أله

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: أ-ل-هالصيغ: ٤٥ · الجذور المجاورة: ٦٩٤ · الآيات: ١٬٨٧٩ · السور: ٨٦؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».سموغفررسلحكمآلِهَةًألهعلمشيأاللَّهِوليدوناللَّهَأرضإِلَهَ

الجذرالصيغ ٤٥الآيات ١٬٨٧٩السور ٨٦المجاورة ٦٩٤

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

أله

أ - ل - ه

جذر
  • الورود: ٢٬٨٥١
  • الآيات: ١٬٨٧٩
  • الصيغ: ٤٥
  • المعاجم: ١٣

Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir. İlah örtülmüş, görünmez anlamında olup tanrı demektir. İlah kelimesi Tanrı anlamındadır. İnsanlar, “var edici”yi her zaman bilmişlerdir. Onu en kıymetli veya güçlü gördükleri bir varlık ile ifade etmeye çalışmışlardır. Bu sebepledir ki, birçok dinlerde Tanrı güneş kelimesi ile ifade edilmiştir. Türkçedeki Tanrı da ışık kelimesinden gelmektedir. Kur’an’da da “Allah göklerin ve yerin nurudur” denmektedir. Bu kelimenin çıkışı “aydınlık” anlamına gelen bir sözden gelmiş olmalıdır. Türkçeye Tanrı diye tercüme edilecektir.المزيد ›

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: ءله · اله

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir. İlah örtülmüş, görünmez anlamında olup tanrı demektir. İlah kelimesi Tanrı anlamındadır. İnsanlar, “var edici”yi her zaman bilmişlerdir. Onu en kıymetli veya güçlü gördükleri bir varlık ile ifade etmeye çalışmışlardır. Bu sebepledir ki, birçok dinlerde Tanrı güneş kelimesi ile ifade edilmiştir. Türkçedeki Tanrı da ışık kelimesinden gelmektedir. Kur’an’da da “Allah göklerin ve yerin nurudur” denmektedir. Bu kelimenin çıkışı “aydınlık” anlamına gelen bir sözden gelmiş olmalıdır. Türkçeye Tanrı diye tercüme edilecektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٣٨٣
باب الهاء واللام وو ا ي ء معهما ه و ل، ل ه و، و ه ل، و ل ه، ه ي ل، أ ه ل، أ ل ه مستعملات هول: الهَوْلُ: المخافة من أمرٍ لا تدري على ما تَهْجمُ عليه منه، كهَوْل اللّيل، وهَوْل البَحْر. تقول: هالني هذا الأمر يَهُولُني، وأمر هائل، ولا يقال: مهول، إلا أن الشاعر قال: ومَهولٍ من المَناهل وَحْشٍ ذي عَراقيبَ آجنٍ مِدْفانِ يعني بالمَهول: الّذي فيه هَوْلٌ... والعَرَبُ إذا كان الشيء هوله أخرجوه على فاعل،
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٤٤
أَلهَ بالفتح إِلاهَةً، أي عَبَدَ عِبَادَةً. وإلاهَةُ أيضاً: اسمٌ للشمس. والآلِهَةُ: الأصنامُ، سَمَّوها بذلك لاعتقادهم أنَّ العبادة تَحُقُّ لها، وأسماؤهم تَتْبَعُ اعتقاداتِهم لا ما عليه الشيء في نفسه. والتَأْليهُ: التعبيد. والتَأَلُّهُ: التَّنَسُّكُ والتَعَبُّدُ. قال رؤبة: سَبَّحْنَ واسْتَرْجَعْنَ من تأَلُّهي وتقول: أَلِهَ يَأْلَهُ أَلَهاً، أي تَحَيَّرَ؛ وأصله وَلِهَ يَؤْلَهُ وَلَهاً. وقد ألِهْتُ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ١٦٬١٦٥
باب الهاء واللام هال ، هلا ، لها ، وله ، وهل ، أله ، أهل ، هيل . هول : قال الليث : الهَوْلُ : المخافة من الأمر لا تدرِي على ما تَهجُم عليه منه ، كَهَوْل الليل ، وهَوْلِ البحر ، تقول : هالَني هذا الأمرُ يَهُولُني ، وأمرٌ هائلٌ ، ولا يقال أَمرٌ مَهُول ، إلا أنّ الشاعر قد قال : ومَهُولٍ من المَناهل وَحْشٍ ذي عَراقِيبَ آجِنٍ مِدْفَانِ وتفسير المَهُول ، أي فيه هَوْل . والعَرَبُ إذا كان الشيءُ هَوَلَهُ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬٨٠٣
(باب الهمزة واللام وما يثلثهما) (ألم) الهمزة واللام والميم أصل واحد، وهو الوجع. قال الخليل: الألم: الوجع، يقال وجَع ألِيمٌ، والفعل من الألم ألِمَ. وهو ألِمٌ، والمجاوز ألِيمٌ، فهو على هذا القياس فَعِيل بمعنى مُفْعِل. وكذلك وجِيعٌ بمعنى مُوجِع. قال([1]): * أمِنْ رَيحانة الدّاعي السميعُ * فوضع السميع موضع مُسْمِع. قال ابن الأعرابي عذاب أليم أي مؤلم ورجل ألِيمٌ ومُؤْلَمٌ أي موجَعٌ. قال أبو عبيد: يقال
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٣٥٦
- الله: قيل: أصله إله فحذفت همزته، وأدخل عليها الألف واللام، فخص بالباري تعالىن ولتخصصه به قال تعالى: ﴿هل تعلم له سميا﴾ [مريم/65]. وإله جعلوه اسما لكل معبود لهم، وكذا اللات، وسموا الشمس إلاهة (وقال في ذلك ابن مالك في مثلثه: والشمس سماها صدوق النبأة *** إلاهة واضممه للإضراب) لاتخاذهم إياها معبودا. وأله فلان يأله الآلهة: عبد، وقيل: تأله. فالإله على هذا هو المعبود (وفي ذلك يقول الفقيه محمد سيد بن
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٨
أ ل ه فلان يتأله‏:‏ يتعبد‏.‏ وهو عابد متأله‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٢٬١١٤
الإلَهُ: الله عز وجل، وكل ما اتخذ من دونه معبوداً إلَهٌ عند متخذه، والجمع آلِهَةٌ. والآلِهَةُ: الأَصنام، سموا بذلك لاعتقادهم أَن العبادة تَحُقُّ لها، وأَسماؤُهم تَتْبَعُ اعتقاداتهم لا ما عليه الشيء في نفسه، وهو بَيِّنُ الإلَهةِ والأُلْهانيَّةِ: وفي حديث وُهَيْب ابن الوَرْد: إذا وقع العبد في أُلْهانيَّة الرَّبِّ، ومُهَيْمِنِيَّة الصِّدِّيقين، ورَهْبانِيَّةِ الأَبْرار لم يَجِدْ أَحداً يأْخذ بقلبه
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٬٦٠٥
* أ ل ه * * أَلَهَ * يأله بالفتح فيهما * إلاهَةً * أي عبد ومنه قرأ بن عباس رضي الله عنهما ﴿ويذرك و * إلاهَتَكَ *﴾ بكسر الهمزة أي وعبادتك وكان يقول إن فرعون كان يُعبد ومنه قولنا الله وأصله * إلاهٌ * على فعال بمعنى مفعول لأنه مألوه أي معبود كقولنا إمام بمعنى مؤتم به فلما أدخلت عليه الألف واللام حذفت الهمزة تخفيفا لكثرته في الكلام ولو كانتا عوضا منهما لما اجتمعتا مع المعوض في قولهم * الإلَهُ *
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٧٬٨٨٦
: ( *!أَلَهَ *!إلاهَةً ) ، بالكسْرِ ، ( *!وأُلُوهَةً *!وأُلُوهِيَّةً ) ، بضمِّهِما : ( عَبَدَ عِبادَةً ) ؛ ) ومنه قَرَأَ ابنُ عبَّاسٍ : ( ويَذَرَكَ *!وإلاهَتَك ) ، بكسْرِ الهَمْزةِ ، قالَ : أَي عِبَادَتَك ؛ وكانَ يقولُ : إنَّ فِرْعَونَ يُعْبَدُ ولا يَعْبُدُ ؛ نَقَلَهُ الجوْهرِيُّ وهو قَوْلُ ثَعْلَب ، فهو على هذا ذُو *!إلاهَةٍ لا ذُو *!آلِهَةٍ ؛ والفرَّاءُ على القِراءَةِ المَشْهورَةِ . قالَ ابنُ
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٢٬٨١٩
المدخل: الهأَلَهَ 1 أَلَهَ ذ , (S, and so in some copies of the K,) with fet-h, (S,) or أَلِهَ, (Mgh, Msb, and so in some copies of the K,) like تَعِبَ, aor. اَلَهَ , (Msb,) inf. n. اِلَاهَةٌ اِلَاهَةٌ ألاهه اـلاه اـلاهه اـلاهة اـلٰه الاهه الاهة الآهة لاهى آهة (S, Msb, K) and أُلُوهَةٌ and أُلُوهِيَّپٌ, (K,) He served, worshipped, or adored; syn. عَبَدَ. (S, Msb, K.) Hence the reading of I'Ab, [in the Kur
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬١٨٥
المدخل: ءلهأَلَهَ أَلَهَ A ( n. ac. أَلَاْهَة 22t , اِلَاْهَة 23t , أُلُوْهَة 27t , أُلُوْهِيَّة 27yit ), a. Worshipped, adored. أَلِهَ أَلِهَ A ( n. ac. أَلَه 4 ), a. Was bewildered. b. [ 'Ala ], Was enraged against. أَلَّهَ أَلَّهَ II , a. Deified. b. Enslaved. تَأَلَّهَ تَأَلَّهَ V , a. Was pious, devout, religious. b. Was deified; claimed divinity, made himself a god. اِسْتَأْلَهَ
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١١٣٬٧٧٧
المدخل: ءلهءله أَلِهَ - يَأْلَهُ - إله - آلهة - الله أَلِهَ - يَأْلَهُ (أَلَهَ - يَأْلَهُ) - إله ( إلاه) - آلهة - الله (ألاّه) - اللهم (ألا ّهُمَّ) أَلِه َ - يَأْلّه ُ(أَلَهَ - يَأْلَهُ) + كائن + إلى كائن: يلجأ إليه لتلقي التوجيه والدعم والنصرة والعون إِله: تلفظ " إلاه ": على وزن " فـِعال" اسم فعل بمعنى مفعول من " ألِه َ - يَأْلّه":من يُلْجأ إليه لتلقي
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٤٥)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٦٩٤ (الإجمالي: ١٬٢٠٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. علم

    الآيات المشتركة: ٤٠٨ · Dağın sivri noktası demektir

  2. شيأ

    الآيات المشتركة: ٢٨٢ · Şey

  3. أمن

    الآيات المشتركة: ٣٧٢ · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  4. دون

    الآيات المشتركة: ١٠٩ · Dane, inek yavrusuna denir

  5. حكم

    الآيات المشتركة: ١٢٧ · Gem demektir

  6. سبل

    الآيات المشتركة: ١١٢ · Biribirini kesen yoldur

  7. ولي

    الآيات المشتركة: ١٢٤ · Veli arka demektir

  8. غفر

    الآيات المشتركة: ١٢٠ · Ğafere, Hefere kelimesi ile akrabadır

  9. وقي

    الآيات المشتركة: ١٣٥ · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…

  10. كفر

    الآيات المشتركة: ٢٢٥ · Hufre, çukur demektir

  11. رسل

    الآيات المشتركة: ٢١١ · Saçak demektir

  12. أرض

    الآيات المشتركة: ٢١٥ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

الآيات التي ورد فيها(١٬٨٧٩)

عدد الآيات التي يرد فيها هذا الجذر: ١٬٨٧٩؛ ضيّق النطاق من شريط السور.

  1. بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

    Allah

  2. وَإِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَادْعُوا شُهَدَاءَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

    Allah

  3. الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثَاقِهِ وَيَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

    Allah

  4. … عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ كُلُوا وَاشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللَّهِ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

    Allah

  5. … سَأَلْتُمْ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ …

    Allah

  6. … بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا …

    Allah

  7. ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ فَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَكُنْتُمْ مِنَ الْخَاسِرِينَ

    Allah

  8. … مِنْهُ الْمَاءُ وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

    Allah

  9. أَفَتَطْمَعُونَ أَنْ يُؤْمِنُوا لَكُمْ وَقَدْ كَانَ فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَسْمَعُونَ كَلَامَ اللَّهِ ثُمَّ يُحَرِّفُونَهُ مِنْ بَعْدِ مَا عَقَلُوهُ وَهُمْ يَعْلَمُونَ

    Allah

  10. … يَكْتُبُونَ الْكِتَابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هَذَا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ لِيَشْتَرُوا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا فَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا كَتَبَتْ …

    Allah

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökأله
YapıÜçlü
Özel DurumHemzeli
Bağlamsal Yakın Köklerعبد, ربب, قدس
Zıt Kökشرك
Çekirdek Özet 1Sığınma, hayret ve derin bir yönelişle boyun eğip bağlanılan merkez varlık
Çekirdek Özet 2Yegâne kulluk ve mutlak itaat mercii olarak tek hak mabut
Çekirdek Özet 3Varlık, bilgi ve ahlak hiyerarşisinin en üstündeki mutlak otorite ve nihai dayanak
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca zihinsel kabul veya soyut yaratıcı fikrine indirgeyip pratik kulluk, itaat ve bağlanma boyutunu dışarıda bırakmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ألBağlama, yönelme, iltica etme ve birleştirici güç odağı olma; bu kök ألف kökünde kaynaşma ve ünsiyet, ألو kökünde yeminle bağlanma ve güç yetirme, ألل kökünde ise parıldama ve keskin yöneliş anlamlarıyla ortak bir yönelme ve raptetme tabanı kurar.هHareketi içsel bir yönelişe, sığınmaya, hayrete ve kalıcı bir tazim duygusuyla mutlak boyun eğişe dönüştürerek tapınma ve ilah edinme manasını özelleştirmiştir.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
اÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçVarlığın kaynağı olan kurucu güç, öncelik ve mutlak kudret odağını gösterir.
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaBütün varlığı kendine bağlayan sevk edici otoriteyi, yönlendirici iradeyi simgeler.
هKollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefesHayret, sığınma, yakarış ve tazim ile kollarını açıp teslim olmayı ifade eder.
ألهGüce ve üst otoriteye yönelen teslimiyet ve yakarışMutlak güce (ا) sahip ve varlığı yönlendiren (ل) otoriteye karşı insanın hayret ve tazimle kollarını açıp boyun eğmesini (ه) anlatır.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir sığınağa veya koruyucuya dehşet ve sarsıntı anında sığınmak; gökyüzünde parıldayan ve tazimle yönelinen nesneye (güneşe) yönelmek. Erken dilde güneş için kullanılan tabir bu köktendir: الإلاهة
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem Arap şiirinde güneşin batışına yetişme veya güneşe yönelme bağlamında bu kökten türeyen kelime yer alır: فبادَرْنا الإلاهَة أنْ تؤوبا
Erken Arapça kullanımYemin ve tazim sözlerinde bağlaç ve nida ile kaynaşmış formlar yer alır; ayrıca ibadet ve zühd hayatı süren kişiler hakkında türetim kullanılır: التألّه والتعبّد

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha ve Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dil ailesinin en kurucu ve kadim tabakalarından birini oluşturan bu kök, Proto-Sami ortak mirasındaki *ʾil- ve genişlemiş biçimi olan *ʾilah- çekirdeğine dayanır. Ugarit dilinde panteonun başı ve yüce tanrı için kullanılan ʾil formu, Akadcada genel tanrı anlamına gelen ilu(m) kelimesinde, İbranicede tekil ʾĒl ve genişletilmiş çoğul/tazim formu olan ʾĚlōhīm ile ʾĚlōah yapılarında, Aramice ve Süryanicede ise ʾElāh ve Alāhā biçimlerinde kesintisiz bir süreklilik sergiler. Bu kök Sami havzasında iki ana semantik hat üzerinde gelişmiştir: Birincisi kudret, önderlik ve mutlak güç; ikincisi ise insanın dehşet ve hayret karşısında sığındığı, tapındığı ve tazim gösterdiği yüce merci. Arapça أله kökü, harf-i tarif ile kaynaşarak alemleşen lafza-i celal ile hem mutlak tek ilahı hem de cins isim olarak tapınılan her varlığı ifade eden en yetkin işleniş düzeyine ulaşmıştır.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith ve David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönأله kökünden türeyen mastar ve isimler; ibadet etme, hayret içinde kalma ve sığınma hatlarıKökün temel eylemi kulluk etmek ve tazimle yönelmektir; harf-i tarif ile birleşerek özel ada dönüşmesi iç morfolojik bir gelişmedir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiAkadca ilu(m), Ugaritçe ʾil, İbranice ʾĒl / ʾĚlōah, Süryanice AlāhāTüm Sami dillerinde tanrı, uluhiyet ve mutlak kudret kavramlarının ortak ve kadim taşıyıcısıdır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiBazı Afro-Asyatik dillerde güç ve yükseklik bildiren fonetik paralelliklerAile genelinde dağınık izler bulunsa da somut kurumsal uluhiyet yapısı Sami kolunda merkezileşmiştir.Muhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT ve David Cohen.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ألهAnlamlıİbadet etmek, sığınmak, mabut olmakDehşet ve hayretle üstün bir güce yönelip kulluk etme hali.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
أهلAnlamlıBir yere veya kimseye ait olmak, alışmak, ehil olmakBir mekâna veya topluluğa ünsiyetle bağlanma, yuva kurma.Kur'an'da geçer; ortak bağlılık ve ünsiyet bağı taşır.
لأهAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
لهأAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
هألAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
هلأAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ألهMerkezUluhiyet, ibadet ve mutlak bağlılıkYalnızca kendisine kulluk edilen, sevgi ve tazimle sığınılan nihai varlık.Varlığın yöneldiği nihai tapınma ve itaat merciidir.
عبدKomşuİtaat, boyun eğme ve kulluk fiiliMabuda yönelen fiili itaati ve kölece boyun eğişi ifade eder; أله yönelinen zat, bu ise yönelme fiilidir.Kulun mabud karşısındaki pratik konumunu gösterir.
رببKomşuTerbiye, sahiplik, besleyip büyütmeVarlığı yaratıp adım adım kemale erdiren ve yöneten efendilik vasfıdır; fiili idareye odaklanır.Rab rızık ve terbiye veren, İlah ise ibadet edilendir.
قدسKomşuArılık, yücelik ve aşkınlıkHer türlü noksanlıktan uzak, mutlak temizlik ve yücelik durumudur.İlahın zatındaki aşkın dokunulmazlık boyutunu bildirir.
شركZıtOrtak koşma, yetkiyi paylaştırmaİlahın tekliğini reddederek uluhiyette veya ibadette başkasını paydaş kılma durumu.Uluhiyetin bölünemez merkeziliğini parçalayan zıt tutumdur.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaألهİlah, mabut, AllahYakarışla sığınılan, sevgi ve tazimle ibadet edilen mutlak otorite.Kesin
Latincedeus, divinitas, numenTanrı, tanrısallık, ilahi iradeDeus varlıksal tanrıyı, numen ise boyun eğdiren ilahi irade ve kudreti karşılar; ibadet boyutunu kısmen dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizcegod, deity, divinityTanrı, ilah, uluhiyetGenel tanrı tasavvurunu karşılar; kökteki sığınma, hayret ve kulluk bağıntısını tek başına vermez.Güçlü
AlmancaGott, GottheitTanrı, ilahVarlıksal olarak karşılar fakat kul ile kurulan sığınma ve derin yakarış nüansını yansıtmaz.Güçlü
Fransızcadieu, divinitéTanrı, tanrılıkFelsefi ve teolojik tanrı kavramını taşır; doğrudan pratik ibadet bağını tam olarak içermez.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary ve Kluge Etymologisches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Lafza-i Celal (Allah)Yegâne hak mabut, zat-ı zülcelalBütün esma ve sıfatları toplayan zat ismi; tevhîd, yaratılış ve rubûbiyyet bağlamlarında (Fâtiha 1:1, İhlâs 112:1).
İlah (tekil cins isim)İbadet edilen merci (hak veya bâtıl)Tevhid daveti ve bâtıl tanrıların reddi bağlamlarında (Bakara 2:163, Enbiyâ 21:22).
Âlihe (çoğul form)Bâtıl kabul edilen putlar ve sahte tanrılarŞirk koşanların edindikleri düzmece ilahlar bağlamında (A'râf 7:138, Furkân 25:42).
Hevâyı ilah edinmekMutlak itaat edilen tutku ve arzularİnsanın kendi heveslerini nihai yasa ve otorite haline getirmesi bağlamında (Furkân 25:43, Câsiye 45:23).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTevhid-i uluhiyyet, zat-sıfat ilişkisi, ism-i a'zamAllah isminin müştak mı mürtecel mi olduğu; uluhiyet ile rububiyet arasındaki kuramsal ayrım.Mutlak varlığı zorunlu olan (Vâcibü'l-Vücûd) ve ibadete layık tek zat.
FıkıhYemin, adak, ibadetin sahihliği ve niyetYeminin yalnızca Allah adına yapılması; ibadetlerin yalnızca O'nun rızasına hasredilmesi şartı.Hukuki ve ameli bağlılığın, mükellefiyetin nihai adresi.
TefsirKelime-i tevhîd analizi, esmâü'l-hüsnâ başıLâ ilâhe illallâh cümlesindeki nefy ve isbat dengesi; lafzın köken ve delalet tahlili.Sahte otoritelerin reddi ve mutlak itaatin yalnızca O'na tahsisi.
HadisZikir, dua, tevhîdin fazileti ve taelluhKalbin yalnızca Allah ile tatmin olması; kişinin ibadet ve zühd ile Allah'a yönelmesi hali.Kalbi bağ, ihlas, deruni yöneliş ve aşkın sığınak.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve kulluk nizamıMutlak MabutNihai ibadet ve yöneliş mercii olmaKulun varoluşsal sığınağı ve tapınacağı yegâne hakikat olarak konumlanır.Kesin
İlmiHakikat ve aksiyomlar hiyerarşisiİlk İlke ve Nihai HakikatBilginin ve varlığın temel meşruiyet tabanı olmaBütün varlık kategorilerinin ve rasyonel bilginin dayandığı en üst kurucu ilkedir.Güçlü
SiyasiHüküm, teşri ve egemenlikMutlak Hâkimiyet KaynağıYasa koymanın nihai meşruiyetini belirlemeOtoritenin, buyruğun ve meşru itaatin bağlandığı en üst aşkın merciidir.Güçlü
İktisadiMülkiyet ve değer ölçüsüMülkün Asıl SahibiMülkiyetin emanet niteliğini tayin etmeKaynakların gerçek sahibini belirleyerek insanın tüketim ve tasarrufunu sınırlandırır.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerÇekim merkezi ve tekil koordinat başlangıcıBir sistemdeki tüm dinamik kuvvetlerin etrafında döndüğü, bütün vektörlerin yöneldiği merkezi çekim odağı ve mutlak referans noktasıdır.Güçlü
Beşeri bilimlerEn üst değer hiyerarşisi ve meşruiyet normuBir toplumda ya da bireyde bütün eylemlerin, yasaların ve ahlaki yargıların meşruiyetini devşirdiği nihai aşkın referans çerçevesidir.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİlah kavramını yalnızca zihinsel düzeyde evreni var eden soyut bir ilk nedene (deistik kozmik mimar) indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamSadece yaratan değil; hayatın her anında sevgiyle sığınılan, mutlak itaat edilen, buyruğuna teslim olunan ve hükmüne boyun eğilen canlı merci.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataŞirkin sadece puta tapmaktan ibaret sanılması; modern dönemde heva, ideoloji, sermaye veya siyasi otoritelerin mutlaklaştırılarak ilah edinildiğinin fark edilememesi.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın omurgasını oluşturan tevhid ilkesinin kurucu kavramıdır; varlığın yaratılış gayesini, kulluk ilişkisini ve evrensel nizamı tayin eden merkez eksendir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kelime-i tevhîdi bildiren ayetlerde, peygamberlerin kavimlerine ilk çağrısı olan ibadet davetlerinde ve şirkin tüm tezahürlerini reddeden muhkem beyanlarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yaratıcıyı kabul etmekle birlikte hayat nizamını, itaati ve sevgiyi başka odaklara paylaştıran müşrik zihniyetin aslında tevhid dairesinde olmadığını ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamDehşet, hayret ve derin bir sarsıntı anında üstün bir koruyucuya koşup sığınmak; gökteki ışık ve kudret kaynağına tazimle yönelmek.
  • Soyut anlamVarlığın bütün boyutlarıyla kendisine bağlandığı, koşulsuz itaat, derin sevgi ve mutlak tazimle ibadet ettiği yegâne aşkın otorite.
  • Sistematik karşılıkTüm varoluşsal, ahlaki ve hukuki kuralların nihai meşruiyetini kendisinden aldığı, bölünemez ve devredilemez tekillik merkezi.
  • LaTeX modelilim⁡t→∞∑i=1nF⃗i(t)⋅∇Φ(x)=U⃗0
  • LaTeX açıklamasıModelde F⃗i, evrendeki ve insandaki her türlü yöneliş, kulluk ve itaat kuvvetini; ∇Φ(x), varlığın fıtratından kaynaklanan aşkın potansiyel meyli; U⃗0 ise bütün yönelişlerin nihayetinde bağlandığı tek, sabit ve mutlak uluhiyet merkezini temsil eder. Varlık alanındaki tüm dağınık eğilimler ancak bu tekil merkeze bağlandığında dengeli ve nihai bir anlam kazanır.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ا