لقي
ل - ق - ي
KÖK- 146 geçiş
- 135 ayet
- 84 sîga
- 10 sözlük
“Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır. “Lika” buluşmak, kavuşmak demektir. “İlka” ise koymak, yerleşirmek anlamına gelir.devamı ›
Bu sayfa şu yazımları da kapsar: لقى
Notlarım
Sözlükler(10)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
“Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır. “Lika” buluşmak, kavuşmak demektir. “İlka” ise koymak, yerleşirmek anlamına gelir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.980 harfالقاف واللام و"وايء" معهما
ق ل و، ل ق و، ق و ل، ل و ق، ل ي ق، و ل ق، ق ي ل، و ق ل، ل ق ي مستعملات قلو: القُلوُ: رميك ولعبك بالقُلَةِ، وتجمع على قُلينَ.
وهو أن ترمي بها في الجو ثم تضربها بمِقْلاةٍ، وهي خشبة قدر ذراع فتستمر القُلَةُ، فإذا وقعت كان طرفاها ناشبين عن الأرض.
وجاء فلان يقلُو به دابته قَلْواً، وهو تقديها به في السير سرعة.
واقلَوْلَتِ الحمر والدواب في السرعة.
وكان ابن عمر لا يرى إلا
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR702 harfMadde başı: لقىلَقيتُهُ لِقاءً بالمد، ولُقًى بالضم والقصر، ولُقِيًّا بالتشديد، ولُقْياناً، ولُقْيانةً واحدةً ولَقْيَةً واحدةً ولِقاءةً واحدةً. وألْقَيتُهُ، أي طرحته. تقول: ألقِهِ من يدك، وألقِ به من يدك. وألْقَيْتُ إليه المودة وبالمودة. وألقَيْتُ عليه أُلْقِيَّةً، كقولك: ألقَيْتُ عليه أُحْجِيَّةً، كلّ ذلك يقال. والتقوا وتَلاقوا بمعنًى. واسْتَلْقى على قفاه. وتَلَقَّاهُ، أي استقبله. وقوله تعالى: "إذ تَلَقَّوْنَهُ
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR5.253 harf(باب اللام والقاف وما يثلثهما)
(لقم) اللام والقاف والميم أصلٌ صحيح، يدلُّ على تناوُلِ طعامٍ باليد للفَم، ثم يقاس عليه. ولَقِمْتُ الطّعامَ ألقَمُه، وتلقّمته والتقَمته. ورجلٌ تِلْقَامةٌ: كثير اللَّقْم([1]). ومن الباب اللَّقَم: مَنْهَج الطَّريق، على التشبيه، كأنَّه لَقِم من مرَّ فيه، كما ذكرناه في السِّراط، وقد مضَى.
(لقن) اللام والقاف والنون كلمةٌ صحيحة تدلُّ على أخْذِ علمٍ وفَهْمِه. ولَقِن
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.323 harfMadde başı: لقى- اللقاء: مقابلة الشيء ومصادفته معا، وقد يعبر به عن كل واحد منهما، يقال: لقيه يلقاه لقاء ولقيا ولقية، ويقال ذلك في الإدراك بالحس، وبالبصر، وبالبصيرة. قال: ﴿لقد كنتم تمنون الموت من قبل أن تلقوه﴾ [آل عمران/143] وقال: ﴿لقد لقينا من سفرنا هذا نصبا﴾ [الكهف/62]. وملاقاة الله عز وجل عبارة عن القيامة، وعن المصير إليه. قال تعالى: ﴿واعلموا أنكم ملاقوه﴾ [البقرة/223] و ﴿قال الذين يظنون أنهم ملاقوا الله﴾
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR1.064 harfل ق ي
رجل ملقوّ: به لقوةٌ وقد لقي.
ولقيته لقاء ولقياً ولقياً ولقياً ولقًى بوزن هدًى ولقياناً ولُقياناً ولاقيته والتقيته.
قال: جمع بدّة وهو النصيب.
ولاقيت بين الرجلين وبين طرفي القضيب ولوقي بينهما ولقيته لقيةً واحدة ولقًى كثيرة والتقوا وتلاقوا واستاق السبيَ والنعم ولم يلق قتالاً.
ووقعت القذاة في ملاقي الأجفان: حيث تلتقي.
وألقاه وهو لقًى وهي ألقاء.
وهذا ملقى الكناسات.
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR711 harf* ل ق ي * * لَقِيَهُ لِقَاءً * بالكسر والمد و * لُقًى * بالضم والقصر و * لُقْياً * بالضم والتشديد و * لُقْيَاناً * و * لُقْيَانَةً * واحدة بالضم فيهما و * لَقْيَةً * واحدة بالفتح و * لِقَاءَةً * واحدة بالكسر والمد ولا تقل لَقَاة فإنها مُوَّلدة وليست من كلام العرب و * ألْقَاهُ * طرحه تقول ألقِهِ من يدك وألْقِ به من يدك و * ألْقَى * إليه المودة وبالمودة و * الْتَقَوْا * و * تَلاَقَوْا * بمعنى و *
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR9.397 harf: ( ي ( *!لقِيَهُ ، كرَضِيَه ) ، *!يَلْقَى ( *!لِقاءً ) ، ككِتابٍ ( *!ولقاءَةٌ ) ، بالمدِّ ؛ قالَ الأزْهرِي : وهي أَقْبَحُها على جَوازِها ؛ ( *!ولِقايَةً ) ، بقَلْبِ الهَمْزَةِ
ياءً ، ( *!ولِقِيًّا ) ، مُشدَّدةَ الياءِ ، ( *!ولِقْياناً ) ؛ ) وأَنْشَدَ القالِي :
أَعدّ اللّيالِي لَيْلةً بَعْدَ لَيْلةٍ
*!للِقْيانِ لاهٍ لا يعدّ اللّيَالِيا ( *!ولِقْيانَةً ، بكسرِهِنَّ ، *!ولُقْياناً *!ولُقِيًّا )
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR4.825 harfMadde başı: لقىلَقِيَهُ
1 لَقِيَهُ ذ He met him, or it. (Msb.) ― -b2- And He [met with, or] found him, or it. (Msb.) You say, تَلْقاهُمٌ أُسْدًا [Thou will find them lions]. (Mughnee, voce اِنَّ.) See also ??. ― -b3- لَقِيتُهُ and ↓ لَاقَيْتُهُ I came near to him, facing him: came to face his face. near to him (Ksh, in ii. 13.) ― -b4- لَقِيَهُ بِمَكْرُوهِ (K in art. حبه, &c.) He [encountered with him, or said
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok36.236 harfلقي
لَقِيَ - يَلْْقَى - لِقَاء - لاقِي - تلقاء - لَقَّى - يُلَقِّي - الْتَقَى - يَلْتَقِي - تَلََقـَّى - يَتَلََقََّى - لاقى - يُلاقِي- مُلاقِي - تَلاقَى - يَتَلاقَى - تَلاقِي - التلاقِي
لَقِيَ - يَلْْقَى + كائن + كائناَ أو شيئاً: يدركه ويلحقه ويصل إليه ويتعرف عليه: يكون في حالة حركة متوجهاً إلى هدف معين، فيصل إليه ويقف بقربه وقـِبـَله،
Sîgalar(84)
- بِلِقَاءِKarşılaşmak ile(بِفِعَالِ)×7
- لِقَاءَKarşılaşmak(فِعَالَ)×7
- أَلْقَىKoydu(أَفْعَلَ)×6
- أَلْقُواKoyun(أَفْعِلُوا)×4
- لِقَاءَنَاBizimle karşılaşmak(فِعَالَنَا)×4
- وَأَلْقَيْنَاVe koyduk+1 anlam(وَأَفْعَلْنَا)×4
- أُلْقِيَKoyuldu(أُفْعِلَ)×3
- الْتَقَىKarşılaştı(افْتَعَلَ)×3
- فَأَلْقَىHemen koydu+1 anlam(فَأَفْعَلَ)×3
- مُلَاقُوKarşılaşanlar(مُفَاعِلُونَ)×3
Mücavir kökler158 mücavir (457 toplam)
- عصو
8 ortak ayet · Asân
- موسى
15 ortak ayet · Musa
- رجو
7 ortak ayet · Recv kuyunun çevresi demektir
- لقف
3 ortak ayet · Kapar
- سحر
9 ortak ayet · Kesilmiş koyunun akciğeri demektir
- يوم
25 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir
- ثعب
2 ortak ayet · Suğban büyük yılan, ejderha demektir
- رسو
4 ortak ayet · Sıra dağlar
- وحي
7 ortak ayet · İşaretleşmek için yakılan ateştir
- وزر
3 ortak ayet · Kemiksiz et parçası demektir
- خلو
4 ortak ayet · Haliy : Boş arı kovanıdır
- جوز
2 ortak ayet · Ceyeze vadinin girilen sırtı, su veya insanın geçtiği geçit…
Geçtiği ayetler(135)
قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقَاءِ اللَّهِ حَتَّى إِذَا جَاءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً قَالُوا يَاحَسْرَتَنَا …
Karşılaşmak ileAllah’a kavuşmayı yalan sayanlar; gerçekten kaybetmişlerdir. Nihayet kıyamet ansızın gelip çattığı zaman; yüklerini sırtlarına yüklenerek: Orada yaptığımız eksiklerden dolayı yazıklar olsun bize, derler. Dikkat edin, ne kötüdür yüklendikleri şeyler.
ثُمَّ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ تَمَامًا عَلَى الَّذِي أَحْسَنَ وَتَفْصِيلًا لِكُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً لَعَلَّهُمْ بِلِقَاءِ رَبِّهِمْ يُؤْمِنُونَ
Karşılaşmak ileSonra Biz, Musa’ya bir bütün halinde, her şeyi apaçık göstermek, hidayet ve rahmet olmak üzere o kitabı verdik. Belki Rabblarına kavuşacaklarına artık inanırlar.
وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ كَأَنْ لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا سَاعَةً مِنَ النَّهَارِ يَتَعَارَفُونَ بَيْنَهُمْ قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقَاءِ اللَّهِ وَمَا كَانُوا مُهْتَدِينَ
Karşılaşmak ileO gün, onları sanki dünyada gündüzün sadece bir saat kalmışlar gibi toplayınca; birbirlerini tanırlar. Allah’a kavuşmayı yalan sayanlar ziyana uğramışlardır. Zaten onlar, hidayete ermişler de değillerdi.
… يَجْرِي لِأَجَلٍ مُسَمًّى يُدَبِّرُ الْأَمْرَ يُفَصِّلُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ بِلِقَاءِ رَبِّكُمْ تُوقِنُونَ
Karşılaşmak ileAllah O’dur ki; gökleri gördüğünüz gibi yükseltmiş, sonra Arş’a hükmetmiştir. Güneşi ve ayı buyruğu altına almıştır. Bunların her biri belli bir süreye kadar hareket edecektir. İşleri yürütür. Rabbınızla karşılaşacağınıza kesin olarak inanmanız için ayetleri uzun uzun açıklar.
وَقَالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِهِ الَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِلِقَاءِ الْآخِرَةِ وَأَتْرَفْنَاهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا مَا هَذَا إِلَّا …
Karşılaşmak ileOnun kavminden; kendilerine dünya hayatında rızık verdiğimiz halde küfr ederek ahirete kavuşmayı yalanlayan ileri gelenler dediler ki: Bu, sizin gibi bir beşerden başka bir şey değildir. Sizin yediklerinizden yiyor, içtiklerinizden içiyor.
… إِلَّا بِالْحَقِّ وَأَجَلٍ مُسَمًّى وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ بِلِقَاءِ رَبِّهِمْ لَكَافِرُونَ
Karşılaşmak ileKendi nefisleri hakkında düşünmezler mi? Ki Allah gökleri, yeri ve ikisinin arasında bulunanları ancak hak ile ve belirli bir süre için yaratmıştır. Doğrusu insanların çoğu Rabblarına kavuşmayı inkar ederler.
وَقَالُوا أَئِذَا ضَلَلْنَا فِي الْأَرْضِ أَئِنَّا لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ بَلْ هُمْ بِلِقَاءِ رَبِّهِمْ كَافِرُونَ
Karşılaşmak ileDediler ki: Toprağa karışıp yok olduktan sonra mı, biz, yeniden yaratılacağız. Evet onlar; Rabblarına kavuşmayı inkar edenlerdir.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | لقي |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Nakıs (lâmü'l-fiili illetli: ي) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | جمع, ورد, طرح |
| Zıt Kök | فوت |
| Çekirdek Özet 1 | İki varlığın yüz yüze gelerek bir noktada temas etmesi veya bir nesnenin hedefe doğru atılıp bırakılması |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın ameliyle, elçilerle ve nihayetinde Allah'ın huzurunda hesabı ile kaçınılmaz yüzleşmesi; vahyin veya durumların hedefe ilka edilmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Varoluşsal yönelimlerin nihai bir kesişme ve hesaplaşma noktasında toplanması, sorumluluktan kaçışın imkânsızlığı ilkesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca ölüm sonrası soyut bir kavuşma sanıp dünyevi eylemlerin sonuçlarıyla yüzleşme ve ilka edilen ilkeler boyutunu göz ardı etmek |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| لق | Bir şeye hızla temas etmek, çarpmak, yakalamak veya içine almak; لقب (ismin kişiye yapışması), لقح (dölün temas edip tutması), لقط (yerdeki nesneyi temasla almak), لقف (hızla kapıp yutmak), لقم (lokmayı ağıza temas ettirip almak) köklerinde olduğu gibi ani temas ve kavrama hareketi | ي | Temas ve kavrama hareketini iki tarafın yüz yüze gelmesi, karşı karşıya buluşması veya bir nesnenin bir yöne doğru serbestçe fırlatılıp hedefine ulaştırılması boyutuna taşır |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Hareketi belirli bir amaca, hedefe veya karşı tarafa doğru sevk etme gücünü temsil eder |
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | İki yönelişin birleştiği odak noktasını, sınır çizgisini ve nihai toplanma mahallini simgeler |
| ي | El ve kol; iş, yapma, uzanma | Yöneltilen eylemin elle icra edilmesini, fiilen temas etmeyi veya bir şeyi elden çıkarıp hedefe atmayı gösterir |
| لقي | Bir amaca yöneltilen hareketin el ve kudret vasıtasıyla nihai sınır noktasında karşı taraf ile kesişmesi | İki tarafın karşılıklı olarak birbirine yönelip temas noktasına ulaşması veya bir nesnenin hedefe doğru elden çıkarılarak bırakılması hareketini oluşturur |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | İki cismin birbirine doğru yönelip yüz yüze gelmesi, doğrudan temas etmesi; bir nesneyi elden öne doğru fırlatıp yere bırakmak; yüzde ağzın veya çenenin bir tarafa eğilmesiyle oluşan felç durumu |
| Cahiliye şiiri kullanımı | İbn Manzûr ve İbn Fâris'in aktardığı üzere Hums kabilesinin Cahiliye döneminde tavaf esnasında günah işledikleri elbiseleri çıkarıp yere atmaları ve bu elbiseye dokunulmaması hali için şu beyit şahit getirilmiştir: كفى حزنا كري عليه كأنه / لقى بين أيدي الطائفين حريم |
| Erken Arapça kullanım | Hz. Peygamber'in şehre mal getiren köylüleri piyasa fiyatını öğrenmeden önce şehir dışında karşılayıp mallarını ucuza kapatmayı yasaklayan hadisindeki kullanım: نهى عن تلقي الركبان |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Tahdhīb al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.
Sami etimolojik katman
Arapça لقي kökü, Batı ve Güney Sami dillerinde karşılaşma, buluşma, maruz kalma ve hedefe ulaşma semantik ekseninde köklü bir geçmişe sahiptir. Ugarit dilinde l-q-y biçimi doğrudan yüz yüze gelmek, karşılaşmak ve karşılamak anlamlarında geçer. Klasik Süryanicede leqā (ܠܩܳܐ) fiili bir şeyle karşılaşmak, bir hadiseye veya cezaya maruz kalmak, bir durumun başına gelmesi manalarını taşır. İbranicede kökün birincil biçimi zayıflamış veya Aramice tesiriyle hasara uğramak, cezalandırılmak anlamlarına doğru bükülmüş olsa da Eski Güney Arapça (Sebece) yazıtlarda lqy kökü bir kimseyi karşılamak, buluşmak ve bir hakka kavuşmak işlevleriyle düzenli olarak tespit edilmektedir. Kökün Afro-Asyatik katmandaki çekirdeği, iki varlığın yörüngelerinin kesişerek kaçınılmaz bir temas ve yüzleşme alanına girmesidir; Arapçada bu durum hem iki öznenin karşılaşması hem de bir nesnenin hedefe atılması yönünde çift kutuplu bir genişleme göstermiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Biella (Dictionary of Old South Arabic).
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | لقي kökünden türeyen لقاء (yüz yüze gelme), إلقاء (atma, bırakma, tevdi etme) ve تلقي (karşılama, kabullenme) | Karşılıklı temas ile bir şeyi bir mekana veya kalbe yönlendirip bırakma eylemleri aynı temas odağında birleşir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Ugaritçe lqy (karşılaşmak), Süryanice leqā (maruz kalmak, rastlamak), Sebece lqy (buluşmak, edinmek) | Kuzeybatı ve Güney Sami dillerinde iki unsurun bir araya gelmesi ve bir hadisenin özneye isabet etmesi ortak semantik alandır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Bazı Doğu Çad dillerinde rastlanan temas ve yaklaşma bildiren ses öbekleri | Geniş Afro-Asyatik düzlemde kesin akrabalık zinciri sınırlı olup veriler bölgesel temas ihtimalini aşmamaktadır | Muhtemel |
Kaynak David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lane's Lexicon.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| لقي | Anlamlı | Karşılaşmak, atmak | İki şeyin yüz yüze gelip birleşmesi veya bir nesnenin hedefe bırakılması | Hedef kök; Kur'an'da 146 kez geçer |
| ليق | Anlamlı | Yapışmak, uygun olmak | Mürekkebin hokka lifine yapışması, bir halin bir kimseye yakışması ve liyakat | Temas ve bitişme çekirdeği ile bağlantılıdır; Kur'an'da geçmez |
| قلي | Anlamlı | Pişirmek, kızartmak; buğzetmek | Nesneyi tavada dağlamak; zihinsel olarak birinden yüz çevirip nefretle uzaklaşmak | Kökün mecazi boyutunda karşı tarafa sert bir tavırla yönelme vardır; Kur'an'da geçer |
| قيل | Anlamlı | Söz söylemek; gün ortasında dinlenmek | Ağızdan sözün çıkarılması veya günün sıcak vaktinde gölgede istirahat etmek | Fonetik permütasyon olup farklı bir semantik eksene kaymıştır; Kur'an'da geçer |
| يلق | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik Arapça sözlüklerde asıl sülâsî kök olarak yer almaz | Kur'an'da geçmez |
| يقل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik Arapça sözlüklerde kullanılmayan diziliştir | Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| لقي | Merkez | Karşılaşma ve tevdi | İki tarafın yüz yüze gelerek birleşmesi veya bir şeyin doğrudan hedefe bırakılması | Hem yüzleşmeyi hem de bir amil tarafından hedefe ilka edilmeyi içerir |
| جمع | Komşu | Bir araya getirme | Dağınık unsurların bir araya toplanmasını ifade eder; yüz yüze gelme şartı yoktur | Toplama ve biriktirme esastır, لقي kökündeki gibi cepheden karşılaşma zorunlu değildir |
| ورد | Komşu | Suya ve hedefe ulaşma | Bir hedefe, özellikle su kaynağına varmak ve oraya dahil olmak | Harekette yöneliş ve mekana varış öne çıkar, iki iradenin yüzleşmesi vurgusu لقي kadar baskın değildir |
| طرح | Komşu | Uzağa fırlatma | Bir nesneyi uzaklaştırmak amacıyla değersizce fırlatıp atmak | Sadece fırlatma eylemidir; لقي kökündeki gibi ilka edilen şeyin bir hedefe erişmesi veya kabul görmesi anlamı yoktur |
| فوت | Zıt | Kaçırmak, kavuşamamak | İki varlığın karşılaşamadan birbirini ıskalaması, temasın gerçekleşememesi | Kesişmenin gerçekleşmemesi, elden kaçırma ve yüzleşmenin imkânsız hale gelmesidir |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | لقي | Karşılaşmak, yüz yüze gelmek, atmak | İki unsurun doğrudan temas etmesi veya bir nesnenin bir hedefe tevdi edilmesi | Kesin |
| Latince | occurrere, inicere | Karşılaşmak, rastlamak; içine atmak | Occurrere fiili cepheden karşılaşmayı, inicere ise bir yere veya kalbe duygu ve nesne atmayı verir; iki anlam tek kökte birleşmez | Güçlü |
| İngilizce | to encounter, to meet, to cast | Karşılaşmak, yüzleşmek; fırlatmak, bırakmak | Encounter yüz yüze yüzleşmeyi çok iyi karşılar; cast ise ilka fiilinin somut bırakma yönünü ifade eder | Güçlü |
| Almanca | begegnen, einflößen, werfen | Karşılaşmak; telkin etmek, içine atmak; fırlatmak | Begegnen doğrudan karşılaşmayı, werfen atmayı, einflößen ise kalbe ilka etmeyi ayrı ayrı karşılar | Güçlü |
| Fransızca | rencontrer, projeter, inspirer | Karşılaşmak; yöneltip atmak; ilham etmek | Rencontrer iki tarafın karşılaşmasını verir; projeter ve inspirer ise ilka kavramının farklı görünümlerini taşır | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| لِقَاء / بِلِقَاءِ | Ahirette Allah'ın huzuruna çıkış ve nihai hesaplaşma | Kıyamet gününde amellerin karşılığıyla yüzleşme ve rü'yetullah bağlamı (En'âm 6:31, Kehf 18:110) |
| لَقِيتُمُ / الْتَقَى | Savaş alanında düşman ordusuyla cepheden karşılaşma | Müminlerin muharebe meydanında hasımla yüz yüze gelmesi bağlamı (Âl-i İmrân 3:155, Enfâl 8:15) |
| أَلْقَى / أَلْقُوا | Fiziksel bir nesneyi yere bırakmak veya fırlatmak | Hz. Mûsâ ve sihirbazların asalarını yere atması bağlamı (A'râf 7:107, A'râf 7:116) |
| أَلْقَى / وَأَلْقَيْنَا | Kalplere korku, sevgi veya düşmanlık yerleştirmek | Manevi hallerin ve duyguların insan bilincine doğrudan ilka edilmesi bağlamı (Âl-i İmrân 3:151, Mâide 5:64) |
| يُلَقَّى / لَقَّاهُمْ | Bir mükâfata, cezaya veya esenliğe eriştirilmek | Sabredenlerin cennete, selamete ve neşeye kavuşturulması bağlamı (Furkān 25:75, İnsân 76:11) |
| تِلْقَاءَ | Bir şeyin tam karşısı, doğrultusu, yönü | Mekânsal veya zihinsel olarak bir istikamete yönelme bağlamı (A'râf 7:47, Yûnus 10:15, Kasas 28:22) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Likāullah ve ahiret inancı | Allah ile karşılaşmanın mahiyeti; rü'yetullahın imkânı, hesaba çekilme mi yoksa bizzat tecelli mi olduğu tartışması | Mekândan münezzeh olarak ilahi huzurda toplanma ve amel ile yüzleşme |
| Fıkıh | Ticaret hukuku ve lukata | Pazara gelen köylünün yolda karşılanmasının (telakkî'r-rukbân) nehyedilmesi; yolda bulunan eşyanın (lukata) hükmü | Serbest piyasa fiyatının oluşmasını koruma ve sahipsiz bırakılmış mala temas etme |
| Tefsir | Vahyin nüzulü ve ilka keyfiyeti | Vahyin peygamberin kalbine ilkası ile şeytanın insanların kuruntularına şüphe ilka etmesi arasındaki ayrım | Dışarıdan bilince doğrudan aktarılan düşünce, nida ve ilahi hitap |
| Hadis | Ölüm anı ve vuslat arzusu | Kulun Allah'a mülaki olmayı istemesi ile Allah'ın da kuluna kavuşmayı murad etmesi arasındaki karşılıklılık | Dünyevi bağlardan sıyrılarak ilahi rahmetle yüzleşmeye can atma hali |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Es推动oloji ve hesap bilinci | Likāullah (Nihai buluşma) | Hayata ahlaki amaç ve sorumluluk kazandırma | İnsanın eylemlerinin boşa gitmeyeceğini, mutlak adaletle yüzleşeceğini ihtar eder | Kesin |
| İlmi | Epistemoloji ve gözlem | Telakkî (Veriyi karşılayıp alma) | Bilginin zihne intikali ve idrak edilmesi | Hakikatin araştırıcı zihin tarafından önyargısızca karşılanıp kabul edilmesi sürecidir | Güçlü |
| Siyasi | Hukuk ve diplomatik yüzleşme | Mülâkât ve ilka-i selâm | Barış çağrısı yapma veya cephede yüzleşme | Çatışan tarafların birbirine selam atması veya savaş meydanında açıkça yüzleşmesi | Güçlü |
| İktisadi | Piyasa ahlakı ve ticaret | Telakkî yasağı (Aracısız karşılaşma) | Fiyat tekelini ve bilgi asimetrisini engelleme | Üretici ile tüketicinin piyasa mekanizmasında doğrudan karşılaşmasını sağlar | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Doğruların kesişim noktası ve esnek çarpışma | İki bağımsız yörüngenin veya vektörün bir koordinatta kesişmesi ve birbirine enerji aktarması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Temas hipotezi ve yüzleşme teorisi | Sosyal grupların veya bireylerin doğrudan karşı karşıya gelerek önyargıları dönüştürmesi ve gerçeklikle yüzleşmesi | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | لقي kökünü sadece ölüm anında gerçekleşen soyut bir visal veya fiziksel bir nesneyi gelişigüzel fırlatmak olarak görmek; ilka ile likâ arasındaki nedensellik bağını koparmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, hem insanın eylemleriyle ve yaratanıyla mutlak yüzleşmesini (likâ) hem de ilahi iradenin veya insanın belirli değerleri, ilkeleri, kararları hedefe yöneltip tevdi etmesini (ilka) kapsayan bütüncül bir etkileşim ağıdır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Likâ kavramı sadece ruhani bir kavuşmaya indirgendiğinde, ayetlerdeki hesap verme, adalet terazisiyle yüzleşme ve amellerin somut karşılığıyla karşılaşma zorunluluğu göz ardı edilir; eylem bilinci zayıflar |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın omurgasını oluşturan ahiret inancı doğrudan "likāullah" (Allah ile karşılaşma) kavramı üzerine kuruludur. İnsanın varoluşsal serüveninin bir başıboşluk değil, kesin bir yüzleşme olduğu bu kökle ilan edilir. Ayrıca vahyin kalbe inişi ve mucizelerin zuhuru da ilka fiiliyle temellendirilir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Ahiret hesaplaşmasını ve dirilişi inkar edenlerin ele alındığı uluhiyet ayetlerinde, Hz. Mûsâ ile Firavun ve sihirbazlar arasındaki mücadeleyi anlatan kıssalarda, savaş hukuku ve cephe kurallarını belirleyen ahkâm ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Allah ile karşılaşmanın dünyadan tamamen kopuk mistik bir tecrübe olduğu zannını yıkar. Likânın, dünyada işlenen somut amellerin eksiksiz bir muhasebesi olduğunu göstererek ahlaki ve hukuki sorumluluğu merkeze yerleştirir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamİki cismin birbirine doğru yönelip tek bir temas noktasında yüz yüze birleşmesi veya bir nesnenin elden çıkarılarak hedeflenen zemine doğru bırakılmasıdır.
- Soyut anlamİnsanın tercih ve amelleriyle ördüğü varoluş çizgisinin nihai hesap gününde ilahi huzur ve adaletle kaçınılmaz olarak yüzleşmesi; bilince hakikatin aktarılmasıdır.
- Sistematik karşılıkVaroluşsal ve ahlaki vektörlerin dağılmasını önleyen, tüm hareketlerin hesabının görüleceği mutlak kesişim ve sorumluluk merkezidir.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde ve zamana bağlı olarak birbirine doğru hareket eden iki varlığın veya iradenin yönelim vektörlerini temsil eder. noktası, iki yörüngenin kesiştiği karşılaşma ve temas mahallidir. Formülün sağ tarafı, zamanı nihai karşılaşma anı olan 'ye ulaştığında aralarındaki uzaklığın sıfıra indiğini, yani yüz yüze temasın ve kaçınılmaz yüzleşmenin (likâ) kesin bir zorunlulukla gerçekleştiğini sembolize eder.