لحن

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ل-ح-ن1 sîga, 8 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ألهشيأعلملحنسوملَحْنِعرفعملقول

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 8

▶ Ağı aç (3B)

لحن

ل - ح - ن

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

“Nehr”den dönüşmüştür. Nahr arı demektir. İşte veya sözde uslup karşılığı kullanılmıştır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Nehr”den dönüşmüştür. Nahr arı demektir. İşte veya sözde uslup karşılığı kullanılmıştır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.213 harf
باب الحاء واللام والنون معهما ل ح ن، ن ح ل يستعملان فقط لحن: اللَّحْنُ: ما تَلْحَنُ إليه بلسانك، أي: تميل إليه بقولك. ومنه قول الله- جلّ وعزّ-: "وَلَتَعْرِفَنَّهم في لَحْن القَول" فكان رَسُول الله- صلى الله عليه وعلى آله وسلم- بعد نزول هذه الآية يعرف المنافقين إذا سَمِعَ كلامَهم، يَسْتَدِلُّ بذلك على ما يَرَى من لحنه، أي من مثله في كلامه في اللَّحْن. واللَّحْنُ والألحان: الضُروب من الأصوات
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.217 harf
اللَحْنُ: الخطأ في الإعراب. يقال: فلان لَحَّانٌ ولَحَّانَةٌ، أي كثير الخطأ. والتَلْحينُ: التخطئة. واللَحْنُ: واحد الألْحانِ واللُحونِ، ومنه الحديث: "اقرءوا القرآنَ بِلُحونِ العرب". وقد لَحَنَ في قراءته، إذا طرَّب بها وغرَّد. وهو ألْحَنُ الناس، إذا كان أحسنهم قراءةً أو غِناءً. ولَحَنَ إليه يَلْحَنُ لَحْناً، أي نَواهُ وقصَده ومالَ إليه. ولَحَنَ في كلامه أيضاً، أي أخطأ. واللَحَنُ: الفطنة. وقد
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR8.232 harf
ح ل ن لحن ، نحل استعمل من وجوهه : لحن ، نحل . لحن : قال الليث : اللَّحْنُ ما تَلْحَنُ إليه بلسانِك أي تَميلُ إليه بقولك . ومِنْه قول الله جلّ وعزّ : ( ) ( محَمَّد : 30 ) وكان رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) بعد نزول هذه الآية يعرفُ المنافِقِين إذا سَمِعَ نُطْقَهُم وكَلاَمَهُمْ ؛ يستدلُّ به على ما يَرَى من لَحْنِه ، أي من مِثْلِه في كلامه في اللَّحْنِ . وروى سلمةُ عن الفراء في قوله : (
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR5.546 harf
(باب اللام والحاء وما يثلثهما) (لحد) اللام والحاء والدال أصلٌ يدلُّ على ميلٍ عن استقامةٍ. يقال: ألْحَدَ الرّجلُ، إذ مال عن طريقةِ الحقِّ([1]) والإيمان. وسمِّي اللَّحدُ لأنّه مائلٌ في أحد جانِبَيِ الجَدَث. يقال: لحَدْت الميِّتَ وألحدت. والمُلْتَحَد: الملجأ، سمِّي بذلك لأنَّ اللاجئ يميل إليه. (لحز) اللام والحاء والزاء كلمةٌ تدلُّ على ضِيقٍ في الشَّيء. من ذلك المَلاَحِز، وهي المَضايق* ويقال:
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR926 harf
- اللحن: صرف الكلام عن سننه الجاري عليه؛ إما بإزالة الإعراب؛ أو التصحيف، وهو المذموم، وذلك أكثر استعمالا؛ وإما بإزالته عن التصريح وصرفه بمعناه إلى تعريض وفحوى، وهو محمود عند أكثر الأدباء من حيث البلاغة، وإياه قصد الشاعر بقوله: *وخير الحديث ما كان لحنا (هذا عجز بيت، وقبله: *وحديث ألذه هو مما ** ينعت الناعتون يوزن وزنا* منطق صائب وتلحن أحيا * نا، وخير الحديث ما كان لحنا والبيتان لمالك بن أسماء
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.225 harf
ل ح ن لحن في كلامه إذا مال به عن الإعراب إلى الخطأ أو صرفه عن موضوعه إلى الإلغاز‏.‏ ورجل لحّان ولحّانة‏.‏ ولحّنته‏:‏ نسبته إلى اللحن وقلت له‏:‏ قدل لحنت ولحنت له لحناً‏:‏ قلت له ما يفهمه عنّي ويخفى على غيره‏.‏ وعرفت ذلك في لحن كلامه‏:‏ في فحواه وفيما صرفه إليه من غير إفصاح به‏.‏ قال‏:‏ منطقٌ واضحٌ ويلحنُ أحيا - ناً وأحلى الحديث ما كان لحنا ولا حنى ملاحنةً‏.‏ قال الطرماح‏:‏ وأدت إليّ القول
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR9.857 harf
اللَّحْن: من الأَصوات المصوغة الموضوعة، وجمعه أَلْحانٌ ولُحون. ولَحَّنَ في قراءته إِذا غرَّد وطرَّبَ فيها بأَلْحان، وفي الحديث: اقرؤُوا القرآن بلُحون العرب. وهو أَلْحَنُ الناس إِذا كان أَحسنهم قراءة أَو غناء. واللَّحْنُ واللَّحَنُ واللَّحَانةُ واللَّحانِيَة: تركُ الصواب في القراءة والنشيد ونحو ذلك، لَحَنَ يَلْحَنُ لَحْناً ولَحَناً ولُحوناً؛ الأَخيرة عن أَبي زيد قال: فُزْتُ بقِدْحَيْ مُعْرِب لم
Maddenin bağlantısı

اللَّحْن: من الأَصوات المصوغة الموضوعة، وجمعه أَلْحانٌ ولُحون. ولَحَّنَ في قراءته إِذا غرَّد وطرَّبَ فيها بأَلْحان، وفي الحديث: اقرؤُوا القرآن بلُحون العرب. وهو أَلْحَنُ الناس إِذا كان أَحسنهم قراءة أَو غناء. واللَّحْنُ واللَّحَنُ واللَّحَانةُ واللَّحانِيَة: تركُ الصواب في القراءة والنشيد ونحو ذلك، لَحَنَ يَلْحَنُ لَحْناً ولَحَناً ولُحوناً؛ الأَخيرة عن أَبي زيد قال: فُزْتُ بقِدْحَيْ مُعْرِب لم يَلْحَنِ ورجل لاحِنٌ ولَحّان ولَحّانة ولُحَنَة: يُخْطِئ، وفي المحكم: كثير اللَّحْن. ولَحَّنه: نسبه إِلى اللَّحْن. واللُّحَنَةُ: الذي يُلحَّنُ. والتَّلْحِينُ: التَّخْطِئة. ولَحَنَ الرجلُ يَلْحَنُ لَحْناً: تكلم بلغته. ولَحَنَ له يَلْحَنُ لَحْناً: قال له قولاً يفهمه عنه ويَخْفى على غيره لأَنه يُميلُه بالتَّوْرية عن الواضح المفهوم؛ ومنه قولهم: لَحِنَ الرجلُ: فهو لَحِنٌ إِذا فَهمَ وفَطِنَ لما لا يَفْطنُ له غيره. ولَحِنَه هو عني، بالكسر، يَلْحَنُه لَحْناً أَي فَهمَه؛ وقول الطرماح: وأَدَّتْ إِليَّ القوْلِ عنهُنَّ زَوْلةٌ تُلاحِنُ أَو ترْنُو لقولِ المُلاحِنِ أَي تَكلَّمُ بمعنى كلام لا يُفْطنُ له ويَخْفى على الناس غيري. وأَلْحَنَ في كلامه أَي أَخطأَ. وأَلْحَنه القولَ: أَفهمه إيِاه، فلَحِنَه لَحْناً: فهِمَه. ولَحَنه عن لَحْناً؛ عن كراع: فهِمَه؛ قال ابن سيده: وهي قليلة، والأَول أَعرف. ورجل لَحِنٌ: عارفٌ بعواقب الكلام ظريفٌ. وفي الحديث: أَن النبي، صلى الله عليه وسلم، قال: إِنكم تَخْتصِمُون إِليَّ ولعلَّ بعضَكم أَن يكونَ أَلْحَنَ بحجَّته من بعض أَي أَفْطنَ لها وأَجْدَل، فمن قَضَيْتُ له بشيء من حق أَخيه فإِنما أَقطعُ له قِطْعةً من النار؛ قال ابن الأَثير: اللَّحْنُ الميل عن جهة الاستقامة؛ يقال: لَحَنَ فلانٌ في كلامه إِذا مال عن صحيح المَنْطِق، وأَراد أَن بعضكم يكون أَعرفَ بالحجة وأَفْطَنَ لها من غيره. واللَّحَنُ، بفتح الحاء: الفِطْنة. قال ابن الأَعراب: اللَّحْنُ، بالسكون، الفِطْنة والخطأُ سواء؛ قال: وعامّة أَهل اللغة في هذا على خلافه، قالوا: الفِطْنة، بالفتح، والخطأ، بالسكون. قال ابن الأَعرابي: واللَّحَنُ أَيضاً، بالتحريك، اللغة. وقد روي أَن القرآن نزَل بلَحَنِ قريش أَي بلغتهم. وفي حديث عمر، رضي الله عنه: تعلَّمُوا الفرائضَ والسُّنَّةَ واللَّحَن، بالتحريك، أَي اللغة؛ قال الزمخشري: تعلموا الغَريبَ واللَّحَنَ لأَن في ذلك عِلْم غَرِيب القرآن ومَعانيه ومعاني الحديث والسنَّة، ومن لم يعْرِفْه لم يعرف أَكثرَ كتاب الله ومعانيه ولم يعرف أَكثر السُّنن. وقال أَبو عبيد في قول عمر، رضي الله عنه: تعلَّمُوا اللَّحْنَ أَي الخطأَ في الكلام لتحترزوا منه. وفي حديث معاويه: أَنه سأَل عن أَبي زيادٍ فقيل إِنه ظريف على أَنه يَلْحَنُ، فقال: أَوَليْسَ ذلك أَظرف له؟ قال القُتَيْبيُّ: ذهب معاويةُ إِلى اللَّحَن الذي هو الفِطنة، محرَّك الحاء. وقال غيره. إِنما أَراد اللَّحْنَ ضد الإِعراب، وهو يُسْتَمْلَحُ في الكلام إِذا قَلَّ، ويُسْتَثْقَلُ الإِعرابُ والتشَدُّقُ. ولَحِنَ لَحَناً: فَطِنَ لحجته وانتبه لها. ولاحَنَ الناس: فاطَنَهم؛ وقوله مالك بن أَسماء بن خارجةَ الفَزاريّ: وحديثٍ أَلَذُّه هو مما يَنْعَتُ النَّاعِتُون يُوزَنُ وَزْنا مَنْطِقٌ رائِعٌ، وتَلْحَنُ أَحْيا ناً، وخيرُ الحديثِ ما كانَ لَحْنا يريد أَنها تتكلم بشيء وهي تريد غيره، وتُعَرِّضُ في حديثها فتزيلُه عن جهته من فِطنتِها كما قال عز وجل: ولَتَعْرِفنَّهُمْ في لَحن القول، أَي في فَحْْواهُ ومعناه؛ وقال القَتَّال الكلابيُّ: ولقد لَحَنْتُ لكم لِكَيْما تَفْهمُوا، ولَحَنْتُ لَحْناً لَحْناً ليس بالمُرْتابِ وكأَنَّ اللَّحْنَ في العربية راجعٌ إِلى هذا لأَنه من العُدول عن الصواب. وقال عمر بن عبد العزيز: عَجِبْتُ لمن لاحَنَ الناسَ ولاحَنُوه كيفَ لا يعرفُ جَوامعَ الكَلِم، أَي فاطَنَهم وفاطَنُوه وجادَلَهم؛ ومنه قيل: رجل لَحِنٌ إِذا كان فَطِناً؛ قال لبيد: مُتَعوِّذٌ لَحِنٌ يُعِيدُ بكَفِّه قَلَماً على عُسُبٍ ذَبُلْنَ وبانِ وأَما قول عمر، رضي الله عنه: تعلموا اللَّحْنَ والفرائضَ، فهو بتسكين الحاء وهو الخطأُ في الكلام. وفي حديث أَبي العالية قال: كنتُ أَطُوفُ مع ابن عباسٍ وهو يُعلِّمني لَحْنَ الكلامِ؛ قال أَبو عبيد: وإِنما سماه لَحْناً لأَنه إِذا بَصَّره بالصواب فقد بَصَّره اللَّحْنَ. قال شمر: قال أَبو عدنان سأَلت الكِلابيينَ عن قول عمر تعلموا اللحن في القرآن كما تَعَلَّمُونه فقالوا: كُتِبَ هذا عن قوم لس لهم لَغْوٌ كلَغْوِنا، قلت: ما اللَّغْوُ؟ فقال: الفاسد من الكلام، وقال الكلابيُّون: اللَّحْنُ اللغةُ، فالمعنى في قول عمر تعلموا اللّحْنَ فيه يقول تعلموا كيف لغة العرب فيه الذين نزل القرآنُ بلغتهم؛ قال أَبو عدنان: وأَنشدتْني الكَلْبيَّة: وقوْمٌ لهم لَحْنٌ سِوَى لَحْنِ قومِنا وشَكلٌ، وبيتِ اللهِ، لسنا نُشاكِلُهْ قال: وقال عُبيد بن أَيوب: وللهِ دَرُّ الغُولِ أَيُّ رَفِيقَةٍ لِصاحِبِ قَفْرٍ خائفٍ يتَقَتَّرُ فلما رأَتْ أَن لا أُهَالَ، وأَنني شُجاعٌ، إِذا هُزَّ الجَبَانُ المُطيَّرُ أَتَتني بلحْنٍ بعد لَحْنٍ، وأَوقدَتْ حَوَالَيَّ نِيراناً تَبُوخُ وتَزْهَرُ ورجل لاحِنٌ لا غير إِذا صَرَفَ كلامَه عن جِهَته، ولا يقال لَحّانٌ. الليث: قول الناسِ قد لَحَنَ فلانٌ تأْويلُه قد أَخذ في ناحية عن الصواب أَي عَدَل عن الصواب إِليها؛ وأَنشد قول مالك بن أَسماء: مَنْطِقٌ صائِبٌ وتَلْحَنُ أَحْيا ناً، وخيرُ الحديثِ ما كانَ لَحْناً قال: تأْويله وخير الحديث من مثل هذه الجارية ما كان لا يعرفه كلُّ أَحد، إِنما يُعرفُ أَمرها في أَنحاء قولها، وقيل: معنى قوله وتلحن أَحياناً أَنها تخطئ في الإِعراب، وذلك أَنه يُسْتملَحُ من الجواري، ذلك إِذا كان خفيفاً، ويُستثقل منهن لُزوم حاقِّ الإِعراب. وعُرِف ذلك في لَحْن كلامه أَي فيما يميل إِليه. الأَزهري: اللَّحْنُ ما تَلْحَنُ إِليه بلسانك أَي تميلُ إِليه بقولك، ومنه قوله عز وجل: ولَتَعْرِفَنَّهُم في لَحْنِ القول؛ أَي نَحْوِ القول، دَلَّ بهذا أَن قولَ القائل وفِعْلَه يَدُلاَّنِ على نيته وما في ضميره، وقيل: في لَحْنِ القول أَي في فَحْواه ومعناه. ولَحَن إِليه يَلْحَنُ لَحْناً أَي نَواه ومال إِليه. قال ابن بري وغيره: للَّحْنِ ستة مَعان: الخطأُ في الإِعراب واللغةُ والغِناءُ والفِطْنةُ والتَّعْريضُ والمَعْنى، فاللَّحْنُ الذي هو الخطأُ في الإِعراب يقال منه لَحَنَ في كلامه، بفتح الحاء، يَلْحَنُ لَحْناً، فهو لَحَّانٌ ولَحّانة، وقد فسر به بيتُ مالك بن أَسماء بن خارجة الفَزَاري كما تقدم، واللَّحْنُ الذي هو اللغة كقول عمر، رضي الله عنه: تعلموا الفرائضَ والسُّنَنَ واللَّحْنَ كما تعلَّمُون القرآنَ، يريد اللغة؛ وجاء في رواية تعلموا اللَّحْنَ في القرآن كما تتعلمونه، يريد تعلموا لغَةَ العرب بإِعرابها؛ وقال الأَزهري: معناه تعلموا لغة العرب في القرآن واعرفُوا معانيه كقوله تعالى: ولتَعْرِفَنَّهم في لَحْنِ القول؛ أَي معناه وفَحْواه، فقول عمر، رضي الله عنه: تعلموا اللَّحْن، يريد اللغة؛ وكقوله أَيضاً: أُبَيٌّ أَقْرَؤُنا وإِنَّا لنَرْغَبُ عن كثير من لَحْنِه أَي من لُغَتِه وكان يَقْرأُ التابُوه؛ ومنه قول أَبي مَيْسَرَة في قوله تعالى: فأَرْسَلْنا عليهم سَيْلَ العَرِمِ، قال: العَرِمُ المُسَنَّاةُ بلَحْنِ اليمن أَي بلغة اليمن؛ ومنه قول أَبي مَهْديٍّ: ليس هذا من لَحْني ولا لَحْنِ قومي؛ واللَّحْنُ الذي هو الغِناء وتَرْجيعُ الصوت والتَّطْريبُ شاهدُه قول يزيد ابن النعمان: لقد تَرَكَتْ فُؤادَكَ مُسْتَجَنَّا مُطَوَّقَةٌ على فَنَنٍ تَغَنَّى يَمِيلُ بها، وتَرْكَبُه بلَحْنٍ، إِذا ما عَنَّ للمَحْزُون أَنَّا فلا يَحْزُنْكَ أَيامٌ تَوَلَّى تَذَكّرُها، ولا طَيْرٌ أَرَنَّا وقال آخر: وهاتِفَينِ بشَجْوٍ، بعدما سجَعَتْ وُرْقُ الحَمامِ بترجيعٍ وإِرْنانِ باتا على غُصْنِ بانٍ في ذُرَى فَننٍ، يُرَدِّدانِ لُحوناً ذاتَ أَلْوانِ ويقال: فلان لا يعرفُ لَحْنَ هذا الشعر أَي لا يعرف كيف يُغَنيه. وقد لَحَّنَ في قراءته إِذا طَرَّب بها. واللَّحْنُ الذي هو الفِطْنة يقال منه لَحَنْتُ لَحْناً إِذا فَهِمته وفَطِنته، فَلَحَنَ هو عني لَحْناً أَي فَهمَ وفَطِنَ، وقد حُمِلَ عليه قول مالك بن أَسماء: وخير الحديث ما كان لحناً، وقد تقدم؛ قاله ابن الأَعرابي وجعله مُضارعَ لَحِنَ، بالكسر، ومنه قوله، صلى الله عليه وسلم: لعَلَّ بعضَكم أَن يكون أَلْحَنَ بحجته أَي أَفْطَنَ لها وأَحسَنَ تصَرُّفاً. واللَّحْنُ الذي هو التَّعْريض والإِيماء؛ قال القتَّالُ الكلابي: ولقد لَحَنْتُ لكم لِكَيما تَفْهَموا، ووَحَيْتُ وَحْياً ليس بالمُرْتابِ ومنه قوله، صلى الله عليه وسلم، وقد بعث قوماً ليُخْبِرُوه خبَرَ قريش: الْحَنُوا لي لَحْناً، وهو ما روي أَنه بعث رجلين إِلى بعض الثُّغُور عَيْناً فقال لهما: إِذا انصرفتما فالْحَنا لي لَحْناً أَي أَشيرا إِليَّ ولا تُفْصِحا وعَرِّضا بما رأَيتما، أَمرهما بذلك لأَنهما ربما أَخبرا عن العَدُوِّ ببأْسٍ وقُوَّة، فأَحَبَّ أَن لا يقفَ عليه المسلمون. ويقال: جعَلَ كذا لَحْناً لحاجته إِذا عَرَّضَ ولم يُُصَرِّح؛ ومنه أَيضاً قول مالك بن أَسماء وقد تقدم شاهداً على أَن اللَّحْنَ الفِطنة، والفعل منه لَحَنْتُ له لَحْناً، على ما ذكره الجوهر عن أَبي زيد؛ والبيت الذي لمالك:مَنطِقٌ صائبٌ وتَلْحَنُ أَحيا ناً، وخيرُ الحديثِ ما كان لَحْنا ومعنى صائب: قاصد الصواب وإِن لم يُصِبْ، وتَلْحَن أَحياناً أَي تُصيب وتَفْطُنُ، وقيل: تريدُ حديثَها عن جهته، وقيل: تُعَرِّض في حديثها، والمعنى فيه متقاربٌ، قال: وكأَنَّ اللَّحْن في العربية راجع إِلى هذا لأَنه العُدول عن الصواب؛ قال عثمان ابن جني: مَنْطِقٌ صائب أَي تارة تورد القول صائباً مُسَدَّداً وأُخرى تتَحَرَّفُ فيه وتَلْحَنُ أَي تَعْدِلُه عن الجهة الواضحة متعمدة بذلك تلَعُّباً بالقول، وهو من قوله ولعل بعضَكم أَن يكون أَلْحَنَ بحجته أَي أَنْهَضَ بها وأَحسَنَ تصَرُّفاً، قال: فصار تفسير اللَّحْنِ في البيت على ثلاثة أَوجه: الفِطنة والفهم، وهو قول أَبي زيد وابن الأَعرابي وإِن اختلفا في اللفظ، والتعريضُ، وهو قول ابن دريد والجوهري، والخطأُ في الإِعراب على قول من قال تزيله عن جهته وتعدله عن الجهة الواضحة، لأَن اللحن الذي هو الخطأُ في الإِعراب هو العدول عن الصواب، واللَّحْن الذي هو المعنى والفَحْوَى كقوله تعالى: ولَتَعْرِفنَّهُم في لَحْنِ القول؛ أَي في فَحْواه ومعناه. وروى المنذريُّ عن أَبي الهيثم أَنه قال: العُنوان واللَّحْنُ واحد، وهو العلامة تشير بها إِلى الإِنسان ليَفْطُنَ بها إِلى غيره، تقول: لَحَنَ لي فلانٌ بلَحْنٍ ففطِنْتُ؛ وأَنشد: وتَعْرِفُ في عُنوانِها بعضَ لَحْنِها، وفي جَوْفِها صَمْعاءُ تَحْكي الدَّواهيا قال: ويقال للرجل الذي يُعَرِّضُ ولا يُصَرِّحُ قد جعل كذا وكذا لَحْناً لحاجته وعُنواناً. وفي الحديث: وكان القاسم رجلاً لُحْنَةً، يروى بسكون الحاء وفتحها، وهو الكثير اللَّحْنِ، وقيل: هو بالفتح الذي يُلَحِّنُ الناس أَي يُخَطِّئُهم، والمعروف في هذا البناء أَنه الذي يَكْثُر منه الفعل كالهُمَزة واللُّمَزة والطُّلَعة والخُدَعة ونحو ذلك. وقِدْحٌ لاحِنٌ إِذا لم يكن صافيَ الصوت عند الإِفاضة، وكذلك قوس لاحنة إِذا أُنْبِضَتْ. وسهمٌ لاحِنٌ عند التَّنْفير إِذا لم يكن حَنَّاناً عند الإِدامةِ على الإِصبع، والمُعْرِبُ من جميع ذلك على ضِدِّه. ومَلاحِنُ العُودِ: ضُروبُ دَسْتاناته. يقال: هذا لَحْنُ فلانٍ العَوَّاد، وهو الوجه الذي يَضْرِبُ به. وفي الحديث: اقرؤُوا القرآنَ بلُحُونِ العرب وأَصواتها، وإِياكم ولُحُونَ أَهل العِشْق؛ اللَّحنُ: التطريب وترجيع الصوت وتحسين القراءة والشِّعْرِ والغِناءِ، قال: ويشبه أَن يكون أَراد هذا الذي يفعله قُرَّاء الزمان من اللُّحون التي يقرؤون بها النظائر في المحافل، فإِن اليهود والنصارى يقرؤون كتُبَهم نحْواً من ذلك.

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR774 harf
* ل ح ن * * اللَّحْنُ * الخطأ في الإعراب وبابه قطع ويقال فلان * لَحَّانُ * و * لَحَّانَةٌ * أيضا أي يخطئ و * التَّلْحِينُ * التخطئة و * اللَّحْنُ * أيضا واحد * الأَلْحَان * و * اللُّحُون * ومنه الحديث ﴿اقرأوا القرآن بلحون العرب﴾ وقد * لَحَنَ * في قراءته من باب قطع إذا طَرَّب بها وغَرَّد وهو ألحن الناس إذا كان أحسنهم قراءة أو غناء و * اللَّحَن * بفتح الحاء الفطنة وقد * لَحِن * من باب طرب وفي
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR8.060 harf
: ( اللَّحْنُ مِن الأَصْواتِ المَصُوغةِ المَوْضوعةِ ) : ) وهي التي يُرَجَّعُ فيها ويُطَرَّبُ ؛ قالَ يَزيدُ بنُ النُّعْمان : لقد تَرَكَتْ فُؤَادَكَ مُسْتَجَناً مُطَوَّقَةٌ على فَنَنٍ تَغَنَّى يَمِيلُ بها وتَرْكَبُه بلَحْنٍ إذا ما عَنَّ للمَخْزُونِ أَنَّافلا يَحْزُنْكَ أَيامٌ تَوَلَّى تَذَكّرُها ولا طَيْرٌ أَرَنَّاوفلانٌ لا يَعْرِفُ لَحْنَ هذا الشِّعْر : أَي لا يَعْرِف كيفَ يُغَنِّيه ؛ ( ج
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR1.227 harf
لَحَنَ 1 لَحَنَ ذ He erred in speech; spoke incorrectly. (Msb.) ― -b2- لَحَنَ لَهُ He said to him something which he (the latter) understood, but which was unintelligible to others: (Az, S, Msb, K:) he intimated to him something which he (the latter) alone understood. لَاحَنَهُمْ 3 لَاحَنَهُمْ ذ i. q. فَاطَنَهُمْ. (S, K.) See an ex. voce جَامِعٌ; and see my explanations of مُفَاطَنَةٌ. لَحْنٌ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.100 harf
لَحَنَ لَحَنَ A ( n. ac. لَحْن 1 , لَحَن 4 , لُحُوْن 27 ), a. Spoke, pronounced, wrote badly; committed solecisms. b. [ Ila ], Leant, inclined to; was well disposed to. c. see ( لَحِنَ ) ( b ). لَحِنَ لَحِنَ A ( n. ac. لَحَن 4 ), a. Was intelligent. b. Understood. لَحَّنَ لَحَّنَ II , a. Corrected. b. [ Fī ], Chanted ( whilst reading ). c. see I (a) . لَاْحَنَ لَاْحَنَ III , a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok41.762 harf
لحن لَحَنَ - يَلْحَنُ - لَحْن لَحَنَ - يَلْحَنُ + كائن + في قوله: يغير من طريقة نطقه بتزيينه بنغم أو سجع أو ما شابه، وذلك لتحسين وقعه على السامع: يغَيَّر فيه من حيث النغمة والتطريب وترجيع الصوت، وذلك لتحسين وقع الكلام على المتلقي وإقناعه بصدقه، رغم كذبه مثلاً، كصوت الكذابين حين يظهرون البراءة بكلام عاطفي النبرة والنغمة، وهناك تعارف على معنى
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler8 mücavir (10 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. سوم

    1 ortak ayet · Sima çehre demektir

  2. عرف

    1 ortak ayet · Tanınan ile

  3. رأي

    1 ortak ayet · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  4. عمل

    1 ortak ayet · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir

  5. شيأ

    1 ortak ayet · Şey

  6. علم

    1 ortak ayet · Dağın sivri noktası demektir

  7. قول

    1 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  8. أله

    1 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. وَلَوْ نَشَاءُ لَأَرَيْنَاكَهُمْ فَلَعَرَفْتَهُمْ بِسِيمَاهُمْ وَلَتَعْرِفَنَّهُمْ فِي لَحْنِ الْقَوْلِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَعْمَالَكُمْ

    Bozuk üslupla anlatmakŞayet isteseydik; Biz, onları sana gösterirdik de sen; onları yüzlerinden tanırdın. Andolsun ki; sen, onları sözlerinin üslubundan da tanırsın. Allah; bütün yaptıklarınızı bilir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökلحن
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerورى, كني, رمز
Zıt Kökصرح
Çekirdek Özet 1Bir şeyi kendi doğrultusundan yana eğmek, ses veya sözün akışını düz çizgiden saptırmak
Çekirdek Özet 2Sözün zahiri lafzının altına gizlenen asıl niyetin, üslup ve ses tonundaki sapmayla kendini ele vermesi
Çekirdek Özet 3Açık beyan yerine örtük göstergeleri çözebilen zihinsel kıvraklık ve anlam katmanlarını sezme yetisi
Kritik Hata RiskiKavramı yalnızca sonradan türeyen dilbilgisi hatası veya nağme anlamlarına indirgeyerek Kur'an'daki niyet ifşası boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لحBir nesneye sıkıca yapışma, bir yüzeyi sıyırma, kenara veya yana kayma; لحد kökünde yana doğru kazma, لحف kökünde bürüme ve örtme, لحق kökünde bitişip yapışma, لحم kökünde iç içe geçip kaynaşmaنÇekirdeğin kenara kayma ve yapışma hareketine ses, sezgi ve gizli akış boyutu katılmış; anlam sözün düz akışından yana doğru bükülmesine ve zihinsel kavrayışa dönüşmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaSöze veya sese belirli bir yöne doğru kılavuzluk etme, akışı yönlendirme
حÇit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaDüz ve açık alandan çıkarıp arkasında bir sınır veya örtü oluşturma
نFiliz, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkGizli ve canlı bir titreşimle anlamın derinden derine akması
لحنAçık yönden saptırılıp çit arkasına gizlenen ve canlı bir üslupla kendini hissettiren yönlendirmeAçık lafzın ardına dolaylı bir kanal açarak asıl maksadı sezgisel ve canlı bir bükülmeyle iletme hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyi tabii doğrultusundan veya merkezinden yana doğru eğmek, düz gitmesi gereken bir cismi ya da sesi bükerek yönünü değiştirmek
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi Mâlik b. Esmâ el-Fezârî sözün kinayeli, tatlı ve örtük bükülüşünü överken kökü şöyle kullanır: مَنْطِقٌ صَائِبٌ وَتَلْحَنُ أَحْيَانًا / وَخَيْرُ الحَدِيثِ مَا كَانَ لَحْنَا
Erken Arapça kullanımİbn Abbas rivayetlerinde ve erken hadis metinlerinde sözü muhatabın anlayacağı biçimde bükerek konuşma ve delili zekice sunma bağlamında geçer: لَعَلَّ بَعْضَكُمْ أَنْ يَكُونَ أَلْحَنَ بِحُجَّتِهِ مِنْ بَعْضٍ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, el-Müfredât.

Sami etimolojik katman

Arapça لحن kökü, Sami dil ailesinde temelde sesin modülasyonu, ezgi, sözün tonlanması ve dolaylı anlatım çekirdeğiyle bağlantılı görünmektedir. Süryanice ve Batı Aramicede yer alan laḥen (לְחַן) kökü fısıldamak, ezgiyle söylemek, makam ve tonlama yapmak anlamlarını taşır. İbranicede rabbinik dönemde görülen formlar da benzer biçimde ezgi ve şarkı tonuna işaret eder. Arapçada bu kök çift yönlü bir semantik genişleme yaşamıştır: Bir yanda sesin nağmelendirilmesi, tartımı ve ardından kural dışına taşarak dilbilgisinde hata yapılması (irabın bozulması); diğer yanda ise sözün zahirinden kaydırılarak kinaye, ima ve nükte yoluyla kavranması (zihinsel kıvraklık). Kökün erken Sami katmanındaki ses ve yön değiştirme vasfı, Arapçada zihinsel bir anlama aracına dönüştürülmüştür. Kullanıcının notundaki kök değişimi varsayımı yerine, kökün Sami dillerindeki ses bükümü ve ezgisel tonlama katmanıyla doğrudan irtibatlı olduğu görülmektedir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDoğrultudan yana eğme (إمالة الشيء عن جهته) ve zihinsel zekâ (فطنة)Birinci anlam sözün ve sesin eğilip bükülmesini; ikinci anlam ise bu bükülüşün altındaki maksadı yakalayan zekâyı ifade ederKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice ve Aramice laḥen / leḥnāEzgi, tonlama, fısıltı ve nağme ile okuma anlamlarında ortak arka plan taşırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ses modülasyonu izleriBelirgin ve doğrulanabilir bir dış aile akrabalığı tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Payne Smith, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لحنAnlamlıSözü veya sesi eğmek, ima etmekDüz akışı bükerek örtük maksadı iletmek ve bunu anlama zekâsıHedef kök; Kur'an'da geçer
لنحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
حلنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
حنلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
نلحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
نحلAnlamlıKarşılıksız vermek, zayıflamak, arıBirine karşılıksız bağışta bulunmak veya bedence incelip zayıflamakKardeş kök; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لحنMerkezİmalı üslup ve tonlamaSözü düz akışından eğerek niyetin ton ve tavırla dışa vurulmasıSözün söyleniş tarzından ve bükülüşünden niyetin sezilmesi
ورىKomşuTevriye ve örtmeBir sözü asıl anlamından uzaklaştırıp başka bir anlama yönlendirmeMaksadı bilerek gizleyip muhatabı başka bir anlama sevk etme
كنيKomşuKinayeAçıkça söylemekten kaçınarak başka bir lafızla dolaylı işaret etmeBir kavramı doğrudan adı yerine çağrışımlı bir sıfatla anma
رمزKomşuRemiz ve işaretDudak, göz veya kapalı bir ima ile gizlice işaret etmeSözden ziyade fiziksel veya sembolik kısa imalarla anlatma
صرحZıtAçık ve dolaysız beyanSözü hiçbir büküntüye ve örtüye yer bırakmaksızın apaçık söylemeAnlamın gizlenmeksizin berrak ve tereddütsüz ortaya konması

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaلحنİmalı üslup, ses tonu, bükük sözSözü doğrudan değil üsluptaki bükülme ve imayla sezdirmeKesin
LatinceInflexio, insinuatioTon bükümü, dolaylı sezdirmeInflexio sesin bükülmesini, insinuatio ise fikrin dolaylı yoldan zihne sokulmasını karşılarGüçlü
İngilizceIntonation, innuendo, undertoneSes tonlaması, kinaye, alt metinUndertone ve innuendo sözün altındaki gizli niyeti, intonation ise ses bükümünü verirGüçlü
AlmancaUnterton, AnspielungAlt ton, imalı dokundurmaUnterton kelimenin arkasındaki gizli ruh halini ve vurguyu tam olarak yansıtırGüçlü
FransızcaSous-entendu, intonationİma edilen alt anlam, tonlamaSous-entendu lafzın altında kastedilen örtük anlamı karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
لحن / Tekil isim (لَحْنِ الْقَوْلِ)Üslubun eğrilmesi, sözün tonundaki niyet sızıntısıMünafıkların konuşma tarzlarından, kelimeleri seçiş ve büküş biçimlerinden içlerindeki kin ve tereddüdün sezilmesi; Muhammed 47:30

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNifak psikolojisi ve kalbi durumların dışa vurumuKalpte gizlenen inançsızlığın söz kalıplarındaki bükülmelerle kesin bilgiye mi yoksa zanna mı delalet ettiğiSözün satır arasından niyet tespiti
Fıkıhİkrar, talak ve yemin lafızlarında kinayeAçık olmayan, imalı ve bükük ifadelerin hukuki bağlayıcılığı ve niyetle ilişkisiSözün zahiri ile kastın ayrışması
TefsirÜslup analizi ve beyan inceliğiMünafıkların hitaplarındaki gizli alay, isteksizlik ve sitemin lafız örgüsünden çıkarılmasıMetnin alt metin katmanının tahlili
HadisYargılama usulü ve fesahatDavacıların haklı görünmek için sözü ustalıkla eğip bükmeleri ve hakikati perdeleme riskiHitabet gücünün hakikat aleyhine kullanımı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİhlas-nifak ayrımıNiyet sızıntısıKalpteki tutumun dildeki sapmayla deşifre olmasıKişinin sakladığı inanç durumu sözün akışındaki eğilme ile açığa çıkarKesin
İlmiSemantik ve pragmatikAlt metin analiziSöylenen ile kastedilen arasındaki mesafeyi ölçmeDüz mantık analizi yerine bağlam ve tonlama unsurlarını bilgiye dahil etmeGüçlü
Siyasiİstihbarat ve diplomatik söylemİmalı dilGerçek politik niyetin resmi söylemin altına kodlanmasıAçık çatışmaya girmeksizin hasmane tavırların diplomatik üslupla hissettirilmesiGüçlü
İktisadiReklam ve sözleşme diliYanıltıcı vurguKusuru doğrudan gizlemeden vurgu kaydırmasıyla gizlemeTüketiciyi veya tarafı lafzen doğru ama imayla yanıltıcı beyanlarla yönlendirmeMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFrekans modülasyonu ve faz kaymasıTaşıyıcı bir sinyalin üzerine yüklenen bilginin, sinyalin frekansındaki veya yönündeki mikroskobik sapmalarla iletilmesiGüçlü
Beşeri bilimlerSöylem analizi ve mikro-iletişimBireylerin açıkça telaffuz etmedikleri duygusal ve ideolojik niyetleri ses tonu, vurgu ve kelime bükümleriyle dışa vurmalarıKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca musikideki ezgi veya klasik Arapça gramerindeki hareke hatası olarak daraltmak
Kur'an içi daha geniş anlamBir tavır, niyet ve strateji biçimi olarak sözün bilinçli veya bilinçsiz şekilde bükülerek iç yüzü ele vermesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMuhammed 47:30 ayetini münafıkların dilbilgisi hatası yapması gibi sığ bir anlama çekerek, derin psikolojik ve söylemsel niyet deşifresini ıskalamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın yalnızca açık beyanları değil, insan psikolojisinin ve nifak dilinin satır aralarına sızan örtük üslup kalıplarını nasıl yakaladığını gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Münafıkların psikolojisini, toplumsal ikiyüzlülüğü ve iman ile eylem arasındaki uyumsuzluğu konu edinen Medine dönemi ayetlerinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikatin veya niyetin sadece kişinin kendi ikrarıyla anlaşılabileceği zannını düzeltir; üslup, ses tonu ve söz bükümünün birer delil olduğunu ortaya koyar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamDoğrusal bir hatta ilerleyen nesneyi veya sesi yana doğru eğmek, kıvırmak ve yönünü bükmek.
  • Soyut anlamBir maksadı doğrudan telaffuz etmeyip, sözün tonlaması ve kurgusundaki sapmalarla muhataba hissettirmek; bu büküntüyü kavrayacak zihinsel sezgiye sahip olmak.
  • Sistematik karşılıkBir sistemdeki temel sinyalin doğrultusundan sapması sonucunda, taşıyıcı lafız ile aktarılan asıl niyet arasındaki faz farkının ortaya çıkması.
  • LaTeX modeliM=f(S,θ)buradaθ≠0  ⟹  Δ=∣S−L∣>0
  • LaTeX açıklamasıModelde S söylenen sözü (zahiri lafız), θ sözün düz doğrultusundan sapma açısını (üsluptaki bükülme ve ima), M ortaya çıkan bükük anlamı (lahn), L ise kişinin içinde sakladığı gerçek niyeti temsil eder. Sapma açısı sıfırdan farklı olduğunda (θ≠0), zahiri lafız ile asıl kastedilen anlam arasındaki fark (Δ) açığa çıkar ve niyet bu bükülme üzerinden deşifre edilir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ل