler(11)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Key “için” demektir. “Kev”nin “nun”u düşmüş ve soruya dönüşmüştür. Sonuna “mim” eklenerek “keyme” şeklinde de kullanılmıştır. “Mim” “fa”ya dönüşerek “keyfe” olmuştur. “Ma” “ne” anlamındadır. “Keyfe” ise “nasıl” anlamındadır. “Ma” olması gereği yani gelecekle ilgili gerekleri “keyfe” ise oluş için gerekleri sormaktadır. Burada “Allah ne yaptı” demiyor da “nasıl yaptı” diyor. Yapış tarzını anlatmaktadır. Hayatta zulüm yapanlar veya şeriat dışına çıkanlar beklenmedik sonuçlarla karşılaşırlar. Bu sonuçlar insanları uyarmalıdır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.702 harf
الكاف والفاء و"وايء" معهما ك و ف، و ك ف، ك ف ي، ك ي ف، ك ف أ، أ ك ف، أ ف ك مستعملات كوف: كُوفانُ: اسم أرض، وبها سميت الكوفة. والكافُ: ألِفها واو، فإن استعملت فعلاً قلت: كوفتُ كافاً حسنة. وكَوفت الأديم: قورته. وكف: الوَكْفُ: القطر. وكَفَ الماء يكفُ وكفاً، وهو مصدره. ووَكَفَت الدلو تكِفُ وكيفاً، وهو هنا مصدره. والوَكيفُ: القطران. قال العجاج: وَكِيفَ غربي دالج تبجسا أي: تفجر. ودمع واكفٌ، وماء
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR227 harf
كيف: اسم مبهم غير متمكن وإنما حرك أخره لالتقاء الساكنين وبني على الفتح دون الكسر لمكان الياء. وهو للإستفهام عن الأحوال وقد يقع بمعنى التعجب كقوله تعالى: "كيف تكفرون بالله" وإذا ضممت إليه ما صح أن يجازي به تقول: كيفما تفعل أفعل.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR14.617 harf
ك ف ( و اي ء ) كفي ، كفأ ، كوف ، كيف ، وكف ، أفك ، أكف . كفي : قال الليث : كَفَى يَكْفِي كِفَايةً إذا قامَ بالأمْرِ ، واسْتَكْفَيْتُه أَمْراً فكفَانِيهِ ، ويقال : كفاكَ هذا الأمرُ أي حَسْبُكَ ، وكفاكَ هذا الشيءُ ، وتقولُ : رأيْتُ رَجُلاً كافِيَكَ مِنْ رَجُلٍ ، ورأيت رَجُلَيْنِ كافِيَيْكَ مِنْ رجُلَيْنِ ، ورأيتُ رِجَالاً كافِيكَ من رِجَالٍ ، معناهُ : كفاكَ به رجُلاً . وقال الزجاجُ في قول الله جلَّ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR3.303 harf
(باب الكاف والياء وما يثلثهما) (كيد) الكاف والياء والدال أصلٌ صحيح يدلُّ على معالجةٍ لشيء بشدّة، ثم يتّسع الباب، وكلّه راجعٌ إلى هذا الأصل. قال أهلُ اللُّغة: الكيد: المعالجة. قالوا: وكلُّ شيءٍ تُعالِجُه فأنت تَكِيدُه. هذا هو الأصل في الباب، ثم يسمُّون المَكر كيداً. قال الله تعالى: ﴿أمْ يُرِيدُونَ كَيْداً﴾ [الطور 42]. ويقولون: هو يَكيدُ بِنَفسهِ، أي يجودُ بها، كأنَّه يُعالِجها لتخرُج. والكَيْد:
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR524 harf
- كيف: لفظ يسأل به عما يصح أن يقال فيه: شبيه وغير شبيه، كالأبيض والأسود، والصحيح والسقيم، ولهذا لا يصح أن يقال في الله عز وجل: كيف، وقد يعبر بكيف عن المسئول عنه كالأسود والأبيض، فإنا نسميه كيف، وكل ما أخبر الله تعالى بلفظه كيف عن نفسه فهو استخبار على طريق التنبيه للمخاطب، أو توبيخا نحو: ﴿كيف تكفرون بالله﴾ [البقرة/28]، ﴿كيف يهدي الله﴾ [آل عمران/86]، ﴿كيف يكون للمشركين عهد﴾ [التوبة/7]، {انظر كيف
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR924 harf
كيَّفَ الأَدِيم: قَطَّعه، والكِيفةُ: القِطْعة منه؛ كلاهما عن اللحياني. ويقال للخِرْقة التي يُرْقَع بها ذَيْل القميص القُدَّامُ: كِيفة، والذي يرقع بها ذيل القميص الخَلفُ: حيفةٌ. وكيْفَ: اسم معناه الاستفهام؛ قال اللحياني: هي مؤنثة وإن ذكِّرت جاز، فأَما قولهم: كَيَّف الشيءَ فكلام مولّد. الأَزهري: كيفَ حرف أَداة ونصْبُ الفاء فراراً به من الياء الساكنة فيها لئلا يلتقي ساكنان. وقال الزجاج في قول اللّه
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR245 harf
* ك ي ف * * كَيفَ * اسم مبهم غير متمكن وإنما حرك آخره لالتقاء الساكنين وبني على الفتح دون الكسر لمكان الياء وهو للاستفهام عن الأحوال وقد يقع بمعنى التعجب كقوله تعالى ﴿كيف تكفرون بالله﴾ وإذا ضُمَّ إليه * ما * صح أن يجازى به تقول كيفما تفعل أفعل
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.203 harf
الكيف: القطع وقد كافه يكيفه، ومنه: كيف الأديم تكييفا: إذا قطعه. وكيف، ويقال: كي بحذف فإئه، كما قالوا في سوف: سو، ومنه قول الشاعر: كي تجنحون إلى سلم ومأثئرت قتلاكم، ولظى الهيجاء تضطرم كما في البصائر، قال الجوهري: اسم مبهم غير متمكن وإنما حرك آخره للساكنين، وبني بالفتح دون الكسر لمكان الياء كما في الصحاح، وقال الأزهري: كيف: حرف أداة، ونصب الفاء فرارا به من الياء
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR498 harf
كَيَّفْتُهُ فَتَكَيَّفَ 2 كَيَّفْتُهُ فَتَكَيَّفَ ذ , used by the Muslim theologians, (K, TA,) verbs derived from كَيْفَ, (TA,) [signifying I specified by the ascription of its quality and it became so specified,] are formed in accordance with analogy, not heard from the Arabs. (K, * TA.) تَكَيَّفَ 5 تَكَيَّفَ ذ : see what next precedes. كَيْفِيَّةٌ كَيْفِيَّةٌ ذ Quality as answering to “
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR855 harf
كَافَ كَافَ ( y ) I ( n. ac. كَيْف 1 ), a. Cut. كَيَّفَ كَيَّفَ II , a. see I . b. [ coll. ], Amused, diverted. c. [ coll. ], Intoxicated. تَكَيَّفَ تَكَيَّفَ V , a. Diminished. b. Assumed a form; became. c. [ coll. ], Enjoyed himself; caroused. اِنْكَيَفَ اِنْكَيَفَ VII , a. Pass. of I. كَيْف كَيْف [ 1 ] a. [ coll. ], Enjoyment. b. Well-being. c. Good spirits. d. Carouse,
Tamamını oku

Sîgalar(3)

Mücavir kökler85 mücavir (309 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نظر

    36 ortak ayet · Korkuluk demektir

  2. عقب

    23 ortak ayet · Örümcektir, “a’kibe” yumru, “ka’b” da topuk demektir

  3. سير

    12 ortak ayet · Gezerler

  4. كون

    38 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

  5. قبل

    15 ortak ayet · Önce

  6. أرض

    18 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  7. كذب

    13 ortak ayet · Kizb, kumaşın boyanmasında kullanılan bir çeşit boya…

  8. ثور

    2 ortak ayet · Öküz demektir

  9. ضرب

    5 ortak ayet · Örnek verdi

  10. نذر

    7 ortak ayet · Savaşta veya yürüyüşteki öncüdür

  11. قدر

    7 ortak ayet · Kıdr kazandır

  12. نكر

    4 ortak ayet · Tanınmayan

Geçtiği ayetler(83)

  1. كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَكُنْتُمْ أَمْوَاتًا فَأَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

    Nasıl?Nasıl oluyor da Allah’ı inkar ediyorsunuz? Halbuki siz ölüler iken O diriltti. Sonra sizi öldürecek, sonra tekrar diriltecek, en sonunda yalnız O’na döndürüleceksiniz.

  2. … إِلَى حِمَارِكَ وَلِنَجْعَلَكَ آيَةً لِلنَّاسِ وَانْظُرْ إِلَى الْعِظَامِ كَيْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوهَا لَحْمًا فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ قَالَ …

    Nasıl?Yahut altı üstüne gelmiş bir kasabaya uğrayan kimse gibisini görmedin mi? Allah, bunu ölümünden sonra nasıl diriltecek? dedi. Bunun üzerine Allah, onu yüz sene ölü bıraktı, sonra diriltti. Na kadar kaldın? dedi. O da: Bir gün veya bir günden daha az kaldım, dedi. Hayır, yüz yıl kaldın. Öyle iken yiyeceğine içeçeğine bak; henüz bozulmamış, bir de merkebine bak. Hem seni insanlara bir ibret kılacağız. Kemiklere bak, onları nasıl birleştirip yerli yerine koyuyor ve sonra onlara nasıl et giydiriyoruz? dedi. Bu hal ona apaçık belli olunca: Artık Allah’ın herşeye Kadir olduğunu biliyorum, dedi.

  3. وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِي الْمَوْتَى قَالَ أَوَلَمْ تُؤْمِنْ قَالَ بَلَى وَلَكِنْ …

    Nasıl?Hani İbrahim: Rabbım, ölüleri nasıl dirilttiğini bana göster, deyince. İnanmıyor musun? demişti. O da: Hayır öyle değil, ama kalbim iyice mutmain olsun, demişti. Öyleyse dört çeşit kuş al; onları kendine alıştır, sonra her dağ başına onlardan birer parça koy. Sonra onları, çağır, koşarak sana gelirler. Ve bil ki şüphesiz Allah, Aziz’dir, Hakim’dir.

  4. هُوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ فِي الْأَرْحَامِ كَيْفَ يَشَاءُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

    Nasıl?Sizi rahimlerde dilediği gibi şekillendiren O’dur. O’ndan başka hiç bir ilah yoktur. O, Aziz’dir, Hakim’dir.

  5. كَيْفَ يَهْدِي اللَّهُ قَوْمًا كَفَرُوا بَعْدَ إِيمَانِهِمْ وَشَهِدُوا أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ وَجَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

    Nasıl?İman ettikten, peygamberlerin hak olduğunu gördükten ve kendilerine apaçık deliller geldikten sonra küfre sapan bir kavmi, Allah nasıl hidayete eriştirir? Ve Allah, zalimler güruhunu hidayete iletmez.

  6. قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ

    Nasıl?Sizden önce neler gelip geçti. Onun için gezin de yalanlayanların sonunun nasıl olduğunu görün.

  7. انْظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَكَفَى بِهِ إِثْمًا مُبِينًا

    Nasıl?Bir bak; Allah’a karşı nasıl yalan uyduruyorlar? Apaçık bir günah olarak bu, yeter.

  8. فَبَعَثَ اللَّهُ غُرَابًا يَبْحَثُ فِي الْأَرْضِ لِيُرِيَهُ كَيْفَ يُوَارِي سَوْءَةَ أَخِيهِ قَالَ يَاوَيْلَتَا أَعَجَزْتُ أَنْ أَكُونَ …

    Nasıl?Sonra Allah; kardeşinin ölüsünü nasıl gömeceğini göstermek için, ona yeri eşeleyen bir karga gösterdi. Yazıklar olsun bana, bu karga gibi bile olmaktna aciz kaldım da kardeşimin ölüsünü örtemedim, dedi. Pişmanlık duyanlardan oldu.

  9. … أَيْدِيهِمْ وَلُعِنُوا بِمَا قَالُوا بَلْ يَدَاهُ مَبْسُوطَتَانِ يُنْفِقُ كَيْفَ يَشَاءُ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ …

    Nasıl?Yahudiler dediler ki: Allah’ın eli bağlıdır. Böyle dediklerinden ötürü kendi elleri bağlansın, la’net olsun. Hayır, O’nun iki eli de açıktır, nasıl dilerse öyle infak eder. Rabbından sana indirilen; andolsun ki, onlardan çoğunun azgınlığını ve küfürünü artıracaktır. Onların aralarına kıyamet gününe kadar sürecek kin ve nefret saldık. Savaş için ateşi ne zaman körükleseler; Allah, onu söndürür. Ve yeryüzünde fesada koşarlar. Allah, ise fesadçıları sevmez.

  10. … قَبْلِهِ الرُّسُلُ وَأُمُّهُ صِدِّيقَةٌ كَانَا يَأْكُلَانِ الطَّعَامَ انْظُرْ كَيْفَ نُبَيِّنُ لَهُمُ الْآيَاتِ ثُمَّ انْظُرْ أَنَّى يُؤْفَكُونَ

    Nasıl?Meryem oğlu Mesih, Peygamberden başka bir şey değildir. Ondan önce de peygamberler geçmiştir. Annesi de dosdoğru bir kadındı. İkisi de yemek yerlerdi. Onlara ayetleri nasıl açıkladığımıza bak. Sonra da bak ki; nasıl yüz çeviriyorlar.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökكيف
YapıEdat veya işlev sözü
Özel Durumİlletli orta harf, mübhem isim ve soru edatı
Bağlamsal Yakın Köklerكم, أين, متى, ما
Zıt Kökإن
Çekirdek Özet 1Bir nesnenin, durumun veya eylemin kesilip biçimlenmiş özgül hâli, niteliği ve tarzı
Çekirdek Özet 2İlahi yaratma, diriltme ve tasarrufların niteliğini, akıbetini ve hayret verici tarzını sorgulama
Çekirdek Özet 3Mahiyet ve mevcudiyetten öte hâl, keyfiyet ve süreç dinamiklerinin tayini
Kritik Hata RiskiHâl ve nitelik sorusunu varlık veya zaman sorusuyla karıştırmak; ilahi zatta keyfiyet aramak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
كيAmaç, yöneliş, sebep ve bir durumun oluş şartına işaret etmeفSebep ve amaç yönelişine açıklık, sınır ve somut bir kesit kazandırarak oluş tarzını ve durumun özgül niteliğini soran yapıya dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
كAvuç içiKavrama, sınırlama ve bir kalıba dökerek kuşatma hareketini başlatır
يEl ve kolİş, yönelim ve somut uygulama sürecini devreye sokar
فAğızAçılma, dışa vurum, telaffuz ve sınır çizgisini belirler
كيفAvucun bir nesneyi kavrayıp elin işçiliği ve ağzın sınırlandırmasıyla biçimlendirmesiDurumun sınırlarını, eylemin işleyiş biçimini ve niteliksel görünümünü ortaya çıkarma hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir deriyi veya kumaşı kesip biçmek, parçalara ayırarak belirli bir kılık ve kalıba sokmak
Cahiliye şiiri kullanımıŞairin kılıç darbeleriyle parçalanmayı anlatırken kullandığı şu beyitte geçer: وكسرى إذ تَكَيَّفه بـنـوه / بأسياف، كما اقتسم اللحام
Erken Arapça kullanımBir elbisenin eteğine veya yırtığına yama yapmak üzere kesilen parça için el-kîfe denilmesi ve durum tespiti için soru ismi yapılması

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde durum ve nitelik sorgulayan morfemler çoğunlukla k- kökenli benzetme veya yön edatları ile sorgu veya sınır edatlarının birleşiminden doğmuştur. İbranicede ekh veya ekhfah benzeri yapılar nasıl sorusuna karşılık gelirken, Süryanicede ayna ve d-ak-ayna kalıpları tarz bildiriminde öne çıkar. Arapçada كيف lafzı, somut düzlemde derinin veya elbisenin kesilip biçimlenmesi manasındaki k-y-f kökünden soyutlanarak bir varlığın veya fiilin içinde bulunduğu özgül kalıbı ve tarzı araştırmaya tahsis edilmiştir. Kelimenin sonundaki fethanın iki sakinin karşılaşmasını önlemek amacıyla verildiği klasik nahivcilerce belirtilmekle birlikte, Sami morfolojisindeki pekiştirme veya sınırlandırma unsurlarıyla fonetik paralellik arz eder.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab, Brockelmann Semitische Sprachwissenschaft.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDeri ve kumaşın kesilip biçimlenmesiSomut biçimlendirme ve kesip kalıp çıkarma eyleminden hâl ve nitelik sorma işlevine semantik sıçrama yapmıştırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkik- yöneliş ve benzetme tabanlı soru edatlarıBatı ve Kuzeybatı Sami dillerindeki tarz ve keyfiyet sorgulayan bileşik edatlarla kökdeş yapısal mantık taşırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik sorgu ve karşılaştırma parçacıklarıDurum ve tarz tespiti yapan temel soru kökleriyle kavramsal ortaklık gösterirMuhtemel

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, HALOT, Lane's Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
كيفAnlamlıKesip biçimlendirmek ve hâl sormakDurumun, niteliğin ve yapılış tarzının özgül biçimini araştırmaHedef kök
كفيAnlamlıYetmek ve ikame etmekBir ihtiyacın karşılanmasında başka unsura gerek bırakmayacak tamlıkHedef kökle yeterlilik ve sınır ortaklığı taşır
يكفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada bu diziliş müstakil kök olarak kullanılmaz
يفكKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada bu diziliş müstakil kök olarak kullanılmaz
فكيKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada bu diziliş müstakil kök olarak kullanılmaz
فيكKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapçada bu diziliş müstakil kök olarak kullanılmaz

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
كيفMerkezDurum ve tarzEylemin veya varlığın özgül niteliğini ve yapılış sürecini sorgularHâl sorusudur
كمKomşuNicelik ve sayıEylemin veya varlığın ölçülebilir miktarını ve adet boyutunu sorarMiktar sorusudur
أينKomşuMekân ve yönEylemin veya varlığın konumlandığı fiziksel veya soyut uzamı sorarYer sorusudur
متىKomşuZaman ve süreEylemin vuku bulduğu veya bulacağı vakit aralığını sorarVakit sorusudur
ماKomşuMahiyet ve özVarlığın veya olgunun ne olduğunu, temel hüviyetini sorarCevher sorusudur
إنZıtŞart ve kesinlikSoru ve arayışın aksine bir durumun bağlı olduğu kesin koşulu veya doğrudan kabulü bildirirSorgunun karşıtı şart ve kabul

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaكيفHâl ve tarz sorusuBir eylemin veya varlığın niteliksel durumunu, keyfiyetini ve yapılış biçimini sormaKesin
Latincequomodo, qualiterNasıl, ne şekildeEylemin icra tarzını ve vasfını karşılar; Kur'an'daki taaccüp ve kınama tonunu tam içermezGüçlü
İngilizcehowNasılYöntem, derece ve durum sorusudur; Arapçadaki kesip biçme kaynaklı somut kalıp nüansını doğrudan taşımazKesin
AlmancawieNasılNitelik, kıyas ve tarz sorgular; kökün tikel durum sınırlandırma gücünü dışarıda bırakırKesin
FransızcacommentNasılSüreç ve mekanizma arayışını verir; retorik hayret boyutunu bağlama göre dolaylı yansıtırKesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
كَيْفَKınama ve azarlamaİnkarcıların apaçık delillere rağmen sapmalarını sorgulayan bağlam; örnek: Bakara 2:28
كَيْفَİbret ve tefekkürDoğadaki yaratılış ve diriliş süreçlerinin incelenmesini emreden bağlam; örnek: Ankebût 29:20
كَيْفَTarihsel akıbet sorgusuÖnceki inkarcı kavimlerin yıkılış tarzını hatırlatan bağlam; örnek: Yûnus 10:14
فَكَيْفَÇaresizlik ve dehşetHesap gününün kaçınılmaz dehşeti karşısında inkarcıların durumunu bildiren bağlam; örnek: Âl-i İmrân 3:25
وَكَيْفَHayret ve dışlamaİnananların veya peygamberlerin hakikate aykırı davranmasının imkânsızlığını belirten bağlam; örnek: Âl-i İmrân 3:101

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamSıfâtullah ve teşbihAllah Teâlâ hakkında keyfiyet nispet edilemeyeceği kuralı çerçevesinde bila keyf tartışmasıNitelik ve cismani sınırların reddi
FıkıhHükümlerin icra keyfiyetiİbadetlerin ve akitlerin eda ediliş tarzı ile rükünlerinin nasıl yerine getirileceğiEylemin usul ve biçimsel şartı
Tefsirİstifhâm-ı inkârî ve taaccüpAyetlerdeki soru edatının gerçek bilgi talebi değil kınama, teaccüp ve uyarı amacıyla gelmesiBelagat ve retorik uyarı
HadisSünnetin ameli tatbikiİbadetlerin bizzat nasıl yapıldığını gösteren nebevi talimat ve uygulamalarUygulama modeli ve somut tarz

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİbadet ve inançAmel tarzı ve tenzihİbadetin sünnete uygun icrasını sağlamak ve uluhiyeti cismani keyfiyetten arındırmakDinde şekil ve öz uyumunu kurarKesin
İlmiYöntembilim ve araştırmaMetodoloji ve işleyişOlayların mekanizmasını, süreç dinamiklerini ve nedensellik bağlarını çözmekBilimsel metodun temel soru motorudurKesin
SiyasiYönetim ve adaletİdare usulüİktidarın meşruiyetini icraatın yürütülüş tarzı ve adalet mekanizması üzerinden denetlemekYetki kullanımının sınır ve biçimini belirlerGüçlü
İktisadiÜretim ve bölüşümİktisadi süreç ve dağıtım modeliKaynakların hangi kurallarla paylaşıldığını ve piyasa akışının nasıl düzenlendiğini tespit etmekİktisadi mekanizmanın adil işleyişini sorgularGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFonksiyonel operatör ve süreç dinamiğiBir girdinin hangi matematiksel kural ve dönüşüm mekanizmasıyla çıktıya dönüştüğünü gösteren haritalamaKesin
Beşeri bilimlerNitel araştırma paradigmasıOlguların niceliksel dökümünden ziyade nasıl deneyimlendiğini ve hangi süreçlerle yapılandığını inceleyen yaklaşımGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiEdatı yalnızca gündelik durum veya teknik imkân sorusuna indirgeyerek Kur'an'daki ahlaki ve ontolojik ibret boyutunu yok saymak
Kur'an içi daha geniş anlamYaratılışın evrelerini, tarihin akış kanunlarını ve ilahi adaletin tecelli ediş biçimini gözler önüne seren kapsamlı tefekkür çağrısı
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki nasıl sorularını teknik bir merak gibi okuyup kınama, taaccüp ve ameli sorumluluk yükleyen uyarıları gözden kaçırmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insanı yalnızca varlığı kabule değil, yaratılışın işleyiş biçimini ve tarihteki ilahi sünnetleri gözlemlemeye davet eden yöntemsel anahtarıdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yaratılışın başlangıcını incelemeyi emreden kevni ayetlerde ve inkarcı kavimlerin helak biçimlerini hatırlatan kıssa ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Olaylara yüzeysel bakıp sonuçların tesadüfen doğduğunu sanan anlayışı yıkar; her sonucun bir oluş tarzı ve ilahi kanunu olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir kumaş veya deriyi kesip biçerek belirli bir kalıba ve özgül forma sokma eylemi.
  • Soyut anlamBir varlığın, olayın veya eylemin büründüğü niteliksel durum, işleyiş tarzı ve gerçekleşme mekanizması.
  • Sistematik karşılıkSürecin mekanizmasını, metodolojisini ve niteliksel dönüşüm adımlarını denetleyen ilke.
  • LaTeX modeliQS:X→SburadaS=f(t,μ)
  • LaTeX açıklamasıFormülde QS durum ve tarzı araştıran sorgu operatörünü, X incelenen varlık veya hadiseyi, S o hadisenin büründüğü özgül hâl veya keyfiyeti temsil eder. Bu S durumu ise zaman içindeki süreç t ile ilahi veya fiziksel yasaların belirlediği mekanizma parametreleri μ üzerinden tanımlanan bir dönüşüm fonksiyonudur. Model, kökün bir nesnenin sadece varlığını değil, büründüğü niteliğin dinamik sürecini sorguladığını gösterir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ك