لوح
ل - و - ح
KÖK- 6 geçiş
- 6 ayet
- 5 sîga
- 12 sözlük
Üzerine çizgi çizilen ve yazı yazılan kürek kemiği, tabler demektir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(12)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Üzerine çizgi çizilen ve yazı yazılan kürek kemiği, tabler demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.264 harfباب الحاء واللام و وايء معهما
ح ل و، ح ل أ، ح ل ي، ل ح و، ل ح ي، ح و ل، ل و ح، و ح ل، و ل ح مستعملات
حلو:
الحُلْوُ: كلّ ما في طَعْمِهِ حَلاوة، والحُلْوُ، والحُلْوَةُ من الرّجال والنّساء: من تَسْتَحليهِ العين، وقوم حُلْوون. والحَلْواءُ: اسم لما يؤكل من الطّعام مُعالجاً بحلاوة. ويُقالُ للفاكهة: حَلْواءُ. ويقال: حلا يَحْلُو حَلْواً وحُلْواناً، وقد احلَوْلَى.
وحلَّيْتُ السَّوِيق، ومن العرب من
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR1.167 harfلاحَ الشيء يَلوحُ لَوْحاً، أي لمح. ولاحَهُ السفر: غيَّره. ولاحَ لَوْحاً ولُواحاً: عطش. والْتاحَ مثله. ولاحَ البرقُ وألاحَ، إذا أومض. ولاحَ النجمُ وألاحَ، إذا بَدا. قال ابن السكيت: لاحَ سُهَيْلٌ، إذا بدا. وألاحَ، إذا تلألأ. قال: وألاحَ بحقِّي، إذا ذهب به. أبو عمرو: ألاحَ الرجلُ من الشيء، إذا أشفق وحاذر. وأنشد:
إنَّ دُلَيْماً قد ألاحَ من أبي
فقال أنْزِلْني فلا إيضاعَ بي
أي لا سَيْرَ بي. وألاحَ
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR6.533 harf(باب اللام والواو وما يثلثهما)
(لوي) اللام والواو والياء أصلٌ صحيح، يدلُّ على إمالةٍ للشيء. يقال: لوَى يدَه يَلويها. ولوَى برأسِه: أمَالَه. واللَّوِيُّ: ما ذَبَل من البَقْل، وسمِّي لَوِيَّاً لأنَّه إذا ذَبَل التوَى ومال. واللِّواء معروفٌ، وسمِّي لأنَّه يُلوَى على رُمْحه. واللَّوِيَّة: ما ذُخِرَ من طعامٍ لغيرِ الحاضِرين، كأنَّه أُميل عنهم إلى غيرهم. وأَلْوَى بالشَّيء، إذا أشار به كاليد ونحوه.
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR580 harf- اللوح: واحد ألواح السفينة. قال تعالى: ﴿وحملناه على ذات ألواح ودسر﴾ [القمر/13] وما يكتب فيه من الخشب ونحوه، وقوله تعالى: ﴿في لوح محفوظ﴾ [البروج/22] فكيفيته تخفى علينا إلا بقدر ما روي لنا في الأخبار، وهو المعبر عنه بالكتاب في قوله: ﴿إن ذلك في كتاب إن ذلك على الله يسير﴾ [الحج/70] واللوح: العطش، ودابة ملواح: سريع العطش، واللوح أيضا، بضم اللام: الهواء بين السماء والأرض، والأكثرون على فتح اللام إذا
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR870 harfل و ح
لاح البرق والنجم وغيرهما وألاح.
قال جران العود: أراقب لوحاً من سهيل كأنه إذا ما بدا من آخر الليل يطرف وقال المتلمس: وقد ألاح سهيل بعد ما هجعوا كأنه ضرم بالكفّ مقبوس ولاحته النار والسموم ولوّحته: غيّرته وسفعت وجهه ولاحه السّفر والعطش ولوّحه ولاح والتاح: عطش وهو ملتاح وبه لوحٌ شديد.
وبعيرٌ ملواح وإبل ملاويح: سريعة العطش.
وكتب في اللوح والألواح " وحملناه على ذات ألواحٍ
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR7.411 harfاللَّوْحُ: كلُّ صَفِيحة عريضة من صفائح الخشب؛ الأَزهري: اللَّوْحُ صفيحة من صفائح الخشب، والكَتِف إِذا كتب عليها سميت لَوْحاً. واللوحُ: الذي يكتب فيه. واللوح: اللوح المحفوظ. وفي التنزيل: في لوح محفوظ؛ يعني مُسْتَوْدَع مَشِيئاتِ الله تعالى، وإِنما هو على المَثَلِ. وكلُّ عظم عريض: لَوْحٌ، والجمع منهما أَلواحٌ، وأَلاوِيحُ جمع الجمع؛ قال سيبويه: لم يُكَسَّرْ هذا الضرب على أَفْعُلٍ كراهيةَ الضم على
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR133 harf* ل و ح * * لاَحَ * الشيء لمح أي لمع وبابه قال ولاح البرق و * ألاَحَ * أومض و * لَوَّحَتْهُ * الشمس * تَلْوِيحاً * غيَّرته وسفعت وجهه
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR6.444 harfاللوح: كل صفيحة عريضة، خشبا أو عظما، ومثله في المحكم والتهذيب. ألواح، وألاويح جج أي جمع الجمع، قال سيبويه: لم يكسر هذا الضرب على أفعل كراهية الضم على الواو. واللوح: الكتف إذا كتب عليها، كذا في التهذيب. واللوح: الهواء بين السماء والأرض، وبالضم أعلى، ولم يحك الفتح فيه إلا اللحياني. قال الشاعر:
لطائر ظل بـنـا يخـوت ينصب في اللوح فما يفوت ويقال: لا أفعل ذلك ولو نزوت
اللوح: كل صفيحة عريضة، خشبا أو عظما، ومثله في المحكم والتهذيب. ألواح، وألاويح جج أي جمع الجمع، قال سيبويه: لم يكسر هذا الضرب على أفعل كراهية الضم على الواو. واللوح: الكتف إذا كتب عليها، كذا في التهذيب. واللوح: الهواء بين السماء والأرض، وبالضم أعلى، ولم يحك الفتح فيه إلا اللحياني. قال الشاعر: لطائر ظل بـنـا يخـوت ينصب في اللوح فما يفوت ويقال: لا أفعل ذلك ولو نزوت في اللوح، أي ولو نزوت في السكاك، والسكاك بالضم هو الهواء الذي يلاقي أعنان السماء واللوح: النظرة، كاللمحة. ولاحه ببصره لوحة: رآه ثم خفي عنه. واللوح: أخف العطش، وعم به بعضهم جنس العطش. وقال اللحياني: اللوح: سرعة العطش كاللوح واللواح واللؤوح، بضمهن، الأخيرة عن اللحياني واللوحان، محركة، والالتياح. وقد لاح يلوح، والتاح. وألاح النجم: بدا وأضاء وتلألأ، كلاح. وألاح البرق: أو مض، فهو مليح. وقيل: ألاح: أضاء ما حوله. قال أبو ذؤيب: رأيت وأهلي بوادي الرجي ع من نحو قيلة برقا مليحا كلاح يلوح لوحا ولؤوحا ولوحانا. وقال المتلمس: وقد ألاح سهيل بعدما هجعوا كأنه ضرم بالكف مقبـوس قال ابن السكيت: يقال لاح السهيل، إذا بدا وألاح، إذا تلألأ. ومن المجاز: ألاح الرجل من الشيء يليح إلا حة كأشاح: خاف وأشفق وحاذر، وفي بعض الأصول حذر ثلاثيا. وفي حديث المغيرة: أتحلف عند منبر رسول الله صلى الله عليه وسلم? فألاح من اليمين، أي أشفق وخاف. ومن المجاز: ألاح بسيفه: لمع به وحركة، كلوح تلويحا. وألاح فلانا: أهلكه، يليحه إلاحة. والملواح: الطويل، والضامر، وكذلك الأنثى: امرأة ملواح. ودابة، ملواح، إذا كان سؤيع الضمر. والملواح: المرأة السريعة الهزال وجمعه ملاويح، قال ابن مقبل: بيض ملاويح يوم الصيف لا صبر على الهوان ولا سود ولا نكـع والملواح: العظيم الألواح، والألواح من الجسد: كل عظم فيه عرض قال: يتبعن إثر بـازل مـلـواح وبعير ملواح ورجل ملواح.
وقال شمر وأبو الهيثم: الملواح هو: الجيد الألواح العظيمها. وقيل: ألواحه ذراعاه وساقاه وعضداه. والملواح: سيف عمرو بن أبي سلمة، وهو مجاز، تشبيها بالعطشان. و الملواح: البومة تخيط عينها وتشد في رجلها صوفة سوداء، ويجعل له مربأة ويرتبيء الصائد في القترة ليصاد بها البازي، وذلك أن يطيرها ساعة بعد ساعة، فإذا رآه الصقر أو البازي سقط عليه فأخذه الصائد. فالبومة وما يليها تسمى ملواحا. والملواح من الدواب: السريع العطش، قاله أبو عبيد. كالملوح، مثل منبر، والملياح، الأخيرة عن ابن الأعرابي. فأما ملواح فعلى القياس، وأما ملياح فنادر. قال ابن سيده: وكأن هذه الواو إنما قلبت ياء لقرب الكسرة، كأنهم توهموا الكسرة في لام ملواح حتى كأنه لواح، فانقلبت الواو ياء لذلك. وإبل لوحى، أي عطشى، ولاحه العطش أو السفر والبرد والسقم والحزن يلوحه لوحا: غيره وأضمره. وأنشد: ولم يلحها حزن على ابنم ولا أخ ولا أبس فتسهم كلوحة تلويحا. وقالوا: التلويح هو تغيير لون الجلد من ملاقاة حر النار أو الشمس. وقدح ملوح: مغير بالنار، وكذلك نصل ملووح. ولوحته الشمس: غيرته وسفعت وجهه. وقال الزجاج: لواحة للبشر أي تحرق الجلد حتى تسوده. يقال لاحه ولوحه. وألواح السلاح: ما يلوح منه، كالسيف ونحوه مثل السنان. قال ابن سيده: والألواح: ما لاح من السلاح، وأكثر ما يعنى بذلك السيوف لبياضها. قال عمرو بن أحمر الباهلي: تمسي كألواح السلاح وتض حى كالمهاة صبيحة القطر قال ابن بري: وقيل في ألواح السلاح إنها أجفان السيوف، لأن غلافها من خشب، يراد بذلك ضمورها، يقول تثمسي ضامرة لايضرها ضمرها، وتصبح كأنها مهاة صبيحة القطر، وذلك أحسن لها وأسرع لعدوها. والملوح كمعظم: المغير بالنار أو الشمس أو السفر. واسم سيف ثابت بن قيس الأنصاري. واسم والد فضالة، له ذكر في شرح الشفاء. وجد قباث بن أشيم الكناني. ولحته: أبصرته. ولحت إلى كذا ألواح: إذا نظرت إلى نار بعيدة. قال الأعشي: لعمري لقد لاحت عيون كثيرة إلى ضوء نار في يفاع تحرق أي نظرت. قال شيخنا: وأنشدوا: وأصفر من ضرب دار الملوك تلوح على وجهه جـعـفـرا
قال ابن بري: هو من لاح، إذا رأى وأبصر، أي تبصر وترى على وجه الدينار جعفرا، أي مرسوما فيه، وهو ظاهر لا غبار عليه. قال: وروي يلوح بالتحتية، وهو يحتاج إلى تأويل وتقدير فعل ناصب لجعفر، نحو اقصدوا جعفرا، وشبهه. وقد استوفاه الجلال السيوطي في أواخر الأشباه والنظائر النحوية واستلاح الرجل، إذا تبصر في الأمر. وقولهم، لوح الصبي، معناه قته - بالضم، أمر من قات يقوت - مايمسكه، وفي نسخة. بما يمسكه. والملتاح، بالضم: المتغير من الشمس أو من السفر أو غير لك. واللياح، كسحاب وكتاب: الصبح لبياضه. ولقيته بلياح، إذا ألقيته عند العصر والشمس بيضاء واللياح واللياح: الثور الوحشي، لبياضه. واللياح: سيف لحمزة بن عبد المطلب رضي الله تعالى عنه، ومنه قوله. قد ذاق عثمان يوم الجر من أحد وقع اللياح فأودى وهو مذموم قال ابن الأثير: هو من لاح يلوح لياحا، إذا بدا وظهر. واللياح: الأبيض من كل شيء. ومن المجاز يقال: أبيض لياح بالوجهين، ويقق ويلق: ناصع، وذلك إذا بولغ في وصفه بالبياض. وفي نسختنا: لماح، بالميم بدل لياح بالتحتية، وهو صحيح في بابه، وقد تقدم استدراكه، وأما هنا فليس إلا بالتحتية. قال الفراء: إنما صارت الواو في لياح ياء لانكسار ما قبلها. وأنشد: أقب البطن خفاق حـشـاه يضيء الليل كالقمر اللياح قال ابن بري: البيت لمالك بن خالد الخناعي يمدح زهير بن الأغر. اللياح الأبيض المتلألىء. وقال الفارسي: وأما لياح، يعنى كسحاب فشاذ: انقلبت واوه ياء لغير علة إلا طلب الخفة. ولوحه بالنار تلويحا أحماه، قال جران العود، واسمه عامر بن الحارث.
عقاب عقنباة كأن وظـيفـهـا وخرطومها الأعلى بنار ملوح ولاح الشيب يلوح في رأسه: بدا، ولوح الشيب فلانا غيره، وذلك إذا بيضه. قال: من بعد ما لوحك القتير وقال الأعشي: فلئن لاح في الذوأبة شيب يا لبكر وأنكرتني الغواني ومما يستدرك عليه: اللوح، اللوح المحفوظ، وهو في الآية مستودع مشيئات الله تعالى، وإنما هو على المثل: وفي قوله تعالى: وكتبنا له في الألواح قال الزجاج: قيل: كانا لوحين، ويجوز في اللغة أن يقال للوحين ألواح. ولوح الكتف: ما ملس منها عند منقطع عيرها من أعلاها. قال ابن الأثير: وفي أسماء دوابه صلى الله عليه وسلم أن اسم فرسه ملاوح، وهو الضمار الذي لا يسمن، والسريع العطش، والعظيم الألواح. ومن المجاز: لاح لي أمرك وتلوح: بان ووضح، كذا في الأساس. وقال أبو عبيد: لاح، الرجل وألاح، فهو لائح ومليح، إذا برز وظهر. ولوائح الشيء: ما يبدو منه وتظهر علامته عليه. وأنشد يعقوب في المقلوب قول خفاف ابن ندبة.
فإما تري رأسـي تـغـير لـونـه ولاحت لواحي الشيب في كل مفرق
قال: أراد لوائح. وفي الأساس: نظرت إلى لوائحه وألواحه، إلى ظواهره. ومن المجاز ألاح بثوبه ولوح به، الأخيرة عن اللحياني: أخذ طرفه بيده من مكان بعيد ثم أداره ولمع به ليريه من يحب أن يراه: وكل من لمع بشيء وأظهره فقد لاح به، ولوح وألاح، وهما أقل. ولوحه بالسيف والسوط والعصا: علاه بها فضربه. وفي الأساس من المجاز: لوحته بعصا أو نعل: علوته، ولوح للكلب برغيف فتبعه. وألاح بحقي: ذهب به. وقلت له قولا فما ألاح منه، أي ما استحى. وألاح على الشيء: اعتمد. وفي الأساس: ومن المجاز: لم يبق منه إلا الألواح، وهي العظام العراض للمهزول.
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR9.104 harfلَاحَ
1 لَاحَ ذ , aor. يَلُوحُ, inf. n. لَوْحٌ, It (a thing) shone; gleamed; glistened. (S.) ― -b2- لَاحَ, (aor. يَلُوحُ, inf. n. لَوْحٌ and لُؤُوحٌ and لَوَحَانٌ; TA;) and ↓ الاح; It (lightning) flashed slightly, not extending sideways in the adjacent tracts of cloud: (S, K:) or ↓ الاح signifies it lighted up what surrounded it. (TA.) ― -b3- لَاحَ, (S, Msb,) aor. يَلُوحُ; (Msb;) inf. n. [لَوْحٌ
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.909 harfلَاحَ
لَاحَ ( w ) U ( n. ac. لَوْح 1 ),
a. Shone, gleamed; appeared; became manifest.
b. [ acc. or Ila ], Looked at; saw.
c. Parched; scorched.
d. ( n. ac. لَوْح 1 , لُوْح 3 , لُوَاْح 24 لُؤُوْح [ 27 ] , لَوَحَاْن 36 ), Was thirsty.
e. see II (c) .
لَوَّحَ
لَوَّحَ II ,
a. see I (c) .
b. Whitened the head of ( old age ).
c. [ Bi ], Moved, waved about; signed to.
d. Heated.
e.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR21.510 harfلوح
لَاحَ - يَلُوحُ - لَوْح - أَلْوَاح - لَوَّحَ - يُلَوِّحُ - لَوَّاح - لَوَّاحَة
لاحَ - يَلُوحُ + كائن أو شيء + لـِ كائن: يظهر سطحه لامعاً له: يظهر للناظر الجزء العريض الأملس المسطح من جسم الشيء وهو يتلألأ ويعكس الضوء
لَوْح: اسم فعل " لَاحَ - يَلُوحُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول: ما يلوح لكائن: وهو اصطلاحاً: اللوح والألواح: ما يُجعل على شكل سطح
Mücavir kökler45 mücavir (59 toplam)
- غضب
2 ortak ayet · Kızgınlık
- جرر
1 ortak ayet · Cariye sandal demektir
- دسر
1 ortak ayet · Disar (dal, sin) : Halat demektir
- سكت
1 ortak ayet · Sekete çöküntü demektir
- شمت
1 ortak ayet · Güldürme
- أخذ
3 ortak ayet · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
- نسخ
1 ortak ayet · Bir şeyin kopyası, nüshası demektir
- أسف
1 ortak ayet · Esafe yumuşak, süngerimsi toprak, üzülmek demektir
- موسى
2 ortak ayet · Musa
- رهب
1 ortak ayet · Cübbe demektir
- رأس
1 ortak ayet · Baş demektir
- أمر
2 ortak ayet · Murar acı bir ağacın adıdır
Geçtiği ayetler(6)
… بِئْسَمَا خَلَفْتُمُونِي مِنْ بَعْدِي أَعَجِلْتُمْ أَمْرَ رَبِّكُمْ وَأَلْقَى الْأَلْوَاحَ وَأَخَذَ بِرَأْسِ أَخِيهِ يَجُرُّهُ إِلَيْهِ قَالَ ابْنَ أُمَّ …
LevhalarMusa; kavmine kızgın ve üzgün dönünce; benden sonra arkamdan ne kötü işler yapmışsınız? Rabbınızın emrinin çabucak gelmesini mi istediniz? dedi ve levhaları attı. Kardeşinin başından tutup kendisine doğru çekiyordu: Ey anamın oğlu, bu kavim beni gerçekten zayıf gördüler. Az kalsın öldürüyorlardı. Sen de bana düşmanları sevindirecek harekette bulunma ve beni zalimler güruhu ile bir tutma, dedi.
وَلَمَّا سَكَتَ عَنْ مُوسَى الْغَضَبُ أَخَذَ الْأَلْوَاحَ وَفِي نُسْخَتِهَا هُدًى وَرَحْمَةٌ لِلَّذِينَ هُمْ لِرَبِّهِمْ يَرْهَبُونَ
LevhalarÖfkesi dinip, sükun hasıl olunca; Musa levhaları aldı. Onlardaki nüshasında Rabblarından korkanlara hidayet ve rahmet vardı.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | لوح |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Ecvef |
| Bağlamsal Yakın Kökler | صحف, رقق, سطر |
| Zıt Kök | خفي |
| Çekirdek Özet 1 | Geniş, düz ve sert bir yüzeyin parıldayarak uzaktan görünmesi, üzerine iz ve yazı kabul etmesi |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi vahyin, bilginin ve varoluşsal kayıtların silinmez, açık ve görünür biçimde tescil edildiği taşıyıcı zemin |
| Çekirdek Özet 3 | Varlığın ve bilginin görünürlük, korunmuşluk ve kayıt altına alınabilirlik ilkesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca fiziksel bir tahta veya taş parçasına indirgeyerek Levh-i Mahfuz ve levvâha kullanımlarındaki görünür kılma, tescil ve dönüştürme boyutunu gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| لو | Bir şeye yönelme, kıvrılma, tutunma ve bir nesnenin veya durumun dışarıdan fark edilir bir hâl alması; nitekim لوي kökünde bükülüp sarılma, لوذ kökünde sığınarak yönelme, لوم kökünde kınamayı bir hedefe yöneltme, لون kökünde dış görünüşün başkalaşması yer alır | ح | Sınır çekme, belirginleştirme ve ayırma niteliği taşıyan boğaz harfinin eklenmesiyle bükülme ve yönelme hareketi, sert ve geniş bir yüzey üzerinde parıldama, kesinleşmiş sınırlarla görünür olma ve üzerine yazılanı muhafaza etme anlamına daralmıştır |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ل | Çoban değneği, üvendire | Bilginin ve hareketin belirli bir amaca yönlendirilmesi, öğretilmesi ve otorite altına alınması |
| و | Çengel, çadır kazığı | Unsurların birbirine bağlanması, tutturulması, sabitleştirilmesi ve irtibatın sürekliliği |
| ح | Çit, duvar | Çevirme, sınır koyma, dış etkilerden koruma ve dokunulmaz bir alan meydana getirme |
| لوح | Otorite ve öğretinin bağlayıcı bir sınır içine alınarak korunması | İlahi yönlendirmenin ve bilginin (ل), sabit bir bağ ile tutturularak (و), dış müdahalelere karşı sınırlanmış ve korunaklı bir yüzeyde tescil edilmesi (ح) hareketini kurar |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Üzerine yazı yazılan veya çizgi çekilen düz ve geniş kürek kemiği, gemi inşaatında kullanılan geniş kalas yahut parıldayarak uzaktan şimşek veya yıldız gibi çakan her türlü yassı nesne; ayrıca sıcağın veya susuzluğun bedenin dış görünüşünü kavurarak rengini değiştirmesi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Şair Cîrânü’l-Avd bir beytinde Süheyl yıldızının ufukta parıldayıp göz kırpar gibi görünmesini bu kökle betimler: أراقب لوحاً من سهيل كأنه / إذا ما بدا من آخر الليل يطرِفُ |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem şiirinde ve çöl lehçelerinde kılıçların ve zırhların parıltısı için ألواح السلاح ifadesi kullanılmış, ayrıca şair Accâc zayıflayıp kaburga kemikleri belirginleşen binek deveyi وصف minvâlinde ملواح nitelemesiyle zikretmiştir |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.
Sami etimolojik katman
Arapça لوح kökü, geniş yüzey, levha, parıldama ve görünme ekseninde gelişmiş kadim bir Sami kök katmanına dayanır. İbranicede lûah (לוח) kelimesi doğrudan taş, ahşap veya madenden yapılmış yazı levhası, masa ve sunak levhası anlamında kullanılır; On Emir’in yazıldığı taş levhalar için de aynı sözcük tercih edilir. Fenikecede lḥ biçiminde yazı tableti ve kitabe zemini olarak kaydedilmiştir. Süryanicede lūḥā (ܠܘܚܐ) kelimesi yazı tahtası, tablet, tablo ve üzerindeki yazıların açıkça göründüğü sert zeminleri ifade eder. Akadcada lē’u veya lē’um kelimesi ahşap veya balmumu kaplı yazı tableti, belge ve kayıt zeminini belirtir. Kökün temel anlamsal omurgası, hem yassı ve sert bir yüzey üzerinde fiziksel varoluşu hem de üzerine nakşedilen işaretlerin parıldayarak veya açık bir kontrast oluşturarak görünür hâle gelmesini (epifani/tezahür) eşzamanlı olarak içerir. Arapçada bu kök bir yandan fiziksel yazı tahtası ve gemi tahtası anlamını korumuş, diğer yandan sıcağın ve güneşin teni yakıp görünüşünü değiştirmesi ile yıldızın veya şimşeğin uzaktan çakması anlamlarını bünyesinde birleştirmiştir.
Güven Kesin
Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon; Payne Smith Syriac Dictionary; The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Parıldama ve geniş yüzey | لاح fiilinin uzaktan belirme ve parıldama anlamı ile اللَّوح isminin geniş kemik/tahta anlamı, nesnenin görünürlüğü üzerinden doğrudan birleşir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice lûah, Süryanice lūḥā, Akadca lē’u | Tüm Batı ve Doğu Sami dillerinde kök istikrarlı biçimde yazı tableti, kitabe ve yassı ahşap yüzeyleri karşılar | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik ortak zemin | Eski Mısır yazıt kültüründeki taş ve ahşap zemin terimleriyle kavramsal paralellikler görülmekle birlikte doğrudan fonetik ödünçleme bağı tespit edilmemiştir | Muhtemel |
Kaynak David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Brown-Driver-Briggs.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| لوح | Anlamlı | Geniş yüzey, parıldama | Düz bir nesnenin üzerine işaret kabul etmesi veya uzaktan açıkça parıldayıp görünmesi | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| لحو | Anlamlı | Kabuğunu soyma, yontma | Ağacın kabuğunu veya etin kemikten sıyrılmasını, kınamayı ifade eder | Dış tabakayı soyup içteki yüzeyi açığa çıkarma yönüyle hedef kökle irtibatlıdır |
| ولح | Anlamlı | Kederden aklını yitirme | Şaşkınlık ve aşırı üzüntüden dolayı kendini kaybetme durumu | Kur'an'da geçmez |
| وحل | Anlamlı | Çamura batma | Balçık, çamurlu ve kaygan zemin | Kur'an'da geçmez |
| حلو | Anlamlı | Tatlı olma | Damağa hoş gelme, lezzet ve çekicilik | Kur'an'da geçmez |
| حول | Anlamlı | Dönme, değişme | Bir hâlden diğerine geçme, hareket etme, kuşatma | Kur'an'da geçer; eksen etrafında dönme hareketi |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| لوح | Merkez | Kayıt ve görünürlük zemini | Üzerine tescil edilen veriyi parıldatarak açıkça gösteren sert ve geniş yüzey | Yazı tableti, gemi kalası ve görünür kılan yüzey |
| صحف | Komşu | Açılmış yazılı belge | Katlanıp açılabilen, esnek ve yaprak hâlindeki sahifeleri ifade eder | لوح sert ve yekpare iken صحف yaprak ve derleme formundadır |
| رقق | Komşu | İnce yazı malzemesi | Üzerine yazı yazılmak üzere inceltilmiş deri veya parşömendir | لوح kalınlık ve sağlamlık taşırken رقق incelik ve bükülebilirlik vurgular |
| سطر | Komşu | Çizgi ve satır düzeni | Yazının doğrusal akışını ve ardışık dizilimini temsil eder | لوح yazının yazıldığı zemindir, سطر ise o zemindeki çizgisel yapıdır |
| خفي | Zıt | Gizlenme, örtülme | Bir şeyin görünmez olması, izinin silinmesi ve idrakten saklanması | لوح parıldama ve apaçık sergileme bildirirken خفي tamamen örtülmeyi bildirir |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | لوح | Levha, görünür zemin | Sert yüzey, üzerine yazı yazılan plaka, uzaktan parıldayan nesne | Kesin |
| Latince | Tabula, lamina | Yazı tahtası, levha | Hukuki ve idari metinlerin kazındığı kalıcı yüzeyi tam karşılar; parıldama nüansını içermez | Güçlü |
| İngilizce | Tablet, plank, board | Yazı tableti, kalas | Metnin taşındığı veya geminin inşa edildiği fiziksel yüzeyi verir; metafizik görünürlük yan anlamı eksiktir | Güçlü |
| Almanca | Tafel, Brett | Levha, pano, tahta | Resmi ve kalıcı kayıtların asıldığı yüzeyi karşılar; kökteki sıcaklıkla kararma/belirginleşme anlamını taşımaz | Güçlü |
| Fransızca | Table, planche | Yazı masası, levha | İlahi emirlerin tescil edildiği zemin bağlamını verir; Arapçadaki parıldama boyutunu dışarıda bırakır | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary; Grimm Deutsches Wörterbuch; Dictionnaire Littré.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الْأَلْوَاحَ | Vahiy ve yasa levhaları | Hz. Musa’ya Tur dağında verilen, ilahi öğüt ve hükümlerin yazılı olduğu ilahi yazıtlar bağlamında geçer (A‘râf 7:145, 7:150, 7:154) |
| أَلْوَاحٍ | Gemi kalasları | Nuh’un gemisini oluşturan, birbirine çivilerle perçinlenmiş sağlam ve yassı ahşap tabakalar (Kamer 54:13) |
| لَوْحٍ | Levh-i Mahfuz | Kâinatın tüm planının, kaderin ve Kur’an’ın koruma altında tutulduğu ana ontolojik arşiv (Bürûc 85:22) |
| لَوَّاحَةٌ | Görünür kılan, kavuran | Cehennem ateşinin insanın derisini yakıp rengini değiştirerek uzaktan fark edilir kılması yahut insana hakikati apaçık göstermesi (Müddessir 74:29) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Levh-i Mahfuz ve kader nazariyesi | Levh-i Mahfuz’un yaratılmış olup olmadığı, ilahi ilmin ve iradenin bu levhaya nasıl taalluk ettiği ve kaderin yazılması | İlahi ilmin silinmez, değişmez ve her şeyi kuşatan mutlak tescil zemini |
| Fıkıh | Mushaf ve ayet yazılı levhaların hükümleri | Üzerine Kur’an ayetleri yazılan ahşap veya taş levhalara abdestsiz dokunulması ve bunların imhası meseleleri | Şer‘i bilginin üzerine aktarıldığı saygın fiziki zemin |
| Tefsir | Musa’nın levhaları ve Levh-i Mahfuz | Musa’nın kavminin buzağıya tapması üzerine levhaları atması, kırması ve ardından tekrar alması; levhaların maddesi ve muhtevası | İlahi tebliğin bağlayıcı, dokunulmaz ve kalıcı yazılı delili |
| Hadis | İlahi yazgının tescili | Kalemin ilk olarak yaratılıp kıyamete kadar olacak her şeyi Levh’e yazması rivayetleri | Varlık planının gerçekleşmeden önce eksiksiz tescil edildiği kozmik kayıt |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi bildirim ve kader | Korunmuş ana hafıza | Hakikatin bozulmasını ve tahrifini önleme | Dinin ilkeleri şifahi dalgalanmalardan korunmuş, aşkın bir tescil zeminine bağlanmıştır | Kesin |
| İlmi | Bilgi felsefesi ve epistemoloji | Kayıt zemini (veri tabanı) | Bilginin nesnelleşmesi ve aktarılması | Bilgi ancak sert, dayanıklı ve üzerinde iz bırakan bir yüzeyde tescil edilerek kuşaklararası bilime dönüşür | Güçlü |
| Siyasi | Hukuk ve anayasa düzeni | Anayasal metin ve kanun levhası | İktidarın keyfiliğini sınırlandırma | Yasa şifahi keyfilikten çıkarılıp herkesin görebileceği bir levhaya yazıldığında kamusal bağlayıcılık kazanır | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet ve borç hukuku | Sicil, tapu ve kontrat levhası | Hakların tescili ve ihtilafların önlenmesi | İktisadi değerlerin ve borçların herkesçe görülebilir biçimde kayda geçirilmesi iktisadi güveni tesis eder | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kalıcı bellek (ROM) ve durum uzayı | Sistemdeki verilerin silinmeden saklandığı, üzerine yazılan bilginin enerji kesilse dahi korunduğu salt okunur fiziksel taban | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Pozitif hukuk yazıtı ve anayasal kodifikasyon | Toplum sözleşmesinin teamülden çıkarılarak herkesin görebileceği kamusal bir metin hâlinde taşa veya kağıda dökülmesi | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca ilkel dönemlerde kullanılan taş veya ahşap yazı tahtası gibi arkaik bir nesneye indirgeyerek parıldama, açığa çıkarma ve ontolojik kayıt boyutlarını ihmal etmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | لوح sadece bir yazı nesnesi değil; Nuh’un gemisindeki kurtarıcı yapı taşı, cehennemde hakikati deriyi kavurarak açıkça sergileyen dönüştürücü güç ve kâinatın tümel bilgisini saklayan aşkın Levh-i Mahfuz’dur |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Levh-i Mahfuz’u uzayda asılı duran fiziksel bir taş levha sanmak veya Müddessir 74:29’daki nitelemeyi bağlamından kopararak kökün görünür kılma ve dönüştürme eksenini kavramamak |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem tarihsel zemindeki vahiy sürecini (Tevrat levhaları) hem de ezeli ve metafizik kaynağını (Levh-i Mahfuz) tanımlayan ana tescil kavramı olması bakımından kritiktir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Musa kıssasında vahyin tebliğ ve intikalini anlatan A‘râf suresi ayetlerinde, kozmik kader ve vahyin kaynağını bildiren Bürûc suresinde ve eskatolojik tasvir içeren Müddessir suresinde belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Vahyin ve kaderin salt soyut, değişken veya belirsiz bir irade olduğunu zanneden algıyı düzeltir; ilahi nizamın tescilli, korunmuş ve görünür bir ilkeye dayandığını gösterir |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamÜzerine çizgi çekilen, yontulan ve işaret konulan geniş ahşap veya kemik yüzey; uzaktan göz alıcı biçimde parıldayarak fark edilen sert tabaka.
- Soyut anlamBilginin, iradenin ve varoluşsal yasaların silinmezlik, korunmuşluk ve nesnel görünürlük kazanarak mutlak bir ilkeye bağlanması.
- Sistematik karşılıkBilgi ve varlık sistemlerinde tahrifi imkânsız kılan, harici etkilere karşı yalıtılmış ve üzerindeki veriyi kesintisiz sergileyen ontolojik ana bellek.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde kalıcı ve geniş taşıyıcı zemini (levhayı), zemine aktarılan ilahi bilgi veya yazıyı, bilginin zemin üzerine nakşedilip görünürlük kazanma fonksiyonunu temsil eder. bilginin tescil edildiği nihai korunmuş durumu gösterir. ifadesi ise sistemdeki bilgi kaybı veya bozulma çekirdeğinin boş küme olduğunu, yani levhaya kaydedilen hakikatin silinmeye, tahrife ve yok olmaya karşı mutlak bir koruma (mahfuziyet) altında bulunduğunu sembolize eder.