لهم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ل-ه-م1 sîga, 2 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.لهمفجرفَأَلْهَمَهَاوقي

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 2

▶ Ağı aç (3B)

لهم

ل - ه - م

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

“Leim”, yarayı yumuşatmak için sürülen yağ ve benzeri yumuşatıcıdır. Melhem bu anlamdadır. Hemze elife dönüşmüştür. Nefs bir sorunla karşılaştığı zaman sıkıntıya girer. İlham ona melhem olur. Sıkıntılar beyinde çözülmüş olur.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Leim”, yarayı yumuşatmak için sürülen yağ ve benzeri yumuşatıcıdır. Melhem bu anlamdadır. Hemze elife dönüşmüştür. Nefs bir sorunla karşılaştığı zaman sıkıntıya girer. İlham ona melhem olur. Sıkıntılar beyinde çözülmüş olur.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.783 harf
باب الهاء واللام والميم معهما ه ل م، ه م ل، ل ه م، مهل مستعملات م ل ه، ل م ه مهملان هلم: الهَلامُ: طعامٌ يُتَّخَذ من لحم العِجْل بجِلْدِهِ. والهِلِّمان: الشّيء الكثير . وهَلُمَّ: كلمةُ دعوةٍ إلى شَيْء. التَّثنيةُ والجمعُ والوحدان، والتّأنيثُ والتّذكيرُ فيه سواءٌ، إلّا في لغة بني سعدٍ فإنّهم يَحملونَهُ على تَصريفِ الفِعْل، فيقولون: هلُمّا وهلُمُّوا ونحو ذلك. همل: الهَمَلُ: السُّدَى، وما ترك اللهُ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR681 harf
اللَهْمُ: الابتلاعُ. وقد لَهِمَهُ، إذا ابتلعه. واللُهْمومُ من النوق: الغزيرة اللبن. واللُهْمومُ: الجَوادُ من الناس والخيل. وقال: لا تَحْسَبَنَّ بياضاً فيَّ مَنْقَصَةً إنَّ اللَهاميمَ في أقرابها بَلَقُ واللُهامُ: الجيشُ الكثير، كأنَّه يلتهم كلَّ شيء. واللُهَيْم: الداهيةُ، وكذلك أمُّ اللُهَيْمِ. وفرسٌ لِهَمٌ: سَبَّاقٌ، كأنَّه يلتهم الأرض. واللِهَمُّ أيضاً: العظيم. ورجلٌ لِهَمٌّ: كثير العطاء.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR9.088 harf
ه ل م هلم ، همل ، لهم ، مهل : مستعملة . هلم : عمرو عن أبيه : الهِلِمَّان الكثير من كلّ شيء وأنشد لكُثَيِّر المحارِبيّ : قد مَنَعتْني البُرَّ وهي تلحَّانْ وهو كثيْرٌ عندها هِلِمّانْ وهي تُخَنذِي بالمقالِ البَنْيَانْ قال : والبَنْبان : الرَّديء من المَنْطِق . ورَوَى أبو العباس ، عن ابن الأعرابي قال : الهَيْلَمان : المال الكثير ، يقال : جاء بالهَيْل والهَيْلَمان . أبو عُبيد ، عن أبي زيد في ( باب
Maddenin bağlantısı

ه ل م هلم ، همل ، لهم ، مهل : مستعملة . هلم : عمرو عن أبيه : الهِلِمَّان الكثير من كلّ شيء وأنشد لكُثَيِّر المحارِبيّ : قد مَنَعتْني البُرَّ وهي تلحَّانْ وهو كثيْرٌ عندها هِلِمّانْ وهي تُخَنذِي بالمقالِ البَنْيَانْ قال : والبَنْبان : الرَّديء من المَنْطِق . ورَوَى أبو العباس ، عن ابن الأعرابي قال : الهَيْلَمان : المال الكثير ، يقال : جاء بالهَيْل والهَيْلَمان . أبو عُبيد ، عن أبي زيد في ( باب كَثْرة المال والخير يَقْدَم به الغائب أو يكون له ) : جاءَ فلانٌ بالهَيْل والهَيْلَمان ، بفتح اللام . وقال ابن المظفَّر : هَلُمَّ : كلمةُ دعوةٍ إلى شيء ، الواحد والاثنان ، والجميع ، والتأنيث ، والتذكير فيه سواء ، إلاّ في لغة بني سعد فإنّهم يحملونه على تصريف الفِعل ، فيقولون : هَلُمَّا ، هَلُّمُّوا ؛ ونحو ذلك قال ابن السكيت ، قال : وإذا قال لك : هَلُمَّ إلى كذا ، قلت : إلاَمَ أهَلُمُّ ؛ وإذا قال لك : هَلمُّ كذا وكذا ، قلتَ : لا أَهَلُمُّه بفتح الألف والهاء : أي لا أُعْطِيكَه ، وهَلُمَّ بمعنى أَعطِ ؛ يدل عليه ما حدّثنا محمدُ بنُ إسحاق عن عمر بن شَبَّة قال : حدّثنا يحيى ، عن طلحة بن يحيى عن عائشة بنتِ طلحةَ ، عن عائشة أنّ النبي ( صلى الله عليه وسلم ) كان يأتيها فيقول : هل من شيء ؟ فتقول : لا ، فيقول : إني صائم . قالت : ثم أتاني يوماً فقال : هل من شيء ؟ قلتُ حَيْسَة . قال : هَلُمِّيها ، فإني أصبحت صائماً ، فأكل . قلتُ : معنى هَلُمِّيها : أي هاتِيها أَعطنِيها . ورَوَى مالكٌ عن العَلاء بن عبد الرحمن ، عن أبيه ، عن أبي هريرة ، عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) قال ( لَيُذَادَنَّ رِجالٌ عن حَوْضِي فأُنادِيهم : أَلاَ هَلُمَّ ألاَ هَلُمَّ ، فيقال : إنهم قد بَدَّلُوا ، فأقول : فَسُحْقاً ) . وقال الزجاج : زعم سيبويه أنّ هَلُمّ ( ها ) ضُمَّتْ إليها ( لُمَّ ) وجُعِلتا كالكلمة الواحدة . وأكثر اللغات أن يقال : هَلُمّ للواحد ، والاثنين ، والجماعة ، وبذلك نزل القرآن ، نحو قوله : ( وَالْقَآئِلِينَ لإِخْوَانِهِمْ ) ( الأحزَاب : 18 ) و ) وُوِقُلْ هَلُمَّ شُهَدَآءَكُمُ ) ( الأنعَام : 150 ) . قال : وفُتِحَتْ ) هَلُمَّ ( لأنها مُدْغمة كما فُتِحَتْ ( رُدَّ ) في الأمر ، ولا يجوز فيها ( هَلُمُّ ) بالضم كما يجوز ( رُدُّ ) لأنها لا تُصرَف . قال : ومن العَرَب من يُثَنِّي ويجمع ، ويؤنث ، فيقول : هَلُمَّ ، هَلُمَّا ، هَلُمُّوا ، وللنساء : هَلْمُمْنَ . وقال : ومعنى ) هَلُمَّ شُهَدَآءَكُمُ ( أي هاتوا شهداءكم ، وقرِّبوا شُهَدَاءكم . قلتُ : وسمعتُ أعرابياً دعا رجُلاً إلى طعامه ، فقال : هُلُمّ لك ، ومثله قول الله جلّ وعزّ : ( وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ ) ( يُوسُف : 23 ) . وقال المُبَرِّد : بنو تميم يجعلون ) هَلُمَّ ( فِعْلاً صحيحاً ، ويجعلون الهاء زائدة فيقولون : هَلُمَّ يا رَجُل ، وللاثنين : هَلُمَّا ، وللجميع : هَلُمُّوا ، وللنساء هَلْمُمْنَ ؛ لأن المعنى المُمْنَ ، والهاء زائدة . قال : هَلُمَّ زَيْداً : هاتِ زيداً . وقال ابن الأنباري : يقال للنساء : هَلُمْنَ وهَلْمُمْن . قال وحكى أبو عَمْرو عن العرب : هَلُمِّينَ يا نِسوة . قال : والحجة لأصحاب هذه اللغة أن أصل ( هَلُمَّ ) التصرف ، إذا كان من أَمَمْتُ أَؤُمُّ أَمَّاً ، فَعَمِلوا على الأصل ، ولم يلتفتوا إلى الزيادة ، وإِذا قال الرّجل للرّجل : هَلُمَّ ، فأراد أن يقول : لا أفعل ، قال : لا أهَلُّمُّ ولا أُهَلِمُّ ، ولا أَهَلِمُّ ، ولا أُهَلُمُّ قال : ومعنى هَلُمَّ : أقْبِل ، وأصله أُمَّ يا رَجل : أي اقصده ، فَضَمُّوا هَلْ إلى أُمَّ وجعلوهما حَرْفاً واحداً ، وأزالُوا أُمَّ عن التصرُّف ، وحَوَّلوا ضمة همزة أُمّ إلى اللام ، وأسقطوا الهمزة ، فاتصلت الميم باللام ، وهذا مذهبُ الفَرّاء ، يقال للرّجلين ، وللرّجال ، وللمؤنث : هَلُمّ ، وَوُحِّد هَلُمَّ ؛ لأنه مُزالٌ عن تصرُّف الفِعل ، وشُبِّه بالأدوات كقولهم : صَهْ ، ومَهْ ، وإيهٍ ، وإيهاً ، وكل حرفٍ من هذه لا يثنَّى ، ولا يُجمع ، ولا يؤنَّث . وقال الليث : الهُلام : طعامٌ يُتَّخذ من لحم عِجْلٍ بجلده . ثعلب ، عن ابن الأعرابي قال : الهُلُم : ظِباء الجبال ، ويقال لها : اللُّهُم ، واحدها لَهْمُ ، قال : ويقال لها : الجُولان ، والثَّياتل ، والأبدان ، والعِنْبان ، والبَغابِغ . لهم : قال الليث : يقال : لَهِمْتُ الشيءَ ، وقلَّ ما يقال إلا التَهَمْتُ : وهو ابتلاعُكَه بمرّة ، وقال جرير : كذاك اللَّيثُ يَلتَهِم الذُّبابَا وقال آخر : ما يُلْقَ في أشداقِه تَلهَّمَا قال : وأُمُّ اللُّهَيم هي الحُمَّى . وقال شَمِر : أَمُّ اللُّهَيم : كنية المَوْت ، لأنّه يَلتَهِم كلَّ أحد . وقال الليث : فَرَسٌ لِهَمٌّ ، ولِهْمِيم : سابقٌ يجري أمام الخيل لالتهامه الأرضَ ، والجميع لهَامِيم ، ورجُلٌ لَهُوم : أكول . ويقال أَلْهَمَهُ الله خيراً : أي لقَّنه خيراً ، ونَسْتَلْهِمُ الله الرَّشاد . وجيشٌ لُهام : يَغْتمِرُ من يَدْخُله : أي يُغيَّب مافي وَسَطه . وقال الأصمعيّ : إبلٌ لهامِيم إذا كانت غِزاراً ، واحدتُها لُهْمُوم وكذلك إذا كانت كثيرة المشْي ، وقال الراعي : لَهامِيمُ في الخرْقِ البعيدِ نِياطُهُ ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ إذا كَبُر الوعِل فهو لِهْمٌ ، وجمعه لُهُوم . وقال غيره : يقال ذلك لِبَقر الوحْش أيضاً ، وأنشد : وأصبح لِهْماً في لُهومٍ قَراهِبٍ قال : والمِلْهَمُ : الكثيرُ الأكل . ومَلْهَم ، وقُرَّان : قريتان من قُرى اليمامة معروفتان . ويقال : أَلهَمَ الله فلاناً الرُّشد إلهاماً إذا ألقامه في رُوعِه فتلقاه بفَهْمه . همل : قال الليث : الهَمَل : السُّدَى ، وما ترك الله الناسَ هَمَلاً : أي سُدًى : بلا ثواب ولا عِقاب . وقال غيره : لم يَتركْهم سُدًى : بلا أَمرٍ ولا نَهْي ، ولا بيانٍ لما يحتاجون إليه . وإبلٌ هَمَل ، واحدها هامل . وقال ابن الأعرابيّ : إبلٌ هَمْلَى : مُهْملة . ويقال : إبلٌ هوامل : مُسَيَّبة لا رَاعِيَة وأمرٌ مُهْمَل : متروك . وقال الراجز : إنَّا وَجَدْنا طَرَدَ الهوامِلِ خيْراً من التَّأْنَانِ والمَسَائلِ أراد : إنَّا وجَدْنا طَرْدَ الإبل المهمَلة وسَوْقَها سَلاًّ وسَرِقةً خيراً لنا من مسألة النَّاس والتَّباكي إليهم . ثعلب ، عن سَلَمة ، عن الفرَّاء وعن ابن الأعرابيّ : اهتَمل الرجُلُ : إذا دَمْدَم بكلام لا يُفْهَمُ . قلت : المعروف بهذا المعنى هَتْمَلَ يُهَتْمِلُ ، وهو رُباعيّ . وقال الزجّاج : الهَمَل : بالنَّهار ، والنَّفَسُ باللَّيل . وقال أبو عمرو : الهَمَل : اللِّيف إذا انتزِع ، الواحدة هَمَلة . وفي ( النَّوادر ) : أرضٌ هُمَّال بين الناس : قد تحامتْها الحروب ؛ فلا يَعْمُرها أحد ، وشيء هُمّال : رَخوٌ . ويقال : هَمَل دَمْعُه يَهمُل فهو هامِلٌ : إذا تتابع سَيَلانُه ، وانهمَل دمعُه فهو مُنْهَمِل . مهل : قال ابن السكيت : يقال : مَهْلاً يا رجُل ، وكذلك للإثنين ، والجمع ، والأنثى ، وهي موحَّدة ، وإذا قيل : مَهْلاً ، قلت : لا مَهْلَ والله . ويقال : ما مَهْلُ والله بمُغْنِيةٍ عنك شيئاً ، وأنشد لجامع بن مُرْخية الكلابيّ : أقول لهُ ما جئتُ مَهْلاً وما مَهْلٌ بواعظةِ الجَهُولِ وقال الليث : المَهْلُ : السَّكينة والوقار : تقول : مَهْلاً يا فلان ، أي رِفْقاً وسُكوناً لا تَعْجَلْ ، ونحو ذلك كذلك ، ويجوز التثقيل ، وأَنشد : فيابن آدمَ ما أَعدَدْتَ في مَهلٍ للَّه دَرُّك ما تأتي وما تَذَرُ وقال الله : ( كَيْداً فَمَهِّلِ الْكَافِرِينَ ) ( الطّارق : 17 ) ، فجاء باللغتين : أي أنظِرْهم . أبو عبيد : التمهُّل : التقدُّم . وقال ابن الأعرابيّ : الماهِل : السَّريع ، وهو المتقدِّمُ ، وفُلانٌ ذو مَهَلٍ : أي ذو تقدُّم في الخير ، ولا يقال في الشَّرّ . وقال ذو الرِّمة : كم فيهمُ مِنْ أَشمِّ الأنْفِ ذي مَهَلٍ يأبى الظُّلامةَ منه الضَّيْغَم الضّارِي أي ذي تقدُّم في الشَّرف والفَضْل . وقال أبو سعيد : يقال : أخَذ فلانٌ على فُلان المُهْلَةَ : إذا تقدَّمه في سِنَ أو أدبٍ . ويقال : خُذ المُهْلَة في أمْرِك : أي خُذ العدَّة ؛ وقال في قول الأعشى : إلاَّ الّذين لهم فيما أَتَوْا مَهَلُ قال : أراد المعرفة المتقدِّمة بالموضع . وقال مَهَلُ الرَّجُلِ : أسلافُه الذين تقدَّموه يقال : قد تقدَّم مَهَلُك قبْلَك ، ورَحِم الله مَهَلَك . أبو العبَّاس ، عن ابن الأعرابيّ ، رُوي عن عليّ بن أبي طالب ح أنه لما لَقي الشُّراةَ قال لأصحابه : أقِلُّوا البِطْنَةَ وأَعذِبوا ، وإذا سِرْتُم فمهلاً مَهلاً : أي تقدُّماً . قال أسامة الهذَلي : لعَمري لقد أَمْهَلتُ في نَهْيِ خَالدٍ عن الشام إمَّا يَعصِيَنَّك خالدُ أمهلتُ : بالغتُ : يقول : إن عصاني فقد بالغتُ في نَهْيه . ورُوي عن أبي بكر ح أنه أَوْصى في مَرَضه ، فقال : ادْفنوني في ثوبيَّ هَذَين ؛ فإنما هما للمُهْل والتُّراب . قال أبو عُبيد ، قال أبو عُبيدة : المُهْل في هذا الحديث : الصَّديد والقيْح . قال : والمُهْل في غير هذا : كلّ فِلِزَ أُذِيب ، قال : والفِلِزُّ : جواهرُ الأرض من الذّهب والفضّة والنُّحاس . وسُئل ابن مسعود عن قول الله جلّ وعزّ : ( كَالْمُهْلِ يَشْوِى الْوجُوهَ ) ( الكهف : 29 ) فدعا بِفِضّةٍ فأَذابَها ، فجعلتْ تمَيَّعُ وتَلَوَّنُ ، فقال : هذا من أَشبهِ ما أَنتم راءُون بالمُهْل . قال أبو عبيد : أراد تأويل هذه الآية . وقال أبو عبيدة : والمُهْل في غير هذا : كلُّ شيء يَتحاتُّ عن الخُبْزَة من الرَّماد وغيره إذا أُخرِجَت من المَلَّة . قال : وقال أبو عمرو : المُهْل في شيئين : هو في حديث أبي بكر : القَيْح والصَّديد ، وفي غيره : دُرْدِيُّ الزّيت ، لم يُعْرَف منه إلاّ هذا ، قال أبو عبيد : وقال الأصمعي : حدّثني رجل وكان فصيحاً أن أبا بكر قال : فإنّهما للمَهْلة والتراب بفتح الميم قال : وبعضهم يَكسِر الميم فيقول : لِلمهْلة . قال الزّجاج في قوله تعالى : ( قَرِيباً يَوْمَ تَكُونُ ) ( المعَارج : 8 ) . قال : المُهْل : دُرْدِيُّ الزّيت هاهنا . قلت : ومِثلُه قوله : ( السَّمَآءُ فَكَانَتْ وَرْدَةً ) ( الرَّحمان : 37 ) جمع الدهن . قال أبو إسحاق في قوله : ( وَرْدَةً ( : أي يتلوَّن من الفَزَع الأكبر كما تتلوَّن من الدِّهان المختلفة . قال : ودليل ذلك قوله : ( قَرِيباً يَوْمَ تَكُونُ ) ( المعَارج : 8 ) أي كالزّيت . وقال الليث : المُهْل : ضَرْبٌ من القَطِران إلا أنه مَاهٍ رقيق شبيه بالزيت لمهاوَتِه يضرب إلى الصُّفرة ، وهو دَسِمٌ يُهْنَأُ به الإبل في الشّتاء . قال : والقَطِران : الخاثر ، لا يُهْنأُ به . وقال غيره : مَهَلْتُ البعيرَ : إذا طليتَه بالخضخاض ، فهو ممهول ، وقال أبو وَجْزة يصف ثوراً : صافي الأدِيم هِجانٌ غَيرَ مَذْبَحِهِ كأَنَّه بِدَم الْمَكْنَان مَمْهُولُ شمر ، عن ابن شميل قال : المُهْل عندهم : المَلَّة إذا حميت جدّاً رأيتها تموجُ . وقالت العامريّة : المُهْلُ عندنا : السُّمّ . والمُهْل : الصَّديد والدَّمُ يخرُج فيما زَعَم يونس . والمُهْل : النُّحاس الذائب ، وأنشد : ونُطعِم من سَدِيف اللَّحْم شِيزَى إذا ما الماءُ كالمَهْل الفَريغِ

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.299 harf
(باب اللام والهاء وما يثلثهما) (لهو) اللام والهاء والحرف المعتلّ أصلانِ صحيحان: أحدهما يدلُّ على شُغْل عن شَيءٍ بشيء، والآخر على نَبْذِ شيءٍ من اليد. فالأوَّل اللَّهْو، وهو كلُّ شيءٍ شَغَلك عن شيء، فقد ألهاك. ولَهَوتُ من اللَّهْو. ولَهِيتُ عن الشَّيء، إذا تركتَه لِغيره. والقياسُ واحدٌ وإنْ تَغيَّر اللفظُ أدنَى تغيُّر. ويقولون: إذا استأثَرَ الله تعالى بشيءٍ فالْهَ عنهُ، أي اتركْهُ ولا تشتغل به.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR984 harf
- الإلهام: إلقاء الشيء في الروع، ويختص ذلك بما كان من جهة الله تعالى، وجهة الملإ الأعلى. قال تعالى: ﴿فألهمها فجورها وتقواها﴾ [الشمس/8] وذلك نحو ما عبر عنه بلمة الملك، وبالنفث في الروع كقوله عليه الصلاة والسلام: (إن للملك لمة وللشيطان لمة) (عن ابن مسعود قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: (إن للشيطان لمة بابن آدم، وللملك لمة، فأما لمة الشيطان فإيعاد بالشر، وتكذيب بالحق، وأما لمة الملك فإيعاد
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR465 harf
ل ه م ألْهَمَه الله الخيرَ‏:‏ ألقاه في رُوعه‏.‏ والتهم الشيء‏:‏ ابتلعه‏.‏ قال‏:‏ ذبابٌ طار في لهوات ليث كذاك الليث يلتهم الذبابا والتهم الفصيل ما في ضرع أمّه‏:‏ اشتفّه‏.‏ ومن المجاز‏:‏ جواد يلتهم الأرض وفرس لهمٌ ولهمومٌ من اللهاميم‏.‏ وإبل لهاميم‏:‏ غزارٌ أو سراع‏.‏ قال الراعي‏:‏ لهاميم في الخرق البعيد نياطه وراء الذي قال الأدلاء تصبح وقوم لهاميم‏:‏ أسخياء‏.‏ وجيش لهام‏:‏ يغتمر من يدخله
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.229 harf
اللَّهْمُ : الابْتِلاعُ . الليث : يقال لَهِمْتُ الشيءَ وقَلَّما يقال إِلاَّ الْتَهَمْت وهو ابتلاعُكه بمرّة قال جرير : ما يُلْقَ في أَشْداقِه تَلَهَّما و لَهِمَ الشيءَ لَهْماً و لَهَماً و تَلَهَّمَه و الْتَهَمَه : ابْتَلَعَه بمرّة . ورجل لَهِمٌ و لُهَمٌ و لَهُومٌ : أَكولٌ . و الـمِلْهَمُ : الكثيرُ الأَكْل . والْتَهَمَ الفصيلُ ما في الضرع : اسْتَوْفاه . و لَهِمَ الماءَ لَهْماً : جرعَه قال : جابَ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR170 harf
* ل ه م * * اللَّهُمَّ * معناه يا الله والميم المُشددة في آخره عِوض من حرف النداء و * الإلْهامُ * ما يُلقى في الرُّوع يقال * ألْهَمَهُ * الله و * اسْتَلْهَمَ * الله الصبر
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.961 harf
| | ( لَهِمَهُ ، كَسَمِعَهُ ، لَهْمًا ) ، بالفَتْح ، | ( ويَحَرَّكُ ، وتَلَهَّمَه والْتَهَمَهُ ) ، وقَلَّمَا يُقالُ | إلاَّ الْتَهَمَه ، أَيْ : ( ابْتَلَعَهُ بِمَرَّةٍ ) ، قال جَريرٌ : | % ( * ما يُلْقَ في أَشْدَاقِهِ تَلَهَّمَا * % ) % | ( ورَجُلٌ لَهِم ، كَكَتِفٍ ، وصُرَدٍ ، وصَبُورٍ ، | ومِنْبَرٍ ) ، أَيْ : ( أَكُولٌ ) . | | ( و ) رَجُلٌ لِهَمٌّ ، ( كَخِدَبٍّ : رَغِيبُ | الرَّأْيِ ) ، وقيل : (
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR372 harf
أَلْهَمَهُ اللّٰهُ لِلْخَيْرِ 4 أَلْهَمَهُ اللّٰهُ لِلْخَيْرِ ذ [God directed him by inspiration to that which was good, or to prosperity] (TA, art. وفق) ― -b2- أَلْهَمَهُ اِيَّاهُ He suggested it to him; (in the order of the words, he suggested to him it;) he put it into his mind. اِلْتَهَمَ 8 اِلْتَهَمَ ذ He gulped. لَاهُمَّ لَاهُمَّ ذ and اللّٰهُمَّ: see اللّٰهُ.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.159 harf
لَهِمَ لَهِمَ A ( n. ac. لَهْم 1 , لَهَم 4 ), a. Gulped, gobbled down. تَلَاْهَمَ تَلَاْهَمَ VI , a. Inspired, enlightened, illumined ( God ). b. Made to gulp. تَلَهَّمَ تَلَهَّمَ V , a. see I . اِلْتَهَمَ اِلْتَهَمَ VIII , a. see I . b. [ pass ], Became changed ( colour ). اِسْتَلْهَمَ اِسْتَلْهَمَ X , a. Prayed for inspiration. لِهْم لِهْم 2 , ( pl. لُهُوْم 27 ), a. Old, aged.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR7.062 harf
لهم لَهِمَ - يَلْهَمُ - أَلْهَمَ - يُلْهِمُ لَهِمَ - يَلْهَمُ + كائن + شيئاً: يشعر في نفسه أنه قد تلقى وحياً أو معلومة من الله أو من الملائكة كجواب أو حل لمسألة أَلْهَمَ - يُلْهِمُ: على وزن " أفعل " من " لَهِمَ - يَلْهَمُ ": جعله " يَلْهَمُ " بشيء: أوحى أو ألقى في نفسه معلومة كجواب أو حل لمشكلة واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " نقل معلومات من
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler2 mücavir (2 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. فجر

    1 ortak ayet · Fecr Yarık demektir

  2. وقي

    1 ortak ayet · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…

Geçtiği ayetler(1)

Sîga sayfası: فَأَلْهَمَهَا
  1. فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا

    Hemen ona ilham ettiSonra da ona, hem kötülüğü hem de takvayı ilham edene,

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökلهم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerوحي, نفث, قذف, لقن
Zıt Kökلفظ
Çekirdek Özet 1Bir şeyi tek seferde yutmak, bütünüyle içine çekip sindirmek
Çekirdek Özet 2İlahi bilginin veya ahlaki idrak kabiliyetinin nefsin derinliğine doğrudan ve aracısız akıtılması
Çekirdek Özet 3İnsanın yaratılışında fıtri bir ayrım ve yöneliş kapasitesi olarak ahlaki bilincin deruni kabulü
Kritik Hata Riskiİlhamı yalnızca şairane veya mistik bir esriklik sayarak Kur'an'daki fıtri ve ontolojik ahlak idraki boyutunu dışarıda bırakmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لهBir şeye aniden kapılma, açgözlülükle yönelme, tüketici arzu veya alevlenmeمToplama, bütünüyle içine alma ve kuşatma niteliği taşıyan mim harfinin eklenmesiyle eylem; bir şeyi tek lokmada yutma, bütünüyle içine çekip yok etme ve kalbe doğrudan boca edilme anlamına özelleşmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaDıştan gelen yönlendirici bir etkiyi ve boyun eğdirici sevk hareketini temsil eder.
هKollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefesİçsel bir uyanışı, nefes gibi dolan ani ve gizli tecelliyi simgeler.
مSu; akış, çokluk, derinlikBütünüyle içine alma, kuşatma, yutma ve derinliğe karışma hareketini verir.
لهمYönlendirici gücün içsel bir uyanışla nefse akması ve nefsin bunu bütünüyle içine çekmesiDışarıdan gelen yönlendirici bir etkinin (ilahi irade) deruni bir fısıltı ve nefes halinde bilince dolması, alıcının da bunu dirençsizce yutması hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir lokmayı veya sıvıyı çiğnemeden, tek hamlede bütünüyle yutmak; süt emen yavrunun memedeki bütün sütü bir kerede çekip tüketmesi.
Cahiliye şiiri kullanımıCerîr beytinde ağza atılan şeyin tek seferde çiğnenmeden yutulmasını bu kökle tasvir eder: ما يُلْقَ في أَشداقِهِ تَلَهَّما
Erken Arapça kullanımHızlı koşan ata yeri tek seferde yutar gibi katettiği için فرس لهمّ denilmiş; her şeyi içine çekip yutan büyük ordu için de جيش لهام tabiri kullanılmıştır.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça لهم kökü, fiziksel planda bir şeyi tek seferde, çiğnemeden yutmak ve içine çekmek anlamına dayanır. Bu kök, Güney Sami / Arap sahasında özelleşmiş bir içselleştirme ve sindirme semantiği sergiler. Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan l-h-m kökü yerine yutma ve içine alma eylemleri l-ʿ-m veya l-q-m gibi fonetik akrabalarıyla temsil edilirken, Arapçada boğaz/hırıltı harfi olan he harfinin etkisiyle bu yutma eylemi daha akıcı, gizli ve engelsiz bir içe çekişe dönüşmüştür. Kullanıcının Excel notunda ileri sürdüğü merhem (لأم kökünden) ilişkisi fonetik olarak hemzenin he harfine dönüşmesi zannına dayansa da klasik filoloji bu iki kökü müstakil tutar; لهم kökünün birincil ekseni yarayı kapatmak değil, dışarıdan gelen bir nesneyi veya manayı tek seferde bütünüyle içine çekip sindirmektir (iltiham).

Güven Güçlü

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönYutmak, içine çekmek, sindirmekİltiham kökünden hareketle bir mananın kalbe doğrudan atılması ve kalbin onu tereddütsüz emmesi anlamına evrilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiلقم ve لحم kökleriyle semantik kesişimKuzey Sami dillerindeki lokma ve et/bütünleşme kökleriyle kavramsal akrabalık taşır; ancak l-h-m formu Arapçada özgünleşmiştir.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik diğer kollarda doğrulanmış güvenilir bir kökdeş tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لهمAnlamlıTek hamlede yutmak, içine çekmekBir şeyi bütünüyle içine almak; kalbe mananın dolması.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
لمهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.
هلمAnlamlıÇağırmak, bir araya getirmekİnsanları bir eyleme veya yere davet etmek, gelmek.Kur'an'da geçer; çağrı ve toplama yönü vardır.
هملAnlamlıBaşıboş bırakmak, terk etmekHayvanları veya işi gözetimsiz, kendi haline salmak.Kur'an'da geçmez; kontrolsüz bırakma anlamı taşır.
ملهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.
مهلAnlamlıYavaş davranmak, mühlet vermekAcele etmemek, sükunetle ve zamana yayarak hareket etmek.Kur'an'da geçer; yavaşlık ve erteleme bildirir.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لهمMerkezİçe akıtılan bilgi ve idrakBilginin veya ahlaki yönelimin kalbe tek hamlede, doğrudan ve fıtri olarak yerleşmesi.İdrakin nefse doğrudan boca edilmesi ve nefsin bunu içselleştirmesi.
وحيKomşuGizli ve süratli bildirimVahiy, peygamberlere elçi veya işaretle gelen kesin ve bağlayıcı ilahi buyruktur; ilham ise fıtrata yerleştirilen ahlaki melekeleri de içerir.Vahiyde teşri ve tebliğ esastır; ilhamda deruni kabulleniş ve ahlaki duyuş öne çıkar.
نفثKomşuÜflemek, kalbe bırakmakBir manayı ruha üflercesine gizlice fısıldamak; etki daha hafiftir.İlham nefsin bütünüyle yutması iken nefes daha ziyade atma anını bildirir.
قذفKomşuFırlatmak, atmakBilginin veya mananın kalbe aniden ve dışarıdan çarpıcı bir güçle sokulması.Güç ve baskınlık vurgusu vardır; ilhamda ise içselleştirme ve kabul daha belirgindir.
لقنKomşuSözle öğretmek, ezberletmekDışarıdan sözlü olarak tekrar ettirip zihne yerleştirmek.Dışsal ve sözel bir süreçtir; ilham gibi doğrudan kalbe akmaz.
لفظZıtDışarı atmak, tükürmekAğızdaki veya içteki bir şeyi dışarı fırlatıp atmak.İltiham bütünüyle yutmak iken lafz dışarı tükürmek ve çıkarmaktır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلهمTek hamlede yutmak, kalbe doğrudan bildirmekSomut olarak bütünüyle içine çekmeyi, soyut olarak ilahi bildirimi içerir.Kesin
Latinceinspirare, ingerereİçe solumak, içine akıtmakRuhani veya zihni bir etkiyi içeri üflemeyi karşılar; yutma ve özümseme nüansı eksiktir.Güçlü
İngilizceto inspire, to instill, to engulphİlham etmek, aşılamak, içine çekmekZihne fikir aşılama boyutunu verir; ancak kökün fıtri donanım ve bütünüyle yutma kök anlamını tam kapsamaz.Güçlü
Almancaeingeben, einflößenİçe aktarmak, telkin etmekZihne doğrudan bir fikrin düşürülmesini ifade eder; fiziksel sindirme yönünü içermez.Güçlü
Fransızcainspirer, inculquerEsinlemek, benimsetmekAhlaki veya sanatsal duyumu zihne sokmayı anlatır; ontolojik nefis inşasını kısmen dışarıda bırakır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Duden, Oxford English Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فَأَلْهَمَهَا (Fiil - İf'âl)Fıtri ahlak bilincinin ve idrak kabiliyetinin nefse doğrudan yerleştirilmesiİnsanın yaratılışı, nefsin tezkiyesi ve ahlaki sorumluluğun temellendirildiği bağlam (Şems 91:8).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamBilgi kaynakları ve epistemolojiİlhamın herkes için geçerli nesnel ve bağlayıcı bir bilgi kaynağı olup olamayacağı tartışması.Subjektif sezgi ve deruni idrak; bağlayıcı şeri delil sayılmaması yönünde daralma.
FıkıhHüküm çıkarma ve ictihadMüctehidin kalbine doğan kanaat veya haram/helal tayininde ilhamın hüccet değeri.Kişisel vicdani tatmin ile sınırlandırılmış; kamu hukukunda delil kabul edilmemiştir.
TefsirŞems Suresi 8. ayetin teviliNefse hem fücurun hem takvanın ilham edilmesinin cebir mi yoksa temyiz kabiliyeti mi olduğu.İyiyi ve kötüyü birbirinden ayırt etme fıtratının insana doğuştan öğretilmesi.
HadisRuha üfleme ve melek telkiniMeleğin kalbe dokunuşu (لمة الملك) ve Cebrail'in ruha üflemesi (نفث في الروع) rivayetleri.Şeytani vesvesenin zıddı olarak kalbe doğan hayırlı ve ilahi telkin.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniFıtri ahlak ve vicdanDeruni temyiz mefhumuİyilik ile kötülüğü akıl yürütmeden önce kalben hissettirmeNefsin yaratılışında fıtri olarak iyiyi ve kötüyü tanıyıp ayırt edebilme kabiliyetidir.Kesin
İlmiSezgi ve keşif epistemolojisiİntüisyon (içgörü / ani sıçrama)Hipotez ve teori üretiminde zihne aniden doğan kavrayışRasyonel birikimin ardından gelen ani sentez ve anlama sıçramasıdır.Güçlü
SiyasiBasiret ve stratejik öngörüHızlı kriz yönetimi ve ferasetKarar anında yöneticinin doğru seçeneği tereddütsüz kavramasıKuralların yetersiz kaldığı kritik anlarda yöneticinin adil ve isabetli adımı sezmesi.Muhtemel
İktisadiTeşebbüs ve risk algısıİktisadi öngörü ve basiretBelirsizlik ortamında doğru yatırım ve tasarrufu hissetmePiyasadaki karmaşık işaretlerin içinde doğru tercihi hızla kavrama yeteneğidir.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerBir fonksiyona dışarıdan doğrudan başlangıç parametresi atanması (inital input / injection)Sistemin ara işlemlere girmeden, doğrudan dış bir kaynaktan temel bir sınır ve yön değeri alarak çalışmaya başlaması gibi, nefse ahlaki yönelimin doğrudan yüklenmesidir.Güçlü
Beşeri bilimlerDoğuştan gelen ahlaki gramer (moral nativism) ve ahlaki sezgicilikBireyin karmaşık ahlaki durumları mantıksal çıkarsamalardan önce deruni bir duygu ve fıtri eğilimle doğrudan doğru ya da yanlış olarak kavramasıdır.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİlhamı yalnızca edebiyatçıların, ressamların veya mistiklerin yaşadığı irrasyonel, duygusal ve serbest bir hayal akışı derekesine indirmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da ilham; bütün insanların nefsine yaratılış anında yerleştirilen, iyiyi ve kötüyü (takva ve fücur) ayırt etmeye yarayan evrensel ve ontolojik bir ahlaki bilinç donanımıdır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnsanın ahlaki sorumluluğunu sadece dışsal vahiy veya toplumsal yasalara bağlayıp, içsel/fıtri ahlaki sorumluluğu ve vicdani hesabı yok saymak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanın ahlak felsefesinin temeline fıtratı yerleştirir; insanın iyiliği ve kötülüğü dışarıdan öğrenmeden önce de derununda bunları tanıyacak ilahi bir donanıma sahip olduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnsanın yaratılışı, nefsin terbiyesi, tezkiye, fıtrat ve ahlaki sorumluluk eksenindeki ayetlerde belirleyicidir (özellikle Şems 91:7-10).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın zihninin ahlak bakımından boş bir levha (tabula rasa) olduğu veya insanın ahlaki doğruları yalnızca toplumsal sözleşmeyle ürettiği yanılgısını düzeltir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir şeyi tek lokmada, çiğnemeden bütünüyle yutmak ve bünyeye katmak.
  • Soyut anlamİlahi kaynaklı ahlaki ve ontolojik bilginin nefsin derinliklerine doğrudan boca edilmesi ve nefsin bunu fıtraten benimsemesi.
  • Sistematik karşılıkİnsanın ahlaki karar mekanizmasına dışarıdan bir elçi olmadan doğrudan yerleştirilen temel ayırt etme ve yönelim yetisi.
  • LaTeX modeliN←I(F,T)
  • LaTeX açıklamasıModelde N insan nefsini, I ilham operatörünü (içe doğrudan akıtma eylemini), F fücur potansiyelini (sınırları çiğneme eğilimini), T ise takva potansiyelini (korunma ve ahlaki sorumluluk bilincini) simgeler. Formül, nefsin bu iki zıt temayülü dışsal bir aracı olmaksızın doğrudan ilahi kaynaklı bir girdi olarak bünyesine aldığını sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ل