لبد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ل-ب-د2 sîga, 9 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قولقومعبدلِبَدًالبدكودهلكلُبَدًاألهدعوكون

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 9

▶ Ağı aç (3B)

لبد

ل - ب - د

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 12 sözlük

Yeleden yapılan keçedir. Karışık anlamında kullanılmıştır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Yeleden yapılan keçedir. Karışık anlamında kullanılmıştır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.221 harf
باب الدال واللام والباء معهما د ل ب، ب ل د، ل ب د، د ب ل، ب د ل مستعملات دلب: الدُّلبُ شَجَرةُ العَيْثام، ويقال: شجر الصِّنار، وهو بالصِّنار أَشبَهُ، والواحدة دُلْبةٌ. بلد: البَلَدُ: كلُّ موضعٍ مُسْتَخيزٍ من الأرض، عامرٍ أو غيرِ عامرٍ، خالٍ أو مَسكون، والطائفة منه بَلْدةٌ، والجميع البِلاد. والبَلَدُ اسمٌ يقعن على الكُوَر. والبَلَدُ المقبرة، ويقال: هو نَفسُ القَبْر، ورُبَّما عُنِيَ بالبَلَد
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.684 harf
اللِبْدُ: واحد اللُبودِ. واللِبْدَةُ أخصُّ منه. ومنه قيل لزُبْرَةِ الأسد لِبْدَةٌ، وهي الشعر المتراكب بين كتفيه. والأسد ذو لِبْدَةٍ. وفي المثل: "هو أمنع من لِبْدَةِ الأسد". والجمع لِبَدٌ. واللُبَّادَةُ: ما يلبس منها للمطر. وقولهم: ما له سَبَدٌ ولا لَبَدٌ، السَبَدُ: الشَعَرُ. واللَبَدُ: الصوف. أي ماله شيءٌ. وأَلْبَدْتُ الفرسَ فهو مُلْبَدٌ، إذا شددتَ عليه اللِبْدَ. وأَلْبَدْتُ السرجَ، إذا عمِلت له
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR9.831 harf
د ل ب دلب ، دبل ، بدل ، بلد ، لبد : مستعملة . دلب : قال الليث : الدُّلْبُ شجرة العيثَام ، ويقال : شجر الصِّنارِ وهو بالصِّنار أشبه ، والواحدة دُلْبَةٌ . ثعلب عن ابن الأعرابي : الدُّلْبَةُ السّوادُ ، والدُّلْبُ جنْسٌ من سُودان السِّند ، وهو مقلوب عن الدَّيْبُل . وقال الشاعر : كأن الذراع المشكُولَ منها سَلِيبٌ مِن رجال الدّيْبُلانِ قال : شَبَّهَ سوادَ الزِّقِّ بالأسود المشلَّح من رجال السند . دبل :
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.025 harf
(باب اللام والباء وما يثلثهما) (لبث) اللام والباء والثاء حرف يدلُّ على تمكُّث. يقال: لَبِثَ بالمكان: أقام. قال الله تعالى: ﴿لَمْ يَلْبَثُوا إلاَّ سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ﴾ [يونس 45، الأحقاف 35]. (لبج) اللام والباء والجيم كلمتان لا تنقاسان. فالأولى قولهم: لُبِجَ به، إذا صُرِع: وحَيٌّ لَبِيجٌ، للحيِّ إذا نَزَل واستقرَّ مكانَه. قال: كأن ثِقالَ المُزْنِ بين تُضارعٍ *** وشَابَةَ بَرْكٌ من جُذامَ
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.214 harf
ل ب د تلبّد الشعر والصوف‏:‏ تلصّق‏.‏ وتلبّد التراب والرمل ولبّده المطر‏.‏ والتبد الورق‏.‏ ولبّد الصوف‏:‏ جعله لبداً‏.‏ وخفّ ملبّد وملبود‏:‏ متخذ من اللبد ولبس اللبّادة‏.‏ ولبّد الحاج شعره‏:‏ عالجه بخطميٍّ أو صمغ لئلا يشعث‏.‏ وخرج فلان ملبياً ملبّداً‏.‏ وألبد القربة‏:‏ جعلها في لبيد وهو الجوالق ومنه قول عمر للبيد قاتل أخيه زيد‏:‏ أأنت قتلت أخي يا جوالق‏.‏ ومن المجاز‏:‏ ‏"‏ أجرأ من ذي لبدة
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR8.782 harf
لبَدَ بالمكان يَلْبُدُ لبُوداً ولَبِدَ لَبَداً وأَلبَدَ: أَقام به ولَزِق، فهو مُلْبِدٌ به، ولَبَِدَ بالأَرض وأَلبَدَ بها إِذا لَزِمَها فأَقام؛ ومنه حديث علي، رضي الله عنه، لرجلين جاءا يسأَلانه: أَلبِدا بالأَرض (* قوله «ألبدا بالأرض» يحتمل أنه من باب نصر أو فرح من ألبد وبالأخير ضبط في نسخة من النهاية بشكل القلم.) حتى تَفْهَما أَي أَقيما؛ ومنه قول حذيفة حين ذكر الفتنة قال: فإِن كان ذلك فالبُدُوا
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR404 harf
* ل ب د * * اللِّبْدُ * بوزن الجلد واحد * اللُّبُود * و * اللِّبْدةُ * أخص منه قلت وجمعها * لِبَد * ومنه قوله تعالى ﴿كادوا يكونون عليه لِبَدَاً﴾ و * اللُّبَادَة * ما يلبس منه للمطر وماله سَبَدٌ ولا * لَبَدٌ * سبق تفسيره في سَ بَ د و * التَّلْبيد * أن يجعل المحرم في رأسه شيئا من صمغ * لِيَتَلَبَّد * شعره بُقيا عليه لئلا يشعث في الإحرام وأهلكت مالا * لُبَداً * أي جما ويقال الناس لُبَدٌ أيضا أي
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR10.272 harf
لبد بالمكان كنصر وفرح يلبد ويلبد لبودا، بالضم مصدر الأول، ولبدا، محركة، مصدر الثاني: أقام به ولزق، كألبد، رباعيا، فهو ملبد به. ولبد بالأرض وألبد بها، إذا لزمها فأقام، ومنه حديث علي رضي الله عنه لرجلين جاءا يسألانه ألبدا بالأرض حتى تفهما أي أقيما، ومنه قول حذيفة حين ذكر الفتنة قال فإن كان ذلك فالبدوا لبود الراعي على عصاه خلف غنمه لايذهب بكم السيل أي اثبتوا والزموا منازلكم كما يعتمد الراعي عصاه
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR10.803 harf
لَبِدَ 1 لَبِدَ ذ , aor. لَبَدَ , inf. n. لَبَدٌ, It (a thing) stuck, clave, or adhered. (Msb.) ― -b2- لَبَدَ بِالأَرْضِ, aor, لَبُدَ , inf. n. لُبُودٌ; (S, L;) and بِهَا ↓ البد; (L;) and بِهَا ↓ تلبّد; (S;) It (a thing) stuck, clave, or adhered, to the ground. (S, L.) ― -b3- بِالأَرْضِ ↓ تلبّد He (a bird) lay upon his breast, cleaving to the ground. (S, L, K.) ― -b4- (tropical:) He clave to the
Maddenin bağlantısı

لَبِدَ 1 لَبِدَ ذ , aor. لَبَدَ , inf. n. لَبَدٌ, It (a thing) stuck, clave, or adhered. (Msb.) ― -b2- لَبَدَ بِالأَرْضِ, aor, لَبُدَ , inf. n. لُبُودٌ; (S, L;) and بِهَا ↓ البد; (L;) and بِهَا ↓ تلبّد; (S;) It (a thing) stuck, clave, or adhered, to the ground. (S, L.) ― -b3- بِالأَرْضِ ↓ تلبّد He (a bird) lay upon his breast, cleaving to the ground. (S, L, K.) ― -b4- (tropical:) He clave to the ground, concealing his person. (A.) ― -b5- Hence the proverb تَصَيَّدِى ↓ تَلَبَّدِى, [for تَتَصَيَّدِى, (tropical:) Cleave thou (addressed to a female) to the ground: thou wilt take, or catch, or snare, or entrap, game]. (A.) ― -b6- Hence also, ↓ تلبّد (tropical:) He remained fixed, or steady, and looked, or considered. (A.) ― -b7- لَبَدَ بِالمَكَانِ, (L, K, *) aor. لَبُدَ , inf. n. لُبُودٌ; and لَبِدَ, aor. لَبَدَ , inf. n. لَبَدٌ; (L, K;) and ↓ البد; (S, L, K;;) (tropical:) He remained, continued, stayed, abode, or dwelt, in the place; (S, L, K; *) and clave to it. (L, K. *) ― -b8- لَبَدَ عَلَى عَصَاهُ, inf. n. لُبُودٌ, (assumed tropical:) He (a pastor) leaned upon his staff, remaining fixed to his place. (L.) ― -b9- لَبِدَ, aor. لَبَدَ , (S, L,) inf. n. لَبَدٌ, (S, L, K,) He (a camel) became choked by eating much of the plant called صِلِّيَان, suffering a contortion in the [part of the chest called] حَيْزُوم and in the [part of the throat called] غَلْصَمَة: (ISk, S, L, K: *) or had a complaint of the belly from eating of the قَتَاد [or tragacantha]. (AHn, L.) ― -b10- See 4.

لبّدهُ 2 لبّدهُ ذ , inf. n. تَلْبِيدٌ, He stuck it, one part upon another, so that it became like لِبْد [or felt]. (Msb.) ― -b2- لبّد الصُّوفَ He made the wool into لِبْد [i. e., a compact and coherent mass; or felt]. (A.) [And He, or it, rendered the wool coherent, compact, or matted.] ― -b3- لبّد الأَرْضَ, (inf. n. تَلْبِيدٌ, L,) It (rain, S, A, or a scanty rain, L,) rendered the ground compact, so that the feet did not sink in it. (S, * A, * L.) ― -b4- لبّد, (L,) or لبّد شَعَرَهُ, (L, Msb,) inf. n. تَلْبِيدٌ, (S, L, Msb,) He (a pilgrim, S, L, Msb, in the state of اِحْرَام, S, L,) put upon his head some gum, (A 'Obeyd, S, L, K,) or خِطْمِىّ or the like, (Msb,) or honey, (A 'Obeyd, L,) or something glutinous, (L,) in order that his hair might become compacted together, (A 'Obeyd, S, L, Msb, K,) to preserve it in the state in which it was, (S, * L,) lest it should become shaggy, or dishevelled, and frowzy, or dusty, (S, L, Msb,) or lousy, (A 'Obeyd, L,) during the state of احرام. (S, L.) The Arabs in the time of paganism used to do thus when they did not desire to shave their heads during the pilgrimage. Some say, that it signifies He shaved the whole of his hair. (L.) -A2- لبّد عَجَاجَتَهُ: see art. عج.

4 أَلْبَدَ : see 1. ― -b2- البد شَيْئًا بِشَىْءٍ He stuck a thing to a thing; (K;) as also لَبَدَهُ, inf. n. لَبْدٌ: (TA:) or he stuck a thing firmly to a thing. (L.) ― -b3- He put the milking-vessel close to the udder [lit., stuck it to the udder] in order that there might be no froth to the milk. (TA, art. نفج.) ― -b4- البد He (a camel) struck his hinder parts with his tail, having befouled it with his thin dung and his urine, and so made these to form a compact crust upon those parts. (S, L.) ― -b5- البد بَصَرُهُ (assumed tropical:) His sight, or eye, (meaning that of a person praying,) remained fixed upon the place of prostration. (K.) ― -b6- البد (tropical:) He lowered, or stooped, his head, in entering (A, K) a door. (A.) -A2- البد السَّرْجَ; (S, IKtt, K;) and ↓ لَبَدَهُ, inf. n. لَبْدٌ; (IKtt;) He made for the saddle a لِبْد [or cloth of felt to place beneath it]: (S, IKtt, K:) and in like manner, البد الخُفَّ, and ↓ لَبَدَهُ, he made a لِبْد [or lining of felt?] for the boots. (IKtt.) ― -b2- البد الفَرَسَ He bound upon the horse a لِبْد [or saddle cloth, or covering of felt]: (S, K:) or put it upon his back. (A.) ― -b3- البدتِ الاِبِلُ (assumed tropical:) The camels put forth their soft hair (S, L, K) and their colours, (S, L,) and assumed a goodly appearance, (L,) and began to grow fat, (S, L, K,) by reason of the [season, or pasture, called] رَبِيع: (S, L:) as though they put on أَلْبَاد [or felt coverings]. (L.) ― -b4- البد القِرْبَةَ He put the water-skin into a جُوَالِق [or sack]: (K:) or into a لَبِيد, or small جوالق: (S:) the لَبِيد is a لِبْد [or covering of felt] which is sewed upon it. (L.)

5 تَلَبَّدَ see 1. ― -b2- تلبد It (wool, A, L, K, and the like, K, as common hair, A, L, and the soft hair of camels or the like, L,) became commingled, and compacted together, or matted, coherent; (S, * A, * L, K;) as also ↓ التبد. (L.) [Both are also said of dung, and of a mixture of dung and urine, meaning It caked, or became compacted, upon the ground &c.] ― -b3- It (the ground, L, or the dust, or the sand, A,) became compact, so that the feet did not sink in it, by reason of rain. (S, * A, * L.) ― -b4- [Also, app., He shrank, by reason of fear: see هَبِيتٌ: in the present day it is used to signify he hid, or contracted, himself, by reason of fear, or for the purpose of practising some act of guile.]

التبدت الشَّجَرَةُ 8 التبدت الشَّجَرَةُ ذ The tree became dense, or abundant, in its foliage. (S, L, K.) ― -b2- التبد الوَرَقُ The leaves became commingled, and compacted together. (S, L, K.) See 5.

لِبْدٌ لِبْدٌ ذ Hair or wool commingled, and compacted together, or coherent; [felt;] (L, Msb, K;) as also ↓ لِبْدَةٌ; (L, K;) or this is a more particular term; [meaning a portion of such hair or wool; a piece of felt;] (S, Msb;) and ↓ لُبْدَةٌ: (L, K:) pl. of لِبْدٌ, (or of لبدة, as though the ة were imagined to be elided, M,) لُبُودٌ (S, A, L, K) and أَلْبَادٌ. (L, K.) ― -b2- لِبْدٌ A well-known kind of carpet [and cloth, made of felt]. (L, K.) ― -b3- لِبْدٌ [or لِبْدَةٌ, (S, art. وثر,)] What is beneath the saddle; [a saddle-cloth; a housing; a cloth of felt, which is placed beneath the saddle, and also used as a covering without the saddle]. (S, * L, * K.)

لَبَدٌ لَبَدٌ ذ Wool. (S, K.) Hence the saying مَا لَهُ سَبَدٌ وَلَا لَبَدٌ He has neither hair nor wool: (S:) or, neither what has hair nor what has wool: or, neither little nor much: (TA:) or, he has not anything: (S:) for the wealth of the Arabs consisted of horses, camels, sheep and goats, and cows; and all of these are included in this saying (TA.) See also سَبَدٌ.

لبد لبد ذ [app. لَبِدٌ] Compact, or cohering, ground, upon which one may walk, or journey, quickly. (L.)

لَبِدٌ لَبِدٌ ذ (S, K) and ↓ لُبَدٌ, (S, A, L, K,) the former of which is preferable, accord. to A'Obeyd, (S,) (tropical:) One who does not travel, (S, L,) nor quit his abode, (S, * L, K,) or place, (A,) nor seek sustenance. (L, K.) Hence, (A,) the last of Lukmán's [seven] vultures [with whose life his own was to terminate] was called ↓ لُبَدٌ, (S, A, L, K,) because he thought that is would not go away nor die. (L.) Thus applied, it is perfectly decl., because it is a word not made to deviate from its original form. (S, L.) ― -b2- Also ↓ لُبَدٌ A man who does not quit his camel's saddle. (L.)

لُبَدٌ لُبَدٌ ذ (S, L) and لِبَدٌ, which is pl. of ↓ لِبْدَةٌ, (L,) and ↓ لُبَّدَى, (L, K,) and ↓ لِبْدَةٌ, and ↓ لُبْدَةٌ, (L,) (tropical:) A number of men collected together, (S, L, K,) and [as it were] compacted, one upon another: so the first and second of these words, accord. to different readings, signify in the Kur., lxxii., 19: (L:) or لِبَدٌ signifies collected together like locusts, (T, L,) which are app. thus called as being likened to a congregation of men; (ISd, L;) pl. of لِبْدَةٌ, (L,) which signifies a locust. (K.) [See a verse cited voce صَابَ.] ― -b2- مَالٌ لُبَدٌ, (S, A, K, &c.,) and ↓ لُبَّدٌ, (Aboo-Jaafar, K,) and ↓ لُبُدٌ, (El-Hasan and Mujáhid,) and ↓ لُبْدٌ, (Mujáhid,) (tropical:) Much wealth; (S, K, &c.;) so in the Kur., xc., 6; (S, TA;) as also ↓ لَابِدٌ: (K:) or wealth so abundant that one fears not its coming to an end: (A, L:) some say that لُبَدٌ is a pl., and that its sing. is لُبْدَةٌ: others, that it is sing., like قُثَمٌ and حُصَمٌ: أَمْوَالٌ and مَالٌ are sometimes used in the same sense: لُبَّدٌ seems to be pl. of لَابِدٌ: (L:) so is لُبُدٌ, and so لُبْدٌ: (El-Basáïr:) also, مال لِبَدٌ, which is accord. to the reading of Zeyd Ibn-'Alee and Ibn-'Omeyr and 'Ásim, signifies collected wealth; لِبَدٌ being pl. of لِبْدَةٌ. (TA.) -A2- See لُبَدٌ.

لِبْدَةٌ لِبْدَةٌ ذ (tropical:) The mass of hair between the shoulderblades of the lion, (S, A, K,) intermingled, and compacted together: (A:) and the like upon a camel's hump: (T, L:) pl. لِبَدٌ. (S.) Hence the proverb, هُوَ أَمْنَعُ مِنْ لِبْدَةِ الأَسَدِ [He, or it, is more unapproachable, or inaccessible, than the mass of hair between the shoulder-blades of the lion]. (S, A.) Hence also ذُو لِبْدَةٍ is an appel-lation of the lion; (T, S, A, K;) and so ذُو لِبَدٍ. (T, A,) ― -b2- See لِبْدٌ and لُبَدٌ.

لُبْدَةٌ لُبْدَةٌ ذ : see لُبَدٌ.

نَاقَةٌ لَبِدَةٌ نَاقَةٌ لَبِدَةٌ ذ A she-camel choked by eating much of the plant called صِلِّيَان: pl. لَبَادَى: [see لَبِدَ:] (S:) or اِبِلٌ لَبِدَةٌ, and لَبَادَى, camels having a complaint of the belly from eating of the قَتَاد [or tragacantha]: and in like manner you say ناقة لَبِدَةٌ. (AHn, L.)

لَبِيدٌ لَبِيدٌ ذ A جُوَالِق [or sack]: (K:) or a small جوالق: (S, IKtt, L:) or a large جوالق: a لِبْد [or covering of felt] which is sewed upon a قِرْبَة [or water-skin]. (L.) ― -b2- Also, (K,) or لَبِيدَةٌ, (L,) A [fodder-bag of the kind called] مِخْلَاة. (L, K.)

لَبَّادٌ لَبَّادٌ ذ A maker, or manufacturer, of لِبْد [i. e., hair or wool commingled, and compacted together; or felt]. (K.)

لُبَّادَةٌ لُبَّادَةٌ ذ A garment of felt (مِنْ لِبْد, S, or لُبُود, L, K,) worn on account of rain, (S, L, Msb, K,) to protect one therefrom: (TA:) a garment of the kind called قَبَآء. (L.)

لُبَّادَى لُبَّادَى ذ : see لُبَدٌ.

لَابِدٌ لَابِدٌ ذ see لُبَدٌ. ― -b2- اللَّابِدُ, and ↓ المُلْبَدُ, and أَبُو لُبَدٍ, and أَبُو لِبَدٍ, (tropical:) The lion. (K.)

ملْبَدٌ ملْبَدٌ ذ A horse having a لِبْد [or saddle-cloth, or covering of felt] bound upon him. (S.) ― -b2- See اللَابِدُ, and مُلْبِدٌ.

مُلْبِدٌ مُلْبِدٌ ذ A camel (L, K) or stallion-camel, (T, L,) striking his thighs with his tail, (L, K,) and making his dung to stick to them. (L.) ― -b2- (tropical:) A man cleaving to the ground, and making himself inconspicuous: (TA:) (tropical:) a man cleaving to the ground by reason of poverty. (A.) ― -b3- مُلْبِدٌ, or ↓ مُلْبَدٌ, applied to a tank, or cistern: see مُبْلِدٌ.

مُلَبِّدٌ مُلَبِّدٌ ذ Scanty rain [that renders the soft ground compact, so that the feet do not sink in it]. (L.)

خُفٌّ مُلَبَّدٌ خُفٌّ مُلَبَّدٌ ذ , and ↓ مَلْبُودٌ, A pair of boots made of لِبْد [or felt]. (A.) See also 4.

مَلْبُودٌ مَلْبُودٌ ذ (assumed tropical:) A he-goat compact in flesh. (L.) ― -b2- See preceding paragraph.

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.614 harf
لَبَدَ لَبَدَ U ( n. ac. لُبُوْد 27 ) a. [ Bi ], Stayed in. b. [ Bi ], Stuck, clave to; crouched, squatted on ( the ground ). c. [ 'Ala ], Leant upon. d. I ( n. ac. لَبْد 1 ), Wadded, padded; stuffed; made into felt; felted; lined. e. [ coll. ], Crammed, rammed. لَبِدَ لَبِدَ A ( n. ac. لَبَد 4 ), a. see supra (a) , ( b ). c. Was choked. لَبَّدَ لَبَّدَ II , a. Stuck, conjoined,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR30.415 harf
لبد لَبَدَ - يَلْبُدُ - لِبْدَة- لُبَد - لَبْدَة - لِبَد لَبَدَ - يَلْبُدُ + كائن + على كائن آخر: يركب فوقه ويلتصق به ويلزمه، ويشكل معه كتلة أو كومة متكدسة متراصة لِبْدَة: اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " لَبَدَ - يَلْبُدُ ": كدسة أو كتلة متراكبة متراصة لُبَد: جمع " لِبْدَة " لُبَداً: حال من " لُبَد ": بشكل متكدس متراص لَبْدة: اسم فعل بمعنى
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler9 mücavir (12 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. كود

    1 ortak ayet · Neredeyse o

  2. هلك

    1 ortak ayet · Helek, ot bitmeyen tuzlu çorak yerdir

  3. مول

    1 ortak ayet · Onların malları

  4. دعو

    1 ortak ayet · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir

  5. عبد

    1 ortak ayet · Ana kapının önündeki bekçidir

  6. قوم

    1 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

  7. كون

    1 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

  8. قول

    1 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  9. أله

    1 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. يَقُولُ أَهْلَكْتُ مَالًا لُبَدًا

    YığınlarYığın yığın mal tüketmişimdir, diyor.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökلبد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerركم, كمش, جمع, حشد
Zıt Kökنفش
Çekirdek Özet 1Yün, kıl veya tozun birbirine geçip sıkışarak keçe ve yekpare tabaka oluşturması, yere yapışıp kalma
Çekirdek Özet 2İnsanların veya servetin birbiri üzerine binip sıkışarak geçirimsiz ve yoğun bir kütleye dönüşmesi
Çekirdek Özet 3Parçalı unsurların sıkışarak iç ayrımını yitirmesi, dışarıdan nüfuz edilemez kesintisiz bir yoğunluk üretmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir sayısal çokluk sanmak; birbirine kenetlenme, keçe gibi kaynaşma ve geçirimsizleşme niteliğini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لبBir şeyin özüne yerleşme, ayrılmayacak biçimde bağlanma, içte toplanıp yoğunlaşma; nitekim لبب zihnin özünü, لبث bir yerde tutunup kalmayı, لبس bir şeyi bütünüyle sarıp örtmeyi, لبن ise vücutta yoğunlaşan temel besin özünü ifade eder.دKapı ve sınır imgesi taşıyan harfin eklenmesiyle özde toplanma hareketi katılaşma, tabaka halinde birbirine yapışma, yere veya zemine yapışarak basılma ve sıkı bir kütleye dönüşme anlamına daralmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendireUnsurları bir araya getirme, yönlendirme, sevk ederek bir hizada toplama hareketi.
بEv, çadırİçeride tutma, sınırlandırma, bir mekan veya hacim içinde birbirine yaklaştırma.
دKapıGeçişi durdurma, kapatma, katı bir yüzey veya set oluşturma.
لبدSevk edilip toplanan unsurların kapalı bir alanda birbirine bastırılarak kapatılması ve geçirimsiz, tek parça bir kütle meydana getirmesi.Keçe yapımında liflerin dövülüp birbirine geçmesi gibi, parçaların aralarındaki boşluğu kaybederek katı bir tabaka veya set halinde kenetlenmesi hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamYün veya saçın su, ter, yapışkan madde ya da baskı etkisiyle birbirine geçip düğümlenerek keçe halini alması; devenin sağrısında dışkı ve çamurun kuruyup katmanlaşması; aslanın boynundaki yele kıllarının kan ve terle birbirine yapışıp kalkan gibi sertleşmesi (لِبْدَةُ الأَسَدِ); kuşun veya insanın yere yapışıp hareketsiz kalması.
Cahiliye şiiri kullanımıel-A‘şâ bir beytinde derinin sinek ve böcek ısırıklarıyla ya da kabuk bağlayarak keçe gibi sertleşmesini tasvir eder: كَسَتْه بَعوضُ القريتين قَطيفةً / متَى ما تنَلْ من جلدهِ يتَلبَّدِ
Erken Arapça kullanımHz. Ali'nin kendisine soru soran iki kişiye yere iyice yerleşip dikkat kesilmelerini öğütlerken kullandığı أَلْبِدَا بِالأَرْضِ ifadesi ile Huzeyfe b. el-Yemân'ın fitne anında yerinden kıpırdamamayı tembihleyen فَالْبُدُوا لُبُودَ الرَّاعِي sözü. Hacıların saçlarını ihramda dağılmaması için zamk benzeri bir maddeyle yapıştırması (تَلْبِيدُ الشَّعْرِ).

Kaynak Lisânü’l-ʿArab, Kitâbü’l-ʿAyn, Maqâyîsü’l-Luğa, Esâsü’l-Belâga.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde لبد kökü, yün ve liflerin birbirine yapışarak kütle bağlaması, bastırılmış döşek ve keçe haline gelmesi semantik matrisi etrafında şekillenir. İbranicede l-b-d / l-b-t kökü ve rabbinik dönemde keçeleşme, kumaşın sıkıştırılması anlamındaki türevler fonetik ve anlamsal olarak Arapça ile birebir örtüşür. Süryanicede lebda biçimi doğrudan keçe, sıkıştırılmış kaba yün örtü veya eğer altlığı karşılığında kullanılır. Akadcada labātu / labdu benzeri biçimlerin yere serilme, bastırılma ve örtü oluşturma bağlamında kullanıldığı bilinmektedir. Kökün Sami ortak mirasındaki en ilksel fiziksel karşılığı, dokuma öncesi en kadim tekstil yöntemi olan liflerin dövülerek, nemlendirilerek birbirine kaynaştırılması ve keçe yapılmasıdır. Arapçada bu somut çekirdek, hem fiziksel olarak yere yapışıp kalmayı (لَبَدَ بِالأَرْضِ) hem de üst üste yığılarak aralarında boşluk bırakmayan insan topluluklarını ve biriktirilip bloklaşmış malı ifade edecek biçimde korunmuştur.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lane’s Lexicon, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönلب çekirdeğinden türeyen لبدBir şeyin özüne yapışması ve zemine kapanması yönünde özelleşmiş, liflerin birbirine binerek keçe oluşturması kök anlamından hareketle istifleme ve kenetlenme manaları kazanmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice l-b-d, Süryanice lebdaBütün kuzeybatı ve merkezi Sami dillerinde dövülmüş yün, keçe, bastırılmış sıkı örtü ortak kökene dayanır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin ötesinde doğrudan soydaşlık güvenilir biçimde belgelenememiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisânü’l-ʿArab, Lane’s Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لبدAnlamlıBirbirine yapışıp keçe oluşturmak, yığılmakLiflerin veya unsurların sıkışarak yekpare tabaka oluşturması, yere yapışıp kalmak.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
لدبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik lügatlerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
بلدAnlamlıMekan tutmak, yerleşmek, zeminBir toprak parçasını vatan edinmek, sınırları belirli yerleşim yeri oluşturmak.لبد kökündeki zemine yapışma ve orada kalma anlamıyla ortak mekan-zemin bağı vardır; Kur'an'da geçer.
بدلAnlamlıDeğiştirmek, yerine başkasını koymakBir nesnenin ya da durumun yerini bir başkasına bırakması.Ayrılma ve yer değiştirme hareketiyle hedef kökün sabitlik ve kenetlenme vasfına karşıt yöndedir; Kur'an'da geçer.
دلبAnlamlıÇınar ağacıSert ve geniş gövdeli ağaç türü.Somut bitki adı olarak müsta'meldir; Kur'an'da geçmez.
دبلAnlamlıToplamak, düzeltmek, büyük lokmaParçaları toplayıp tek bir lokma veya kütle haline getirmek, gübrelemek.Parçaları bir araya getirip kütleleştirme bakımından hedef kökle anlam akrabalığı taşır; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لبدMerkezSıkışarak yığılma, keçeleşmeParçaların birbirine geçerek, aralarında boşluk bırakmaksızın yekpare kütle oluşturması.Hem toplulukta kaynaşmayı hem servette yığılmayı ve ayrışmazlığı anlatır.
ركمKomşuKat kat yığmaNesnelerin veya bulutların üst üste binerek tabakalaşması; ancak liflerin keçeleşmesi gibi birbirine kaynaşması şart değildir.Dikey istifleme ve kütle oluşturma yönü baskındır.
كمشKomşuBüzülme, toplanmaBir şeyin uçlarından merkeze doğru çekilip hacmini küçültmesi, toparlanması.Hacim daralması ön plandadır, keçe gibi kaynaşma içermez.
جمعKomşuBir araya getirmeDağınık olan parçaların tek bir yerde toplanması; unsurlar bağımsızlığını koruyabilir.Genel toplama eylemidir, sıkışma ve geçirimsizleşme zorunlu değildir.
حشدKomşuSeferber olma, toplaşmaİnsanların ortak bir amaç için belirli bir merkezde kalabalık oluşturması.İradi ve dönemsel toplanmayı ifade eder.
نفşZıtDidikleme, kabartma, ayırmaSıkışmış lifleri, yünü veya saçları birbirinden ayırıp aralarına hava girmesini sağlayarak dağıtmak.Keçeleşmenin tam zıddı olarak kütleyi gevşetip parçalamaktır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلبدKeçeleşmek, birbirine yapışıp yığılmakParçaların sıkışarak yekpare kütle veya tabaka haline gelmesi, yere kapanıp ayrılmaması.Kesin
LatinceCoactilis, conglutinare, coaceruareSıkıştırılmış yün (keçe), birbirine yapıştırmak, yığmakCoactilis doğrudan keçe yapımını, coaceruare ise üst üste yığmayı karşılar; Arapçadaki hem yığılma hem kenetlenme sentezini tek başına tam vermez.Güçlü
İngilizceFelted, compact, congregated heapKeçeleşmiş, sıkışık kütle, birbirine geçmiş yığınFelted kelimesi keçeleşmeyi tam verir; compact yoğunlaşmayı anlatır. Kur'an'daki insan izdihamını ve üst üste istiflenen serveti birlikte anlatmak için bileşik ifade gerekir.Güçlü
AlmancaVerfilzt, zusammengeballt, die MasseKeçeleşmiş, yumaklaşmış kütle, yığınVerfilzt liflerin birbirine geçmesini, zusammengeballt ise sıkışık bir kütle halini almasını ifade eder.Güçlü
FransızcaFeutré, aggloméré, amas compactKeçeleşmiş, kaynaşmış, sıkışık yığınFeutré doğrudan liflerin dövülüp keçe olmasını, aggloméré parçaların yapışarak bloklaşmasını karşılar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
لِبَدًا / لُبَدًا (Topluluk hali)Birbirine kenetlenmiş, üst üste binen, kuşatıcı kalabalıkHz. Peygamber ibadete kalktığında cinlerin veya inkarcıların onun etrafında birbirine yapışırcasına, keçe gibi sıkışarak oluşturduğu izdiham ve kuşatma bağlamı; Cin 72:19.
لُبَدًا (Mal ve servet hali)Üst üste yığılmış, kat kat biriktirilmiş, tükenmez sanılan muazzam servetİnsanın kibrine ve sınırsız harcama iddiasına konu olan, katman katman bloklaşmış zenginlik böbürlenmesi bağlamı; Beled 90:6.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİnsanın mülkiyet iddiası ve istiğnâ psikolojisiBeled 90:6 bağlamında insanın yığdığı serveti tükenmez sanarak böbürlenmesi ve Allah'ın denetiminden bağımsız olduğunu zannetmesi tartışılır.Servetin kulu körleştiren ve katılaştıran bir kalkan/yığın haline gelmesi.
FıkıhHac ibadeti ve ihram yasaklarıHacamat ve ihram ahkâmında ihramlının saçını toz ve kirden korumak, dağılmasını önlemek amacıyla zamklaması veya keçeleştirmesi (تَلْبِيدُ الشَّعْرِ) fıkhi bir mesele olarak ele alınır.Saçın dökülmesini ve dağılmasını önleyecek biçimde yapıştırılması.
TefsirPeygamber etrafındaki izdiham ve baskı ortamıCin 72:19 tefsirinde Resulullah namaza durduğunda cinlerin hayretten birbirine binmesi veya Mekke müşriklerinin onu boğmak istercesine üzerine çullanması tasvir edilir.Sayısal çokluktan öte, fiziksel ve psikolojik bir kuşatma yoğunluğu.
HadisFitne zamanında sebat etme ve ayrılmamaFitne çıktığında eve kapanıp yere yapışmayı (فَالْبُدُوا لُبُودَ الرَّاعِي) ve secdede gözü yerden ayırmamayı emreden rivayetlerde kullanılır.Yerinden ayrılmama, zemine mıhlanma ve hareketsiz kalarak korunma.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniBirlik, sebat ve fitneden korunmaKenetlenmiş cemaat veya yere yapışıp sebat etmeDağılmayı önleme, dış etkilere karşı koruyucu kalkan olmaDini yapıda fertlerin dağılmadan birbirine kenetlenmesi ya da kriz anında zemine sımsıkı bağlanarak savrulmaktan kurtulması.Güçlü
İlmiMalzemenin ve unsurların faz değişimiKohezyon ve keçeleşmeAyrık parçacıkları tek parça kompozit yapıya dönüştürmeLifli maddelerin mekanik baskı ve yapışmayla poroziteyi sıfırlayıp tek bir blok haline gelmesi prensibi.Kesin
SiyasiKitle baskısı ve kuşatmaİzdiham, kitle barikatıİktidarı ya da hak daveti fiziksel yoğunlukla boğma veya korumaİnsan yığınlarının aralarında boşluk bırakmaksızın bir merkez etrafında kenetlenerek siyasi baskı veya siper oluşturması.Güçlü
İktisadiSermaye birikimi ve atıl servetİstiflenmiş, likiditesini yitirip donmuş servetTedavülden çekilip yığınlaşma, kibre yol açan birikimParanın dolaşım yerine üst üste yığılarak toplumsal bünyede geçirimsiz, hantal bir sermaye bloku meydana getirmesi.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPolimerleşme, perkolasyon eşiği ve gözeneklilik kaybıAyrı ayrı liflerin veya moleküllerin dış kuvvet ve bağlayıcı etkisiyle serbestlik derecelerini kaybederek birbirine geçmesi, aradaki boşlukların sıfırlanıp kompozit bir faz oluşturması.Güçlü
Beşeri bilimlerKitleleşme, bireyselliğin erimesi ve kör yığılmaToplumsal kriz veya hayret anlarında bireylerin bağımsız muhakemelerini yitirip tek bir bedene dönüşürcesine birbirine kenetlenmesi; iktisatta servetin dolaşımdan kopup bloklaşması.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiلبد kelimesini yalnızca çok mal ya da kalabalık halk gibi basit bir niceliksel çokluk olarak tercüme etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKökün asıl anlamı keçeleşmedir. Parçaların rastgele çokluğu değil; birbirinin içine geçerek, aralarında hava ve boşluk bırakmayacak şekilde kaynaşması, bloklaşması ve nüfuz edilemez hale gelmesidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataBeled 90:6 ayetindeki malın sadece miktarını görüp, o malın sahibinde oluşturduğu sahte dokunulmazlık, katılaşma ve kibre dönüşen kalkan işlevini fark edememek; Cin 72:19'daki kuşatmanın boğucu ve kenetlenmiş psikolojik şiddetini kavrayamamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın somut bedevi tecrübesine dayalı keçe imgesini, hem kitle psikolojisini hem de sermaye kibrini tarif etmekte nasıl muazzam bir semantik hassasiyetle kullandığını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberi kuşatan kalabalıkların ve baskı ortamının tasvir edildiği ayetlerde (Cin 72:19) ve cahiliye insanının servetle övünmesini yerin dibine batıran nefis terbiyesi ayetlerinde (Beled 90:6).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Çokluğun her zaman bereket veya güç olmadığını; aksine keçeleşmiş, iç ayrımını yitirmiş ve basireti kapatan kör bir kütleye dönüşebileceğini hatırlatarak nicelik ile nitelik ayrımını netleştirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYün ve kıl gibi lifli unsurların su, ter, basınç veya dövülme yoluyla birbirine geçerek aralarında boşluk bırakmayan, keçeleşmiş ve yekpare sert bir tabakaya dönüşmesi; yere yapışıp kalma.
  • Soyut anlamBağımsız unsurların bireysellik ve serbestliklerini kaybederek birbirine kenetlenmesi, dış etkilere kapalı, geçirimsiz ve yoğun bir kitle veya istif haline gelmesi.
  • Sistematik karşılıkSosyolojide kitleleşip geçirimsizleşen izdiham, iktisatta tedavülden çekilerek donuk bir tabaka oluşturan sermaye yığını, ahlakta ise insanı saran ve hakikate karşı yalıtan kibir zırhı.
  • LaTeX modeliS=lim⁡V→0∑i=1nmiV  ⟹  ρ→∞,Φ=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde mi ayrık lifleri, unsurları veya mal birimlerini; V bu unsurların arasındaki boşluk hacmini temsil eder. V→0 durumunda yani aradaki serbestlik ve mesafe sıfıra yaklaştığında, sistemin yoğunluğu ρ azami sınıra ulaşarak kütleleşir (S). Bu süreç sonunda yapının iç gözenekliliği ve dışarıdan geçirgenliği temsil eden porozite katsayısı Φ=0 değerini alarak keçe gibi yekpare, nüfuz edilemez bir tabaka meydana gelir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ل