لا

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ل-ا6 sîga, 619 mücavir kök, 1.280 ayet, 93 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.حببوَلَاأَلَاأَوَلَاعلملاألهحزنأَفَلَافَلَانفسدونلَاضرر

KökSîga 6Ayet 1.280Sure 93Mücavir 619

▶ Ağı aç (3B)

لا

ل - ا

KÖK
  • 1.726 geçiş
  • 1.280 ayet
  • 6 sîga
  • 6 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: -mazlar/-mezler

Bu bir edat; komşulukları genel ve zayıf anlam taşır.

Notlarım

Sözlükler(6)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR yok18.277 harf
باب الّلفيف من الّلام لو،لا، لن، لولا إمّالا، لي، ألا، إلاّ، الألاء، لأي، ل أ ل أ، إلى، أيل، لام الاستغاثة، ألل، يلل، ليل، لوي، ولي، ويل، وأل أول، لات، أولى، أولاء، أولو، أولات مستعملات لو: لو: حرفُ أمنيّة، كقولك: لو قَدِم زيدٌ، "لو أنّ لنا كَرَّةً" فهذا قد يُكْتَفَى به عن الجواب. وقد تكون لو موقوفةً بين نَفْيٍ وأُمْنيّة إذا وُصِلَتْ ب لا. كقولك: لولا أكرمتني، أي: لم تُكرمني، ولا يكون جواب لو
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok72.082 harf
باب لفيف حرف اللام لام ، لو ، لا ، لات ، إمالا ، ألا ، إلا ، إلى ، لي ، ألى ، ألا ، آل ، أل ، ليل ، لوى ، ولى ، أول ، أيلول ، إيليا ، ولول ، تلو نَبدأ أولاً بالحروف التي جاءت لمعانٍ من باب اللاّم لحاجة الناس إلى معرفتها ، فمنها : لام : اللام التي توصل بها الأسماء ، والأفعال ، ولها معانٍ شتّى ، فمنها : لام الملك كقولك : هذا المالُ لِزيد ، وهذا الفرسُ لِعَمرو . ومن النحويين من يُسَمِّيها لام
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.510 harf
- (لا) يستعمل للعدم المحض. نحو: زيد لا عالم، وذلك يدل على كونه جاهلا، وذلك يكون للنفي، ويستعمل في الأزمنة الثلاثة، ومع الاسم والفعل غير أنه نفي به الماضي؛ فإما أن لا يؤتى بعده بالفعل، نحو أن يقال لك: هل خرجت؟ فتقول: لا، وتقديره: لا خرجت. ويكون قلما يذكر بعده الفعل الماضي إلا إذا فصل بينهما بشيء. نحو: لا رجلا ضربت ولا امرأة، أو يكون عطفا. نحو: لا خرجت ولا ركبت، أو عند تكريره. نحو: {فلا صدق ولا
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR39 harf
لا خرج فما كان إلاّ كلا ولا حتى رجع‏.‏
Maddenin bağlantısı

لا خرج فما كان إلاّ كلا ولا حتى رجع‏.‏

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR10.210 harf
الليث: لا حَرْفٌ يُنْفَى به ويُجْحَد به، وقد تجيء زائدة مع اليمين كقولك لا أُقْسِمُ بالله. قال أَبو إِسحق في قول الله عز وجل: لا أُقْسِمُ بيومِ القيامة، وأَشْكالِها في القرآن: لا اختلاف بين الناس أَن معناه أُقْسِمُ بيوم القيامة، واختلفوا في تفسير لا فقال بعضهم لا لَغْوٌ، وإِن كانت في أَوَّل السُّورة، لأَن القرآن كله كالسورة الواحدة لأَنه متصل بعضه ببعض؛ وقال الفرّاء: لا ردٌّ لكلام تقدَّم كأَنه
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR36.304 harf
، كقولِ الجَعْدي : فقُلْت لَهُم : خَلُّوا النِّساءَ لأَهْلِها ، فقالوا لنا : كَلاَّ ، فقُلْنا لهُم : بَلَى ( لا : ( *!لا : تكونُ نافِيَةً ) ، أَي حَرْفٌ يُنْفَى به ويُجْحَدُ به ، وأَصْلُ ألِفِها ياءٌ عنْدَ قُطْرب حِكايَةً عن بعضِهم أَنَّه قالَ : لا أَفْعَلُ ذلكَ فأمالَ لا . وقالَ اللَّيْثُ : يقالُ : هذه لا مَكْتُوبةٌ ، فتَمُدُّها لتتم الكَلِمة اسْماً ، ولو صَغَّرْتَ لقُلْتَ : هذه لُوَيَّةٌ
Tamamını oku

Sîgalar(6)

Mücavir kökler619 mücavir (1.132 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. أله

    631 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  2. حزن

    36 ortak ayet · “Huzal (he, ze)” zayıf hayvan, semizin zıddı demektir

  3. أمن

    237 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  4. دون

    69 ortak ayet · Dane, inek yavrusuna denir

  5. علم

    230 ortak ayet · Dağın sivri noktası demektir

  6. شيأ

    153 ortak ayet · Şey

  7. نفس

    104 ortak ayet · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir

  8. حبب

    44 ortak ayet · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)

  9. ظلم

    105 ortak ayet · Zalimler

  10. خوف

    52 ortak ayet · Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan…

  11. كثر

    67 ortak ayet · Kesr(sin ile) kırık demektir

  12. ضرر

    37 ortak ayet · “Darir” zor, bulanık gören kişi demektir

Geçtiği ayetler(1.280)

Bu kök 1.280 ayette geçiyor; sure şeridinden daraltın.

  1. ذَلِكَ الْكِتَابُ لَا رَيْبَ فِيهِ هُدًى لِلْمُتَّقِينَ

    Değilİşte bu kitab, onda hiç bir şüphe yoktur, müttekiler için hidayettir.

  2. إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَأَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ

    -mazlar/-mezlerŞüphesiz ki o küfretmiş olanları uyarsan da uyarmasan da birdir, inanmazlar.

  3. وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ لَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ قَالُوا إِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُونَ

    -ma/-meKendilerine: yeryüzünde bozgun çıkarmayın, denildiğinde, biz ancak ıslah edicileriz, derler.

  4. أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَلَكِنْ لَا يَشْعُرُونَ

    -mazlar/-mezlerBilesin ki onlar, fesadçıların ta kendileridir de bunun farında değiller.

  5. وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا كَمَا آمَنَ النَّاسُ قَالُوا أَنُؤْمِنُ كَمَا آمَنَ السُّفَهَاءُ أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهَاءُ وَلَكِنْ لَا يَعْلَمُونَ

    -mazlar/-mezlerOnlara; insanların inandıkları gibi siz de inanın, denilince; o beyinsizlerin inandığı gibi mi biz de inanacağız? derler. Bilesin ki asıl beyinsizler onlardır da bunu bilmezler.

  6. مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ نَارًا فَلَمَّا أَضَاءَتْ مَا حَوْلَهُ ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ وَتَرَكَهُمْ فِي ظُلُمَاتٍ لَا يُبْصِرُونَ

    -mazlar/-mezlerOnların misali; ateş yakan kimsenin misali gibidir ki, ateş çevresindekileri aydınlatınca, Allah onların ışığını giderdi. Karanlıkların içerisinde görmez halde bırakıverdi.

  7. صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَرْجِعُونَ

    -mazlar/-mezlerSağırdırlar, dilsizdirler, kördürler. Onlar artık dönmezler.

  8. إِنَّ اللَّهَ لَا يَسْتَحْيِي أَنْ يَضْرِبَ مَثَلًا مَا بَعُوضَةً فَمَا فَوْقَهَا …

    -mazlar/-mezlerŞüphe yok ki, Allah, bir sivri sineği ve ondan küçük bir şeyi misal getirmekten çekinmez. İman etmiş olanlar bunun Rablarından bir gerçek olduğunu bilirler. Kafirler ise; Allah bu misali vermekle ne murad etmiş? derler. Allah onunla bir çoğunu sapıtır, bir çoğunu da hidayete erdirir. Bununla fasıklardan başkasını saptırmaz.

  9. … نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ

    -mazlar/-mezlerHani Rabbın meleklere: Ben, yeryüznde bir halife yaratacağım, demişti de melekler: Biz seni hamd ile tesbih, takdis eder dururken yeryüzünde fesad çıkarıp, kanlar dökecek kimse mi yaratacaksın? demişlerdi. Allah da: Sizin bilmediklerinizi ben bilirim, buyurmuştu.

  10. قَالُوا سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا إِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا إِنَّكَ أَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ

    DeğilMelekler ise: Sana tesbih ederiz, bize öğrettiğinden başka bilgimiz yok. Alim, Hakim Sensin Sen, demişlerdi.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökلا
YapıEdat
Özel Durumİki harfli nefy ve nehiy edatı
Bağlamsal Yakın Köklerما, لم, لن, ليس
Zıt Kökنعم
Çekirdek Özet 1Varlığı, eylemi veya hükmü ortadan kaldıran mutlak olumsuzlama ve yokluk bildirme
Çekirdek Özet 2Hükmün, ilahlığın veya eylemin reddi ile mutlak nehiy ve tenzih
Çekirdek Özet 3Önermeyi mantıksal ve ontolojik olarak sıfırlama, geçersiz kılma ve engelleme işlevi
Kritik Hata RiskiEdatın cinsini nefyeden mutlak yapısının basit bir zaman olumsuzlaması veya geçici bir yasaklama gibi daraltılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لاMutlak yokluk, geri çevirme, engelleme ve olumsuzlama bildiren bağımsız edat yapısıاYönelme ve bağlama bildiren ل unsuruna mutlak açılım ve uzatma sağlayan elif eklenerek olumsuzlama genişletilmiş ve pekiştirilmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaHükmü veya yönelişi bir hedefe bağlama ve sevk etme hareketi
اÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçHükmün başlangıcındaki mutlak güç, durdurma ve kesinlik
لاDeğneğin durdurucu biçimde öne uzatılarak başlangıç noktasından itibaren yönelişi kesmesiBir eylemin, varlığın veya bağın kurulmasını en baştan engelleyerek geçersiz kılan durdurma ve sıfırlama hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir talebi, hareketi veya durumu kesin bir dille durdurma, geri çevirme ve ortadan kaldırma
Cahiliye şiiri kullanımıİmruülkays yemin ve nefy bağlamında bu edatı kullanmıştır: لا وأبيك ابنة العامري
Erken Arapça kullanımKlasik dilde olumsuzlama yanında yemini pekiştirme ve reddetme makamında kullanılmıştır; Hazret-i Âişe ve erken dönem nakillerinde yeminden önce sözü tekit ve nefyetme işlevi yaygındır

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, el-Müfredât, Lisânü’l-Arab.

Sami etimolojik katman

Proto-Sami dönemden itibaren olumsuzlama işlevi gören لا edatı, Doğu ve Batı Sami dillerinin tamamında morfolojik ve semantik süreklilik gösterir. Akadcada kalıcı ve genel olumsuzlama bildiren lā (𒆷), İbranicede eylemleri ve durumları olumsuzlayan lō (לא), Fenikece ve Aramice/Süryanicede yine olumsuzluk bildiren lā (ܠܐ) biçimleri birebir fonetik ve işlevsel denklik arz eder. Kök, Sami dillerinde eylemin geçersizliğini (nefy), yasaklanmasını (nehiy) ve isimlerin önüne geldiğinde ontolojik yokluğunu (cinsin nefyi) bildiren en temel ve arkaik partiküldür.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, The Foreign Vocabulary of the Qur’an.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönلاHem fiil hem isim cümlesine girerek mutlak yokluk, imkânsızlık ve yasaklama bildiren asli edatKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiAkadca lā, İbranice lō, Süryanice lāBütün Sami dillerinde ortak, değişmeyen ana olumsuzlama unsuruKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik olumsuzlama partikülleriKuzey Afrika ve Berberi dillerindeki kimi menfi edatlarla biçimsel paralellik taşırMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisânü’l-Arab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لاAnlamlıNefy ve nehiyBir önermeyi, eylemi veya varlığı olumsuzlama ve engellemeHedef edat; Kur'an'da çok sık geçer
الAnlamlıBelirlilik ve işaretBaşına geldiği ismi belirli kılan harf-i tarif veya isim köküKur’an’da bağımsız kök olarak geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لاMerkezOlumsuzlamaGenel, sürekli, ontolojik ve eylemsel mutlak retBütün zamanları ve isim cinsini kapsayabilen ana nefy edatıdır
ماKomşuOlumsuzlamaŞimdiki zaman ve somut durum odaklı nefyGenellikle mevcut durumu veya vuku bulmuş olguyu olumsuzlar
لمKomşuOlumsuzlamaGeçmişe matuf mutlak cezm ve nefyMuzari fiilin anlamını geçmişe çevirerek gerçekleşmediğini bildirir
لنKomşuOlumsuzlamaGeleceğe matuf kesin ve ebedi nefyGelecekte eylemin asla vuku bulmayacağını tekit ile vurgular
ليسKomşuOlumsuzlamaHâl ve nitelik olumsuzlamasıİsim cümlesinde özne ile yüklem arasındaki bağı kaldıran nakıs fiil
نعمZıtTasdik ve onaylamaBir önermeyi kabul etme ve doğrulamaNefyin tam zıddı olarak hükmü ikrar ve teyit eder

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلاYokluk, ret, engellemeVarlığı, hükmü veya eylemi geçersiz kılan nefy ve nehiy edatıKesin
Latincenon, neDeğil, -menon düz olumsuzlamayı, ne ise yasaklama ve kaçınmayı karşılarKesin
İngilizceno, notHayır, değilno isimsel yokluğu ve cevabı, not ise önerme olumsuzlamasını verirKesin
Almancanein, nicht, keinHayır, değil, yoknein onaylamamayı, nicht eylemi, kein ise cinsin yokluğunu karşılarKesin
Fransızcane... pas, nonDeğil, hayırİkili yapıyla eylemi ve tek başına cevabi olumsuzlamayı temsil ederKesin

Kaynak Lewis & Short, Oxford English Dictionary, Duden.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Cinsi nefyeden لاMutlak yokluk ve ilahlık iddiasının geçersiz kılınmasıTevhid ve kesin ontolojik ret bağlamında (Bakara 2:2, Âl-i İmrân 3:2)
Muzari fiili nefyeden لاSüreklilik arz eden genel olumsuzlama ve kanuniyetHidayet, iman ve sünnetullahın değişmezliği bağlamında (Bakara 2:6, Enbiya 21:24)
Nehiy bildiren لاKesin yasaklama ve sakındırmaİlahi emir, ahlaki ve hukuki sınırlar bağlamında (Bakara 2:22, İsrâ 17:32)
Pekiştirme / Zâide لاSözün teyidi ve yeminin kuvvetlendirilmesiYemin ve ret içerikli sarsıcı beyanlarda (Vâkıa 56:75, Kıyâme 75:1)
İstiğrâk ve tenbih ile ألاDikkat çekme, uyarı ve mutlak hakikat beyanıGafletten uyandırma ve nifakın ifşası bağlamında (Bakara 2:12, Hûd 11:60)
Soru ile birleşen أفلا / أولاAkletmeye ve ibret almaya sevk eden kınamaKozmik deliller ve tarihten ders çıkarma bağlamında (Bakara 2:44, Yâsîn 36:68)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTevhid ilkesi ve sıfatlarTevhid kelimesindeki cinsin nefyi ile uluhiyetin diğer varlıklardan mutlak soyutlanmasıTenzih, gayrın reddi ve mutlak selb
FıkıhNehiy ve haramlık hükümleriYasaklama bildiren nehyin fıkıhta fesat veya butlan doğurup doğurmadığı meselesiTahrîm, men ve ibtal
TefsirKasem ve zâide edat tartışmalarıBaşta gelen edatın inkârcıların sözünü reddetme mi yoksa tekit mi olduğu tartışmasıReddiye, tekit ve fesahat
HadisNehiy sigaları ve genel kurallarZarar vermeme ve zararla karşılık vermeme gibi külli fıkhi kaidelerin kuruluşuKülli nehiy ve temel hukuki yasaklar

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve itikatMutlak tenzih ve retSahte ilahların ve ortakların bütünüyle tasfiyesiİman önce olumsuzlama ile başlar; batıl reddedilmeden hak ikrar edilemezKesin
İlmiMantık ve epistemolojiYanlışlama ve önerme değillemeHatalı hipotezlerin ve geçersiz hükümlerin elenmesiBilimsel doğrulama kadar yanlış olanın tespiti ve dışlanması esastırGüçlü
SiyasiHukuk düzeni ve otoriteYasağın tespiti ve sınır çekmeKeyfi gücün ve taşkınlığın sınırlandırılmasıAnayasal ve ilahi sınırların ihlal edilmesini engelleyen meşruiyet bariyeriGüçlü
İktisadiMülkiyet ve muamelelerHaksız kazancın engellenmesiSömürü ve faiz mekanizmalarının menedilmesiEkonomik dolaşımda zararlı unsurların yasaklanarak adil dengenin korunmasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerBoş küme ve mantıksal NOT operatörüBir kümenin elemansızlığını veya ikili mantıkta bir durumun tersine çevrilerek sıfırlanmasını temsil ederKesin
Beşeri bilimlerTabu, veto ve hukuki yasakToplumsal yapının varlığını korumak için konulan nihai sınırlar ve eylemsiz kılma mekanizmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiEdatın yalnızca basit bir gramer olumsuzlaması veya anlık bir 'hayır' cevabı olarak görülmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da bâtılı kökünden kazıyan, sahte otoriteleri lağveden ve varlık hiyerarşisini yeniden kuran kurucu bir inşa aracı olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataTevhid kelimesindeki ret aşamasının ciddiyetini kavrayamamak ve ilahi yasakların ontolojik bağlayıcılığını sıradan tavsiyelere indirgemek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an düşüncesinde arınma ve tahliye, inşadan önce gelir; tevhid, şirk unsurlarının bütünüyle reddedilmesi temeline dayanır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Tevhid beyanları, şeriatın ana yasakları, kozmik kanuniyet bildiren ayetler ve muhatabı sorgulamaya çağıran istifham bağlamlarında belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dinin sadece olumlu kabullerden ibaret olduğu yanılgısını giderir; hakikatin ancak sahte olanın kesin bir dille reddiyle kurulabileceğini gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYönelmiş bir gücü, hareketi veya talebi en baştan durdurarak geri püskürtme ve sıfırlama.
  • Soyut anlamBir önermenin, varlık iddiasının veya eylemin geçerliliğini mantıksal ve ontolojik düzeyde mutlak olarak hükümsüz kılma.
  • Sistematik karşılıkSisteme dâhil olmaya çalışan meşruiyetsiz unsurları dışarıda bırakan negatif filtre ve varoluşsal sınır.
  • LaTeX modeli¬P  ⟹  S∖{x∣P(x)}
  • LaTeX açıklamasıModelde P belirli bir varlık veya eylem iddiasını, ¬ olumsuzlama işlevini, S genel varlık ve eylem kümesini, {x∣P(x)} ise olumsuzlanan unsurların alt kümesini temsil eder; bu alt kümenin evrensel kümeden bütünüyle çıkarılması mutlak tenzih ve nehyi gösterir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ل