نوح

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ن-و-ح5 sîga, 61 mücavir kök, 43 ayet, 28 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عيسىنُوحًاثمودنوحقومنُوحٍإبراهيمجبيذررعادنُوحٌبعد

KökSîga 5Ayet 43Sure 28Mücavir 61

▶ Ağı aç (3B)

نوح

ن - و - ح

KÖK
  • 43 geçiş
  • 43 ayet
  • 5 sîga
  • 12 sözlük

“Nevh” rüzgar estiğinde uğultu çıkaran dağdır. Sonra ölü üzerine ağlayan kadınlara “nevahe” denmiştir. Tufanı bekleyen Nuh(AS)’un feryatları bir “nevahe” olmuş ve bundan dolayı bu ismi almıştır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Nevh” rüzgar estiğinde uğultu çıkaran dağdır. Sonra ölü üzerine ağlayan kadınlara “nevahe” denmiştir. Tufanı bekleyen Nuh(AS)’un feryatları bir “nevahe” olmuş ve bundan dolayı bu ismi almıştır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.408 harf
باب الحاء والنون و واي معهما ح ن و، ن ح و، ح ي ن، ن و ح، ن ي ح، أ ن ح، أ ح ن مستعملات حنو: الحِنْوُ: كلّ شيءٍ فيه اعوجاج. والجميع: الأَحْناء تقول: حِنْوُ الحِجَاج، وحِنْو الأَضلاع، وكل ما كان من خشبٍ قد انحنى، من إكافٍ وسَرْجٍ وقَتَبٍ: حِنْو، وكلّ منعرج من جبالٍ وأوديةٍ وقِفاٍر: حِنْوٌ. وحِنْو قُراقِرِ: موضع. وحَنَيْتُه حَنْياً وحَنَوْته حَنْواً، إذ عطفته. والانحناء الفعل اللازم، والتَّحنِّي
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR438 harf
التَناوُحُ: التقابل. يقال: الجبلان يتناوحان. ومنه سميت النَوائِحُ؛ لأن بعضهنَّ يقابل بعضا. وكذلك الرياح إذا تقابلت في المهبّ، لأن بعضها يُناوِحُ بعضاً ويناسج. وكل ريح استطالت أثراً فهبَّتْ عليه ريح طولاً فهي نَيِّحَتُه، فإن اعترضته فهي نَسيجَتُه. وناحَتْ المرأة تَنوحُ نَوْحاً ونِياحاً؛ والاسم النِياحَةُ. ونساءٌ نَوْحٌ وأنْواحٌ، ونُوَّحٌ، ونَوائحُ، ونائِحاتٌ. يقال: كنَّا في مَناحَةِ فلان.
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR9.140 harf
(باب النون والواو وما يثلثهما) (نوي) النون والواو والحرف المعتلّ أصلٌ صحيح يدلُّ على معنيين: أحدهما مَقْصَدٌ لشيء، والآخر عَجَمُ شيء. فالأوَّل النَّوَى. قال أهلُ اللغة: النَّوَى: التَّحَوُّل من دار إلى دار. هذا هو الأصل، ثم حمل عليه البابُ كلُّه فقالوا: [نوَى] الأمرَ يَنوِيه، إذا قَصَدَ له. وممَّا يصحِّح هذهِ التآويلَ قولُهم: نَوَاه الله، كأنَّه قَصَدَه بالحِفْظِ والحِياطة. قال: يا عَمرُو
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR246 harf
- نوح اسم نبي، والنوح: مصدر ناح أي: صاح بعويل، يقال: ناحت الحمامة نوحا وأصل النوح: اجتماع النساء في المناحة، وهو من التناوح. أي: التقابل، يقال: جبلان يتناوحان، وريحان يتناوحان، وهذه الريح نيحة تلك. أي: مقابلتها، والنوائح: النساء، والمنوح: المجلس.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR341 harf
ن و ح ناحت على الميّت نوحاً ونياحةً وهي نواحة بني فلان ونساء نوائح ونوْحٌ وأنواحٌ واجتمعن في المناحة والمناحات والمناوح‏.‏ والطّير تنوح وتتناوح‏.‏ ومن المجاز‏:‏ تناوح الجبلان‏:‏ تقابلا‏.‏ والرّيحان يتناوحان‏.‏ وهذه نيّحة تلك‏:‏ مقابلتها‏.‏ وقال كثيّر‏:‏ أألحيُّ أم صيران دومٍ تناوحت بتريم قصراً واستحثّ شمالها الصّور‏:‏ جماعة الشّجر‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.744 harf
النَّوْحُ: مصدر ناحَ يَنُوحُ نَوْحاً.ويقال: نائحة ذات نِياحة. ونَوَّاحةٌ ذات مَناحةٍ. والمَناحةُ: الاسم ويجمع على المَناحاتِ والمَناوِح. والنوائحُ: اسم يقع على النساء يجتمعن في مَناحة ويجمع على الأَنْواحِ؛ قال لبيد: قُوما تَنُوحانِ مع الأَنْواحِ ونساء نَوْحٌ وأَنْواحٌ ونُوَّحٌ ونَوائح ونائحاتٌ؛ ويقال: كنا في مَناحةِ فلان. وناحَتِ المرأَة تَنُوحُ نَوْحاً ونُواحاً ونِياحاً ونِياحةً ومَناحةً
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR433 harf
* ن و ح * * التَّنَاوُح * التقابُل ومنه سُميت * النَّوَائحُ * لتقابُلهن و * نَاحَتِ * المرأة من باب قال و * نِيَاحاً * أيضا بالكسر والاسم * النِّيَاحَةُ * ونساء * نَوْحٌ * بوزن لوح و * أَنْوَاحٌ * بوزن أَلواح و * نُوَّحٌ * بوزن سُكر و * نَوَائِحُ * و * نَائِحاتٌ * كله بمعنى واحد وتقول كُنَّا في * مَنَاحَةِ * فلان بالفتح و * نُوحٌ * ينصرف مع العُجمة والتعريف وكذا كل اسم على ثلاثة أَحرف أَوسطه ساكن
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.722 harf
التناوح: التقابل، ومنه تناوح الجبلين، وتناوح الرياح. وهذا مجاز، وسيأتي. ومن المجاز أيضا: ناحت المرأة زوجها، إشارة إلى تعديته بنفسه، وهو مرجوح، وناحت عليه، وهو الراجح، تنوح نوحا بالفتح ونواحا، بالضملمكان الصوت، ونياحا ونياحة، بكسرهما، ومناحا، بالفتح مصدر ميمي، ومناحة. زاده ابن منظور، والاسم النياحة، بالكسر. ونساء نوح وأنواح، كصحب وأصحاب، ونوح، بضم فتشديد، ونوائح، وهما أقيس الجموع، ونائحات. جمع
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR4.162 harf
نَاحَتِ المَرْأَةُ 1 نَاحَتِ المَرْأَةُ ذ , aor. تَنُوحُ, inf. n. نَوْحٌ and نِيَاحٌ (S, K) and نُوَاحٌ, (L, K,) or this is a simple subst., (Msb,) and نِيَاحَةٌ, (A, L, K,) or this also is a simple subst., (S, Msb, [and as such it is also mentioned in the K,]) and مَنَاحٌ (K) and مَنَاحَةٌ, (L,) [The woman wailed]. You say نَاحَتْ عَلَى المَيِّتِ, (Msb,) and عَلَى زَوْجِهَا, and نَاحَتْهُ, (L,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.208 harf
نَاحَ نَاحَ ( w ) U ( n. ac. نَوْح 1 , مَنَاح [ 17A ] , نِيَاح [ 23I ] , نِيَاحَة [ 23tI ] , نُوَاْح 24 ) a. [ acc. or 'Ala ], Wailed for, bewailed, lamented over; deplored. b. ( n. ac. نَوْح 1 ), Cooed; warbled. نَاْوَحَ نَاْوَحَ III , a. Faced, was opposite to. تَنَوَّحَ تَنَوَّحَ V , a. Dangled; oscillated. تَنَاْوَحَ تَنَاْوَحَ VI , a. Faced each other. b. see I (b) . c.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok17.810 harf
نوح نَاحَ - يَنُوْحُ - نُوْح نَاحَ - يَنُوحُ + الكائن + لربه: بكى وأظهر علامات الحزن والكآبة على ذنبه استغفاراً وطاعة ورجاء نُوْح: على وزن " فُُعْل" من " نَاحَ - يَنُوْحُ ": الكآبة والحزن والبكاء: وهي كذلك اسم النبي المعروف عليه السلام: ويبدو أن لاسمه ارتباط بالحزن والكآبة الطويلة، وأَنَّ نُوحاً لَقبُه لكثرةِ نَوْحِه وبُكَائه علَى ذَنْبه كذا
Tamamını oku

Sîgalar(5)

Mücavir kökler61 mücavir (217 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. قوم

    22 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

  2. إبراهيم

    7 ortak ayet · İbrahim

  3. قبل

    12 ortak ayet · Önce

  4. عاد

    5 ortak ayet · Âd

  5. ثمود

    5 ortak ayet · Semûd

  6. نبأ

    7 ortak ayet · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür

  7. ذرر

    4 ortak ayet · Zerre toz demektir

  8. رسل

    11 ortak ayet · Saçak demektir

  9. أيوب

    2 ortak ayet · Ve Eyüp

  10. ندو

    4 ortak ayet · Nedve halkın toplandığı yerdir

  11. عيسى

    3 ortak ayet · İsa

  12. بعد

    7 ortak ayet · Baid uzak demektir

Geçtiği ayetler(43)

  1. إِنَّا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ كَمَا أَوْحَيْنَا إِلَى نُوحٍ وَالنَّبِيِّينَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَوْحَيْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ …

    NuhNuh’a, ondan sonra gelen peygamberlere, İbrahim’e, İsmail’e, İshak’a, Ya’kub’a ve torunlarına, İsa’ya, Eyyüb’a, Yunus’a, Harun’a ve Süleyman’a vahyettiğimiz gibi, şüphesiz sana da vahyettik. Davud’a da Zebur’u verdik.

  2. … لِيُنْذِرَكُمْ وَاذْكُرُوا إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاءَ مِنْ بَعْدِ قَوْمِ نُوحٍ وَزَادَكُمْ فِي الْخَلْقِ بَصْطَةً فَاذْكُرُوا آلَاءَ اللَّهِ لَعَلَّكُمْ …

    NuhSizi uyarması için aranızdan bir adama Rabbınız tarafından bir haber geldi diye mi hayret ediyorsunuz? Düşünün ki; O, sizi Nuh kavminden sonra halifeler yaptı. Yaratılış itibariyle onlardan fazla boy bos verdi. Hem Allah’ın nimetlerini hatırlayın ki; felaha eresiniz.

  3. أَلَمْ يَأْتِهِمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ وَقَوْمِ إِبْرَاهِيمَ وَأَصْحَابِ مَدْيَنَ وَالْمُؤْتَفِكَاتِ أَتَتْهُمْ …

    NuhOnlara kendilerinden öncekilerin, Nuh, Ad ve Semud kavminin, İbrahim kavminin, Medyen ve altüst olmuş şehirler halkının haberleri gelmedi mi? Peygamberi onlara apaçık delillerle gelmişlerdi. Allah, onlara zulmediyor değildi. Ama onlar, kendilerine zulmediyorlardı.

  4. وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ نُوحٍ إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ يَاقَوْمِ إِنْ كَانَ كَبُرَ عَلَيْكُمْ …

    NuhOnlara Nuh’un haberini oku. Hani Nuh, kavmine demişti ki: Ey kavmim; aranızda kalmam, Allah’ın ayetlerini hatırlatmam, onlarla öğüt vermem size ağır geliyorsa; ben, Allah’a tevekkül ettim. Siz ve ortaklarınız toplanıp ne yapacağınızı kararlaştırın, içinizde ne tasarlıyorsanız açığa çıkarın, sonra bana mühlet de vermeyerek yapacağınızı yapın.

  5. وَأُوحِيَ إِلَى نُوحٍ أَنَّهُ لَنْ يُؤْمِنَ مِنْ قَوْمِكَ إِلَّا مَنْ قَدْ آمَنَ فَلَا تَبْتَئِسْ بِمَا كَانُوا يَفْعَلُونَ

    NuhNuh’a vahyolundu ki: Senin kavminden iman edenlerden başkası asla inanmayacaktır. Bunun için onların işlediklerine üzülme.

  6. وَيَاقَوْمِ لَا يَجْرِمَنَّكُمْ شِقَاقِي أَنْ يُصِيبَكُمْ مِثْلُ مَا أَصَابَ قَوْمَ نُوحٍ أَوْ قَوْمَ هُودٍ أَوْ قَوْمَ صَالِحٍ وَمَا قَوْمُ لُوطٍ مِنْكُمْ بِبَعِيدٍ

    NuhEy kavmim; bana karşı gelmeniz; Nuh kavminin, Hud kavminin, Salih kavminin başına gelen felaketin benzerini, sakın başınıza getirmesin. Lut kavmi de sizden pek uzak değildir.

  7. أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ وَالَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ لَا يَعْلَمُهُمْ إِلَّا …

    NuhSizden önce geçenlerin Nuh, Ad, Semud kavimlerinin ve onlardan sonra Allah’tan başka kimsenin bilmediği kavimlerin haberi size gelmedi mi? Peygamberleri onlara ayetlerle geldiler de onlar, ellerini ağızlarına koyup: Biz, sizin gönderilmiş olduğunuz şeyi inkar ettik, bizi çağırdığınız şeyden şüphe ve endişe içindeyiz, dediler.

  8. ذُرِّيَّةَ مَنْ حَمَلْنَا مَعَ نُوحٍ إِنَّهُ كَانَ عَبْدًا شَكُورًا

    NuhNuh ile beraber taşıdığımız kimselerin soyunu da. Gerçekten o, çok şükreden bir kul idi.

  9. وَكَمْ أَهْلَكْنَا مِنَ الْقُرُونِ مِنْ بَعْدِ نُوحٍ وَكَفَى بِرَبِّكَ بِذُنُوبِ عِبَادِهِ خَبِيرًا بَصِيرًا

    NuhNuh’tan sonra, nice nesilleri yok etmişizdir. Kullarının günahlarına Habir ve Basir olarak Rabbın yeter.

  10. … مِنَ النَّبِيِّينَ مِنْ ذُرِّيَّةِ آدَمَ وَمِمَّنْ حَمَلْنَا مَعَ نُوحٍ وَمِنْ ذُرِّيَّةِ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْرَائِيلَ وَمِمَّنْ هَدَيْنَا وَاجْتَبَيْنَا إِذَا …

    Nuhİşte bunlar; Allah’ın kendilerine nimetler verdiği peygamberlerden, Adem in soyundan, Nuh ile beraber taşıdıklarımızdan ve İbrahim ile İsrail’in neslinden, hidayete erdirdiğimiz ve seçtiğimiz kimselerdendir. Rahman’ın ayetleri onlara okunduğu zaman; ağlayarak secdeye kapanırlardı.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökنوح
YapıÜçlü (Özel ad / Peygamber adı)
Özel DurumEcvef (vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerندب, بكي, رثي
Zıt Kökفرح
Çekirdek Özet 1İki şeyin karşı karşıya gelmesi, rüzgârların karşılıklı esmesi ve kadınların yüz yüze durarak sesli ağıt yakması
Çekirdek Özet 2İlahi vahyin ilk büyük beşeri kırılmada tevhidi ayakta tutan, tufanla arınmayı ve kurtuluşu temsil eden kurucu elçisi
Çekirdek Özet 3Çöküşe sürüklenen fıtrata karşı uyarının karşıtlığı, kan bağının değil iman bağının belirleyici olduğu arınma eşiği
Kritik Hata RiskiKur'an'daki Nuh kıssasını yalnızca yerel bir felaket anlatısına indirgemek veya kökün Arapça ağıt anlamını peygamberin ontolojik misyonuyla özdeşleştirmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نوOrtaya çıkma, kabarma, hareketlenme ve bir tarafa yönelme hareketi; nitekim نوأ kökünde ağır bir yükle kalkma ve yıldızın doğup batması, نوب kökünde sırayla dönüp gelme, نور kökünde parlayıp dalgalanma, نوس kökünde salınma anlamları mevcuttur.حÇit ve sınır imgesi taşıyan harfin eklenmesiyle hareket, karşılıklı iki sınırın veya cephenin yüz yüze gelmesine, sesin ve soluğun belirli bir hatta karşılıklı yankılanıp durmasına odaklanmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نBalık, filiz, yılanCanlılık, süreklilik, su içindeki hareket ve neslin devamı.
وÇengel, çadır kazığıİki unsuru birbirine raptetme, bağ kurma ve yöneliş.
حÇit, duvarÇevreleme, sınır koyma, koruma ve iki alanı birbirinden ayırma.
نوحHayati bir akışın veya neslin bir bağ ile sınıra dayanıp yüzleşmesiSuyun ve canlılığın kesintisiz akışının ilahi bir rabıta ile sınır çizgisine getirilmesi, iki kutbun karşı karşıya durarak varlık ve yokluk sınırında yankı bulması hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamİki dağın karşı karşıya durması (تناوح الجبلان) veya iki rüzgârın karşılıklı eserek çatışması; buradan hareketle yas tutan kadınların karşılıklı dizilip el çırparak sesli feryatla ağıt yakmasıdır.
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd b. Rebîa, divanında kadınların karşılıklı dizilerek ağıt yakmasını şu mısra ile tasvir eder: كأنّ مُصفّحاتٍ في ذُراهُ / وأنواحاً عليهنّ المآلي
Erken Arapça kullanımGüvercinin karşılıklı ötüşü veya kesintisiz iniltili sesi için نَوْحُ الحَمَام tabiri kullanılmış; ayrıca karşılıklı esen sert rüzgârlar تَناوُحُ الرِّياحِ olarak adlandırılmıştır.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīvânu Lebîd.

Sami etimolojik katman

Arapça kök نوح, klasik leksikografide öncelikle karşılıklı durma ve sesli ağıt yakma ekseninde açıklansa da, tarihsel Sami katmanında kökün asıl omurgası yatışma, sükûnet bulma, dinlenme ve konaklama alanına aittir. İbranicede נוּחַ fiili dinlenmek, durmak, yatışmak ve bir yere yerleşmek anlamına gelir; nitekim Nuh ismi İbranice Nōaḥ biçimiyle doğrudan teselli ve dinlenme köküne bağlanır. Süryanicede ܢܳܚ fiili dinlendi, teskin oldu, ferahladı anlamını taşır ve nüyāḥā kelimesi rahatlık, teneffüs ve huzur demektir. Ugarit dilinde de n-ḥ kökü dinlenmek ve yerleşmek manasındadır. Arapçadaki sesli ağıt ve feryat anlamı, kökün Arap yarımadasındaki iç semantik evriminde karşı karşıya durma ve göğüs geçirip rahatlama eyleminden türemiş ikincil bir daralmadır; Kur'an'daki peygamber adı ise kadim Sami mirasının taşıyıcısı olarak fırtınadan ve tufandan sonra gelen ilahi sükûneti ve kurtuluşu temsil eder.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Koehler-Baumgartner.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKarşı karşıya durmak, karşılıklı esmek ve sesli ağıt yakmakMaddi düzlemde iki cephenin yüz yüze gelmesi; buradan hareketle karşılıklı matem feryadı.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice נוּחַ ve Süryanice ܢܳܚ (dinlenmek, yatışmak, durulmak)Kadim Sami çekirdeğinde çalkantının bitmesi, geminin karaya oturması ve sükûnetin hâkim olması.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiMısır hiyerogliflerinde ve Proto-Sami katmanda dinlenme/inme kökleriSuyun çekilmesiyle varlığın yeniden dengeye kavuşması ve dinlenmesi tasavvuru.Muhtemel

Kaynak Gesenius, David Cohen, The Foreign Vocabulary of the Qur'an.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نوحAnlamlıKarşı karşıya gelmek, ağıt yakmak, sükûn bulmakİki gücün yüz yüze durması ve yüksek sesle kederi dışa vurmasıHedef kök; Kur'an'da peygamber adı olarak 43 kez geçer.
نحوAnlamlıYönelmek, kasıt, taraf, kuralBir cihete doğru sapmadan ilerlemek ve yol tutmakKur'an'da geçmez; hedef kökteki yönelme unsurunu içerir.
ونحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.
وحنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde kök yapısı oluşmamıştır.
حنوAnlamlıEğilmek, şefkat göstermek, kavis çizmekBir şeye doğru merhametle bükülmek ve sarılmakKur'an'da geçmez; hedef kökteki sınır ve koruma ilişkisiyle akrabadır.
حونAnlamlıZamanı gelmek, helak olmak, mekân tutmakBir vaktin sınırına ulaşmak veya ticaret yeri kurmakKur'an'da حِينَ türevleriyle yer alır; zaman sınırını belirler.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نوحMerkezKarşı karşıya durarak ses çıkarmak, feryat etmekKarşılıklı iki tarafın yüz yüze gelerek ortak bir tonda acıyı haykırmasıdır.Klasik dilde ağıt, Sami kökeninde sükûnet ve dinlenmedir.
ندبKomşuÖlünün iyiliklerini sayarak ağlamakYalnızca ses çıkarmak değil, kaybedilenin niteliklerini tek tek zikretmektir.Yas sürecindeki övgü ve sayıp dökme unsurunu öne çıkarır.
بكيKomşuGözyaşı dökmekİçsel kederin gözyaşıyla dışarı vurulmasıdır; ses zorunlu değildir.Ağlamanın en yalın ve evrensel fiziksel tezahürüdür.
رثيKomşuÖvgü dolu şiirle anmak, mersiye söylemekAcıyı söze, vezne ve edebi bir forma dökerek ölüye veda etmektir.Sanatsal ve bilinçli bir anma edimidir.
فرحZıtSevinmek, ferahlamak, neşeyle dolmakKederin, yüzleşmenin ve matem ağırlığının bütünüyle kalkması durumudur.Göğsün sevinçle genişlemesi ve hüznün dağılmasıdır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaنوحKarşılıklı ağıt yakma; sükûnete ermeKarşı karşıya durarak ses verme ve kederi dışa vurma; isim olarak sükûnet bulma.Kesin
LatinceLamentatio, RequiesYas tutma, ağıt; dinlenme, huzurHem sesli keder ifadesini hem de fırtına sonrası dinlenmeyi ayrı kelimelerle karşılar.Güçlü
İngilizceLamentation, Rest / ReposeAğıt yakma; sükûn, dinlenmeFiil kökü kederi karşılarken, isim formu kurtuluş sonrası huzuru ve durulmayı ifade eder.Güçlü
AlmancaKlage, Wehklagen; RuheAğıt, figan; huzur, dinlenmeİki ayrı ekseni karşılar: Karşılıklı figan ve tufan sonrası sükûnet hali.Güçlü
FransızcaLamentation; ReposAğıt yakma; istirahat, sükûnKederin karşılıklı haykırışı ile çalkantının dinmesi durumunu verir.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
نُوح / نُوحًاİlk ulu'l-azm elçi ve tevhid silsilesinin atasıPeygamberler zincirinin başlangıcı, vahyin ilk kurumsal tebliği bağlamı (Nisâ 4:163, Âl-i İmrân 3:33, En'âm 6:84, Şûrâ 42:13).
نُوح / نُوحًاİnatçı inkâra karşı asırlar süren sabır ve tebliğKavminin alaylarına, direncine ve baskısına rağmen hakikati usanmadan anlatma bağlamı (A'râf 7:59, Hûd 11:32, Nûh 71:1-26).
نُوح / نُوحًاTufan, kozmik temizlik ve gemiyle kurtuluşAzgınlaşmış şirkin yeryüzünden silinmesi ve inananların yeni bir insanlık çekirdeği olarak korunması bağlamı (İsrâ 17:3, Enbiyâ 21:76, Mü'minûn 23:23).
نُوح / نُوحًاİnancın biyolojik bağdan üstünlüğü ve ilahi adaletPeygamber oğlu ve eşi dahi olsa imansızlığın helakten kurtaramayacağı ilkesi bağlamı (Hûd 11:46, Tahrîm 66:10).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet, tebliğ ve ulu'l-azm kavramıPeygamberin tebliğ süresi, bedduası, kavminin helaki ve ilahi adaletin tecellisiTevhid mücadelesinde beşeri zaafın değil ilahi iradenin ve sabrın merkezi konumu.
FıkıhYas adabı, ağıt yakma (niyâha) yasağıÖlü arkasından çığlık atarak dövünmenin (en-niyâha) haram kılınmasıKökün lügat anlamı üzerinden kaderi sorgulayıcı matem ritüellerinin menedilmesi.
TefsirKıssa tahlili ve kan bağı meselesiİnnahu leyse min ehlik ifadesiyle hakiki akrabalığın din bağı olduğunun tespitiBiyolojik neslin yerini manevi ve ameli sadakatin alması.
HadisŞefaat hadisleri ve ümmet bilinciKıyamet günü insanların ilk elçi sıfatıyla Nuh'a başvurması ve onun şahitliğiİnsanlığın ikinci atası olarak risalet tarihinin kurucu eşiği.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid mücadelesi ve tebliğArınma eşiği ve kurucu elçilikŞirkin tortularını temizleyip fıtratı yeniden inşa etmekVahyin bozulmamış ilkelerini asırlar boyu tavizsiz savunma iradesidir.Kesin
İlmiFiziksel arınma ve gemi inşasıVahiyle yönlendirilen teknoloji ve doğa yasalarıFelakete karşı ilahi bilgiyle tedbir geliştirmeVahiy ile beşeri zanaatın (gemi yapımı) birleşerek hayatı korumasıdır.Güçlü
SiyasiOtorite, tebaa ve sınıfsal kibirMüstekbirlere karşı zayıfların safında duruşEgemen kibrin zayıfları aşağılamasını reddetmeKavmin ileri gelenlerinin aristokratik taleplerine karşı tevhidi eşitlik ilkesidir.Güçlü
İktisadiÜretim, zürriyet ve yeniden kuruluşKriz sonrası kaynak yönetimi ve üretim başlangıcıHelak olan bozuk düzenin ardından adil bir iktisadi temel kurmaTufan sonrası yeryüzünün temiz bir miras olarak inananlara açılmasıdır.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFaz geçişi ve sistemik sıfırlama (Reset / Phase Transition)Termodinamikte veya dinamik sistemlerde entropinin maksimuma ulaşıp sistemi çökertmesi ve yeni bir denge durumunun sıfırdan başlaması sürecine denktir.Güçlü
Beşeri bilimlerRadikal paradigma değişimi ve meşruiyet kırılmasıSosyolojide çökmüş bir toplumsal yapının ıslah edilemez hale gelmesiyle tasfiye olması ve yeni bir kurucu sözleşmeyle toplumun yeniden kurulmasıdır.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiNuh kıssasını yalnızca mitolojik bir tufan efsanesine veya salt arkeolojik bir gemi arayışına indirgeyerek metnin tevhidi, ahlaki ve ontolojik mesajını göz ardı etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök, Kur'an'da 950 yıllık bir sabır yürüyüşünü, kan bağının iman bağı karşısında sıfırlanmasını ve yeryüzünün küfürden arındırılarak tevhidi bir mirasçı zümreye devredilmesini kuşatır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataPeygamberliği sadece mucize üreten bir güce indirgemek; toplumsal helakin keyfi bir ceza olduğunu sanıp hakikatte sosyolojik ve ahlaki iflasın kaçınılmaz bir sonucu olduğunu kavrayamamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da risalet tarihinin ilk evrensel kırılmasını, şirk ile tevhidin ilk büyük çatışmasını ve ilahi adaletin tarihe doğrudan müdahalesini temsil ettiği için anahtar bir köktür.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamber kıssalarının anlatıldığı, müstekbirlerin zayıfları hor gördüğü ve kurtuluşun ancak takva ve teslimiyetle gerçekleştiğini bildiren ayet gruplarında (Hûd, A'râf, Nûh, Mü'minûn sureleri) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Soy üstünlüğüne dayalı kurtuluş inancını kökten yıkar; peygamberin dahi inkârcı oğlunu kurtaramayacağını göstererek sorumluluğun bireysel imana dayandığını ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİki cephenin, dağın veya rüzgârın karşı karşıya gelmesi; çalkantı ve feryat sonrası gelen sükûnet ve dinlenme.
  • Soyut anlamŞirkin ve zulmün had safhaya ulaştığı bir vasatta, tevhidi uyarının batılla yüzleşmesi ve varlığın ilahi bir arınma ile sükûnete kavuşması.
  • Sistematik karşılıkİman ekseninde yeni bir insanlık inşası, biyolojik rabıtaların feshedilerek akidevi rabıtanın mutlaklaştırılması süreci.
  • LaTeX modeliSt+1=Θ(St−C)⋅Ψ(B∩M)
  • LaTeX açıklamasıFormülde St yeryüzünün tufan öncesi kirlenmiş ve şirke batmış durumunu, C ilahi tufan ile gerçekleşen kozmik temizlenme ve sıfırlanma eşiğini, Θ bu tasfiyeyi denetleyen adalet fonksiyonunu ifade eder. Ψ fonksiyonu kurtuluşu simgelerken, B biyolojik bağı, M ise manevi/akidevi bağı temsil eder; sistem ancak bu iki kümenin kesiştiği ve manevi bağın korunduğu noktada varlığını bir sonraki evreye (St+1) taşır. Biyolojik bağ manevi bağdan koptuğunda sıfırlanır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ن