لفف
ل - ف - ف
KÖK- 3 geçiş
- 3 ayet
- 3 sîga
- 10 sözlük
Örgüde kullanılan lif demektir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(10)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Örgüde kullanılan lif demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.269 harfباب الّلام والفاء
ل ف، ف ل مستعملان
لف:
اللَّفَفُ: كَثْرةُ لحم الفَخِذين، وهو في النِّساء نعتٌ، وفي الرِّجال عَيْبٌ، تقول: رجلٌ ألفُّ، أي: ثقيل، قال نّصْر بن سيّار:
ولو كنت القتيل وكان حيّا لَشَمَّرَ لا أَلَفّ ولا سؤوم
واللّفيف: ما اجتمع من النّاس من قبائلَ شَتَّى، ليس أصلهم واحداً، يقال: جاء القوم بلفِّهم ولفيفهم.
واللَّفَفُ: ما لفّفوا من ههنا وههنا، كما يلفِّف الرَّجلُ شهودَ زورٍ.
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR1.495 harfلَفَفْتُ الشيء لَفًّا ولَفَّفْتُهُ، شدِّد للمبالغة. ولَفَّهُ حَقَّهُ، أي مَنَعَه. وتَلَفَّفَ في ثوبه والتَفَّ بثوبه. والتِفافُ النبتِ: كثرتُه. والشيءُ المُلَفَّفُ في البِجادِ: وطْبُ اللبن، في قول الشاعر:
إذا ما ماتَ مَيْتٌ من تَـمـيمٍ فَسَرَّكَ أن يعيش فجئْ بزادِ
بِخُبْزٍ أو بسَمْنٍ أو بـتَـمْـرٍ أو الشيءِ المُلَفَّفِ في البِجادِ
واللِفافَةُ: ما يُلَفُّ على الرِجْل وغيرها، والجمع اللفائِف.
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR468 harf- قال تعالى: ﴿فإذا جاء وعد الآخرة جئنا بكم لفيفا﴾ [الإسراء/104] أي: منضما بعضكم إلىبعض. يقال: لففت الشيء لفا، وجاءوا ومن لف لفهم، أي: من انضم إليهم، وقوله: ﴿وجنات ألفافا﴾ [النبأ/16] أي: التف بعضها ببعض لكثرة الشجر. قال: ﴿والتفت الساق بالساق﴾ [القيامة/29] والألف: الذي يتدانى فخذاه من سمنه، والألف أيضا: السمين الثقيل البطيء من الناس، ولف رأسه في ثيابه، والطائر رأسه تحت جناحه، واللفيف من الناس:
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR1.673 harfل ف ف
لفّ الثوب وغيره ولفّ الشيء في ثوبه ولفّفه ولفّ رأسه في ثيابه والتفّ في ثيابه وتلفّف.
ولبس الخف باللّفافة.
والتفّ النّبت.
وفي الأرض تلافيف من عشب " وجنّاتٍ ألفافاً ": ملتفّة وبه لففٌ من الأشجار.
قال الطرمّاح: ولقد عرتني منك جدوى أنبتت خضرا إلى لفف من الأشجار ورجل ألف وامرأة لفّاء وقد لفّت تلفّ لففاً وهو تداني الفخذين من السّمن وهو عيب في الرجل مدح في المرأة.
قال نصر
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR6.277 harfاللَّفَف: كثرةُ لحم الفَخذين، وهو في النساء نعت، وفي الرجال عيب. لَفَّ لَفّاً ولفَفاً، وهو أَلَفُّ. ورجل أَلَفُّ: ثقيل. ولفَّ الشيء يَلُفُّه لَفّاً: جمعه، وقد التَفَّ، وجمعٌ لَفِيفٌ: مجتمع مُلتَفّ من كل مكان؛ قال ساعدةُ بن جؤيَّة:
فالدَّهْر لا يَبْقى على حَدَثانِه
أَنَسٌ لَفِيفٌ، ذو طَرائفَ، حَوْشَبُ
واللَّفُوف: الجماعات؛ قال أَبو قلابة:
إذْ عارَتِ النَّبْلُ والتَفُّوا اللُّفُوف، وإذْ
سَلُّوا
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR470 harf* ل ف ف * * لَفَّ * الشيء من باب ردَّ و * لَفَّفَهُ * شُدد للمبالغة و * تَلَفَّفَ * في ثوبه و * الْتَفَّ * بثوبه و * اللِّفَافَةُ * ما يُلف على الرِجل وغيرها والجمع * اللَّفَائِفُ * و * اللَّفِيفُ * ما اجتمع من الناس من قبائل شتى وقوله تعالى ﴿جئنا بكم لفيفا﴾ أي مُجتمعين مُختلطين وباب من العربية يُقال له اللَّفِيف لاجتماع الحرفين المُعْتلين في ثُلاثية نحو ذَوَى وحَييَ و * الأَلْفَافُ * الأشجار
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR7.886 harfلفه يلفه لفا: ضد نشره، كلففه قال الجوهري: شدد للمبالغة. ولف الكتيبتين يلفهما لفا: خلط بينهما بالحرب وهو مجاز، وأنشد ابن دريد:
ولكم لففت كتيبة بكـتـيبة ولكم كمي قد تركت معفرا ولف فلانا حقه يلفه لفا: منعه نقله الجوهري. وقال أبو عبيد في تفسير حديث أم زرع: زوجي إن أكل لف اللف في الأكل: إذا أكثر منه مخلطا من صنوفه مستقصيا لا يبقي منه شيئا. أو معنى لف: قبح فيه. ولف
لفه يلفه لفا: ضد نشره، كلففه قال الجوهري: شدد للمبالغة. ولف الكتيبتين يلفهما لفا: خلط بينهما بالحرب وهو مجاز، وأنشد ابن دريد: ولكم لففت كتيبة بكـتـيبة ولكم كمي قد تركت معفرا ولف فلانا حقه يلفه لفا: منعه نقله الجوهري. وقال أبو عبيد في تفسير حديث أم زرع: زوجي إن أكل لف اللف في الأكل: إذا أكثر منه مخلطا من صنوفه مستقصيا لا يبقي منه شيئا. أو معنى لف: قبح فيه. ولف الشيء بالشيء: إذا ضمه إليه وجمعه ووصله به. واللفافة بالكسر: ما يلف به على الرجل وغيرها، ج: لفائف نقله الجوهري، يقال: لبس الخف باللفافة. قال: وقولهم: جاءوا ومن لف لفهم، بالكسر، والفتح واقتصر الجوهري على الكسر، وجمع بينهما ابن سيده، قال: وإن شئت رفعت، والقول فيه كالقول في: ومن أخذ إخذهم وأخذهم قال الصاغاني: وأجاز أبو عمرو فتح اللام أو يثلث. قلت: والضم غريب: أي من عد فيهم وتأشب إليهم قال الأعش: وقد ملأت بكر ومن لف لفها نباكا فقوا فالرجا فالنواعصا وأنشد ابن دريد: سيكفيكم أودا ومن لف لـفـهـا فوارس من جرم بن ربان كالأسد
وقال المفضل الضبي: اللف بالكسر: الصنف من الناس من خير أو شر. واللف: الحزب والطائفة، يقال: كان بنو فلان لفا، وبنو فلان لقوم آخرين لفا: إذا تحزبوا حزبين وفي حديث نابل: سافرت مع مولاي عثمان وعمر في حج أو عمرة، فكان عمر وعثمان وابن عمر لفا، وكنت أنا وابن الزبير في شببة معنا لفا، فكنا نترامى بالحنظل، فما يزيدنا عمر على أن يقول: كذاك لا تذعروا علينا إبلنا. واللف: القوم المجتمعون في موضع ج: لفوف وألفاف، قال أبو قلابة: إذ عارت النبل والتف اللغوف وإذسلوا السيوف عراة بعد إشحان وقال الليث: اللف: ما يلف من هاهنا وهاهنا: أي يجمع، كما يلفف الرجل شهود الزور. قال: واللف: الروضة الملتفة النبات، وكذلك البستان المجتمع الشجر. ويقال: جاءوا بلفهم ولفيفهم: أي أخلاطهم واللفيف: ما اجتمع من الناس من قبائل شتى. ويقال للقوم إذا اختلفوا: لف، ولفيف. وحديقة لف ولفة بكسرهما ويفتحان: أي ملتفة الأشجار، والألفاف: الأشجار الملتفة بعضها ببعض، وقال الزجاج في قوله تعالى: وجنات ألفافا أي وبساتين ملتفة واحدها لف، بالكسر والفتح ونظير المكسور عد وأعداد أو واحدها بالضم التي هي جمع لفاء قال أبو العباس: لم نسمع شجرة لفة، لكن واحدها لفاء، وجمعها لف، فيكون الألفاف جج أي جمع الجمع وقد لفت لفا وقال أبو إسحاق: هو جمع لفيف كنصير وأنصار. وقوله تعالى: جئنا بكم لفيفا أي مجتمعين مختلطين كما في الصحاح، وقال أبو عمرو: اللفيف: الجمع العظيم من أخلاط شتى، فيهم الشريف والدنيء، والمطيع والعاصي، والقوي والضعيف، ومعنى الآية: أي أتينا بكم من كل قبيلة. وقال شيخنا: اللفيف: جماعة انضم بعضهم إلى بعض، من لفه: إذا طواه، قيل: هو اسم جمع كالجميع، لا واحد له، ويرد مصدرا، يقال: لف لفا ولفيفا. وطعام لفيف: مخلوط من جنسين فصاعدا نقله الجوهري. وقول الجوهري: فلان لفيفه: أي صديقه، غلط، والصواب: لغيفه، بالغين نبه عليه الصاغاني في التكملة. واللفيف في باب الصرف على نوعين: مقرون وهو: ما اقترن فيه حرفا العلة كطوى يطوي طيا، ومفروق وهو: أن يكون بين الحرفين حرف آخر كوعى يعي وعيا؛ لاجتماع المعتلين في ثلاثية. وقال الليث: اللفيف من الكلام: كل كلمة فيها معتلان، أو معتل ومضاعف. واللفيفة بهاء: لحم المتن تحت العقب من البعير ووقع في التكملة الذي تحته العقب. وقال الليث: الملف، كمقص: لحاف يلتف به والفتح عامية. ورجل ألف بين اللفف: عيي بطئ الكلام، إذا تكلم ملأ لسانه فمه قال الكميت: ولاية سـلـغـد ألـف كـأنـه من الرهق المخلوط بالنوك أثول نقله الجوهري. وقال: والألف أيضا: الثقيل البطيء قال زهير: مخوف بأسه يكلاك منه قوي لا ألف ولا سؤوم والألف: المقرون الحاجبين نقله الصاغاني. والامرأة اللفاء: الضخمة الفخذين المكتنزة، كما في الصحاح وقال غيره: امرأة لفاء: ملتفة الفخذين واللفاء: الفخذ الضخمة قال الجوهري: فخذان لفاوان، قال الحكم بن معمر الخضري:
تساهم ثوباها ففي الـدرع رأدة وفي المرط لفاوان ردفهما عبل وقال ابن الأثير: تداني الفخذين من السمن، قال الزمخشري: وهو عيب في الرجل، مدح في المرأة. واللفاء من الرياض: الأغصان الملتفة يقال: شجرة لفاء. وحديقة لفة: أي ملتفة الأغصان. والألف: عرق يكون في وظيف اليد بينه وبين العجاية في باطن الوظيف، قال: يا ريها إن لم تخني كفي أو ينقطع عرق من الألف وقال الأصمعي: الألف الموضع الكثير الأهل قال ساعدة ابن جؤية: ومقامهن إذا حبسن بـمـأزم ضيق ألف وصدهن الأخشب نقله الجوهري. وقال السكري في شرح الديوان: مكان ألف: أي ملتف، وبه فسر البيت. والألف: الرجل الثقيل اللسان عن الأصمعي. وقال أبو زيد: هو العيي بالأمور ولا يخفى أن هذا قد تقدم للمصنف بعينه، فهو تكرار. وقال ابن الأعرابي: اللفف محركة: أن يلتوي عرق في ساعد العامل فيعطله عن العمل. وأنشد: الدلو دلوي إن نجت من اللجف وإن نجا صاحبها من اللفف وقال المفضل الضبي: اللف بالضم: الشوابل من الجواري وهن السمان الطوال كذا في التهذيب. واللف: جمع اللفاء وهي الضخمة الفخذين، وأنشد ابن فارس: عراض القطا ملتفة ربلاتهـا وما اللف أفخاذا بتاركه عقلا واللف أيضا: جمع الألف بالمعاني التي تقدمت. ولفلف: ع، بين تيماء وجبلى طييء قال القتال: عفا لفلف من أهله فالمضيح فليس به إلا الثعالب تضبح وقال ابن دريد: رجل لفلف. ولفلاف: أي ضعيف. وقال الليث: ألف الطائر رأسه فهو ملف: جعله تحت جناحيه. قال: وألف فلان: أي يعني رأسه: جعله في جبته قال أمية بن أبي الصلت يذكر الملائكة: ومنهم ملف في جناحيه رأسه يكاد لذكرى ربه يتفـصـد ويقال: هنا تلافيف من عشب: أي نبات ملتف لا واحد له. والشيء الملفف في البجاد في قول أبي المهوس كمحدث الأسدي: إذا ما مات ميت من تـمـيم وسرك أن يعيش فجئ بزاد بخبز أو بتمر أو بـلـحـم أو الشيء الملفف في البجاد تراه يطوف الآفاق حرصـا ليأكل رأس لقمان بن عـاد وطب اللبن قال ابن بري يقال: إن هذين البيتين لأبي المهوس الأسدي، ويقال: إنهما ليزيد بن عمرو بن الصعق، قال: وهو الصحيح، ومثله في حلي النواهد للصلاح الصفدي وإنشاد الجوهري: بخبز أو بسمن أو بتمر
مختل وقول الشيخ علي المقدسي في حواشيه: إن الجوهري أنشده كالمصنف، فلا أدري وجه اختلاله ما هو، إلا غفلة ظاهرة، وسهو واضح لمن تأمله، وفي حديث معاوية رضي الله عنه أنه مازح الأحنف بن قيس فما رئي مازحان أوقر منهما، قال له: يا أحنف. ما الشيء الملفف في البجاد? فقال: هو السخينة يا أمير المؤمنين، ذهب معاوية رضي الله عنه إلى قول أبي المهرس، والأحنف إلى السخينة التي كانت تعير بها قريش، وهي شيء يعمل من دقيق وسمن؛ لأنهم كانوا يولعون بها، حتى جرت مجرى النبز لهم، وهي دون العصيدة في الرقة، وفوق الحساء، وكانوا يأكلونها في شدة الدهر، وغلاء السعر، وعجف المال، قال كعلب بن مالك رضي الله عنه: زعمت سخينة أن ستغلب ربها وليغلبن مغالـب الـغـلاب وقال ابن الأعرابي: لفلف الرجل: إذا استقصى الأكل والعلف الرجل: إذا استقصى الأكل والعلف. وقال في موضع آخر: لفلف البعير: إذا اضطرب ساعده من التواء عرق فيه، وكذلك الرجل، وهو المفف. والتف في ثوبه، وتلفف في ثوبه بمعنى واحد. ومما يستدرك عليه: رجل ألف: ثقيل فدم. وجمع لفيف: مجتمع ملتف من كل مكان، قال ساعدة بن جؤية: فالدهر لا يبقى على حدثانـه أنس لفيف ذو طوائف حوشب وجاء القوم بلفتهم: أي بجماعتهم. وجاءوا ألفافا: طوائف. والتف الشيء: تجمع وتكاثف، وقد لفه لفا. ويقال: التفوا عليه، وتلففوا: إذا تجمعوا. وهو يتلفف له على حنق، وهو مجاز. واللفيف: الكثير من الشجر يجتمع في موضع ويلتف. والتف الشجر بالمكان: كثر وتضايق، قاله أبو حنيفة. واللفف في الأكل: إكثار وتخليط. وقال المبرد: اللفف: إدخال حرف في حرف. ولفلف في ثوبه، كالتف به. وفي حديث أم زرع: وإن رقد التف أي: نام في ناحية ولم يضاجعها، وقالت امرأة لزوجها: إن ضجعتك لا نجعاف، وإن شملتك لالتفاف، وإن شربك لاشتفاف، وإنك لتشبع ليلة تضاف، وتأمن ليلة تخاف. وقال الأزهري في ترجمة عمت يقال: فلان يعمت أقرانه: إذا كان يقهرهم ويلفهم، يقال ذلك في الحرب، وجودة الرأي، والعلم بأمر العدو، إثخانه، قال الهذلي: يلف طوائف الفرسا ن وهو بلفهم أرب وقوله تعالى: والتفت الساق بالساق قيل: إنه اتصال شدة الدنيا بشدة الآخرة، والميت يلف في أكفانه: إذا أدرج فيها. واللفيف: حي من اليمن. واللفف: ما لفوا من هنا ومن هنا. وقال أبو عمرو: اللفوف من الغنم: التي يذبحها صاحبها وكان يرى أنها لا تنقي فأصابها منقية، كما في العباب. ورجل ملفف: عيي. وبلسانه لفلفة. والتفت اللفوف. ومن المجاز: التف وجه الغلام، وغلام ملتف الوجه: اتصلت لحيته. وأرسلت الصقر على الصيد فلافة: إذا التف عليه، وجعله تحت رجليه. وما تصافوا حتى تلافوا. ولاففناهم. وطارت لفائف النبات، وهي قشره. وهم يذيب لفائف القلوب: جمع لفافة، وهي شحمة تلتف على القلب، كما في الأساس.
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.681 harfلَفَّ
لَفَّ U ( n. ac. لَفّ 1 ),
a. Folded, rolled up; wrapped up, enveloped; packed up.
b. [ acc. & Bi ], Joined to; put with.
c. [ Fī ], Gobbled.
d. [ coll. ], Put on ( turban ).
e. see VIII (b) .
لَفَّفَ
لَفَّفَ II ,
a. see I (a) .
أَلْفَفَ
أَلْفَفَ IV ,
a. Put under the wing ( head : bird ).
b. see I (a) .
تَلَفَّفَ
تَلَفَّفَ V
a. [ Fī ], Wrapped himself up, enveloped
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR24.132 harfلفف
لَفَّ - يَلُفُّ - لَفُّ - أَلْفَاف - أَلْفَافَاً- لَفِيْف - لَفِيْفاً - الْتَفَّ - يَلْتَفُّ
لَفَّ - يَلُفُّ + كائن + شيئاً أو أكثر: يجمعه ويصره بشده إلى بعضه بثوب أو رباط، أو بليه حول نفسه أو حول أجزائه الأخرى
لَفُّ: اسم فعل من " لَفَّ - يَلُفُّ ": عملية " لَفُّ " شيء بشيء: وهي كذلك ما يكون بفعل " لَفَّ - يَلُفُّ ": الشيء الملفوف:
Mücavir kökler11 mücavir (14 toplam)
- سوق
1 ortak ayet · Sevk bacak demektir
- سري
1 ortak ayet · Akan deredir
- سكن
1 ortak ayet · “Sikkin” bıçak demektir
- وعد
1 ortak ayet · “Va’id” yağmur bulutu demektir
- بنو
1 ortak ayet · Oğullar
- جنن
1 ortak ayet · Bahçe demektir
- بعد
1 ortak ayet · Baid uzak demektir
- أخر
1 ortak ayet · Uhur ense demektir
- جيأ
1 ortak ayet · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir
- أرض
1 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
- قول
1 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
Geçtiği ayetler(3)
وَجَنَّاتٍ أَلْفَافًا
İç içe geçmişlerVe sarmaş dolaş bahçeler yetirelim.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | لفف |
| Yapı | Üçlü (sülâsî) |
| Özel Durum | Mükerrer (muzaaf) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | جمع, حزم, عطف |
| Zıt Kök | نشر |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyi kendi üzerine veya başka bir şeyin çevresine katlayarak sarmak, bürümek ve iç içe geçirmek |
| Çekirdek Özet 2 | Varlıkların, hadiselerin, toplulukların veya beden uzuvlarının ayrışamayacak derecede birbirine kenetlenmesi ve birbirine dolanması |
| Çekirdek Özet 3 | Birbiri içine girerek karmaşıklaşan ve tekil sınırları kaybolan unsurların nihai bir düğümde toplanarak sevk edilmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir örtme veya basit bir toplama eylemi sanıp, unsurların iç içe geçerek düğümlenmesi ve ayrıştırılamaz hale gelmesi boyutunu gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| لف | Döndürme, katlama, kendi ekseni veya bir merkez etrafında çevirerek sarma hareketi; nitekim لفت kökünde yönü çevirme, لفح kökünde kavurucu havanın yüzü bütünüyle sarması, لفظ kökünde sarılmış bir şeyi ağızdan dışarı fırlatma anlamı mevcuttur. | ف | İkinci fâ harfinin yinelenmesiyle katlama ve sarma hareketi süreklilik, iç içelik, yoğun bir düğümlenme ve unsurların birbirinin içine bütünüyle geçmesi niteliği kazanmıştır. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Bir nesneyi veya unsuru bir yöne sevk etme, bükme ve bir merkeze doğru bağlayıp yönlendirme hareketini başlatır. |
| ف | Ağız; açıklık, kenar, çevreleme | Nesnenin sınırlarını, çevreleyen kenarlarını ve birbirine kavuşan kenar kısımlarını temsil eder. |
| ف | Ağız; açıklık, kenar, çevreleme | İlk kenarın yinelenerek diğer kenarın üzerine katlanmasını, ağzın ve çeperlerin birbirini bütünüyle örtüp kavramasını pekiştirir. |
| لفف | Çoban değneği ile bükülen kenarların birbirinin üzerine tekrar tekrar katlanarak kapatılması | Bir nesnenin yahut topluluğun kendi sınırları veya başka unsurlar üzerine ardışık biçimde sarılarak ayrılmaz bir demet haline getirilmesi hareketidir. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir kumaşı, bezi veya örtüyü bir nesnenin yahut başın üzerine kat kat sarmak; etin dolgunluğundan dolayı bacakların birbirine sürtünecek derecede iç içe geçip yaklaşması (tedânî el-fahizeyn); ağaç dallarının birbirine dolanarak gürleşmesi. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şairi Sâide b. Cüeyye el-Hüzelî bir beytinde kökü farklı kabilelerden bir araya gelip birbirine karışmış karmaşık insan topluluğu anlamında kullanmıştır: فَالدَّهْرُ لَا يَبْقَى عَلَى حَدَثَانِهِ / أَنَسٌ لَفِيفٌ ذُو طَرَائِفَ حَوْشَبُ |
| Erken Arapça kullanım | Emevî dönemi kumandanı ve şairi Nasr b. Seyyâr kökü hareket kabiliyeti kısıtlanmış, bacakları birbirine dolanan hantal kimse anlamında şöyle zikreder: وَلَوْ كُنْتَ القَتِيلَ وَكَانَ حَيًّا / لَشَمَّرَ لَا أَلَفَّ وَلَا سَؤُومَا |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Tehzîbü’l-Luğa, Esâsü’l-Belâga.
Sami etimolojik katman
Sami dil ailesinin genelinde l-p-p konsonant dizilimi, fiziksel bir nesnenin bükülerek bir şeyin etrafına sarılması, örtülmesi, iç içe geçirilmesi ve düğümlenmesi semantik çekirdeğini taşır. İbranicede lapap (לָפַף) kökü bir şeyi sarmak, kucaklamak, çevreleyip dolamak anlamına gelir; Aramicede lep̄ap̄ (לְפַף) ve Klasik Süryanicede lep̄ap̄ (ܠܦܦ) formları bir kumaşı ya da sargıyı bürümek, birbiri içine geçirmek ve karmaşıklaştırmak anlamlarını korur. Arapçada kök hem somut katmanda sargı bezinin (lifâfe) sarılması ve ağaçların dallarının birbirine geçmesi (elfâf) gibi biçimlerde, hem de sosyolojik katmanda farklı kökenlerden gelen kalabalıkların kaynaşıp ayrışmaz hale gelmesi (lefîf) anlamında işletilmiştir. Kökün Afro-Asyatik düzlemdeki ilksel çekirdeği iki yüzeyin birbirine temas edecek ve iç içe geçecek şekilde bükülmesidir.
Güven Kesin
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Brockelmann, Lisānü’l-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | لف kökünden türeyen muzaaf form | Giysi sarmak, dalları ve bacakları birbirine dolamak, karmaşık kitleleri birleştirmek yönünde gelişmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice lapap, Süryanice lepap, Aramice lepap | Tam ses ve anlam denkliğiyle sarmak, dolamak, bürümek ve birbirine kenetlemek anlamındadır. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik l-p / l-b varyantları | İki kanadı veya tabakayı üst üste katlama ve sarma eylemini bildiren geniş çekirdek izleri taşır. | Muhtemel |
Kaynak David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT, Payne Smith.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| لفف | Anlamlı | Sarmak, dolamak, iç içe geçirmek | Hedef köktür; dalların, bacakların veya toplulukların birbirine sarılmasıdır. | Kur'an'da geçer. |
| فلف | Anlamlı | Parçalamak, yuvarlamak, serpmek | Dörtlü فلفل (karabiber, yuvarlak taneler) biçiminde somutlaşan, kök formu zayıf bir kullanımdır. | Kur'an'da geçmez. |
| ففل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilişte bağımsız bir sülâsî kök kaydedilmemiştir. | Kur'an'da geçmez. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| لفف | Merkez | Katlayarak sarmak, iç içe geçirmek | Unsurların birbirine dolanarak sınırlarının ayrışamaz hale gelmesidir. | Fiziksel ve mecazi iç içelik. |
| جمع | Komşu | Bir araya getirmek | Unsurları bir arada tutar ancak unsurların birbirine dolanıp sarılması şart değildir. | Genel toplama eylemi. |
| حزم | Komşu | Bağlamak, denk yapmak | Unsurları dağılmaması için dıştan bir bağla sıkıca tutmaktır, iç içe geçme zorunlu değildir. | Dışsal sabitleme ve bağlama. |
| عطف | Komşu | Bükmek, meylettirmek | Bir şeyi bir yöne doğru eğip bükmektir; kat kat sarılma ve kenetlenme içermez. | Yönsel eğilme ve bükülme. |
| نشر | Zıt | Yaymak, açmak, dağıtmak | Sarılmış, katlanmış veya toplanmış olanı açıp etrafa serpiştirmektir. | Katlanmış olanı bütünüyle açma. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | لفف | Sarmak, dolamak, birbirine geçirmek | Kumaşı sarmak, dalların ve bacakların iç içe geçmesi, karmaşık topluluk. | Kesin |
| Latince | involvere, implicare | Sarmak, bürümek, içine katmak | Katlayarak örtmeyi ve unsurları karmaşık biçimde birbirine bağlamayı karşılar. | Güçlü |
| İngilizce | to wrap, to intertwine, to entangle | Sarmak, iç içe geçirmek, dolaştırmak | Sarma eylemini ve unsurların birbirine dolanarak girift hale gelmesini tam verir. | Kesin |
| Almanca | einwickeln, verflechten | Sarmak, birbirine örmek/dolaştırmak | Hem dıştan sarmayı hem de dallar gibi iç içe geçerek örülmeyi karşılar. | Güçlü |
| Fransızca | envelopper, entrelacer | Sarmak, birbirine geçirmek | Örtüyle sarmayı ve karmaşık unsurların iç içe dolanmasını ifade eder. | Güçlü |
Kaynak Lewis & Short Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Duden Deutsches Universalwörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَلْفَافًا | Birbirine girmiş, sarmaş dolaş ve dalları iç içe geçmiş ağaçlar | Cennet bahçelerinin ve yerin bitkilerinin yoğunluğunu, bereketini ve sık dokusunu anlatan kevni bağlam; Nebe 78:16. |
| لَفِيفًا | Farklı kökenlerden, dağınık yerlerden gelip birbiri içine karışmış ve toplanmış kalabalık | Ahirette insanların hiçbir ayrım kalmaksızın hep birlikte mahşere sevk edildiği bağlam; İsrâ 17:104. |
| وَالْتَفَّتِ | Dolanmak, birbirine kenetlenip kilitlenmek, iç içe geçmek | Ölüm anında can çekişirken bacakların birbirine dolanması yahut dünya sıkıntısı ile ahiret şiddetinin üst üste binmesi bağlamı; Kıyâme 75:29. |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Haşir ve ba's tasvirleri | Mahşer günü insanların birbiri içine karışmış (lefîf) halde toplanmasının cebri ve ilahi iradenin kuşatıcılığı. | Dağınık varlıkların ayrışamaz bir kütle olarak mahşere sevki. |
| Fıkıh | Tekfin ve cenaze hükümleri | Meyyitin kefenlenmesinde kullanılan örtülerin (lifâfe) bedeni kat kat sarmasının şartları ve keyfiyeti. | Bedeni tamamen örtecek ve saracak kumaş katmanı. |
| Tefsir | Kıyâme 75:29 ve İsrâ 17:104 yorumları | İki bacağın birbirine dolanması fiziksel ölüm sekeratı mıdır yoksa dünya ile ahiret işlerinin birbirine karışması mıdır tartışması. | Somut bedensel kenetlenme ile soyut hadiselerin üst üste binmesi. |
| Hadis | Ahlak ve cemaat tasvirleri | Farklı kabile ve zümrelerden bir araya gelmiş karmaşık insan gruplarının (lefîf) toplumsal statüsü ve fitne anındaki tavırları. | Homojen olmayan, birbirine karışmış karmaşık insan topluluğu. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlıkların nihai toplanışı | Mahşeri sevk ve bürünme | Farklı yönlerden gelen unsurları tek bir ilahi hüküm altında kenetlemek | İnsanların köken ve statü ayrımlarının silinip iç içe geçmiş bir kütle halinde hesaba çekilmesidir. | Kesin |
| İlmi | Dilbilim ve morfoloji | Leff-ü neşr sanatı ve lefîf fiil | İki veya daha fazla unsuru önce sarıp sonra tek tek açmak ya da iki illet harfini bir kökte toplamak | Anlam tabakalarını birbirine dolayarak zenginleştirmek veya ses değişimlerini bünyesinde birleştirmektir. | Kesin |
| Siyasi | Toplumsal yapının kaynaşması | Kozmopolit kitle entegrasyonu | Farklı unsurları ortak bir kader ve otorite etrafında ayrışmaz kılmak | Ayrı kabile veya zümrelerin tek bir siyasi yapı veya kriz içinde iç içe geçerek hareket etmesidir. | Güçlü |
| İktisadi | Üretim ve mülkiyet yoğunlaşması | Çok sektörlü bütünleşme (entegrasyon) | Birbirine bağlı iktisadi süreçlerin dallar gibi iç içe geçerek verim üretmesi | Nebe 78:16'daki gür bahçeler gibi sermaye, emek ve tabii kaynakların sıkı dokulu bir üretim ağı kurmasıdır. | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Konvolüsyon (katlama/evrişim) ve topolojik dolanıklık | İki fonksiyonun veya yüzeyin birbiri üzerine bindirilerek yeni ve girift bir alan oluşturması, ipliklerin veya alan çizgilerinin iç içe geçip ayrıştırılamaz hale gelmesi. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyolojik karmaşa ve kriz anında kitlesel kilitlenme | Toplumsal kriz veya panik anında bireysel rollerin eriyerek insanların birbirine kenetlenmiş, ayrışması imkansız bir kalabalık haline gelmesi. | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan bir örtü sarmak veya basitçe bir araya gelmek olarak anlamak; iç içelik, dallanıp budaklanma ve kenetlenme nüansını dışarıda bırakmak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün bitki örtüsündeki gür iç içeliği (Nebe 78:16), ölüm anındaki kaçınılmaz bedensel veya durumsal kilitlenmeyi (Kıyâme 75:29) ve mahşerdeki kozmik toplanmayı (İsrâ 17:104) kapsayan kuşatıcı bir dolanma hareketi olması. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kıyâme 75:29 ayetindeki dehşet verici son kilitlenmeyi sıradan bir bacak hareketi saymak veya İsrâ 17:104'teki 'lefîf' kavramını sıradan bir cemaat gelişine indirgeyerek ilahi sevkin kaçınılmazlığını kavrayamamak. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Varlıkların nihai akıbetlerinde nasıl bir araya geleceğini, tabiatın bereket anında nasıl bir giriftlik sergilediğini ve ölüm anında insanın kendi acziyetiyle nasıl düğümlendiğini tek bir fiziksel hareketle izah ettiği için hayatidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Haşir ve kıyamet sahnelerini tasvir eden eskatolojik ayetlerde, ölüm sekeratını bildiren pasajlarda ve tabiatın yaratılış mucizesini sergileyen surelerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Haşrin ve ilahi sevklerin bireylerin kendi iradeleriyle organize ettiği basit bir toplanma olduğu zannını yıkar; unsurların birbirine dolanarak isteseler de ayrılamayacakları ilahi bir kuşatma olduğunu gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir kumaşı kat kat sarmak, ağaç dallarının veya bacakların et dolgunluğundan birbirine sürtünüp iç içe geçmesi.
- Soyut anlamFarklı öğelerin, zamanların, krizlerin veya kitlelerin sınırları belirsizleşecek derecede birbirine kenetlenmesi ve düğümlenmesi.
- Sistematik karşılıkAyrık durumdaki adet öğenin bir merkez veya hadise etrafında üst üste katlanarak tek bir karmaşık sisteme () dönüşmesi ve bu sistemin dışsal bir güçle yönlendirilmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormüldeki münferit unsurları veya tabakaları (insanlar, dallar, uzuvlar), bu unsurların bir araya gelişini, kapalı bir eğri veya sınır boyuncaki sarılma hattını, sarılma ve dönme açısını, ise bu bükülme ve sarılma neticesinde ortaya çıkan girift ve çözülemez bütünlüğü temsil eder.