لون

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ل-و-ن4 sîga, 52 mücavir kök, 7 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.هيجحطمفقعأَلْوَانُهَالونخلفسمولَوْنُهَاصفرثمرنبعحمر

KökSîga 4Ayet 7Sure 5Mücavir 52

▶ Ağı aç (3B)

لون

ل - و - ن

KÖK
  • 9 geçiş
  • 7 ayet
  • 4 sîga
  • 12 sözlük

Her çeşit renk demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Her çeşit renk demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.201 harf
باب اللام والنون و و أ ي ء معهما ل و ن، ن و ل، ن ي ل، ل ي ن، أ و ن، ن أ ل مستعملات لون: اللَّوْنُ: معروفٌ، وجَمعُه: ألوانٌ، والفِعل: التّلوين والتَّلَوُّن. واللِّينةُ: كلّ لَوْنٍ من النَّخلِ والتَّمرِ هو لينةٌ. نول: نيل: النَّوْل: اسمٌ للقُبْلة، ومنه قول امرىء القيس: إذا قلتُ هاتي نوِّليني تمـايلـت عَليَّ هضيمَ الكَشحِ رَيّا المُخَلخَلِ والنَّوالُ: العطاء. ونوّله: أعطاه، قال طرفة: إن
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR484 harf
اللَوْنُ: هيئةٌ كالسَواد والحمرة. ولَوَّنْتُهُ فتَلَوَّنَ. واللَوْنُ: النوع. وفلان مُتَلَوِّنٌ، إذا كان لا يثبُت على خُلُق واحد. ولَوَّنَ البسرُ تَلْويناً، إذا بدا فيه أثر النُضْج. واللَوْنُ: الدَقَلُ، وهو ضربٌ من النخل. وقال الأخفش: هو جماعةٌ، واحدتها لِينَةٌ، ولكن لما انكسر ما قبلها انقلبت الواو ياء. ومنه قوله تعالى: "ما قَطَعْتُمْ من لينَةٍ" وتمرها سمين يسمى العجوة، والجمع لينٌ، وجمع اللينِ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.533 harf
(باب اللام والواو وما يثلثهما) (لوي) اللام والواو والياء أصلٌ صحيح، يدلُّ على إمالةٍ للشيء. يقال: لوَى يدَه يَلويها. ولوَى برأسِه: أمَالَه. واللَّوِيُّ: ما ذَبَل من البَقْل، وسمِّي لَوِيَّاً لأنَّه إذا ذَبَل التوَى ومال. واللِّواء معروفٌ، وسمِّي لأنَّه يُلوَى على رُمْحه. واللَّوِيَّة: ما ذُخِرَ من طعامٍ لغيرِ الحاضِرين، كأنَّه أُميل عنهم إلى غيرهم. وأَلْوَى بالشَّيء، إذا أشار به كاليد ونحوه.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR917 harf
- اللون معروف، وينطوي على الأبيض والأسود وما يركب منهما، ويقال: تلون: إذا اكتسى لونا غير اللون الذي كان له. قال تعالى: ﴿ومن الجبال جدد بيض وحمر مختلف ألوانها﴾ [فاطر/27]، وقوله: ﴿واختلاف ألسنتكم وألوانكم﴾ [الروم/22] فإشارة إلى أنواع الألوان واختلاف الصور التي يختص كل واحد بهيئة غير هيئة صاحبه، وسحناء غير سحنائه مع كثرة عددهم، وذلك تنبيه على سعة قدرته. ويعبر بالألوان عن الأجناس والأنواع. يقال: فلان
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR601 harf
ل و ن لوّنت الشيء فتلوّن‏.‏ ويقال‏:‏ كيف نخلكم فيقولون‏:‏ حين لوّن أي أخذ شيأ من اللون وتغير عما كان‏.‏ وجئت حين صارت الألوان كالتلوين وذلك بعد المغرب أي تغيرت عن هيآتها لسواد الليل فلم يبق الأبيض في مرأى العين أبيض ولا الأحمر أحمر‏.‏ ولوّن الشيب فيه ووشّع إذا بدا في شعره وضح الشيب‏.‏ ومن المجاز‏:‏ عنده لون من الثياب‏:‏ صنف منه‏.‏ واشتريت من اللون وهو كلّ نوع من التمر سوى البرنيّ‏.‏ وفي
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.991 harf
اللَّوْنُ: هيئةٌ كالسَّوَاد والحُمْرة، ولَوَّنْتُه فتَلَوَّنَ. ولَوْنُ كلِّ شيء: ما فَصَلَ بينه وبين غيره، والجمع أَلْوَان، وقد تَلَوَّنَ ولَوَّنَ ولَوَّنه. والأَلْوانُ: الضُّروبُ. واللَّوْنُ: النوع. وفلان مُتَلَوِّنٌ إذا كان لا يَثْبُتُ على خُلُقٍ واحد. واللَّوْنُ: الدَّقْلُ، وهو ضَرْب من النخل؛ قال الأَخفش: هو جماعة واحدتها لِينَة، ولكن لما انكسر ما قبلها انقلبت الواو ياء؛ ومنه قوله تعالى: ما
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR349 harf
* ل و ن * * اللَّوْنُ * هيئة كالسواد والحُمرة وفلان * مُتَلَوِّنٌ * أي لا يثبت على خُلُق واحد و * لَوَّنَ * البُسْرُ * تَلْوِيناً * إذا بدا فيه أثر النضج و * اللَّوْنُ * الدَّقل وهو ضرب من النخل قال الأخفش هو جمع واحدته * لِينةٌ * ولكن لَمَّا انكسر ما قبلها انقلبت الواو ياء ومنه قوله تعالى ﴿ما قطعتم من لينة﴾ وتمرها سمين يُسمى العجوة وجمعها لِينٌ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.013 harf
: ( *!اللَّوْنُ ) من كلِّ شيءٍ : ( ما فَصَلَ بينَ الشَّيءَ وغيرِه . ( و ) مِن المجازِ : اللَّوْنُ ( النَّوْعُ ) والصِّنْفُ والضَّرْبُ ، والجَمْعُ أَلْوانٌ . وقالَ الرَّاغبُ : *!الأَلْوانُ يُعَبَّرُ بها عن الأَجْناسِ والأنواعِ ؛ يقالُ : أَتَى *!بأَلْوانٍ مِن الحدِيثِ والطَّعامِ ، وتَناوَلَ كذا *!لَوْناً مِن الطَّعامِ . ( و ) اللَّوْنُ : ( هَيْئَةٌ كالسَّوادِ ) والحُمْرَةِ . وقال الحراليُّ :
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR876 harf
لَوَّنَ 2 لَوَّنَ ذ i. q. ↓ تَلَوَّنَ It became coloured. (M.) ― -b2- It (a palm-tree) had dates which had become coloured. (T.) ― -b3- لَوَّنَ فِى الكَلَامِ [He varied in speech]. (Sgh, K, voce تَمَطَّطَ.) تَلَوَّنَ 5 تَلَوَّنَ ذ It became coloured. (MA, KL.) See 1. ― -b2- It became variegated, or diversified in colour. ― -b3- And hence, (see تغّول,) It varied in state, or condition; it was,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR672 harf
لَانَ لَانَ ( w ) a. II, Coloured; painted; illuminated. b. Matured ( date ). تَلَوَّنَ تَلَوَّنَ V , a. Pass. of II ( a ). b. Was variegated. c. Changed, varied. اِلْوَنَّ اِلْوَنَّ IX , a. Was coloured. لَوْن لَوْن 1 , ( pl. أَلْوَاْن 38 ), a. Colour; tinge, hue. b. Colour, paint, pigment. c. Kind, sort, species. d. Aspect; form, shape. لُوْنَة لُوْنَة 3t , ( pl. لُوْن 3 ),
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR18.636 harf
لون لَانَ - يَليْنُ - لَيِّن - لِيْنَة - أَلانَ - يُلِيْنُ لانَ - يَلِيْنُ + الشيءُ أو الكائن: يصير طرياً ناعماً سهلاً مطاوعاً غير خشن ولا صلب لَيِّن: على وزن " فَيَعـِل ": اسم فاعل مبالغة من " لانَ - يَلِيْنُ " لِيْنة: على وزن " فِعلة " اسم فعل للمرة بمعنى مفعول من " لانَ - يَلِيْنُ ": الجزء الذي لان وطري: وهو اصطلاحاً الجزء الغض الطري من
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler52 mücavir (64 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. خلف

    6 ortak ayet · Half : Ense demektir

  2. صفر

    2 ortak ayet · Sufar, safra kesesinden çıkan sarı sudur

  3. سلك

    2 ortak ayet · Sülük demektir

  4. ثمر

    2 ortak ayet · Meyve demektir

  5. فقع

    1 ortak ayet · Koyu

  6. خرج

    3 ortak ayet · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır

  7. نبع

    1 ortak ayet · Büyük su kaynağıdır

  8. هيج

    1 ortak ayet · “Heyac” sonbaharda sararmış bitki demektir

  9. موه

    2 ortak ayet · Su

  10. سمو

    3 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  11. حطم

    1 ortak ayet · Hutame : Kuru ot demektir

  12. حمر

    1 ortak ayet · Yaban eşeği demektir

Geçtiği ayetler(7)

  1. وَمَا ذَرَأَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُخْتَلِفًا أَلْوَانُهُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ

    Onun renkleriYeryüzünde rengarenk şeyleri de sizin için O, yaratmıştır. Muhakkak ki öğüt alan bir kavim için bunda ayetler vardır.

  2. ثُمَّ كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًا يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِهَا شَرَابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِيهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

    Onun renkleriSonra her tür üründen ye. Sonra da Rabbının işlemen için gösterdiği yoldan yürü. Karınlarından insanlara şifa olan, renkleri çeşit çeşit bir içecek çıkar. Bunda düşünen bir kavim için şüphesiz bir ayet vardır.

  3. وَمِنَ النَّاسِ وَالدَّوَابِّ وَالْأَنْعَامِ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ كَذَلِكَ إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ

    Onun renkleriİnsanlardan da, yerde yürüyen canlılardan ve davarlardan da böyle renkleri değişik değişik olanlar vardır. Allah’tan ancak bilgin kulları korkar. Muhakkak ki Allah; Aziz’dir, Gafur’dur.

  4. … يَنَابِيعَ فِي الْأَرْضِ ثُمَّ يُخْرِجُ بِهِ زَرْعًا مُخْتَلِفًا أَلْوَانُهُ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَرَاهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَجْعَلُهُ حُطَامًا إِنَّ …

    Onun renkleriGörmez misin ki; gerçekten Allah, gökten bir su indirip onu yerdeki kaynaklara yerleştirmiş, sonra da onunla türlü türlü ekinler çıkarmaktadır. Sonra onları kurutur ve sen, onları sararmış görürsün. Sonra da onu çörçöp haline çevirir. Muhakkak ki bunlarda, akıl sahipleri için ibret vardır.

Sîga sayfası: أَلْوَانُهَا
Sîga sayfası: وَأَلْوَانِكُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökلون
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef (orta harfi illetli: و)
Bağlamsal Yakın Köklerصبغ, شكل, صنف
Zıt Kökبهم
Çekirdek Özet 1Bir cismin veya yüzeyin dış görünüşünü, ayırt edici mahiyetini ve gözle algılanan niteliğini belirleyen somut renk ve görünüm
Çekirdek Özet 2Varlık alemindeki çeşitliliğin, türlerin, zıtlıkların ve bireysel kimliklerin ilahi bir ayet olarak tezahür etmesi
Çekirdek Özet 3Tekdüzelikten arınmış dinamik çeşitliliğin varlığı tanıma, sınıflandırma ve tekillikten çoğulluğa uzanan düzeni idrak etme vasıtası olması
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca yüzeysel görsel boya veya estetik bir süs olarak görülüp ontolojik tür, mahiyet ve fıtri çeşitlilik boyutunun göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لوIşıma, parıldama, bükülme ve bir yüzeyde beliren değişken hareket. Bu çekirdek لوح kökünde parıldama ve levhada görünme, لوذ kökünde yönelip sığınma, لوم kökünde dönüp kınama, لوي kökünde bükülme ve kıvrılma anlamlarında belirir.نن harfinin sağladığı belirginleşme, somutlaşma ve tecelli niteliğiyle, yüzeyde beliren değişken ışık ve yansıma hareketini nesneye ait sabit, ayrıştırıcı ve somut bir renge veya türe dönüştürür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaBakışı ve dikkati nesnenin yüzeyine çeken, algıyı yönlendiren ve varlığı belirli bir çerçeveye bağlayan ilk yönelişi kurar.
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaDışarıdan yansıyan ışık ile cismin kendi öz niteliğini birbirine bağlar; görünümün nesneye tutunmasını sağlar.
نFiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkGörünürdeki parıltının somut bir ayrışma, türleşme ve süreklilik arz eden canlı bir mahiyete bürünmesini sağlar.
لونBakışın nesneye yönelerek onda beliren ayırt edici niteliğe bağlanması ve bu niteliğin türleşip somutlaşmasıIşığın ve yüzeyin birleşimiyle oluşan görünüşün, varlığı diğer varlıklardan ayıran somut bir renge, türe ve alamete dönüşme hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesnenin yüzeyinde gözle görülen ve onu diğerlerinden ayıran dış görünüş, ten rengi (سحنة), cismin kızıllık veya siyahlık gibi görsel ayrımı; ayrıca hurmanın türü ve olgunlaşma aşamasında renk değiştirmesi (تلوين).
Cahiliye şiiri kullanımıİmruü’l-Kays bir beytinde bir kadının boyun ve gerdan güzelliğini hurma fidanlarının boyuna ve parlak cinsine benzetirken kökün türevi olan kelimeyi kullanır: وسالفة كسحوق الليان / İnce, uzun ve taze hurma ağaçlarının salınışı gibi bir gerdan tasvir edilir.
Erken Arapça kullanımErken dönem idari ve fıkhi uygulamalarda zekat toplanırken hurma çeşitlerini ayırmak için kullanılmıştır; Halife Ömer bin Abdülaziz hurmanın en seçkini olan برني türünden kendi cinsine göre, diğer sıradan hurma çeşitlerinden ise kendi türüne göre zekat alınmasını emrederken bu kökü tür ve çeşit anlamında kullanmıştır.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça لون kökü, merkezi Sami dillerinde özellikle renklilik, dış görünüş, sima ve sınıflandırma fonksiyonuyla öne çıkan leksikal bir birimdir. İbranice ve Aramice gibi Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan aynı üçlü kökten türeyen isim formları daha sınırlı olmakla birlikte, renk ve boyama eylemleri çoğunlukla başka köklerle karşılanmış; Arapçada ise bu kök hem fiziksel renk spektrumunu hem de varlığın dışa yansıyan simasını ve çeşidini ifade eden temel bir terim haline gelmiştir. Kökün içerdiği parıltı ve yüzeyde beliren değişim algısı, Sami kök matrisindeki ışık, görünüm ve biçim ilişkileriyle örtüşür. Erken dönem Arap leksikografisinde kökün aynı zamanda hurma çeşitlerini ve hurma ağacının türlerini (لينة / لونة) ifade etmesi, kökün salt soyut bir optik terim olmayıp doğrudan doğadaki türleşme, ayrışma ve meyvenin olgunlaşırken geçirdiği renk değişimleriyle somutlaştığını gösterir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir nesneyi diğerinden ayıran dış heyet, sima ve hurma türleriBir şeyin rengi, o şey ile başkası arasındaki sınırı çizen ve gözle tefrik edilmesini sağlayan görsel ayrışmadır; nitekim ahlakı sık değişen kimseye de değişkenliğinden ötürü bu kökten türeyen sıfat verilir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Merkezi Sami dillerinde görünüm ve çeşit anlamıBatı Sami dillerinde renk kavramı daha çok nesnel boya veya parıltı kökleriyle ifade edilirken Arapçada görsel ayrışma ve cinsiyet/tür manasını kuşatacak şekilde merkezileşmiştir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer uzak kollarında bu kökle doğrudan eşleşen düzenli fonetik soydaş tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, HALOT.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لونAnlamlıRenk, tür, dış görünüşNesnenin gözle ayrılan niteliği, hurma çeşidi, insanın ahlaki değişkenliği.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
لنوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir.
ولنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir.
ونلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir.
نلوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir.
نولAnlamlıVermek, bağışlamak, dokuma tezgahıBirine ihsanda bulunmak, el uzatmak, dokumacının mekiği ve tezgahı.Arapçada müsta‘meldir; ortak çekirdekten uzanma ve üretme bağı taşır; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لونMerkezRenk, tür, görünüşsel çeşitlilikNesnenin hem optik rengini hem de ontolojik türünü ve fıtri alametini bildirir.Varlığın dışa yansıyan ayrıştırıcı temel görsel niteliği.
صبغKomşuBoyama, daldırma, yapay renk vermeDışarıdan uygulanan bir maddeyle cismin rengini değiştirme veya bütünüyle içine alma.لون fıtri ve zatidir; صبغ ise sonradan boyanma veya etkisine girme vurgusu taşır.
شكلKomşuBiçim, benzerlik, tarzNesnenin geometrik veya davranışsal olarak birbirine benzemesi ve kalıbı.لون görsel yüzey ve tür ayrımını; شكل yapısal form ve benzerlik tarzını bildirir.
صنفKomşuSınıf, kategori, taksonomik ayrımNesnelerin niteliklerine göre öbeklere ayrılması ve tasnif edilmesi.لون doğrudan algılanan renk ve sima üzerinden türleşmeyi; صنف mantıksal ve işlevsel kategoriyi belirtir.
بهمZıtBelirsizlik, tekdüzelik, kapalılıkRengin ve ayrımın kaybolması, kapalı ve tefrik edilemez olma durumu.لون ayrıştırıcı ve açık seçik kılarken بهم farkları silerek belirsizleştirir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلونRenk, dış görünüş, çeşit, türHem görsel tayftaki renkleri hem de varlığın dışa vuran mizaç ve tür çeşitliliğini kapsar.Kesin
LatinceColor, SpeciesRenk, dış görünüm, türColor kelimesi fiziksel rengi ve parlaklığı karşılarken, species kelimesi kökün tür ve görünüm boyutunu tam olarak dengeler.Güçlü
İngilizceColor, Hue, Variety, KindRenk, ton, çeşit, türColor ve hue kelimeleri görsel niteliği karşılarken, variety ve kind kelimeleri kökün Kur'an'daki tür ve çeşitlilik boyutunu karşılar.Kesin
AlmancaFarbe, Art, SpielartRenk, tarz, tür, çeşitFarbe optik algıyı verirken Art ve Spielart kökün mizaç, tür ve tabiat çeşitliliği nüansını ifade eder.Güçlü
FransızcaCouleur, Teinte, EspèceRenk, ton, tür, cinsCouleur görsel boyutu aktarır; espèce ise kökün Lisān al-ʿArab ve Kur'an bağlamındaki taksonomik tür anlamını taşır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
لَوْنُهَاBelirli bir nesnenin tekil görsel rengiİsrailoğullarına kesilmesi emredilen sığırın renginin sarı ve göz alıcı parlaklıkta olduğunu tarif eden bağlam (Bakara 2:69).
أَلْوَانُهُ / أَلْوَانُهَاBitkilerin, meyvelerin, suların ve dağların tür ve görünüm çeşitliliğiYeryüzünden çıkarılan ürünlerin, meyvelerin, dağlardaki beyaz, kırmızı ve siyah çizgilerin ve balın farklı türlerini anlatan ayetler (Nahl 16:13, Nahl 16:69, Fâtır 35:27, Zümer 39:21).
وَأَلْوَانِكُمْİnsanların ırk, ten rengi, sima ve bireysel mizaç farklılığıGöklerin ve yerin yaratılışı ile birlikte dillerin ve insanların dış görünüşlerinin, ten renklerinin ve simalarının farklı kılınmasının ilahi bir ayet sayıldığı bağlam (Rûm 30:22).
أَلْوَانُهُİnsanların, hayvanların ve davarların biyolojik ve morfolojik tür çeşitliliğiYeryüzündeki canlı popülasyonunun ve hayvan cinslerinin birbirine benzemeyen türlerini ilahi kudret delili olarak sunan bağlam (Fâtır 35:28).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAraz ve cisim teorisi, tevhid delilleriRengin cismin zatına ait ayrılmaz bir parça mı yoksa sonradan yaratılan bir araz mı olduğu tartışması; renklerin ve dillerin farklılığının Yaratıcı'nın ihtiyar ve kudretine delil sayılması.Renk, tek bir cevherin farklı haller alabilmesini sağlayan ilahi kudretin belirgin arazı olarak tanımlanır.
FıkıhZekat taksimi ve eşyanın niteliğiHurma ve tarım ürünlerinin zekatında kaliteli cins (berni) ile sıradan veya karma çeşitlerin (levn) ayrımı; necasetin temizlenmesinde rengin giderilip giderilmemesi şartı.Kelime zekat bahsinde sıradan veya karışık türleri; taharet bahsinde ise kalıntı rengi ifade eden hukuki ölçüye dönüşür.
TefsirKevni ayetlerin yorumu ve vahdaniyetDağların, dillerin ve balın renk farklılıklarının kör bir tesadüfle değil, tek bir kaynaktan zengin bir çokluk var eden ilahi hikmetle açıklanması.Renk, sadece optik algı değil, her varlığın kendine has kimliği ve kainattaki zengin çeşitlilik olarak yorumlanır.
HadisCanlıların tasviri, insan tabiatıToprağın farklı renklerine göre insanın yaratılış hamurunun ve ahlakının farklı olması rivayetleri; insanların ten renklerine göre üstünlük iddiasının reddi.İnsanların mizaç ve ahlak farklılığının fıtri bir zeminle açıklandığı ve takvanın tek ölçü kılındığı ahlaki alan.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve yaratılış nizamıİlahi sanat ve hikmet tecellisiVarlığın tekdüze olmadığını, tek bir kudretin sonsuz çeşitlilik ürettiğini hatırlatmaAynı su ile sulanan topraktan farklı tat, koku ve renklerde ürünlerin çıkması, yaratıcının iradesini kanıtlar.Kesin
İlmiTaksonomi ve biyolojik çeşitlilikSınıflandırma, morfolojik tefrikTürleri, cinsleri ve fiziksel kimyasal özellikleri birbirinden ayırma kriteriDoğa bilimlerinde varlıklar renk ve tür ayrımları üzerinden teşhis edilir ve kataloglanır.Güçlü
SiyasiToplumsal çoğulculuk ve adaletBireysel ve kavmi kimliklerin tanınmasıEşitlik içinde fıtri farklılıkların meşruiyetini sağlamaDillerin ve renklerin farklılığı ayrımcılık vesilesi değil, bir arada yaşamanın ontolojik temelidir.Güçlü
İktisadiÜrün piyasası ve tüketim çeşitliliğiMalın cinsi, kalitesi ve piyasa farklılaşmasıFiyatlandırma, standart belirleme ve tüketici tercihini yönlendirmeHurmada ve diğer mallarda kalite ve tür ayrımı yapılarak iktisadi mübadelede adalet temin edilir.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerElektromanyetik dalga boyu spektrumu ve biyolojik taksonomiIşığın farklı dalga boylarına ayrılarak prizmadan kırılması ve tek bir enerji bandının sonsuz renk dizilimine dönüşmesi gibi, tekil girdinin çoklu çıktılara ayrışması süreci.Kesin
Beşeri bilimlerSosyolojik çoğulculuk ve kültürel çeşitlilik teorisiBir toplumun yeknesak, totaliter ve tek renkli bir yapı yerine farklı kültür, mizaç ve kimliklerin ahenkli birliği olarak varlığını sürdürmesi modeli.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca fiziksel boya maddesi, dekoratif süsleme veya sadece optik bir ışık kırılması hadisesi olarak algılanması.
Kur'an içi daha geniş anlamKök sadece optik bir parıltıyı değil; insanın mizacını, ırki ve sima ayrımını, meyvelerin lezzet ve tür farklılığını, tabiatın jeolojik katmanlarını ve varlığın taksonomik çeşitliliğini bildirir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur'an'daki renk ayetleri salt estetik bir tasvir zannedilir; oysa bu ayetlerin ontolojik birer delil, tabiat bilimlerinin taksonomik temeli ve ırkçılığı yok eden fıtri çeşitlilik beyanı olduğu gözden kaçar.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an, vahdaniyeti (birliği) tekdüzelik (monotonluk) üzerinden değil, sonsuz çeşitlilik (kesret) içindeki ahenk üzerinden kurar. Bu kök, ilahi iradenin maddede beliren sonsuz ayrışmasını anlamanın anahtarıdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yaratılış delillerinin (kevni ayetlerin) sergilendiği, gökten inen suyun toprakta farklılaştığı, dağların jeolojik yapısının ve insanlığın diller ve ırklar halinde yaratılışının anlatıldığı ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Varlıkların rastgele evrildiği fikrini ve insanların ten renkleri veya dilleri sebebiyle üstünlük taslayabilecekleri şeklindeki ırkçı ve kabileci yanılgıları doğrudan kökünden temizler.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir cismin gözle görülen dış yüzey tonu, ışığı yansıtma biçimi, ten rengi ve hurma gibi meyvelerin olgunlaşırken aldığı tür ve biçimsel ayrım.
  • Soyut anlamTek bir cevherin ve kaynaktan gelen enerjinin, varlık tabakasında sonsuz tür, mizaç, kategori ve kimlik haline gelerek birbirini tefrik edilir kılması.
  • Sistematik karşılıkYeknesaklığı ve belirsizliği ortadan kaldıran; varlıkları tanınabilir, sınıflandırılabilir ve tanımlanabilir kılan kozmik ve toplumsal taksonomi ilkesi.
  • LaTeX modeliF:U→⋃i=1nCio¨yle kiCj∩Ck=∅(j≠k)
  • LaTeX açıklamasıModelde U evrensel ve tekil varlık zeminini (su, toprak, insan hamuru); F ilahi yaratılış ve ayrıştırma fonksiyonunu; Ci ise bu tek kaynaktan türeyen, birbirine karışmayan, her biri kendine has kimliğe ve niteliğe sahip ayrık renk, tür ve mizaç kümelerini temsil eder. İndislerin kesişiminin boş küme olması, her rengin ve türün kendine mahsus fıtri bir tefrik sınırına sahip olduğunu ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ل