لفت
ل - ف - ت
KÖK- 3 geçiş
- 3 ayet
- 2 sîga
- 12 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Kendini çevirir
Notlarım
Sözlükler(12)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.502 harfباب التاء واللام والفاء معهما
ت ل ف، ل ف ت، ف ل ت، ت ف ل، ف ت ل مستعملات
تلف:
التَّلَفُ: عَطَبٌ وهلال في كلِّ شيء، والفعل تَلِفَ يتلَفُ تَلَفاً.
وفي الحديث: القَرَف أَدنَى للتَّلَف، يريد بالقَرَف أمراً يتَّهمُه ويَتَخوَّفُ عاقبتُه.
والمُتْلَفةُ: مَهْواةٌ مُشرِفة على تَلَف، والمَتالف: المَهالِك.
وأتْلَفَ فلان مالَه: أفناه إسرافاً، وقال الفرزدق:
وقومٍ كرامٍ قد نَقَلنا إليهـمُ قِراهم فأَتْلَفْنا
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR565 harfاللَفْتُ: اللَيُّ. ولَفَتَ وجهه عني، أي صرفه. ولَفَتَه عن رأيه: صرفه. وتيس ألْفَتُ بيِّن اللَفَتِ، إذا كان ملتوي أحد القرنين على الآخر. والألْفَتُ في كلام تميم: الأعسرُ، وفي كلام قيس: الأحمقُ، مثل الأعْفَتْ. واللَفاتُ: الأحمق العَسِرُ الخُلُقِ. واللَفوتِ من النساء: التي لها زوجٌ ولها ولد في غيره، فهي تُلْفَتُ إلى ولدها. واللَفيتَةُ: الغليظة من العصائد، لأنها تُلْفَتُ أي تُلوى. والتَفَتَ التفاتاً.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR8.139 harfت ل ف
تلف ، تفل ، لفت ، فلت ، فتل : مستعملة .
تلف : قال الليث : التَّلَفُ عَطَبٌ وهَلاك في كل شيء والفِعل تَلِفَ يَتْلَفُ تَلَفاً .
والعرب تقول : إن من القَرَفِ التَّلَفُ والقَرَفُ مَدَاناةُ الوَباء ، المَتْلَفَةُ مَهْوَاةٌ مُشْرِفة على تَلَفٍ ، والمتَالِفُ المَهالِك ، وأتلَفَ فلان مالَه إتْلافاً إذا أَفْنَاه إسرافاً .
وقال الفرزدق :
وقومٍ كرامٍ قد نقلنا إليهمُ
قِراهم فأَتْلَفْنا المنايا
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR2.856 harf(باب اللام والفاء وما يثلثهما)
(لفق) اللام والفاء والقاف أُصَيلٌ يدلُّ على ملاءمة الأمر. يقال: لَفَقتُ الثّوبَ بالثَّوب لَفْقاً. وهذا لِفْقُ هذا، أي يوائمه. وتَلافَقَ أمرهم: تلاءَم.
(لفك) اللام والفاء والكاف. يقولون: الألْفَك: الأحْمَق.
(لفم) اللام والفاء والميم كلمة. يقولون: اللِّفام: ما بلَغَ طرف الأنف من اللِّثام. وتلفَّمت المرأة: ردَّتَ قِناعَها على فَمِها.
(لفا)* اللام والفاء والحرف
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR311 harf- يقال: لفته عن كذا: صرفه عنه. قال تعالى: ﴿قال أجئتنا لتلفتنا﴾ [يونس/ 87] أي: تصرفنا، ومنه: التفت فلان: إذا عدل عن قبله بوجهه، وامرأة لفوت: تلفت من زوجها إلى ولدها من غيره، واللفيتة: ما يغلظ من العصيدة (العصيدة: دقيق يلت بالسمن ويطبخ. وقيل: اللفيتة: مرقة تشبه الحيس. انظر: اللسان (لفت) و (عصد) ؛ والمجمل 3/811).
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR628 harfل ف ت
تلفّت نحو الحيّ حتى وجدتني وجعت من الإصغاء ليتاً وأخدعا ومالي إليه ملتفت ومتلفّت وإذا أخبرك فلا تلفتت لفته أو تطلع طلعه وأخذ بعنقه فلفته ولفتّ ردائي على عنقي: عطفته.
ولفتّ الدقيق بالسمن: عصدته واتخذت لفيتةً: عصيدةً.
ولفته مع فلان: صغوه ولفتاه.
وطبخ لفتيّةً: سلجميّة.
وقال بعض الأعاريب: إلى طاهرٍ عسّفت كلّ تنوفة فيافٍ كلون السّخت ما تنبت اللّفتا ولولا رجائي جود كفيك
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR5.270 harfلَفَتَ وجهَه عن القوم: صَرَفَه، والْتَفَتَ التِفاتاً،
والتَّلَفُّتُ أَكثرُ منه.
وتَلَفَّتَ إِلى الشيء والْتَفَتَ إِليه: صَرَفَ وجْهَه إِليه؛ قال: أَرَى المَوْتَ، بَيْنَ السَّيْفِ والنِّطْع، كامِناً،
يُلاحِظُنِي من حيثُ ما أَتَلَفَّتُ
وقال:
فلما أَعادَتْ من بعيدٍ بنَظْرةٍ
إِليَّ الْتِفاتاً، أَسْلَمَتْها المَحاجِرُ
وقوله تعالى: ولا يَلْتَفِتْ منكم أَحَدٌ إِلاّ امرأَتَك؛ أُمِرَ بتَرْكِ الالْتِفاتِ،
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR299 harf* ل ف ت * * اللِّفْتُ * اللَّيُّ وبابه ضرب وفي حديث حُذيفة رضي الله عنه ﴿إن مِنْ أقرإ الناس للقرآن مُنافقا لا يدَعُ منه واوا ولا ألفا يلفته بلسانه كما تلفت البقرة الخلى بلسانها﴾ و * لَفَتَ * وجهه عنه صرفه و * لَفَتَهُ * عن رأيه صرفه وبابه ضرب و * الْتَفَتَ الْتِفاتاً * و * التَّلَفُّتُ * أكثر منه
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR4.099 harfلفته يلفته لفتا: لواه على غير جهته. واللفت: لي الشيء عن جهته، كما تقبض على عنق إنسان فتلفته. يقال: اللفت: الصرف، يقال: لفته عن الشىء يلفته لفتا: صرفه قال الفراء- في قوله عز وجل: أجئتنا لتلفتنا عما وجدنا عليه آباءنا -: اللفت: الصرف، يقال: ما لفتك عن فلان? أي ما صرفك عنه? وقيل: اللى، أن ترمى به إلى جانبك. ومن المجاز: لفته عن رأيه: صرفه، ومنه الألتفات، والتلفت لكن الثاني أكثر من الأول.
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR6.568 harfلَفَتَهُ
1 لَفَتَهُ ذ , aor. لَفِتَ , (K,) inf. n. لَفْتٌ, (S,) He twisted, wrung, or turned, him, or it, (S, K), in a way different from his, or its, [proper] direction: as when you grasp a man's throat, and twist or wring it. (TA.) ― -b2- تِلْفِتُ البَقَرَةُ الخَلَى بِلِسَانِهَا [The cow turns about the fresh herb with her tongue]. (S, from a trad.) [For الخَلَا, as in copies of the S, I have
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.379 harfلَفَتَ
لَفَتَ I ( n.ac. لَفْت 1 ),
a. Turned, rolled about; twisted, wrung.
b. [ acc. & 'An ], Turned, diverted from; averted, turned away from ( his face ); stripped off ( bark ).
c. Broke the neck of.
d. Beat at random.
e. Spoke at random.
f. [ acc. & 'Ala ], Put upon at random ( feathers ).
g. Stirred up.
تَلَفَّتَ
تَلَفَّتَ V
a. [ Ila ], Turned towards; looked, gazed upon,
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR14.662 harfلفت
لَفَتَ - يَلْفِتُ - الْتَفَتَ - يَلْتَفِتُ
لَفَتَ - يَلْفِتُ + كائن + كائناً + عن وجهة حركته: لوى وصرف حركته لجهة يريدها: أثر عليه بقوة فجعله يغير اتجاه حركته من وضعها الأصلي إلى وضع جديد يريده هو
الْتَفَتَ - يَلْتَفِتُ: على وزن " افتعل " من " لَفَتَ - يَلْفِتُ ": يقوم بفعل " لَفَتَ - يَلْفِتُ " بشكل ذاتي: يغير اتجاه حركته من وضعها الأصلي
Mücavir kökler28 mücavir (39 toplam)
- قطع
2 ortak ayet · Kesinlikle keseceğim
- سري
2 ortak ayet · Akan deredir
- ليل
2 ortak ayet · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…
- أهل
2 ortak ayet · Hilal yeni ay demektir
- وحد
2 ortak ayet · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…
- مضي
1 ortak ayet · Geçip gitmek
- وصل
1 ortak ayet · Birleştirirler
- لوط
1 ortak ayet · “Liyat” sıva harcı demektir
- حيث
1 ortak ayet · Hayese sürülmüş tarla demektir
- مرأ
1 ortak ayet · Mer’, “merve”den dönüşmüştür
- صبح
1 ortak ayet · Tan demektir
- دبر
1 ortak ayet · Dübür : Anüs, ense tarafı, arka demektir
Geçtiği ayetler(3)
… يَصِلُوا إِلَيْكَ فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ إِلَّا امْرَأَتَكَ إِنَّهُ مُصِيبُهَا مَا أَصَابَهُمْ …
Kendini çevirirDediler ki: Ey Lut; biz Rabbının elçileriyiz. Onlar sana ilişemeyecekler. Bir ara geceleyin ailenle birlikte yola çık. Karının dışında kimse geri kalmasın. Doğrusu onların başına gelecek olan, onun da başına gelecektir. Onların başına gelecek sabahleyindir. Daha sabah yakın değil mi?
فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ وَاتَّبِعْ أَدْبَارَهُمْ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ وَامْضُوا حَيْثُ تُؤْمَرُونَ
Kendini çevirirO halde geceleyin bir ara aileni yola çıkar, sen de arkalarından git. Hiç biriniz arkaya bakmasın ve emrolunduğunuz yere doğru yürüyün, demişlerdi.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | لفت |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | صرف, ثني, عطف |
| Zıt Kök | سدد |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin yönünü, özellikle boyun veya yüzü bükerek doğrultusundan başka bir tarafa çevirmek |
| Çekirdek Özet 2 | İlerlemekte olan bilincin geçmişe, geride bırakılana veya asıl hedeften saptıran dış etkenlere yönelmesini engelleme |
| Çekirdek Özet 3 | Hedefe kilitlenmiş bir sistemde dikkat dağılmasını, geçmişe takılı kalmayı ve kararlılık kaybını önleyen istikamet disiplini |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca fiziksel boyun çevirme veya bakma eylemine indirgenerek zihinsel bağlanış ve istikamet kırılmasını gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| لف | Bir şeyi diğerinin üzerine bükme, sarma, katlama, iç içe geçirme veya toplayarak yönünü değiştirme; nitekim لفف kökünde sarıp sarmalama ve birbirine geçme, لفح kökünde yüzü bürüyüp rengini döndüren sıcaklık, لفظ kökünde ağız içinden dışarıya doğru fırlatarak yönlendirme bulunur | ت | Kelime sonundaki ت harfi, sarma ve bükme hareketine belirgin bir sınır, anlık bir bükülme çizgisi ve kesin bir dönüş açısı kazandırarak eylemi doğrultudan koparıp yana çevirmeye özelleştirmiştir |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ل | Çoban değneği, üvendire | Bir varlığı belirli bir hatta sevk etme, doğrultu verme, yönlendirme ve çekme gücü |
| ف | Ağız | Açıklık, kenar, boşluğa açılma, yön değiştirme eşiği ve çıkış noktası |
| ت | İşaret, çarpı | Var olan doğrultuyu kesen son nokta, sınırlayıcı im ve dönüm eşiği |
| لفت | Sevk edilen doğrultunun kesilerek eşikten başka bir hatta bükülmesi | Belirli bir istikamette ilerlemekte olan bir varlığın (ل), mevcut ekseninden çıkarak bir kenara veya yana açılması (ف) ve bu sapmanın anlık bir işaret veya eşikle net bir bükülmeye (ت) dönüşmesi hareketi |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir kimsenin veya hayvanın boynunu tutarak zorla kendi doğrultusundan başka yöne bükmek; un ve yağı karıştırıp bükerek lapa (asîde) haline getirmek; boynuzları eğri büğrü olmuş teke |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Ru’be b. el-Accâc bir beytinde kemikleri kıran ve boyunları büken yırtıcı kuvveti tasvir ederken kökü fiziksel bükme ve döndürme manasında kullanmıştır: ولَفْت كَسّارِ العِظامِ خَضّادْ |
| Erken Arapça kullanım | Huzeyfe b. el-Yemân’ın naklettiği erken rivayette, münafığın Kur’an kelimelerini diliyle eğip bükerek okuyuşu, sığırın otları diliyle kavrayıp bükmesine benzetilmiştir: يَلْفِته بلسانه كما تَلفِت البَقَرة الخَلا بلسانها |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.
Sami etimolojik katman
Arapça لفت kökü, Sami dil ailesinde özellikle yön değiştirme, bükme, dolanma ve sarılma çekirdeğini taşıyan köklerle örtüşür. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanında l-p-t biçimi doğrudan bir şeyi kavramak, bükerek kendine çekmek veya kucaklamak (İbranice lapat לָפַת kökünde görüldüğü üzere sarılmak, yakalayıp bükmek; Hakîmler 16:29’da Şimşon’un sütunları kucaklayıp eğmesi) anlam alanıyla temsil edilir. Arapçada kök, genel sarma veya kucaklama eyleminden ziyade boynun, yüzün veya fikrin doğrultusunu kırma ve başka bir tarafa yönlendirme (sarf ve leyy) ekseninde özelleşmiştir. Fonetik açıdan kökün ilk iki harfi olan لف birikimi, Sami dillerinde bir şeyi katlama, sarma ve örtme (l-p-p) fikrini korurken, son seslemdeki sert patlamalı diş sesi yönelimde ani bir bükülme ve sınırlanma dinamiğini sağlamıştır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Compendious Syriac Dictionary, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | لفت ve فتل arasındaki kalb (harf değişimi) ilişkisi | İpi bükmek anlamına gelen فتل ile boynu büküp çevirmek anlamına gelen لفت aynı kök unsurlarını paylaşır; her ikisinde de eksen etrafında döndürme esastır | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice lapat (לָפַת) | Bir şeyi yakalamak, kavramak, bükerek bürümek ve sarmak anlamlarında düzenli ses ve semantik denklik mevcuttur | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışındaki Afro-Asyatik kollarda doğrulanmış güvenilir bir soydaş tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| لفت | Anlamlı | Bükmek ve yönünden çevirmek | Boynu veya yüzü doğrultusundan yana çevirmek, fikri saptırmak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| لتف | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| فلت | Anlamlı | Kurtulmak, sıyrılmak, birden çıkmak | Bir bağdan veya tutuluştan aniden kurtulup hızla fırlamak | Kur'an'da geçmez |
| فتل | Anlamlı | İpi bükmek, dolamak | İplikleri üst üste bükerek ip yapmak; hedef kökle tam kalb (ters diziliş) oluşturur | Kur'an'da geçer |
| تلف | Anlamlı | Helak olmak, bozulup tükenmek | Bir nesnenin bütünlüğünü ve faydasını yitirerek yok olması | Kur'an'da geçmez |
| تفل | Anlamlı | Tükürmek, kokusu bozulmak | Ağızdan tükürük veya köpük atmak, kötü koku yaymak | Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| لفت | Merkez | Yönü bükerek çevirme | İlerleyen bir doğrultudan boynu veya dikkati anlık olarak geriye/yana çevirme | Bütün gövdeyle dönmeden sadece baş veya zihinle ilgi gösterme |
| صرف | Komşu | Bir şeyin yönünü tamamen değiştirme | Nesneyi bir hedeften alıp tamamen başka bir mecraya akıtma | لفت kökünde bükülme ve bakış varken صرف kökünde bütüncül bir uzaklaştırma vardır |
| ثني | Komşu | İkiye katlama, bükme | Bir varlığı kendi üzerine katlayarak yönünü kırma | ثني katlama ve gizleme ağırlıklıyken لفت yan tarafa yönelme ağırlıklıdır |
| عطف | Komşu | Eğilme, meyletme | Bir şeye duygu veya bedenle eğilerek yanaşma | عطف şefkat ve ilgiyle yönelmeyi, لفت ise mevcut hattan kopmayı bildirir |
| سدد | Zıt | Doğru hedefe kilitlenme, sapmama | Hiçbir yana bükülmeden dosdoğru hedefe yönelme ve istikameti koruma | Bükülme ve dikkat dağılmasının tam karşıtı olarak mutlak odaklanma |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | لفت | Yönünden büküp çevirmek, dikkatini yana kaydırmak | Bir şeyi ekseninden çevirme ve geriye bakma anlamını birlikte taşır | Kesin |
| Latince | divertere, retrospicere | Yoldan dönmek, geriye bakmak | Divertere yön sapmasını, retrospicere ise geriye dönüp bakmayı karşılar; tek kelimede birleşmez | Güçlü |
| İngilizce | to turn aside, to look back, to distract | Yana çevirmek, ardına bakmak, dikkatini dağıtmak | Turn aside yönü, look back boyun çevirip bakmayı, distract zihinsel saptırmayı karşılar | Kesin |
| Almanca | umwenden, zurückblicken, ablenken | Yönünü çevirmek, geriye bakmak, saptırmak | Eylemin hem fiziksel dönme hem de hedeften şaşma ve zihni kaydırma boyutunu verir | Güçlü |
| Fransızca | détourner, se retourner, distraire | Yana döndürmek, arkaya bakmak, dikkatini çekmek | Fiziksel dönme (se retourner) ile hedeften caydırma (détourner) arasında paylaşılır | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Arabic-English Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| يَلْتَفِتْ | Fiziksel ve zihinsel olarak geride bırakılan yere dönüp bakmama, geçmişe takılmama emri | Helak edilecek kavmi terk ederken kurtulanların ardına bakmaması ve sadece yürüyüşe odaklanması bağlamı (Hûd 11:81, Hicr 15:65) |
| لِتَلْفِتَنَا | İnanç, atalar yolu ve kurulu düzenden zihinsel olarak saptırma, caydırma çabası | Firavun kavminin Hz. Musa ve Harun’u kurulu iktidar ve gelenekten koparmakla suçlaması bağlamı (Yûnus 10:78) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İstikamet ve hidayetten sapma | İnsanın hakikat delilini gördükten sonra geleneksel kabullere veya şüphelere meylederek yön değiştirmesi | Kalbin haktan bâtıla meyli ve delilden yüz çevirmesi |
| Fıkıh | Namazda iltifat (sağa sola bakma) | Namaz kılan kişinin başını veya göğsünü kıbleden çevirmesinin namazın sıhhatine ve mekruhluğuna etkisi | Bedenin veya dikkatin ibadet kıblesinden başka tarafa kaydırılması |
| Tefsir | Lût kıssasında geriye bakma yasağı | Helak edilen şehre dönüp bakmama emrinin sadece gözle bakmak mı yoksa geride kalanlara acıma ve bağlılık hissi mi olduğu | Azaba uğrayan fasık topluma yönelik her türlü zihinsel ve duygusal bağın kesilmesi |
| Hadis | Hz. Peygamber’in yürüyüş ve bakış edebi | Rivayetlerde geçen «Döndüğünde bütün vücuduyla dönerdi» ifadesi üzerinden boyun kırarak lakayt biçimde bakınmama ahlakı | Kararlılık, ciddiyet, samimiyet ve parçalı/kaçamak bakıştan uzak durma |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve kulluk istikameti | Zihinsel ve ameli kıbleden sapmama | Odaklanmayı koruma | Hakikate yönelen bilincin geçmiş günah ortamına veya helak edilen sapkınlığa nostaljiyle dönmesini engeller | Kesin |
| İlmi | Metodolojik kararlılık | Hipotezden ve delilden dış etkenlerle sapmama | Yöntem disiplini | Araştırmacının ulaştığı kesin kanıtı terk edip popüler eğilimlere veya önyargılara yönelmesini önler | Güçlü |
| Siyasi | Egemenlik ve meşruiyet mücadelesi | Geleneksel otorite tekelini sarsma | Kurulu düzeni koruma refleksi | İktidar sahiplerinin hakikat davetini siyasi statükoyu yıkma ve saltanatı devirme girişimi sayması | Kesin |
| İktisadi | Üretim ve yatırım rotası | Sermayenin spekülatif veya atıl hedeflere kayması | Verimlilik kontrolü | Üretim hedefinde ilerleyen bir yapının verimsiz, batık veya geçmişe ait rant modellerine yönelmesini önleme | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Yörüngeden açısal sapma (vektörel sapma) | Düz bir doğrultuda ilerleyen bir parçacığın dış bir kuvvetle karşılaştığında doğrusal momentumunu yitirip yana doğru açı yapması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Dikkat dağınıklığı ve bilişsel cayma (bilişsel saptırma) | Bireyin veya topluluğun rasyonel bir hedefe yürürken duygusal bağlar, korkular veya geleneksel baskılarla asli hedeften uzaklaşması | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca fiziksel olarak başı veya gözü çevirmek gibi basit bir bedensel refleksle sınırlandırmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | لفت eylemi, bedensel hareketin çok ötesinde; bir inanç sisteminden, zihniyetten, ahlaki hedeften veya yürüyüş disiplininden kopup geride kalana ilgi duymayı ve saptırılmayı kapsar |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Lût kıssasındaki yasağın sadece fiziki bir merak engeli sanılması; oysa oradaki asıl emrin azap ehliyle tüm duygusal, zihinsel ve aidiyet bağlarının koparılması olduğunun gözden kaçırılması |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın istikamet ahlakını; kurtuluş yolunda ilerlerken geçmişe, kokuşmuş düzenlere ve duygusal zaaflara takılı kalmamanın hayatiyetini tek bir kökle ortaya koyması bakımından temeldir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Helak sahnelerinden hicret ve kurtuluş anlarını anlatan Lût kıssası ayetlerinde ve peygamberlerin kurulu düzenle yüzleştiği Yûnus suresindeki tebliğ bağlamında belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Hakikate teslimiyetin sadece ileriye doğru adım atmakla tamamlanamayacağını; geride bırakılan batıla karşı zihinsel merak ve merhamet beslemenin bizzat helake ortak olmak anlamına geleceğini fark ettirir |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir cismin, başın veya boynun var olan doğrultusundan zorla veya isteyerek yana doğru bükülmesi, döndürülmesi.
- Soyut anlamBir hedefe kilitlenmiş bilincin geçmişe, terk edilen bir duruma veya dıştan gelen bir saptırıcıya yönelerek asli rotasını yitirmesi.
- Sistematik karşılıkBir sistemin belirlenmiş ana ekseni üzerinde ilerlerken harici bir tork veya ilgi etkisiyle açısal sapmaya uğraması ve hedeften kopması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde hedefe kilitlenmiş ilk hız vektörünü, belirlenen mutlak istikamet birim vektörünü temsil eder. Sisteme etki eden dönme veya bükülme açısı sıfırdan farklı olduğunda yeni yönelim eksenden sapar; hedefe olan izdüşüm azalır ve istikamet birliği bozulur. İltifat yasağı, bu açısal sapmanın () sıfıra eşitlenerek hedefe tam kilitlenmenin sürdürülmesini ifade eder.