ألو

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: أ-ل-والصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ٢٥ · الآيات: ٢ · السور: ٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».بديفوهفيأعقلألوخبلوددبغضيَأْلُونَكُمْربصنسوشهرخفي

الجذرالصيغ ٢الآيات ٢السور ٢المجاورة ٢٥

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

ألو

أ - ل - و

جذر
  • الورود: ٢
  • الآيات: ٢
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ٧

Elyu yele demektir. Hayvanı gösterişli yapan kısmıdır. Allah’ ın kainataki tezahuru Ala olarak zikrediliyor. İla kocanın karısına karşı baskı yapmasına denir. Elev , “Helv” tatlı demektir. “Elva” tüm nimetlere verilen addır.المزيد ›

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: ءلو · ألو/ي · الو

ملاحظاتي

المعاجم(٧)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Elyu yele demektir. Hayvanı gösterişli yapan kısmıdır. Allah’ ın kainataki tezahuru Ala olarak zikrediliyor. İla kocanın karısına karşı baskı yapmasına denir. Elev , “Helv” tatlı demektir. “Elva” tüm nimetlere verilen addır.

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬٨٠٣
المدخل: ألو/ي(باب الهمزة واللام وما يثلثهما) (ألم) الهمزة واللام والميم أصل واحد، وهو الوجع. قال الخليل: الألم: الوجع، يقال وجَع ألِيمٌ، والفعل من الألم ألِمَ. وهو ألِمٌ، والمجاوز ألِيمٌ، فهو على هذا القياس فَعِيل بمعنى مُفْعِل. وكذلك وجِيعٌ بمعنى مُوجِع. قال([1]): * أمِنْ رَيحانة الدّاعي السميعُ * فوضع السميع موضع مُسْمِع. قال ابن الأعرابي عذاب أليم أي مؤلم ورجل ألِيمٌ ومُؤْلَمٌ أي موجَعٌ. قال أبو عبيد: يقال
رابط المدخل

(باب الهمزة واللام وما يثلثهما) (ألم) الهمزة واللام والميم أصل واحد، وهو الوجع. قال الخليل: الألم: الوجع، يقال وجَع ألِيمٌ، والفعل من الألم ألِمَ. وهو ألِمٌ، والمجاوز ألِيمٌ، فهو على هذا القياس فَعِيل بمعنى مُفْعِل. وكذلك وجِيعٌ بمعنى مُوجِع. قال([1]): * أمِنْ رَيحانة الدّاعي السميعُ * فوضع السميع موضع مُسْمِع. قال ابن الأعرابي عذاب أليم أي مؤلم ورجل ألِيمٌ ومُؤْلَمٌ أي موجَعٌ. قال أبو عبيد: يقال ألِمْتَ نَفْسَك، كما تقول سفِهْتَ نَفْسَك. والعرب تقول: "الحُرُّ يُعْطي والعبد يألم قَلْبَه". (أله) الهمزة واللام والهاء أصل واحد، وهو التعبُّد. فالإله الله تعالى، وسمّيَ بذلك لأنّه معبود. ويقال تألّه الرجُل، إذا تعبّد. قال رؤبة: للهِ دَرُّ الغانِياتِ المُدَّهِ([2]) *** سَبَّحْنَ واستَرْجَعْنَ مِن تَأَلُّهِي والإلاهة: الشَّمْس([3])، سمّيت بذلك لأنّ قوما كانوا يعبدونها. قال الشاعر([4]): * فبادَرْنا الإلاهَة أنْ تؤوبا * فأما قولهم في التحيُّر ألِهَ يَأْلَهُ فليس من الباب، لأنّ الهمزة واو. وقد ذكر في بابه. (ألو/ي) الهمزة واللام وما بعدهما في المعتلّ أصلان متباعدان: أحدهما الاجتهاد* والمبالغة [والآخر التقصير([5])] والثاني([6]) خلاف ذلك الأوّل. قولهم آلَى يُولِي إذا حلَف ألِيَّةً وإِلْوَةً([7])، قال شاعر: أتاني عن النُّعمان جَوْرُ أَلِيَّةٍ *** يجُورُ بها من مُتْهِمٍ بعد مُنْجِدِ وقال في الألْوَة: * يُكذِّبُ أقوالي ويُحْنِثُ ألْوتي([8]) * والأَلِيّةُ محمولة على فَعولة، وأَلْوَة على فعْلَة نحو القَدْمَة. ويقال يُؤْلي وَيَأْتَلِي، ويتأَلَّى في المبالغة. قال الفرّاء: يقال ائتلى الرّجُل إذا حلف، وفي كتاب الله تعالى: ﴿ولا يَأْتَلِ أُوْلُوا الفَضْلِ مِنْكُمْ﴾ [النور 22]. ورُبّما جمعوا أَلْوَةً أُلىً. وأنشد: قليلاً كتحليل الأُلَى ثم قلّصت *** به شِيمَةٌ رَوْعَاءُ تقليصَ طائِر([9])قال: ويقال لليمين أَلْوَةٌ وأُلْوَةٌ وإلْوَة وأَلِيّة. قال الخليل: يقال ما أَلَوْتُ عن الجُهْدِ في حاجتك، وما ألَوْتُك نُصْحاً، قال: * نحنُ فَضَلْنا جُهْدَنَا لَمْ نَأْتَلِه * أي لم نَدَعْ جُهْدا. قال أبو زيد: يقال ألَوْتُ في الشيء آلو، إذا قصرت فيه. ويقول في المثل: "إلاّ حَظِيّةٌ فلا أَلِيّةٌ"، يقول: إن أَخْطأَتْك الحُظوة فلا تَتَأَلَّ أن تتودَّد إلى النّاس. الشيباني: آليت توانيت وأبطأت. قال([10]): * فما آلى بَنِيَّ وما أساؤُوا * وأَلّى الكلب عن صيده، إذا قصّر، وكذلك البازِي ونحوُه. قال بعض الأعراب: وإني إذ تُسَابِقُني نَوَاها *** مُؤَلٍّ في زيارتها مُلِيمُ([11])فأمّا قول الهذلي([12]): جهراءُ لا تألو إذا هي أَظْهَرَتْ *** بَصَراً ولا من عَيْلَةٍ تُغْنيني([13])وأما قول الأعشى: ..............................ولا *** يقطع رِحْماً ولا يَخُون إلاَ([14])(ألب) الهمزة واللام والباء يكون من التجمُّع والعطف والرّجوع وما أشبه ذلك. قال الخليل: الإلْبُ الصَِّغْوُ([15])، يقال إلْبُه معه، وصاروا عليه إلْباً واحداً في العداوة والشرّ. قال: والناس إلْبٌ علينا فيك ليس لنا *** إلا السيوفَ وأطرافَ القنا وزَرُ([16])الشّيباني: تَأَلَّبُوا عليه اجتمعوا، وَأَلَبُوا يَأْلِبُونَ أَلْباً. ويقال إنَّ الأَلْبَةَ المجاعة، سمِّيت بذلك لتألُّبِ الناس فيها. وقال ابن الأعرابيّ: أَلَبَ: رجع. قال: وحدّثني رجلٌ من بني ضَبّة بحديث ثم أخذ في غيره، فسألته عن الأوّل فقال: "السّاعةَ يَأْلِبُ إليك" أي يرجع إليك. وأنشد ابن الأعرابي: ألم تعلمي أن الأحاديث في غَدٍ *** وبعد غَدٍ يَأْلِبْنَ أَلْبَ الطَّرائدِ([17])أي ينضمّ بعضُها إلى بعض. ومن هذا القياس قولهم: فلان يألُِبُ إبلَه أي يطردُها. ومنه أيضاً قول ابن الأعرابي: رجل إلْبُ حَرْبٍ، إذا كان يُؤَلِّبُ فيها ويجمِّع. ومنه قولهم: ألَبَ الجُرْحُ يأْلُبُ أَلْباً، إذا بدأ [برؤه]([18]) ثم عاوَدَه في أسفله نَغَل. وأمّا قولهم لما بين الأصابع إلْبٌ([19]) فمن هذا أيضاً، لأنه مَجمع الأصابع. قال: * حَتّى كأنّ الفرْسَخينِ إلْبُ * والذي حكاه ابن السّكّيت من قولهم ليلة أَلُوبٌ، أي باردة، ممكنٌ أن يكون من هذا الباب، لأن واجد([20]) البرد يتجمّع ويتضامّ، وممكنٌ أن يكون هذا من باب الإبدال، ويكون الهمزة بدلاً من الهاء، وقد ذُكر في بابه. وقول الراجز: * تَبَشّرِي بماتِحٍ أَلُوبِ([21]) * فقيل هو الذي يُتابع الدِّلاء يستقي ببعضها في إثر بعض، كما يتألَّب القومُ بعضُهم إلى بعض. (ألت) الهمزة واللام والتاء كلمةٌ واحدة، تدلُّ على النُّقصان، يقال ألَتَهُ يَأْلِتُهُ أي نقصه. قال الله تعالى: ﴿لا يَأْلِتْكُمْ مِنْ أَعْمَالِكُمْ شَيْئاً([22])﴾ [الحجرات 14] أي لا ينقصكم. (ألس) الهمزة واللام والسين كلمةٌ واحدة، وهي الخيانة. العرب تسمّي الخيانة ألْساً، يقولون: "لا يُدالِسُ ولا يُؤَالِس". (ألف) الهمزة واللام والفاء أصل واحد، يدلُّ على انضمام الشيء إلى الشيء، والأشياء الكثيرة أيضاً. قال الخليل: الأَلْفُ معروفٌ، والجمع الآلاف. وقد آلَفتِ الإبلُ، ممدودة، أي صارت ألفاً. قال ابنُ الأعرابي: آلَفْتُ القومَ: صيَّرتهم أَلْفاً، وآلَفْتهم، صيَّرتهم ألفاً بغيري، وآلفوا: صارُوا ألفاً. ومثله أخْمَسُوا، وأماؤوا. وهذا قياس صحيح، لأنّ الألف اجتماع المِئين. قال الخليل: ألِفْتُ الشيءَ آلَفُه. والأُلْفَة مصدر الائتلاف . وإلْفُكَ وأليفك: الذي تألفه. [و] كلُّ شيءٍ ضممتَ* بعضَه إلى بعضٍ فقد ألّفته تأليفاً. الأصمعيّ: يقال ألِفْتُ الشيء آلَفُه إلْفاً وأنا آلِفٌ، وآلَفْتُه وأنا مُؤْلفٌ. قال ذو الرمّة: من المؤْلِفَات الرَّمْلِ أدْماءُ حُرَّةٌ *** شُعاعُ الضُّحَى في لَوْنها يتوضَّحُ([23])قال أبو زيد: أهل الحجاز يقولون آلَفْتُ المكانَ والقومَ. وآلَفْتُ غيري أيضاً حملته على أن يألَفَ. قال الخليل: وأوالِفُ الطّير: التي بمكة وغيرِها. قال([24]): * أوَالِفاً مَكّة مِنْ وُرْقِ الحَمِي([25]) * ويقال آلَفَت هذه الطَّيرُ موضعَ كذا، وهن مُؤْلِفاتٌ، لأنّها لا تبرح فأما قولـه تعالى: ﴿لإيلاَفِ قُرَيْشٍ([26])﴾ [قريش 1]. قال أبو زيد: المألف: الشجر المُودِق الذي يدنو إليه الصّيد لإلْفِه إيّاهُ، فيَدِقُ إليه([27]). (ألق) الهمزة واللام والقاف أصلٌ يدلُّ على الخفّة والطيش، واللَّمعانِ بسُرعة. قال الخليل: الإلْقَة: السِّعلاة، والذِّئبة، والمرأة الجريئة، لخبثهنَّ. قال ابنُ السِّكِّيت: والجمع إلَقٌ. قال شاعر([28]): * جَدَّ وَجَدَّتْ إلَقَةًٌ من الإلَقْ * قال: ويقال امرأةٌ ألَقَى سريعة الوَثْب. قال بعضُهم: رجل ألاَّقٌ أي كذّاب. وقد ألَق بالكذب يَأْلِقُ أَلْقاً. قال أبو عليّ الأصفهاني، عن القريعيّ: تألَّقَت المرأة، إذا شمّرت للخصومة واستعدّت للشرّ ورفعت رأسَها. قال ابن الأعرابيّ: معناه صارت مثل الإلْقة. وذكر ابن السكّيت: امرأة إلْقَةٌ ورجل إلْقٌ. ومن هذا القياس: ائتلق البرق ائتلاقاً إذا برق، وتألَّق تأَلُّقاً. قال: يُصِيخُ طَوْراً وطَوْراً يقْترِي دَهِساً *** كأنّه كوكَبٌ بالرَّمْلِ يأتلِقُ (ألك) الهمزة واللام والكاف أصلٌ واحد، وهو تَحمُّلُ الرِّسالة. قال الخليل: الأَلُوكُ الرسالة، وهي المألُكَةُ على مَفْعَُلَة. قال النابغة([29]): ألِكْني يا عُييْنَُ إليك قولاً *** ستحمِلُه الرُّواة إليكَ عَنِّي([30])قال: وإنما سمِّيت الرسالة أَلُوكاً لأنها تؤلَكُ([31]) في الفم، مشتقٌّ من قول العرب: الفرس يَألَكُ باللّجام ويعلُكه، إذا مضغ الحديدة. قال: ويجوز للشاعر تذكير المَأْلَكَة([32]). قال عديّ: أبْلِغِ النُّعمان عنّي مألُكاً *** أنَّه قد طال حَبْسي وانتظاري وقول العرب: "أَلِكْني إلى فلانٍ"، المعنى تَحَمَّلْ رسالتي إليه. قال: ألِكْني إليها عَمْرَك اللهَ يا فَتَى *** بآيةِ ما جاءت إلينا تهادِيا([33])قال أبو زيد: أَلَكْته أُلِيكُهُ([34]) إلاكةً، إذا أرسلته. قال يونس بن حبيب: استلأك فلانٌ لِفلان([35]) أي ذهب برسالته، والقياس استألك. --------------ــــ ([1]) هو عمرو بن معد يكرب من قصيدة لـه في الأصمعيات ص43. وعجز البيت كما في الأصمعيات واللسان (10: 28): * يؤرقني وأصحابي هجوع * ومما يستشهد به من هذه القصيدة لفعيل بمعنى مفعل ، بكسر العين، قوله: وخيل قد دلفت لها بخيل *** تحية بينهم ضرب وجيع انظر الخزانة (3: 56). ([2]) المده، من المده، وهو المدح. والبيتان في اللسان (مده، أله) وديوان رؤبة ص165. ([3]) في الأصل: "الشيء" تحريف. ([4]) هي مية أم عتيبة بن الحارث، أو أم البنين بنت عتيبة بن الحارث، ترثي عتيبة، وقيل هي بنت الحارث اليربوعي. انظر اللسان (17: 360) . ([5]) ليست في الأصل، وبمثلها يتم الكلام. ([6]) في الأصل: "والأول". ([7]) الألوة، مثلثة ساكنة اللام. ([8]) في الأصل: "ألوى". ([9]) في الأصل: "شمة روعاء"، وإنما هي الشيمة بمعنى السجية والطبيعة. ([10]) هو الربيع بن ضبع الفزاري. انظر المعمرين 7 والخزانة (3: 306). وصدر البيت كما فيهما وكما في اللسان (18: 41): * وإن كنائني لنساء صدق * ([11]) عجزه في اللسان (18: 41). ([12]) هو أبو العيال الهذلي، يصف منيحة منحه إياها بدر بن عمار الهذلي. انظر شرح أشعار الهذليين للسكري ص130 واللسان (5: 223). ([13]) في الأصل: "بطرا ولا من عليه يغنيني"، صوابه من شرح أشعار الهذليين واللسان. وأظهرت: دخلت في وقت الظهر. ([14]) البيت بتمامه، كما في ديوان الأعشى 157 والمجمل واللسان (18: 46): أبيض لا يرهب الهزال ولا *** يقطع رحما ولا يخون إلا وقد نفص كلام بعد البيت، وبالرجوع إلى اللسان يمكن تقدير هذا النقص. وقد جاء به في المجمل شاهداً لواحد الآلاء بمعنى النعم. ([15]) الإلب بفتح الهمزة وكسرها، وكذا الصغو، بالفتح والكسر، أي الميل. وفي الأصل: "الضعو" تحريف. ([16]) في الأصل: "ليس علينا". ([17]) البيت في اللسان (1: 209) بدون نسبة. ([18]) التكملة من اللسان (1: 210) ونصه: "والألب ابتداء برء الدمل". ([19]) في اللسان عن ابن جني: "مابين الإبهام والسبابة". وفي القاموس: "الإلب بالكسر: الفتر". ([20]) في الأصل: "واحد" بالحاء المهملة، صوابه بالجيم. ([21]) البيت في اللسان (1: 210). ([22]) هي قراءة الحسن والأعرج وأبي عمرو، كما في تفسير أبي حيان (8: 117). وفي الأصل: ﴿لا يَلِتْكُمْ﴾بقراءة جمهور القراء، وإيرادها هنا خطأ، وموضعها مادة (ليت). ([23]) البيت في ديوانه 80 واللسان (10: 352) ويروى: "من الآفات" و"من الموطنات" كما في شرح الديوان. ([24]) هوالعجاج من أرجوزة في ديوانه ص58-62. وانظر سيبويه (1: 8، 56) واللسان (15: 48). ([25]) هذه رواية سيبويه في (1: 56) واللسان (10: 354) وفي غيرهما: "قواطنا مكة" و"الحمى" أراد: الحمام، فحذف الميم وقلب الألف ياء. وقبل هذا البيت: ورب هذا البلد المحرم *** والقاطنات البيت غير الريم ([26]) كذا جاء الكلام هاهنا ناقصا. وفي اللسان: "يقول تعالى: أهلكت أصحاب الفيل لأولف قريشاً مكة، ولتؤلف قريش رحلة الشتاء والصيف، أي تجمع بينهما، إذا فرغوا من ذه أخذوا في ذه". ([27]) ودق الصيد يدق ودقا، إذا دنا منك. ([28]) هو الراجز رؤبة بن العجاج، انظر ديوانه 107 والحيوان (2: 285/ 6: 314). ([29]) من قصيدة له في ديوانه ص78 من خمسة دواوين العرب. قالها حين قتلت بنو عيسى نضلة الأسدي وقتلت بنو أسد منهم رجلين، فأراد عبيد بن حصن عون بني عبس، وأن يخرج بني أسد من حلف بني ذبيان. ([30]) في اللسان (12: 273). "ياعتيق" محرف. وعجزه في اللسان: "ستهديه الرواة إليك عني"، وفي الديوان: "سأهديه إليك إليك عني". ([31]) في الأصل: "توالك". ([32]) في أصل: "تنكير المألكة"، والوجه ما أثبت. على أنه قد روي في اللسان عن محمد بن يزيد أنه قال: "مألك جمع مألكة". ([33]) البيت لسحيم: كما في المجمل. وفي الأصل: "جاءت إليها" صوابه من المجمل. ([34]) في الأصل: "ألكة" صوابه من المجمل. وهو في وزن أقمته أقيمه إقامة، وأصبته أصيبه إصابة. ([35]) في الأصل: "بفلان". ـ

يظهر هذا المدخل أيضًا تحت: ألي

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٩٥
أ ل و استجمر بالألوة وهي العود‏.‏ وهو لا يألو ولا يأتلي أن يفعل كذا‏.‏ ويقول الرجل‏:‏ ما ألوت عن الجهد في حاجتك فيقال له‏:‏ بل أشد الألو‏.‏ وآلى الرجل وأتلى ليفعلن وتألى على الله‏:‏ إذا حلـف ليغفـرن اللـه لـه‏.‏ وعلـى أليـة في ذلك‏.‏ وعجبت من الألى فعلوا كذا‏.‏ وكبش أليان ونعجة أليانة‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٩٬٢١٩
: ( و *!الأَلاءُ ، كسَحابٍ ويُقْصَرُ : شَجَرٌ رَمْلِيٌّ حَسَنُ المَنْظر ( مُرُّ الطَّعْمِ ( دائِمُ الخُضْرَةِ أَبداً يُؤْكَلُ ما دامَ رَطْباً ، فإذا عَسَا امْتَنَع ودُبِغ به ؛ قالَ بشْرُ بنُ أَبي خازمٍ : فإنَّكُمُ ومَدْحَكُمُ بُجَيراً أَبا لَجَإٍ كما امْتُدِح الأَلاءُورُبمَّا قُصِر ؛ قالَ رُؤْبة : يَخْضَرُّ ما اخْضَرَّ *!الأَلا والآسُ قالَ ابنُ سِيدَه : وعنْدِي أنَّه إنما قُصِر ضَرُورَةً . (
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ٢٥٬٢٢٥
المدخل: الوأَلَا 1 أَلَا ذ , (S, M, Mgh, K,) aor. يَأْلُو, (S, Mgh,) inf. n. أَلْوٌ (T, M, Mgh, K) and أُلُوُّ (K, TA [in a copy of the M أَلُوٌّ]) and أُلِىٌّ; (K, TA; [in a copy of the M أَلِىٌّ, and in a copy of the Mgh written with fet-h and damm to the أ;]) and ↓ أَلَّى, (S, M, K,) aor. يُؤَلّى, inf. n. تَأْلِيَةٌ; (S;) and ↓ ائتلى [written with the disjunctive alif اِيتَلَى]; (S, M, K;) [and ↓
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٧٠
المدخل: ءلوأَلا أَلا U ( n. ac. أَلْو 1 , أُلُوّ 27 ), a. Fell short of, was not equal to. أَلَّوَ أَلَّوَ II , a. see I . آلَوَ آلَوَ IV , a. V, Swore, took an oath. اـَئْتَلَوَ اـَئْتَلَوَ VIII , a. see I , & IV. أَلْو أَلْو 1 , a. Gift. أَلْوَة أَلْوَة 1t , a. Aloe-wood. b. Dye. أَلَاْو أَلَاْو 22A , a. Aloe-tree. أُلُوّ أُلُوّ 27 , أُلُوَّة 27t , a. see 1t (a) . اِلَى اِلَى a. To,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٧٠٬٧٦٤
المدخل: ءلوءلو 2.BAB أَلا - يَأْلِي - آلاء أَلا - يَأْلِي - آلاء أَلا - يَأْلِي - آلاء أَلا - يَأْلِي + كائن + أمراً أو شيئاً: يجتهد بالتحري عنه واستقصائه ألا: اسم فعل (أَلا - يَأْلِي): البحث والاستقصاء، وهي كذلك بمعنى مفعول: الشيء المتحرى عنه والمبحوث عنه: الظاهرة الكونية أو المعضلة المحيرة التي تستدعي البحث والتفتيش والتحري: آيات الله في الظواهر الكونية
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٥ (الإجمالي: ٣٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. خبل

    الآيات المشتركة: ١ · Habl meyvedeki çürüklük demektir

  2. بغض

    الآيات المشتركة: ١ · Bahat çene altındaki et demektir

  3. عنت

    الآيات المشتركة: ١ · Sıkıntıya düştünüz

  4. ربص

    الآيات المشتركة: ١ · “Rebş” ağaçların yaprakları döktükten sonra yeniden…

  5. فوه

    الآيات المشتركة: ١ · Onların ağızları ile

  6. فيأ

    الآيات المشتركة: ١ · Fey Güneşin en kısa gölgesi demektir

  7. شهر

    الآيات المشتركة: ١ · Kamer gökteki ayın kütlesi demektir

  8. ربع

    الآيات المشتركة: ١ · Rebi’ (ayn): Bağdaş kurmak demektir

  9. بطن

    الآيات المشتركة: ١ · Batın karın demektir

  10. ودد

    الآيات المشتركة: ١ · Vadi, bir ırmağın veya derenin içinde bulunduğu sahadır

  11. بدي

    الآيات المشتركة: ١ · Açığa çıkarırsınız

  12. خفي

    الآيات المشتركة: ١ · Hafy, Sık ağaçlı yerdir

الآيات التي ورد فيها(٢)

  1. … الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا بِطَانَةً مِنْ دُونِكُمْ لَا يَأْلُونَكُمْ خَبَالًا وَدُّوا مَا عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَاءُ مِنْ …

    Sizi şaşırtmakta yetersiz kalırlar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökألو
YapıÜçlü
Özel Durumİlletli (nakıs / lefif-i mefruk türevi geçişken yapı)
Bağlamsal Yakın Köklerنعم, قصر, حلف, جحد
Zıt Kökوفر
Çekirdek Özet 1Gevşemek, ağır davranmak, geri kalmak veya bir şeyi sınırlayıp bağlamak; dolgunluk ve belirgin nimet tezahürü
Çekirdek Özet 2İlahi nimetlerin sınırsızlığı ve açığa çıkışı karşısında insanın sorumluluktan geri durmaması ve yeminle bağlanması
Çekirdek Özet 3İlahi bağışın (ālā') borç ve bağlılık (îlâ') doğurması; nimetin büyüklüğü ölçüsünde ihmal ve kusurun (alw) mahkum edilmesi
Kritik Hata RiskiÂlâ kelimesini yalnızca soyut manevi lütuflarla sınırlamak veya îlâ/alw kullanımlarını nimet kavramından büsbütün kopuk salt fıkhi ceza kalıbı saymak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ألParlama, belirme, gerilme, sınır koyma ve bir nesnenin zirve noktasına ulaşması; nitekim أله kökünde hayret ve yücelik, ألف kökünde tam kaynaşma ve bitiştirme, ألت kökünde ise eksiltme ve sınırlama anlamları bu ikili tabanda birleşirوİllet harfinin eklenmesiyle soyut gerilim ve sınırlama eylemi akışkanlık kazanmış; bir yandan güçten geri kalma ve yavaşlama (kusur etme), diğer yandan bağlayıcı bir yemin veya belirgin bir nimetin açığa çıkması yönünde dinamik bir yayılım kazanmıştır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
اÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçEylemin veya yönelişin başlatıcı gücü, iradenin devreye girmesi ve öncelikli varlık iradesi
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaHareketi kontrol altında tutma, sınır tayin etme, sevk etme ve zorunlu bir hedefe yönlendirme
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaBelirlenen sınırı sabitleme, bağı pekiştirme veya uzayarak devam eden sürece eklenme
ألوGüçle başlatılan bir eylemin denetim altına alınıp bağlanması yahut duraksatılmasıBaşlatıcı iradenin bir bağ veya yeminle sabitlenmesi, sınırın çekilmesi yahut sınırda duraklayarak eylemin yavaşlatılıp geri tutulması

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir hayvanın veya insanın gücü yettiği halde bir işte ağır davranması, geri kalması ve kusur göstermesi (el-alw); ayrıca kuyruğu dolgun semiz koç (el-elyân) ve kokusu etrafa yayılan tütsü ağacı (el-elüvve)
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye ve erken dönem şairlerinin şiirlerinde bir hedefe ulaşmada gevşeklik göstermemek ve hiçbir çabadan geri durmamak anlamında şu deyimle kayıtlıdır: لا يألو جهدا
Erken Arapça kullanımKlasik lügatlerde bir kimsenin gücünü esirgememesi durumunda söylenen şu ifadede geçer: ما ألوت عن الجهد في حاجتك

المصدر Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça ألو kökü (yakın varyantı olan ألى / ألي kökleriyle birlikte), Batı Sami dillerinde yemin etme, lanetleme, ilahi bağ ve yüce kudret tasavvurlarıyla derin bir fonetik ve anlamsal örtüşme sergiler. İbranicedeki אָלָה (ʾālāh: ant içmek, yemin etmek, lanet/ahit altına girmek) ve Süryanicedeki ܐܠܝܐ / ܐܠܐ (bağlayıcı söz, antlaşma) biçimleri, kökün doğrudan bağlayıcı ahit, sınır koyma ve sözleşme dairesine ait olduğunu gösterir. Diğer yandan Akadca alû (belirme, yücelme yahut bir ilahi güçle ilişkilendirilme) tabakasıyla kavramsal akrabalık sezilir. Erken Sami katmanında kök, bir yandan varlığın gözle görünür parlaklığı, dolgunluğu ve lütfunu (nimet/ala), diğer yandan insanın bu yücelik karşısında girdiği sarsılmaz taahhüdü, yemini (îlâ) ve bu yeminden geri kalma riskini (alw: yetersizlik, ihmal) aynı anlam yumağında taşımıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönألو / ألي kök geçişkenliğiSözlüklerde kusur etmek (alw), yemin etmek (îtilâ'/îlâ') ve çoğulu ālā' gelen nimet anlamları aynı kök ailesinde birleşirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ʾ-l-h (yemin, lanet, ahit) ve Süryanice ʾ-l-yAhit, yemin ve sınır koyma anlamlarının ortak Sami tabakasından türediği görülürGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik bağlamda parlama ve bağlanma kökleriErken dil katmanlarında göz alıcı ışık, dolgunluk ve bağ kurma işlevleri üzerinden türetilmiştirMuhtemel

المصدر Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon, HALOT, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ألوAnlamlıİhmal etmek, yemin etmek, nimetHedef köktür; kusur etme, yemin ve nimet anlamlarını taşırKur'an'da geçer
أولAnlamlıDönmek, aslına rücu etmek, yönetmekBir şeyin ilk haline, esasına varması ve tevil edilmesiKur'an'da geçer; kök içi kalb ve yön akrabalığı vardır
لأوAnlamlıZorluk, darlık, sıkıntıYaşamın daralması ve şiddetlenmesi durumunu anlatırKur'an'da geçmez; mahrumiyet anlamıyla ters yönde ilişkilidir
لوأKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKullanım dışı diziliş
وألAnlamlıSığınmak, kurtulmak, melce edinmekBir tehlikeden kaçıp güvenli bir sığınağa kavuşmakKur'an'da geçer; mevl ve melce kavramlarıyla örtüşür
ولأKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKullanım dışı diziliş

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ألوMerkezGeri durmak, yemin etmek, açığa çıkan nimetBir yükümlülük karşısında sınır koyma, kusur etme yahut lütfun apaçık görünmesiGeniş semantik yelpazede hem ilahi lütfu hem insani sorumluluğu kuşatır
نعمKomşuİhsan ve bağışlanmaNimetin sağladığı refah, yumuşaklık ve iç ferahlığına odaklanırألو kökündeki ilahi kudret tezahürü ve hayret uyandıran büyüklük vurgusu نعم kökünde daha çok rahatlık eksenlidir
قصرKomşuKısa tutmak, kusur etmekBir şeyin boyunu veya süresini bilerek ya da bilmeyerek eksiltmekألو gücü yettiği halde ağırdan almayı ve ihmali; قصر ise doğrudan kısıtlamayı anlatır
حلفKomşuYemin etmekTaraflar arasındaki mutlak bağ ve antlaşmayı ifade ederألو kökünden gelen yemin (îlâ), kişinin kendi üzerine bir yükümlülük veya mahrumiyet koyması nüansını taşır
جحدKomşuİnkar etmek, nimetin hakkını vermemekBilinen bir gerçeği bile bile reddetme eylemidirألو nimetlerinin açıkça görülmesine rağmen teslim olmama tavrının zıddında durur
وفرZıtTamlık, eksiksiz kılma, bollaştırmaHiçbir eksiltme ve kusur olmaksızın tamamlama haliألو kökünün içerdiği alw (kısma, geri durma, eksik bırakma) eyleminin tam karşıtıdır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaألوKusur etmek, yemin etmek, açık nimetlerKökün üç temel semantik kutbunu aynı anda barındıran özgün yapıKesin
LatinceCessere / Iurare / BeneficiaGeri durmak / Yemin etmek / NimetlerTek kelime tüm anlamı karşılamaz; cessare ihmali, iurare bağlayıcı andı, beneficia ihsanları karşılarGüçlü
İngilizceTo fall short / To swear / Divine bountiesKusur etmek, ihmal etmek / Yemin etmek / İlahi nimetlerModern dilde üç farklı kelimeyle ayrıştırılır; tekil bir kök birliği kurulamazGüçlü
AlmancaVersäumen / Schwören / Wohltatenİhmal etmek / Ant içmek / LütuflarHukuki ve ahlaki sorumluluktan geri kalma ile ilahi ihsanları ayrı terimlerle ifade ederGüçlü
FransızcaNégliger / Jurer / BienfaitsSavsaklamak / Yemin etmek / İyiliklerKusur etme ve yemin eylemleri ahlaki boyutta kalırken bienfaits ilahi bağışları anlatırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lisān al-ʿArab.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
آلَاء (Ālā')Apaçık, kudret göstergesi olan ilahi nimetler ve harikalarYaratılışın muazzam dengesi, gökler, yer ve ahiret sahneleri bağlamında (Rahmân 55:13, A'râf 7:69, Necm 53:55)
لَا يَأْلُونَكُمْ (Lā ya'lūnakum)Kusur etmemek, elden gelen hiçbir kötülüğü veya zararı esirgememekMüminlerin aleyhine fesat çıkarmada hiçbir çabadan geri durmayan münafık ve düşman tavrı bağlamında (Âl-i İmrân 3:118)
لَا يَأْتَلِ (Lā ya'tali)Yemin edip geri durmamak, yardımı kesmeye ant içmemekFazilet ve servet sahiplerinin yakınlarına yardım etmeme yönünde yemin etmelerinin yasaklanması bağlamında (Nûr 24:22)
يُؤْلُونَ (Yu'lūne)Eşine yaklaşmamaya yemin etmek (Fıkhi îlâ yemini)Evlilik bağında kadını askıda bırakacak şekilde yeminle uzak durma bağlamında (Bakara 2:226)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi sıfatlar ve nimetin vücubiyeti meselesiĀlā' kavramının sadece müminlere mi yoksa kafirlere de mi şamil olduğu; nimetin şükrü gerektirmesiİlahi lütfun kainattaki açık ve karşı konulamaz kudret delilleri olarak tecelli etmesi
FıkıhAile hukuku ve yeminler bahsiKocanın eşine dört aydan fazla yaklaşmamaya yemin etmesi (Îlâ kurumu) ve bunun hukuki sonuçlarıBir hakkı ifa etmekten yemin yoluyla geri durma ve nefsi kısıtlama iradesi
TefsirRahmân suresinin ana omurgası ve tekerrür eden ayet"Rabbinizin hangi nimetlerini yalanlayabilirsiniz?" nidasındaki nimetin mahiyeti ve muhatabın acziNimetin hem celal hem cemal tecellilerini kapsayan, inkarı imkansız varoluşsal lütuf oluşu
HadisAhlaki gayret ve yemin adabı" لا تألوا " (kusur etmeyiniz, gevşemeyiniz) ve " لا يتأل على الله " (Allah adına kesin hüküm verip yemin etmemek) nehiyleriBir işte son sınıra kadar gayret göstermek ve Allah'ın rahmetini daraltacak yeminlerden kaçınmak

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık ve kulluk dengesiNimetin idraki ve şükür mükellefiyetiVarlığın bütününde ilahi lütfu görüp inkarı ve tembelliği menetmeBütün kozmik ve ahlaki nizam ilahi nimetlerin (ālā') tezahürüdür; insan buna karşı lakayt kalamazKesin
İlmiOlguların incelenmesiTabiat yasalarındaki açık işaretlerGözlemlenebilir düzenin akılla kavranmasıFiziksel evrenin her unsuru, araştırmacıyı hayrette bırakan açık bir delil ve ihsandırGüçlü
SiyasiHukuki ahitler ve taahhütlerSorumluluktan kaçmama ve bağlayıcı ahitToplumsal sözleşmenin korunması ve görevi savsaklamamaİdarecilerin ve tebaanın görevlerini yerine getirmede kusur etmemesi (lā ye'lū) ilkesidirGüçlü
İktisadiServetin dağılımı ve yardımlaşmaKaynakların akışını yeminle kesmemeServetin tabana yayılması ve infakın engellenmemesiİhtiyaç sahiplerine yapılan yardımların kişisel kırgınlıklar yüzünden yeminle kesilmesini (îlâ) önlerKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDoygunluk ve asimptotik sınır (Asymptotic Limit)Bir sistemin kapasitesinin son raddesine kadar dolması yahut bir fonksiyonun bir sınıra yaklaşıp orada duraklaması (ihmal/kusur eşiği) dinamik dengesini yansıtırMuhtemel
Beşeri bilimlerPozitif borçluluk ve ahlaki yükümlülük teorisiBireye karşılıksız sunulan kamusal/evrensel faydanın (nimet), birey üzerinde kaçınılmaz bir ahlaki borç ve taahhüt (yemin/sorumluluk) üretmesiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiÂlâ kelimesini sadece yiyecek, içecek veya maddi refah ile sınırlamak; îlâ ve alw kelimelerini ise salt arkaik fıkhi ceza formülü saymak
Kur'an içi daha geniş anlamKök; kainatın ontolojik kuruluşu, ceza ve uyarı sahneleri dahil her türlü ilahi tecelliyi (ālā'), insanın bu azamet karşısındaki yemin ve taahhüdünü ve vazifeden geri durmama (alw) zorunluluğunu bir bütün olarak kapsar
Yanlış anlamanın doğuracağı hataRahmân suresindeki dehşetli ahiret ve ceza sahnelerinin neden "nimet" (ālā') sayıldığını kavrayamamak; adaletin ve ilahi uyarının da en büyük nimet olduğunu gözden kaçırmak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın başlangıcındaki ilahi lütuf ile insanın varlık karşısındaki ahlaki ve hukuki sorumluluk bağını tek bir kök semantiğinde birleştirdiği için merkezidir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Rahmân suresinin ana nakaratında (55:13 vd.), A'râf ve Necm surelerindeki geçmiş kavimlerin ibret sahnelerinde, Nûr suresindeki infak ahlakında (24:22) ve münafıkların psikolojisinin tasvirinde (Âl-i İmrân 3:118) belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Nimetin sadece hoşa giden fiziksel hazlardan ibaret olduğu yanılgısını yıkar; uyarı, sınırlandırma ve adaletin ikamesinin de en yüce varoluşsal nimetler olduğunu gösterir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir hayvanın semizliği ve kuyruk dolgunluğu; kokunun yayılması; bir işte gücü yettiği halde ağır davranıp geri kalmak ve kendini sınırlandırmak.
  • Soyut anlamİlahi kudretin kainata yaydığı sınırsız delil ve bağışlar (nimet) karşısında, insanın bu lütuf nizamına karşı lakayt kalmayıp sorumluluğunu eksiksiz yerine getirmesi, vazifeden geri durmaması ve taahhüt altına girmesi.
  • Sistematik karşılıkOntolojik düzeyde tezahür eden sınırsız ilahi bağışın (N), ahlaki ve hukuki düzlemde insan iradesine yüklediği geri durmama ve kusur etmeme (S) zorunluluğu; nimeti inkarın ise bu dengeyi bozan kusur (K) olarak kodlanması.
  • LaTeX modeliN→max⁡(A)  ⟺  S≥0veK=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde N ilahi nimetlerin ve açık kudret tezahürlerinin çokluğunu, A bu tezahürler karşısında insanda uyanan idrak ve hayret potansiyelini temsil eder. S insanın ahlaki, fıkhi ve vicdani taahhüdünü (yemin ve sorumluluk eylemini), K ise gücü yettiği halde vazifeden geri durma, ihmal ve kusur etme (el-alw) katsayısını simgeler. Nimetin azameti (N), insanın eylemsel kusurunun sıfıra yaklaşmasını (K=0) ve sorumluluk yükümlülüğünün (S) eksiksiz ifasını zorunlu kılar.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ا