لبد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ل-ب-د2 sîga, 9 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قولقومعبدلِبَدًالبدكودهلكلُبَدًاألهدعوكون

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 9

▶ Ağı aç (3B)

لبد

ل - ب - د

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 12 sözlük

Yeleden yapılan keçedir. Karışık anlamında kullanılmıştır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Yeleden yapılan keçedir. Karışık anlamında kullanılmıştır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.221 harf
باب الدال واللام والباء معهما د ل ب، ب ل د، ل ب د، د ب ل، ب د ل مستعملات دلب: الدُّلبُ شَجَرةُ العَيْثام، ويقال: شجر الصِّنار، وهو بالصِّنار أَشبَهُ، والواحدة دُلْبةٌ. بلد: البَلَدُ: كلُّ موضعٍ مُسْتَخيزٍ من الأرض، عامرٍ أو غيرِ عامرٍ، خالٍ أو مَسكون، والطائفة منه بَلْدةٌ، والجميع البِلاد. والبَلَدُ اسمٌ يقعن على الكُوَر. والبَلَدُ المقبرة، ويقال: هو نَفسُ القَبْر، ورُبَّما عُنِيَ بالبَلَد
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.684 harf
اللِبْدُ: واحد اللُبودِ. واللِبْدَةُ أخصُّ منه. ومنه قيل لزُبْرَةِ الأسد لِبْدَةٌ، وهي الشعر المتراكب بين كتفيه. والأسد ذو لِبْدَةٍ. وفي المثل: "هو أمنع من لِبْدَةِ الأسد". والجمع لِبَدٌ. واللُبَّادَةُ: ما يلبس منها للمطر. وقولهم: ما له سَبَدٌ ولا لَبَدٌ، السَبَدُ: الشَعَرُ. واللَبَدُ: الصوف. أي ماله شيءٌ. وأَلْبَدْتُ الفرسَ فهو مُلْبَدٌ، إذا شددتَ عليه اللِبْدَ. وأَلْبَدْتُ السرجَ، إذا عمِلت له
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR9.831 harf
د ل ب دلب ، دبل ، بدل ، بلد ، لبد : مستعملة . دلب : قال الليث : الدُّلْبُ شجرة العيثَام ، ويقال : شجر الصِّنارِ وهو بالصِّنار أشبه ، والواحدة دُلْبَةٌ . ثعلب عن ابن الأعرابي : الدُّلْبَةُ السّوادُ ، والدُّلْبُ جنْسٌ من سُودان السِّند ، وهو مقلوب عن الدَّيْبُل . وقال الشاعر : كأن الذراع المشكُولَ منها سَلِيبٌ مِن رجال الدّيْبُلانِ قال : شَبَّهَ سوادَ الزِّقِّ بالأسود المشلَّح من رجال السند . دبل :
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.025 harf
(باب اللام والباء وما يثلثهما) (لبث) اللام والباء والثاء حرف يدلُّ على تمكُّث. يقال: لَبِثَ بالمكان: أقام. قال الله تعالى: ﴿لَمْ يَلْبَثُوا إلاَّ سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ﴾ [يونس 45، الأحقاف 35]. (لبج) اللام والباء والجيم كلمتان لا تنقاسان. فالأولى قولهم: لُبِجَ به، إذا صُرِع: وحَيٌّ لَبِيجٌ، للحيِّ إذا نَزَل واستقرَّ مكانَه. قال: كأن ثِقالَ المُزْنِ بين تُضارعٍ *** وشَابَةَ بَرْكٌ من جُذامَ
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.214 harf
ل ب د تلبّد الشعر والصوف‏:‏ تلصّق‏.‏ وتلبّد التراب والرمل ولبّده المطر‏.‏ والتبد الورق‏.‏ ولبّد الصوف‏:‏ جعله لبداً‏.‏ وخفّ ملبّد وملبود‏:‏ متخذ من اللبد ولبس اللبّادة‏.‏ ولبّد الحاج شعره‏:‏ عالجه بخطميٍّ أو صمغ لئلا يشعث‏.‏ وخرج فلان ملبياً ملبّداً‏.‏ وألبد القربة‏:‏ جعلها في لبيد وهو الجوالق ومنه قول عمر للبيد قاتل أخيه زيد‏:‏ أأنت قتلت أخي يا جوالق‏.‏ ومن المجاز‏:‏ ‏"‏ أجرأ من ذي لبدة
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR8.782 harf
لبَدَ بالمكان يَلْبُدُ لبُوداً ولَبِدَ لَبَداً وأَلبَدَ: أَقام به ولَزِق، فهو مُلْبِدٌ به، ولَبَِدَ بالأَرض وأَلبَدَ بها إِذا لَزِمَها فأَقام؛ ومنه حديث علي، رضي الله عنه، لرجلين جاءا يسأَلانه: أَلبِدا بالأَرض (* قوله «ألبدا بالأرض» يحتمل أنه من باب نصر أو فرح من ألبد وبالأخير ضبط في نسخة من النهاية بشكل القلم.) حتى تَفْهَما أَي أَقيما؛ ومنه قول حذيفة حين ذكر الفتنة قال: فإِن كان ذلك فالبُدُوا
Maddenin bağlantısı

لبَدَ بالمكان يَلْبُدُ لبُوداً ولَبِدَ لَبَداً وأَلبَدَ: أَقام به ولَزِق، فهو مُلْبِدٌ به، ولَبَِدَ بالأَرض وأَلبَدَ بها إِذا لَزِمَها فأَقام؛ ومنه حديث علي، رضي الله عنه، لرجلين جاءا يسأَلانه: أَلبِدا بالأَرض (* قوله «ألبدا بالأرض» يحتمل أنه من باب نصر أو فرح من ألبد وبالأخير ضبط في نسخة من النهاية بشكل القلم.) حتى تَفْهَما أَي أَقيما؛ ومنه قول حذيفة حين ذكر الفتنة قال: فإِن كان ذلك فالبُدُوا لبُودَ الراعِي على عصاه خلف غَنَمِه لا يذهبُ بكم السَّيلُ أَي اثْبُتُوا والزموا منازِلَكم كما يَعْتَمِدُ الراعي عصاه ثابتاً لا يبرح واقْعُدوا في بيوتكم لا تخرجوا منها فَتَهْلِكوا وتكونوا كمن ذهبَ به السيلُ. ولَبَدَ الشيءُ بالشيءِ يَلْبُد ذا ركب بعضُه بعضاً. وفي حديث قتادة: الخُشوعُ في القلبِ وإِلبادِ البصر في الصلاة أَي إِلزامِه موضعَ السجود من الأَرض. وفي حديث أَبي بَرْزةَ: ما أُرى اليومَ خيراً من عِصابة مُلْبِدة يعني لَصِقُوا بالأَرض وأَخْملوا أَنفسهم. واللُّبَدُ واللَّبِدُ من الرجال: الذي لا يسافر ولا يَبْرَحُ مَنْزِلَه ولا يطلُب معاشاً وهو الأَلْيَسُ؛ قال الراعي: مِنْ أَمرِ ذي بَدَواتٍ لا تَزالُ له بَزْلاءُ، يَعْيا بها الجَثَّامةُ اللُّبَدُ ويروى اللَّبِدُ، بالكسر؛ قال أَبو عبيد: والكسر أَجود. والبَزْلاءُ: الحاجةُ التي أُحْكِمَ أَمرُها. والجَثَّامةُ والجُثَمُ أَيضاً: الذي لا يبرح من محلِّه وبَلْدِتِه. واللَّبُودُ: القُرادُ، سمي بذلك لأَنه يَلْبد بالأَرض أَي يَلْصَق. الأَزهري: المُلْبِدُ اللاَّصِقُ بالأَرض. ولَبَدَ الشيءُ بالأَرض، بالفتح، يَلْبُدُ لبُوداً: تَلَبَّد بها أَي لَصِقَ. وتَلَبَّد الطائرُ بالأَرض أَي جَثَمَ عليها. وفي حديث أَبي بكر: أَنه كان يَحْلُبُ فيقول: أَأُلْبِدُ أَم أُرْغِي؟ فإِن قالوا: أَلْبِدْ أَلزَقَ العُلْبَةَ بالضَّرْع فحلب، ولا يكون لذلك الحَلبِ رَغْوة، فإِن أَبان العُلْبة رغا الشَّخْب بشدّة وقوعه في العلبة. والمُلَبِّدُ من المطر: الرَّشُّ؛ وقد لَبَّد الأَرضَ تلبيداً. ولُبَدٌ: اسم آخر نسور لقمان بن عادٍ، سماه بذلك لأَنه لَبِدَ فبقي لا يذهب ولا يموت كاللَّبِدِ من الرجال اللازم لرحله لا يفارقه؛ ولُبَدٌ ينصرف لأَنه ليس بمعدول، وتزعم العرب أَن لقمان هو الذي بعثته عاد في وفدها إِلى الحرم يستسقي لها، فلما أُهْلِكُوا خُيِّر لقمان بين بقاء سبع بَعْرات سُمْر من أَظْبٍ عُفْر في جبل وَعْر لا يَمَسُّها القَطْرُ، أَو بقاء سبعة أَنْسُرٍ كلما أُهْلِكَ نَسْرٌ خلَف بعده نسر، فاختار النُّسُور فكان آخر نسوره يسمى لُبَداً وقد ذكرته الشعراء؛ قال النابغة: أَضْحَتْ خَلاءً وأَضْحَى أَهْلُها احْتُمِلوا، أَخْنَى عليها الذي أَخْنَى على لُبَد وفي المثل: طال الأَبَد على لُبَد. ولُبَّدَى ولُبَّادَى ولُبادَى؛ الأَخيرة عن كراع: طائر على شكل السُّمانى إِذا أَسَفَّ على الأَرض لَبَِدَ فلم يكد يطير حتى يُطار؛ وقيل: لُبَّادى طائر. تقول صبيان العرب: لُبَّادى فَيَلْبُد حتى يؤْخذ. قال الليث: وتقول صبيان الأَعراب إِذا رأَوا السمانى: سمُانَى لُبادَى البُدِي لا تُرَيْ، فلا تزال تقول ذلك وهي لابدة بالأَرض أَي لاصِقة وهو يُطِيفُ بها حتى يأْخذها. والمُلْبِدُ من الإِبل: الذي يضرب فخذيه بذنبه فيلزَقُ بهما ثَلْطُه وبَعْرُه، وخصَّصه في التهذيب بالفحل من الإِبل. الصحاح: وأَلبد البعير إِذا ضرب بذنبه على عجُزه وقد ثَلَطَ عليه وبال فيصير على عجزه لُِبْدَة من ثَلْطه وبوله. وتَلَبَّد الشعَر والصوف والوَبَر والتَبَدَ: تداخَلَ ولَزِقَ. وكلُّ شعر أَو صوف مُلْتَبدٍ بعضُه على بعض، فهو لِبْد ولِبْدة ولُبْدة، والجمع أَلْباد ولُبُود على توهم طرح الهاء؛ وفي حديث حميد بن ثور: وبَيْنَ نِسْعَيْه خِدَبًّا مُلْبِدا أَي عليه لِبْدةٌ من الوَبَر. ولَبِدَ الصوفُ يَلْبَدُ لَبَداً ولَبَدَه: نَفَشَه (* قوله «ولبده نفشه» في القاموس ولبد الصوف كضرب نفشه كلبده يعني مضعفاً.) بماء ثم خاطه وجعله في رأْس العَمَد ليكون وِقايةً للبجاد أَنْ يَخْرِقَه، وكل هذا من اللزوق؛ وتَلَبَّدَتِ الأَرض بالمطر. وفي الحديث في صفة الغيث: فَلَبَّدَتِ الدِّماثَ أَي جَعَلَتْها قَوِيَّةً لا تسُوخُ فيها الأَرْجُلُ؛ والدِّماثُ: الأَرَضون السَّهْلة. وفي حديث أُم زرع: ليس بِلَبِد فَيُتَوَقَّل ولا له عندي مُعَوَّل أَي ليسَ بمستمسك متلبد فَيُسْرَع المشيُ فيه ويُعْتَلى. والتبد الورق أَي تَلَبَّد بعضه على بعض. والتبدت الشجرة: كثرت أَوراقها؛ قال الساجع: وعَنْكَثاً مُلْتَبِدا ولَبَّد النَّدى الأَرضَ. وفي صفة طَلْح الجنة: أَنّ الله يجعل مكان كل شوكة منها مِثْلَ خصوة التيس (* قوله «خصوة التيس» هو بهذه الحروف في النهاية أيضاً ولينظر ضبط خصوة ومعناها.) المَلْبُود أَي المُكْتَنِزِ اللحم الذي لزم بعضه بعضاً فتلبَّدَ. واللِّبْدُ من البُسُط: معروف، وكذلك لِبْدُ السرج. وأَلْبَدَ السرْجَ: عَمِلَ له لِبْداً. واللُّبَّادةُ: قَباء من لُبود. واللُّبَّادة: لِباس من لُبُود. واللِّبْدُ: واحد اللُّبُود، واللِّبْدَة أَخص منه. ولَبَّدَ شعَرَه: أَلزقه بشيءٍ لَزِج أَو صمغ حتى صار كاللِّبد، وهو شيء كان يفعله أَهل الجاهلية إِذا لم يريدوا أَن يَحْلِقُوا رؤُوسهم في الحج، وقيل: لَبَّد شعره حلقه جميعاً. الصحاح: والتلبيد أَن يجعل المحرم في رأْسه شيئاً من صمغ ليتلبد شعره بُقْياً عليه لئلا يَشْعَثَ في الإِحرام ويَقْمَلَ إِبْقاء على الشعر، وإِنما يُلَبِّدُ من يطول مكثه في الإِحرام. وفي حديث المحرم: لا تُخَمّروا رأْسه فإنه يَبْعَث مُلَبِّداً. وفي حديث عمر، رضي الله عنه، أَنه قال: من لَبَّدَ أَو عَقَصَ أَو ضَفَرَ فعليه الحلق؛ قال أَبو عبيد: قوله لَبَّد يعني أَن يجعل المحرم في رأْسه شيئاً من صمغ أَو عسل ليتلبد شعره ولا يَقْمَل. قال الأَزهري: هكذا قال يحيى بن سعيد. قال وقال غيره: إِنما التلبيد بُقْياً على الشعر لئلا يَشْعَثَ في الإِحرام ولذلك أُوجب عليه الحلق كالعقوبة له؛ وقال: قال ذلك سفيان بن عيينة؛ ومنه قيل لِزُبْرِة الأَسَد: لِبْدَةٌ؛ والأَسد ذو لبدة. واللِّبْدة: الشعر المجتمع على زبرة الأَسد؛ وفي الصحاح: الشعر المتراكب بين كتفيه. وفي المثل: هو أَمنع من لِبدة الأَسد، والجمع لِبَد مثلِ قِرْبة وقِرَب.واللُّبَّادة: ما يلبس منها للمطر؛ التهذيب في ترجمة بلد، وقول الشاعر أَنشده ابن الأَعرابي: ومُبْلِدٍ بينَ مَوْماةٍ ومَهْلَكةٍ، جاوَزْتُه بِعَلاة الخَلْقِ عِلْيانِ قال: المُبْلِدُ الحوض القديم ههنا؛ قال: وأَراد ملبد فقلب وهو اللاصق بالأَرض. وما له سَبَدٌ ولا لَبَد؛ السَّبَدُ من الشعر واللبَد من الصوف لتلبده أَي ما له ذو شعر ولا ذو صوف؛ وقيل السبد هنا الوبر، وهو مذكور في موضعه؛ وقيل: معناه ما له قليل ولا كثير؛ وكان مال العرب الخيل والإِبل والغنم والبقر فدخلت كلها في هذا المثل. وأَلبَدَتِ الإِبلُ إِذا أَخرج الربيع أَوبارَها وأَلوانها وحَسُنَتْ شارَتُها وتهيأَت للسمَن فكأَنها أُلْبِسَتْ من أَوبارها أَلباداً. التهذيب: وللأَسد شعر كثير قد يَلْبُد على زُبْرته، قال: وقد يكون مثل ذلك على سنام البعير؛ وأَنشد: كأَنه ذو لِبَدٍ دَلَهْمَس ومال لُبَد: كثير لا يُخاف فَنَاؤه كأَنه التَبَدَ بعضُه على بعض. وفي التنزيل العزيز يقول: أَهلكت مالاً لُبَداً؛ أَي جَمّاً؛ قال الفراء: اللُّبَد الكثير؛ وقال بعضهم: واحدته لُبْدةٌ، ولُبَد: جِماع؛ قال: وجعله بعضهم على جهة قُثَمٍ وحُطَم واحداً وهو في الوجهين جميعاً: الكثير. وقرأَ أَبو جعفر: مالاً لُبَّداً، مشدداً، فكأَنه أَراد مالاً لابداً. ومالانِ لابِدانِ وأَموالٌ لُبَّدٌ. والأَموالُ والمالُ قد يكونان في معنى واحد. واللِّبْدَة واللُّبْدة: الجماعة من الناس يقيمون وسائرُهم يَظْعنون كأَنهم بتجمعهم تَلَبَّدوا. ويقال: الناس لُبَدٌ أَي مجتمعون. وفي التنزيل العزيز: وانه لما قامَ عبدُ الله يَدْعوه كادوا يكونون عليه لُبَداً؛ وقيل: اللِّبْدَةُ الجراد؛ قال ابن سيده: وعندي أَنه على التشبيه. واللُّبَّدَى: القوم يجتمعون، من ذلك. الأَزهري: قال وقرئَ: كادوا يكونون عليه لِبَداً؛ قال: والمعنى أَن النبي، صلى الله عليه وسلم، لما صلى الصبح ببطن نخلة كاد الجنُّ لما سمعوا القرآن وتعجَّبوا منه أَن يسْقُطوا عليه. وفي حديث ابن عباس: كادوا يكونون عليه لِبَداً؛ أَي مجتمعين بعضهم على بعض، واحدتها لِبْدَة؛ قال: ومعنى لِبَداً يركب بعضُهم بعضاً، وكلُّ شيء أَلصقته بشيء إِلصاقاً شديداً، فقد لَبَّدْتَه؛ ومن هذا اشتقاق اللُّبود التي تُفْرَشُ. قال: ولِبَدٌ جمع لِبْدَة ولُبَدٌ، ومن قرأَ لُبَداً فهو جمع لُبْدة؛ وكِساءٌ مُلَبَّدٌ. وإِذا رُقِعَ الثوبُ، فهو مُلَبَّدٌ ومُلْبَدٌ ومَلْبود. وقد لَبَدَه إِذا رَقَعَه وهو مما تقدم لأَن الرَّقْعَ يجتمع بعضه إِلى بعض ويلتزق بعضه ببعض. وفي الحديث: أَن عائشة، رضي الله عنها، أَخرجت إِلى النبي، صلى الله عليه وسلم، كساء مُلَبَّداً أَي مُرَقَّعاً. ويقال: لَبَدْتُ القَميصَ أَلْبُدُه ولَبَّدْتُه. ويقال للخرقة التي يُرْقَعُ بها صدر القميص: اللِّبْدَة، والتي يرْقَعُ بها قَبُّه: القَبِيلَة. وقيل: المُلَبَّدُ الذي ثَخُنَ وسَطه وصَفِقَ حتى صار يُشْبِهُ اللِّبْدَ. واللِّبْدُ: ما يسْقُط من الطَّرِيفةِ والصِّلِّيانِ، وهو سَفاً أَبيض يسقط منهما في أُصولهما وتستقبله الريح فتجمعه حتى يصير كأَنه قطع الأَلْبادِ البيض إِلى أُصول الشعر والصِّلِّيانِ والطريفةِ، فيرعاه المال ويَسْمَن عليه، وهو من خير ما يُرْعى من يَبِيسِ العِيدان؛ وقيل: هو الكلأُ الرقيق يلتبد إِذا أَنسَلَ فيختلط بالحِبَّة. وقال أَبو حنيفة: إِبِلٌ لَبِدةٌ ولَبادَى تشَكَّى بطونَها عن القَتادِ؛ وقد لَبِدَتْ لَبَداً وناقة لَبِدَة. ابن السكيت: لَبِدَتِ الإِبِل، بالكسر، تَلْبَدُ لَبَداً إِذا دَغِصَتْ بالصِّلِّيان، وهو التِواءٌ في حَيازيمِها وفي غلاصِمِها، وذلك إِذا أَكثرت منه فَتَغصُّ به ولا تمضي. واللَّبيدُ: الجُوالِقُ الضخم، وفي الصحاح: اللَّبِيدُ الجُوالِقُ الصغير. وأَلْبَدْتُ القِرْبةَ أَي صَيَّرْتُها في لَبيد أَي في جوالق، وفي الصحاح: في جوالق صغير؛ قال الشاعر: قلتُ ضَعِ الأَدْسَم في اللَّبيد قال: يريد بالأَدسم نِحْيَ سَمْن. واللَّبِيدُ: لِبْدٌ يخاط عليه. واللَّبيدَةُ: المِخْلاة، اسم؛ عن كراع. ويقال: أَلْبَدْت الفرسَ، فهو مُلْبَد إِذا شدَدْت عليه اللِّبْد. وفي الحديث ذكر لُبَيْداءَ، وهي الأَرض السابعة. ولَبِيدٌ ولابِدٌ ولُبَيْدٌ: أَسماء. واللِّبَدُ: بطون من بني تميم. وقال ابن الأَعرابي: اللِّبَدُ بنو الحرث ابن كعب أَجمعون ما خلا مِنْقَراً. واللُّبَيْدُ: طائر. ولَبِيدٌ: اسم شاعر من بني عامر.

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR404 harf
* ل ب د * * اللِّبْدُ * بوزن الجلد واحد * اللُّبُود * و * اللِّبْدةُ * أخص منه قلت وجمعها * لِبَد * ومنه قوله تعالى ﴿كادوا يكونون عليه لِبَدَاً﴾ و * اللُّبَادَة * ما يلبس منه للمطر وماله سَبَدٌ ولا * لَبَدٌ * سبق تفسيره في سَ بَ د و * التَّلْبيد * أن يجعل المحرم في رأسه شيئا من صمغ * لِيَتَلَبَّد * شعره بُقيا عليه لئلا يشعث في الإحرام وأهلكت مالا * لُبَداً * أي جما ويقال الناس لُبَدٌ أيضا أي
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR10.272 harf
لبد بالمكان كنصر وفرح يلبد ويلبد لبودا، بالضم مصدر الأول، ولبدا، محركة، مصدر الثاني: أقام به ولزق، كألبد، رباعيا، فهو ملبد به. ولبد بالأرض وألبد بها، إذا لزمها فأقام، ومنه حديث علي رضي الله عنه لرجلين جاءا يسألانه ألبدا بالأرض حتى تفهما أي أقيما، ومنه قول حذيفة حين ذكر الفتنة قال فإن كان ذلك فالبدوا لبود الراعي على عصاه خلف غنمه لايذهب بكم السيل أي اثبتوا والزموا منازلكم كما يعتمد الراعي عصاه
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR10.803 harf
لَبِدَ 1 لَبِدَ ذ , aor. لَبَدَ , inf. n. لَبَدٌ, It (a thing) stuck, clave, or adhered. (Msb.) ― -b2- لَبَدَ بِالأَرْضِ, aor, لَبُدَ , inf. n. لُبُودٌ; (S, L;) and بِهَا ↓ البد; (L;) and بِهَا ↓ تلبّد; (S;) It (a thing) stuck, clave, or adhered, to the ground. (S, L.) ― -b3- بِالأَرْضِ ↓ تلبّد He (a bird) lay upon his breast, cleaving to the ground. (S, L, K.) ― -b4- (tropical:) He clave to the
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.614 harf
لَبَدَ لَبَدَ U ( n. ac. لُبُوْد 27 ) a. [ Bi ], Stayed in. b. [ Bi ], Stuck, clave to; crouched, squatted on ( the ground ). c. [ 'Ala ], Leant upon. d. I ( n. ac. لَبْد 1 ), Wadded, padded; stuffed; made into felt; felted; lined. e. [ coll. ], Crammed, rammed. لَبِدَ لَبِدَ A ( n. ac. لَبَد 4 ), a. see supra (a) , ( b ). c. Was choked. لَبَّدَ لَبَّدَ II , a. Stuck, conjoined,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR30.415 harf
لبد لَبَدَ - يَلْبُدُ - لِبْدَة- لُبَد - لَبْدَة - لِبَد لَبَدَ - يَلْبُدُ + كائن + على كائن آخر: يركب فوقه ويلتصق به ويلزمه، ويشكل معه كتلة أو كومة متكدسة متراصة لِبْدَة: اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " لَبَدَ - يَلْبُدُ ": كدسة أو كتلة متراكبة متراصة لُبَد: جمع " لِبْدَة " لُبَداً: حال من " لُبَد ": بشكل متكدس متراص لَبْدة: اسم فعل بمعنى
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler9 mücavir (12 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. كود

    1 ortak ayet · Neredeyse o

  2. هلك

    1 ortak ayet · Helek, ot bitmeyen tuzlu çorak yerdir

  3. مول

    1 ortak ayet · Onların malları

  4. دعو

    1 ortak ayet · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir

  5. عبد

    1 ortak ayet · Ana kapının önündeki bekçidir

  6. قوم

    1 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

  7. كون

    1 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

  8. قول

    1 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  9. أله

    1 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. يَقُولُ أَهْلَكْتُ مَالًا لُبَدًا

    YığınlarYığın yığın mal tüketmişimdir, diyor.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökلبد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerركم, كمش, جمع, حشد
Zıt Kökنفش
Çekirdek Özet 1Yün, kıl veya tozun birbirine geçip sıkışarak keçe ve yekpare tabaka oluşturması, yere yapışıp kalma
Çekirdek Özet 2İnsanların veya servetin birbiri üzerine binip sıkışarak geçirimsiz ve yoğun bir kütleye dönüşmesi
Çekirdek Özet 3Parçalı unsurların sıkışarak iç ayrımını yitirmesi, dışarıdan nüfuz edilemez kesintisiz bir yoğunluk üretmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir sayısal çokluk sanmak; birbirine kenetlenme, keçe gibi kaynaşma ve geçirimsizleşme niteliğini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لبBir şeyin özüne yerleşme, ayrılmayacak biçimde bağlanma, içte toplanıp yoğunlaşma; nitekim لبب zihnin özünü, لبث bir yerde tutunup kalmayı, لبس bir şeyi bütünüyle sarıp örtmeyi, لبن ise vücutta yoğunlaşan temel besin özünü ifade eder.دKapı ve sınır imgesi taşıyan harfin eklenmesiyle özde toplanma hareketi katılaşma, tabaka halinde birbirine yapışma, yere veya zemine yapışarak basılma ve sıkı bir kütleye dönüşme anlamına daralmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendireUnsurları bir araya getirme, yönlendirme, sevk ederek bir hizada toplama hareketi.
بEv, çadırİçeride tutma, sınırlandırma, bir mekan veya hacim içinde birbirine yaklaştırma.
دKapıGeçişi durdurma, kapatma, katı bir yüzey veya set oluşturma.
لبدSevk edilip toplanan unsurların kapalı bir alanda birbirine bastırılarak kapatılması ve geçirimsiz, tek parça bir kütle meydana getirmesi.Keçe yapımında liflerin dövülüp birbirine geçmesi gibi, parçaların aralarındaki boşluğu kaybederek katı bir tabaka veya set halinde kenetlenmesi hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamYün veya saçın su, ter, yapışkan madde ya da baskı etkisiyle birbirine geçip düğümlenerek keçe halini alması; devenin sağrısında dışkı ve çamurun kuruyup katmanlaşması; aslanın boynundaki yele kıllarının kan ve terle birbirine yapışıp kalkan gibi sertleşmesi (لِبْدَةُ الأَسَدِ); kuşun veya insanın yere yapışıp hareketsiz kalması.
Cahiliye şiiri kullanımıel-A‘şâ bir beytinde derinin sinek ve böcek ısırıklarıyla ya da kabuk bağlayarak keçe gibi sertleşmesini tasvir eder: كَسَتْه بَعوضُ القريتين قَطيفةً / متَى ما تنَلْ من جلدهِ يتَلبَّدِ
Erken Arapça kullanımHz. Ali'nin kendisine soru soran iki kişiye yere iyice yerleşip dikkat kesilmelerini öğütlerken kullandığı أَلْبِدَا بِالأَرْضِ ifadesi ile Huzeyfe b. el-Yemân'ın fitne anında yerinden kıpırdamamayı tembihleyen فَالْبُدُوا لُبُودَ الرَّاعِي sözü. Hacıların saçlarını ihramda dağılmaması için zamk benzeri bir maddeyle yapıştırması (تَلْبِيدُ الشَّعْرِ).

Kaynak Lisânü’l-ʿArab, Kitâbü’l-ʿAyn, Maqâyîsü’l-Luğa, Esâsü’l-Belâga.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde لبد kökü, yün ve liflerin birbirine yapışarak kütle bağlaması, bastırılmış döşek ve keçe haline gelmesi semantik matrisi etrafında şekillenir. İbranicede l-b-d / l-b-t kökü ve rabbinik dönemde keçeleşme, kumaşın sıkıştırılması anlamındaki türevler fonetik ve anlamsal olarak Arapça ile birebir örtüşür. Süryanicede lebda biçimi doğrudan keçe, sıkıştırılmış kaba yün örtü veya eğer altlığı karşılığında kullanılır. Akadcada labātu / labdu benzeri biçimlerin yere serilme, bastırılma ve örtü oluşturma bağlamında kullanıldığı bilinmektedir. Kökün Sami ortak mirasındaki en ilksel fiziksel karşılığı, dokuma öncesi en kadim tekstil yöntemi olan liflerin dövülerek, nemlendirilerek birbirine kaynaştırılması ve keçe yapılmasıdır. Arapçada bu somut çekirdek, hem fiziksel olarak yere yapışıp kalmayı (لَبَدَ بِالأَرْضِ) hem de üst üste yığılarak aralarında boşluk bırakmayan insan topluluklarını ve biriktirilip bloklaşmış malı ifade edecek biçimde korunmuştur.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lane’s Lexicon, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönلب çekirdeğinden türeyen لبدBir şeyin özüne yapışması ve zemine kapanması yönünde özelleşmiş, liflerin birbirine binerek keçe oluşturması kök anlamından hareketle istifleme ve kenetlenme manaları kazanmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice l-b-d, Süryanice lebdaBütün kuzeybatı ve merkezi Sami dillerinde dövülmüş yün, keçe, bastırılmış sıkı örtü ortak kökene dayanır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin ötesinde doğrudan soydaşlık güvenilir biçimde belgelenememiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisânü’l-ʿArab, Lane’s Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لبدAnlamlıBirbirine yapışıp keçe oluşturmak, yığılmakLiflerin veya unsurların sıkışarak yekpare tabaka oluşturması, yere yapışıp kalmak.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
لدبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik lügatlerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
بلدAnlamlıMekan tutmak, yerleşmek, zeminBir toprak parçasını vatan edinmek, sınırları belirli yerleşim yeri oluşturmak.لبد kökündeki zemine yapışma ve orada kalma anlamıyla ortak mekan-zemin bağı vardır; Kur'an'da geçer.
بدلAnlamlıDeğiştirmek, yerine başkasını koymakBir nesnenin ya da durumun yerini bir başkasına bırakması.Ayrılma ve yer değiştirme hareketiyle hedef kökün sabitlik ve kenetlenme vasfına karşıt yöndedir; Kur'an'da geçer.
دلبAnlamlıÇınar ağacıSert ve geniş gövdeli ağaç türü.Somut bitki adı olarak müsta'meldir; Kur'an'da geçmez.
دبلAnlamlıToplamak, düzeltmek, büyük lokmaParçaları toplayıp tek bir lokma veya kütle haline getirmek, gübrelemek.Parçaları bir araya getirip kütleleştirme bakımından hedef kökle anlam akrabalığı taşır; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لبدMerkezSıkışarak yığılma, keçeleşmeParçaların birbirine geçerek, aralarında boşluk bırakmaksızın yekpare kütle oluşturması.Hem toplulukta kaynaşmayı hem servette yığılmayı ve ayrışmazlığı anlatır.
ركمKomşuKat kat yığmaNesnelerin veya bulutların üst üste binerek tabakalaşması; ancak liflerin keçeleşmesi gibi birbirine kaynaşması şart değildir.Dikey istifleme ve kütle oluşturma yönü baskındır.
كمشKomşuBüzülme, toplanmaBir şeyin uçlarından merkeze doğru çekilip hacmini küçültmesi, toparlanması.Hacim daralması ön plandadır, keçe gibi kaynaşma içermez.
جمعKomşuBir araya getirmeDağınık olan parçaların tek bir yerde toplanması; unsurlar bağımsızlığını koruyabilir.Genel toplama eylemidir, sıkışma ve geçirimsizleşme zorunlu değildir.
حشدKomşuSeferber olma, toplaşmaİnsanların ortak bir amaç için belirli bir merkezde kalabalık oluşturması.İradi ve dönemsel toplanmayı ifade eder.
نفşZıtDidikleme, kabartma, ayırmaSıkışmış lifleri, yünü veya saçları birbirinden ayırıp aralarına hava girmesini sağlayarak dağıtmak.Keçeleşmenin tam zıddı olarak kütleyi gevşetip parçalamaktır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلبدKeçeleşmek, birbirine yapışıp yığılmakParçaların sıkışarak yekpare kütle veya tabaka haline gelmesi, yere kapanıp ayrılmaması.Kesin
LatinceCoactilis, conglutinare, coaceruareSıkıştırılmış yün (keçe), birbirine yapıştırmak, yığmakCoactilis doğrudan keçe yapımını, coaceruare ise üst üste yığmayı karşılar; Arapçadaki hem yığılma hem kenetlenme sentezini tek başına tam vermez.Güçlü
İngilizceFelted, compact, congregated heapKeçeleşmiş, sıkışık kütle, birbirine geçmiş yığınFelted kelimesi keçeleşmeyi tam verir; compact yoğunlaşmayı anlatır. Kur'an'daki insan izdihamını ve üst üste istiflenen serveti birlikte anlatmak için bileşik ifade gerekir.Güçlü
AlmancaVerfilzt, zusammengeballt, die MasseKeçeleşmiş, yumaklaşmış kütle, yığınVerfilzt liflerin birbirine geçmesini, zusammengeballt ise sıkışık bir kütle halini almasını ifade eder.Güçlü
FransızcaFeutré, aggloméré, amas compactKeçeleşmiş, kaynaşmış, sıkışık yığınFeutré doğrudan liflerin dövülüp keçe olmasını, aggloméré parçaların yapışarak bloklaşmasını karşılar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
لِبَدًا / لُبَدًا (Topluluk hali)Birbirine kenetlenmiş, üst üste binen, kuşatıcı kalabalıkHz. Peygamber ibadete kalktığında cinlerin veya inkarcıların onun etrafında birbirine yapışırcasına, keçe gibi sıkışarak oluşturduğu izdiham ve kuşatma bağlamı; Cin 72:19.
لُبَدًا (Mal ve servet hali)Üst üste yığılmış, kat kat biriktirilmiş, tükenmez sanılan muazzam servetİnsanın kibrine ve sınırsız harcama iddiasına konu olan, katman katman bloklaşmış zenginlik böbürlenmesi bağlamı; Beled 90:6.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİnsanın mülkiyet iddiası ve istiğnâ psikolojisiBeled 90:6 bağlamında insanın yığdığı serveti tükenmez sanarak böbürlenmesi ve Allah'ın denetiminden bağımsız olduğunu zannetmesi tartışılır.Servetin kulu körleştiren ve katılaştıran bir kalkan/yığın haline gelmesi.
FıkıhHac ibadeti ve ihram yasaklarıHacamat ve ihram ahkâmında ihramlının saçını toz ve kirden korumak, dağılmasını önlemek amacıyla zamklaması veya keçeleştirmesi (تَلْبِيدُ الشَّعْرِ) fıkhi bir mesele olarak ele alınır.Saçın dökülmesini ve dağılmasını önleyecek biçimde yapıştırılması.
TefsirPeygamber etrafındaki izdiham ve baskı ortamıCin 72:19 tefsirinde Resulullah namaza durduğunda cinlerin hayretten birbirine binmesi veya Mekke müşriklerinin onu boğmak istercesine üzerine çullanması tasvir edilir.Sayısal çokluktan öte, fiziksel ve psikolojik bir kuşatma yoğunluğu.
HadisFitne zamanında sebat etme ve ayrılmamaFitne çıktığında eve kapanıp yere yapışmayı (فَالْبُدُوا لُبُودَ الرَّاعِي) ve secdede gözü yerden ayırmamayı emreden rivayetlerde kullanılır.Yerinden ayrılmama, zemine mıhlanma ve hareketsiz kalarak korunma.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniBirlik, sebat ve fitneden korunmaKenetlenmiş cemaat veya yere yapışıp sebat etmeDağılmayı önleme, dış etkilere karşı koruyucu kalkan olmaDini yapıda fertlerin dağılmadan birbirine kenetlenmesi ya da kriz anında zemine sımsıkı bağlanarak savrulmaktan kurtulması.Güçlü
İlmiMalzemenin ve unsurların faz değişimiKohezyon ve keçeleşmeAyrık parçacıkları tek parça kompozit yapıya dönüştürmeLifli maddelerin mekanik baskı ve yapışmayla poroziteyi sıfırlayıp tek bir blok haline gelmesi prensibi.Kesin
SiyasiKitle baskısı ve kuşatmaİzdiham, kitle barikatıİktidarı ya da hak daveti fiziksel yoğunlukla boğma veya korumaİnsan yığınlarının aralarında boşluk bırakmaksızın bir merkez etrafında kenetlenerek siyasi baskı veya siper oluşturması.Güçlü
İktisadiSermaye birikimi ve atıl servetİstiflenmiş, likiditesini yitirip donmuş servetTedavülden çekilip yığınlaşma, kibre yol açan birikimParanın dolaşım yerine üst üste yığılarak toplumsal bünyede geçirimsiz, hantal bir sermaye bloku meydana getirmesi.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPolimerleşme, perkolasyon eşiği ve gözeneklilik kaybıAyrı ayrı liflerin veya moleküllerin dış kuvvet ve bağlayıcı etkisiyle serbestlik derecelerini kaybederek birbirine geçmesi, aradaki boşlukların sıfırlanıp kompozit bir faz oluşturması.Güçlü
Beşeri bilimlerKitleleşme, bireyselliğin erimesi ve kör yığılmaToplumsal kriz veya hayret anlarında bireylerin bağımsız muhakemelerini yitirip tek bir bedene dönüşürcesine birbirine kenetlenmesi; iktisatta servetin dolaşımdan kopup bloklaşması.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiلبد kelimesini yalnızca çok mal ya da kalabalık halk gibi basit bir niceliksel çokluk olarak tercüme etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKökün asıl anlamı keçeleşmedir. Parçaların rastgele çokluğu değil; birbirinin içine geçerek, aralarında hava ve boşluk bırakmayacak şekilde kaynaşması, bloklaşması ve nüfuz edilemez hale gelmesidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataBeled 90:6 ayetindeki malın sadece miktarını görüp, o malın sahibinde oluşturduğu sahte dokunulmazlık, katılaşma ve kibre dönüşen kalkan işlevini fark edememek; Cin 72:19'daki kuşatmanın boğucu ve kenetlenmiş psikolojik şiddetini kavrayamamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın somut bedevi tecrübesine dayalı keçe imgesini, hem kitle psikolojisini hem de sermaye kibrini tarif etmekte nasıl muazzam bir semantik hassasiyetle kullandığını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberi kuşatan kalabalıkların ve baskı ortamının tasvir edildiği ayetlerde (Cin 72:19) ve cahiliye insanının servetle övünmesini yerin dibine batıran nefis terbiyesi ayetlerinde (Beled 90:6).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Çokluğun her zaman bereket veya güç olmadığını; aksine keçeleşmiş, iç ayrımını yitirmiş ve basireti kapatan kör bir kütleye dönüşebileceğini hatırlatarak nicelik ile nitelik ayrımını netleştirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYün ve kıl gibi lifli unsurların su, ter, basınç veya dövülme yoluyla birbirine geçerek aralarında boşluk bırakmayan, keçeleşmiş ve yekpare sert bir tabakaya dönüşmesi; yere yapışıp kalma.
  • Soyut anlamBağımsız unsurların bireysellik ve serbestliklerini kaybederek birbirine kenetlenmesi, dış etkilere kapalı, geçirimsiz ve yoğun bir kitle veya istif haline gelmesi.
  • Sistematik karşılıkSosyolojide kitleleşip geçirimsizleşen izdiham, iktisatta tedavülden çekilerek donuk bir tabaka oluşturan sermaye yığını, ahlakta ise insanı saran ve hakikate karşı yalıtan kibir zırhı.
  • LaTeX modeliS=lim⁡V→0∑i=1nmiV  ⟹  ρ→∞,Φ=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde mi ayrık lifleri, unsurları veya mal birimlerini; V bu unsurların arasındaki boşluk hacmini temsil eder. V→0 durumunda yani aradaki serbestlik ve mesafe sıfıra yaklaştığında, sistemin yoğunluğu ρ azami sınıra ulaşarak kütleleşir (S). Bu süreç sonunda yapının iç gözenekliliği ve dışarıdan geçirgenliği temsil eden porozite katsayısı Φ=0 değerini alarak keçe gibi yekpare, nüfuz edilemez bir tabaka meydana gelir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ل