أو

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: أ-والصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ٣١٩ · الآيات: ٢١٣ · السور: ٥٧؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».مسكعذبقولأوقتلألهنسومرضأَوْنفع

الجذرالصيغ ٢الآيات ٢١٣السور ٥٧المجاورة ٣١٩

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

أو

أ - و

جذر
  • الورود: ٢٨٠
  • الآيات: ٢١٣
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ٤

معناه في القرآن: Veya

هذا الجذر أداة؛ مجاوراته عامة وضعيفة الدلالة.

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: ءو · او

ملاحظاتي

المعاجم(٤)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٧٬١٣٤
باب اللفيف من و أ ي ء أ و ى، أ و، أ و أ، أ ي، أ يا، و أ ى، و ي، و ا، آ ء، أ يأ يأ، و أ و، يأيأ مستعملات أوى: تقول العرب: أوى الإنسان إلى منزله يأوي أُوِيّاً وإواء والأُوِيُّ: أحسن، وآويتُهُ إيواءً. والتّأوّي: التّجمّع... وتأوّتِ الطَّير، إذا انضمّ بعضُها إلى بعض، فهنّ أُوِيٌّ، ومُتأوّيات قال العجاج: كما تَدانَى الحِدَأُ الأُويُّ يصف الأثافي، وقد شبّه كلّ أثفيةٍ بحِدَأة بوزن فِعَلة. وتقول: أويت
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١بلا ترجمةالحروف: ٣١٬٦٥٨
(باب الهمزة في الذي يقال له المضاعف) (أبّ) اعلم أن للهمزة والباء في المضاعف أصلين: أحدهما المرعَى، والآخر القَصْدَ والتهيُّؤ. أما الأول فقول الله عزّ وجلّ: ﴿وفَاكِهَةً وَأَبّاً﴾ [عبس 31]، قال أبو زيد الأنصاريّ: لم أسمع للأبِّ ذكراً إلاّ في القرآن. قال الخليل وأبو زيد: الأبُّ: المرعى، بوزن فَعْل. وأنشدَ ابنُ دريد: جِذْمُنا قيسٌ ونجدٌ دارُنا *** ولنا الأبُّ به والمَكْرَعُ وأنشدَ شُبيل بن عَزْرَة
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٩٧٧
: ( *!أَوْ : حرفُ عطفٍ ، و ) يكونُ ( للشَكِّ والتَّخْيير والإِبْهامِ ) . قالَ الجَوْهرِيُّ : إذا دَخَلَ الخَبَرَ دَلَّ على الشَّكِّ والإبْهامِ ، وإذا دَخَلَ الأَمْرَ والنَّهْيَ دَلَّ على التَّخْييرِ والإِباحَةِ ؛ فأَمَّا الشَّك فكقَوْلِكَ : رأَيْت زيداً أَو عَمْراً ؛ والإِبْهام كقَوْلِه تعالى : ﴿وأَنا أَو إِياكُم لعَلَى هُدىً أَو في ضلالٍ مُبينٍ﴾ ؛ والتّخْيير : كُلِ السَّمكَ أَو اشْرَبِ
رابط المدخل

: ( *!أَوْ : حرفُ عطفٍ ، و ) يكونُ ( للشَكِّ والتَّخْيير والإِبْهامِ ) . قالَ الجَوْهرِيُّ : إذا دَخَلَ الخَبَرَ دَلَّ على الشَّكِّ والإبْهامِ ، وإذا دَخَلَ الأَمْرَ والنَّهْيَ دَلَّ على التَّخْييرِ والإِباحَةِ ؛ فأَمَّا الشَّك فكقَوْلِكَ : رأَيْت زيداً أَو عَمْراً ؛ والإِبْهام كقَوْلِه تعالى : ﴿وأَنا أَو إِياكُم لعَلَى هُدىً أَو في ضلالٍ مُبينٍ﴾ ؛

والتّخْيير : كُلِ السَّمكَ أَو اشْرَبِ اللّبَنَ ، أَي لا تَجْمَع بَيْنهما ؛ انتَهَى . وقالَ المبرِّدُ : أَو يكونُ لأحَدِ أَمْرَيْن عنْدَ شَكِّ المُتَكلِّم أَو قَصْده أَحَدَهما ، وكَذلِكَ قَوْله : أَتَيْت زيداً أَو عَمْراً ، وجاءَني رَجُلٌ أَو امْرَأَة ، فهذا شَكٌّ ، وأَمَّا إذا قَصَد أَحَدَهما فكقَوْلك : كُل السَّمَكَ أَو اشْرَبِ اللبنَ أَي لا تَجْمَعهما ولكنِ اخْتَر أَيَّهما شِئْتَ ، وأَعْطِني دِيناراً أَو اكْسُنِي ثَوْباً ؛ انتَهَى . وقالَ الأزْهرِيُّ في قَوْلِه تعالى : ﴿إن كُنْتُم مَرْضَى أَو على سَفَرٍ﴾ ، أَو هنا للتَّخْيير ( و ) يكونُ بمعْنَى ( مُطْلَقِ الجَمْعِ ) ، ومنه قَوْله تعالى : ﴿أَو جاءَ أَحَد منْكُمْ مِنَ الغائِطِ﴾ فإنَّه بمعْنعى الواوِ ، وبه فُسِّرَ أَيْضاً قَوْله تعالى : ﴿أَو يَزيدُونَ﴾ ؛ عن أَبي زيْدٍ : وكذا قَوْله تعالى : ﴿أَو أَنْ نَفْعلَ في أَمْوالِنا ما نَشَاءُ﴾ ، وأَنْشَدَ أَبو زيْدٍ : وقَدْ زَعَمَتْ ليلى بأَنِّيَ فاجِرٌ لنَفْسِي تُقاها أَو عَليها فُجُورُهامعْناهُ : وعَليها فُجُورها وأَنْشَدَ الفرَّاءُ : إنَّ بها أَكْتَلَ أَوْ رِزامَا خُوَيْرِ بانٍ يَنْقُفان الْهامَا ( و ) يكونُ بمعْنَى ( التَّقْسِيم ؛

و ) أَيْضاً بمعْنَى ( التَّقْرِيبِ ) كقَوْلِهم : ( ما أَدْرِي أَسَلَّمَ أو وَدّعَ ) ، فيه إشارَة إلى تقريبِ زمَانِ اللقاءِ . ( و ) يكونُ ( بمعْنَى إلى ) أَنْ : تقولُ : لأضْرِبنَّه أَو يَتُوبَ ، أَي إلى أَنْ يَتُوبَ ، كما في الصِّحاح . ( و ) يكونُ ( للإِباحَةِ ) ، كقَوْلِكَ : جالِسِ الحَسَن أَو ابنَ سِيرِينَ ، كما في الصِّحاحِ ؛ ومثْلُه المبرِّد بقَوْله : ائتِ المسْجِدَ أَو السّوقَ ، أَي أذَنْت لَكَ في هذا الضَّرْب مِن الناسِ ، قالَ : فإن نَهَيْته عن هذا قُلْت لا تُجالِس زيْداً أَو عَمْراً ، أَي لا تُجالِس هذا الضَّرْبَ مِن الناسِ ؛ قالَ : وعلى هذا قَوْله تعالى : ﴿ولا تُطِعْ منهم آثماً أَو كَفُوراً﴾ ، أَي لا تُطِع أَحداً منهما . وقالَ الزجَّاجُ : أَو هنا أَوْكَد منَ الواوِ ، لأنَّ الواوَ إذا قُلْتَ : لا تُطِع زيْداً وعَمْراً فأَطَاعَ أَحَدَهما كانَ غَيْر عاصٍ ، لأنَّه أَمَرَه أَنْ لا يُطِيعَ الاثْنَيْن ، فإذا قالَ : ولا تُطِع منهم آثماً أَو كفوراً ، *!فأَو ْدَلَّتْ على أَنَّ كلَّ واحدٍ منهما أَهْلٌ أَنْ يُعْصَى . ( و ) يكونُ ( بمعْنَى إلاَّ في الاسْتِثْناءِ ، وهذه يَنْتَصِبُ المُضارِعُ بَعْدَها بإضْمارِ أَنْ ، ) كقَوْله : وكُنْت إذا غَمَزْتُ قَناةَ قَوْمٍ ( كَسَرْتُ كُعُوبَها أَو تَسْتَقِيمَاأَي إلاَّ أَنْ تَسْتَقِيمَا . ومنه قَوْلُهم : لأضْربنَّك أَو تَسْبقَني ، أَي إلاَّ أَنْ تَسْبقَني ؛ ومنه أَيْضاً قَوْلُه تعالى : ﴿أَو يَتُوبَ عليهم﴾ ، أَي إلاَّ أَنْ يَتُوبَ عليهم ؛ ومنهم قَوْلُ امْرىءِ القَيْس :

نُحاوِلُ مُلْكاً أَو نَموتَ فنُعْذَرا مَعْناهُ : إلاَّ أَنْ نَموتَ . ( وتَجِيءُ شَرْطِيَّةً ) ، عن الكِسائي وَحْده ، ( نحو : لأَضْرِبَنَّهُ عاشَ أَو ماتَ . ( و ) تكونُ ( للتَّبْعِيضِ ، نحو ) قَوْله تعالى ﴿و ( قالوا كُونُوا هُوداً أَو نَصارى﴾ ، أَي بعضاً مِن إحْدَى الطائِفَتَيْن . ( و ) قد تكونُ ( بمعْنَى بَلْ ) في توسُّعِ الكَلامِ ، وأَنْشَدَ الجَوْهرِيُّ لذي الرُّمَّة : بَدَتْ مَثلَ قَرْنِ الشمسِ في رَوْنَقِ الضُّحَى وصُورتِها أَو أَنتِ في العَينِ أَمْلَحُيريدُ : بل أَنْتَ ، ومنه قَوْلَهُ تعالى ﴿أَو يَرِيدُونَ﴾ . قالَ ثَعْلَب : قالَ الفرَّاءُ : بَلْ يَزِيدُونَ . وقيلَ : أَو هنا للشكِّ على حِكَايَةِ قَوْل المَخْلُوقِين ، ورَجَّحه بعضُهم . وقالَ ابنُ بَرِّي : أَو هنا للإِبْهامِ على حَدِّ قَوْلِ الشاعِرِ : وهَلْ أَنا إلاَّ من ربيعَةَ أَو مُضَرْ ( و ) تكونُ ( بمعْنَى حَتَّى ) ، كقَوْلكَ : لأَضْربنَّك أَو تَقُومَ ، أَي حتَّى تَقُومَ ؛ وبه فُسِّر أَيْضاً قَوْلُه تعالى : ﴿أَو يَتُوبَ عليهم﴾ . ( و ) تكونُ ( بمعْنَى إذَنْ و ) قالَ النّحويُّون : ( إذا جَعَلْتَها اسْماً ثَقَّلْتَ الواوَ ) فقُلْتَ : *!أَوٌّ حَسَنَةَ ؛ و ( يقالُ : دَعِ الأُءَوَّ جانباً ) ، تقولُ ذلِكَ لمَنْ يَسْتَعْمل في كَلامِه افْعَل كذا أَو كذا ؛ وكَذلِكَ يثقَّلُ لَوَّ إذا

جَعَلْتَه اسْماً ؛ قالَ أَبو زبيدٍ : إنَّ لَوّاً وإنَّ ليتاً عَناء

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٢٬٨٤٦
المدخل: اوأَوْ أَوْ ذ a conjunction, (M, Mughnee, K,) to which the later authors have ascribed meanings amounting to twelve: (Mughnee:) a particle which, when occurring in an enunciative phrase, [generally] denotes doubt, and vagueness of meaning; and when occurring in an imperative or a prohibitive phrase, [generally] denotes the giving of option, or choice, and the allowing a thing, or making it
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٣١٩ (الإجمالي: ٦٧٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. قتل

    الآيات المشتركة: ٢٣ · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  2. أله

    الآيات المشتركة: ١٠٨ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  3. أتي

    الآيات المشتركة: ٤٠ · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

  4. مرض

    الآيات المشتركة: ٨ · “Bürde” gocuk demektir

  5. قول

    الآيات المشتركة: ٧٧ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  6. جنح

    الآيات المشتركة: ٨ · Kanat demektir

  7. نسو

    الآيات المشتركة: ١٠ · Kadınlar

  8. صوم

    الآيات المشتركة: ٥ · “Sume” damga demektir

  9. نصف

    الآيات المشتركة: ٤ · Yarısı

  10. ترك

    الآيات المشتركة: ٨ · Terke civciv çıkmış yumurta kabuğu demektir

  11. عذب

    الآيات المشتركة: ٢٧ · Su yosunudur

  12. نفع

    الآيات المشتركة: ٩ · Fayda eder

الآيات التي ورد فيها(٢١٣)

  1. أَوْ كَصَيِّبٍ مِنَ السَّمَاءِ فِيهِ ظُلُمَاتٌ وَرَعْدٌ وَبَرْقٌ يَجْعَلُونَ أَصَابِعَهُمْ فِي آذَانِهِمْ مِنَ الصَّوَاعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِ وَاللَّهُ مُحِيطٌ بِالْكَافِرِينَ

    Veya

  2. ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً وَإِنَّ مِنَ الْحِجَارَةِ لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنْهُ …

    Veya

  3. مَا نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْهَا أَوْ مِثْلِهَا أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

    Veya

  4. مَا نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْهَا أَوْ مِثْلِهَا أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

    Veya

  5. وَقَالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كَانَ هُودًا أَوْ نَصَارَى تِلْكَ أَمَانِيُّهُمْ قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

    Veya

  6. وَقَالَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ لَوْلَا يُكَلِّمُنَا اللَّهُ أَوْ تَأْتِينَا آيَةٌ كَذَلِكَ قَالَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِثْلَ …

    Veya

  7. وَقَالُوا كُونُوا هُودًا أَوْ نَصَارَى تَهْتَدُوا قُلْ بَلْ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

    Veya

  8. … إِنَّ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطَ كَانُوا هُودًا أَوْ نَصَارَى قُلْ أَأَنْتُمْ أَعْلَمُ أَمِ اللَّهُ وَمَنْ أَظْلَمُ …

    Veya

  9. فَمَنْ خَافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفًا أَوْ إِثْمًا فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    Veya

  10. أَيَّامًا مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ وَعَلَى الَّذِينَ …

    Veya

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökأو
YapıEdat / İki harfli işlev sözü
Özel Durumİlletli iki harfli bağlaç
Bağlamsal Yakın Köklerأم, بل, إما
Zıt Kökو
Çekirdek Özet 1İki veya daha fazla alternatif arasında ayrıştırma, seçenek sunma, tereddüt veya taksim bildirme
Çekirdek Özet 2İlahi hitapta muhayyerlik, ibaha, taksim, muhatabın şüphesini nakletme ve gayelilik
Çekirdek Özet 3Mutlak belirlilik yerine alternatifli yükümlülük alanı açma ve zihinsel tercihi harekete geçirme
Kritik Hata Riskiİfade edilen tereddüt ve belirsizliği Allah'ın ilmine isnat etmek veya muhayyerlik hükümlerini mutlak cem (birliktelik) sanmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
أوİki kutup veya seçenek arasında yönelme, duraksama veya bağlama işlevi gören asıl ses öbeği; أوى kökünde sığınma ve bir yere meyledip toplanma şeklinde somutlaşırVeri bulunamadıأو lafzı iki harfli bağımsız bir edat olup üçüncü bir harf eklenerek genişlememiş, doğrudan iki unsur arasında alternatif ve ayrım işlevi görmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçSözün veya seçeneğin merkezine yerleşen öncül enerji ve dikkat yöneltme eylemi
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaÖnceki unsur ile sonraki unsuru birbirine temas ettiren, iki tarafı birbirine rabteden bağ
أوGüçlü başlangıç odağının bir bağ vasıtasıyla ikinci bir alternatife raptedilmesiBirinci durumun mutlaklığını kırarak yanına bağlanan ikinci bir imkânı zihne sunma hareketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSomut nesne veya hareket kökünden ziyade, iki varlık, yön veya durum arasında zihinsel ayrım ve geçişi bildiren ilksel bir seslenme ve bağlama edatıdır
Cahiliye şiiri kullanımıİmruü’l-Kays bir beytinde bu edatı gaye ve istisna bildiren bir yapıda kullanarak şöyle der: فَقُلْتُ لَهُ لا تَبْكِ عَيْنُكَ إِنَّمَا / نُحَاوِلُ مُلْكاً أَوْ نَمُوتَ فَنُعْذَرَا
Erken Arapça kullanımErken dönem hitabetinde ve dil kullanımında tereddüt, şüphe, iki tercihten birini seçme serbestisi (ibaha) veya taksim amacıyla yaygın biçimde kullanılmıştır

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde أو edatı, erken dönemlerden itibaren alternatif bildiren arkaik bir bağlaç olarak tespit edilir. İbranicede benzer işlevde kullanılan ve seçenek bildiren אוֹ (ō) edatı doğrudan ses ve anlam denkliği taşır. Aynı şekilde Aramicede אוֹ (ō) ve Süryanicede ܐܘ (aw) biçimleri seçenek sunma, tereddüt veya şart bildirme bağlamında birebir ortak kökene işaret eder. Akadcada ise u (ve, veya) bağlacı hem cem hem de bağlama işleviyle bu morfolojik alanın en eski örneklerindendir. Bu edat grubu, zihnin iki olgu arasında kesin bir birleşme yerine ayrık bir bağ kurma ihtiyacından doğmuş ortak bir Sami mirasıdır.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönأوAtıf harfi olarak iki kelime veya cümleyi شك (şüphe), إباحة (serbest bırakma), تخيير (muhayyerlik), تقريب (yaklaştırma) veya إضراب (vazgeçme) anlamıyla bağlarKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice אוֹ, Süryanice ܐܘOrtak Batı Sami dillerinde aynı ses ve alternatif/ayırma işleviyle kesintisiz biçimde mevcutturKesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami dilleri dışındaki Afro-Asyatik kollarda düzenli bir soydaş biçim kesin olarak tespit edilememiştirMuhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
أوAnlamlıAlternatif, şüphe, muhayyerlikİki hüküm veya isim arasına girerek ayrık bağlama yaparHedef kök; Kur'an'da geçer
وأKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapça sözlük sistematiğinde müstakil bir kök olarak kaydı yoktur; Kur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
أوMerkezAyrık bağlama, alternatifİki durumdan birinin gerçekleşmesini hedefler; belirsizlik veya muhayyerlik içerirSeçenek sunarak tarafları birbirinden bağımsız kılar
أمKomşuEşitlik ve sorgu bağlacıİstifhamdan sonra iki denk ihtimali sormak için kullanılır; genellikle soru zeminindedirBelirleme talebi içeren sorgulayıcı alternatif
بلKomşuİdrab ve düzeltmeÖnceki sözden vazgeçip sonrakini kesinleştirmek için devreye girerÖnceki hükmü iptal eden veya aşan yöneliş
إماKomşuBaştan tasnif ve taksimCümlenin başında yer alarak alternatifleri baştan sınıflandırırÖnceden planlanmış seçenek dökümü
وZıtMutlak cem ve birliktelikUnsurları birbirinden ayırmaksızın aynı hükümde toplarAyrıştırmayan, cem eden mutlak bağlaç

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaأوAlternatif, muhayyerlik, şüphe bağlacıİki unsur arasında ayrık bağ kurarKesin
Latinceaut, velVeya, yahutaut dışlayıcı ayrımı (biri veya diğeri), vel ise kapsayıcı tercihi karşılarKesin
İngilizceorVeya, ya daAlternatif, yaklaşık olma veya eşdeğerlik ifade ederKesin
AlmancaoderVeyaİki ya da daha çok ihtimal arasındaki ayrımı bildirirKesin
FransızcaouVeya, yahutİhtimal, tercih ve ikame bildirirKesin

المصدر Lewis & Short Latin Dictionary, Oxford English Dictionary.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Şüphe ve tereddüt hikâyesiİnsanların durumunu veya konuşmasını nakletmeAshab-ı Kehf'in veya diriltilen kişinin kendi kaldığı süreyi kestirememesi bağlamında; Bakara 2:259, Kehf 18:19
İbaha ve muhayyerlikHükümlerde mükellefe seçenek tanımaKefaret veya ceza ayetlerinde mükellefe sunulan alternatifler; Mâide 5:33, Mâide 5:89
Taksim ve tasnifVarlık ve insan tiplerini kategorilere ayırmaİnsanların akıbetlerini veya vasıflarını gruplara ayırma; Nisâ 4:100, İnsân 76:3
Gaye (hattâ anlamında)Bir sınıra ve amaca bağlamaİnkârcıların son bulması veya boyun eğmesine kadar süren süreç; Âl-i İmrân 3:128
İdrab (bel anlamında)Sayı ve ölçüde tahmini aşmaİnsan idrakinin tahayyülünü genişletme ve önceki miktarı pekiştirme; Sâffât 37:147

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi ilim ve kelam sıfatıAyetlerde geçen şüphe ifadelerinin Allah'a değil muhatabın algısına ait oluşuŞüphenin tenzihi, mutlak ilmin vurgulanması
FıkıhHükümler, kefaretler ve cezalarMuhayyerlik (tercih serbestisi) ile tertip (sıralı mecburiyet) arasındaki farkGenişletici seçeneklilik ve mükellefiyeti kolaylaştırma
TefsirAtıf ve belagat vecihleriAtfın birliktelik mi (vav gibi) yoksa vazgeçiş mi (bel gibi) bildirdiğiMetnin bağlamsal zenginliği ve çok anlamlılık
HadisNebevi beyan ve rivayet nakliRâvinin lafızdaki tereddüdünü ifade eden şek lafızlarıRivayet sıhhati ve lafzi hassasiyet

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTeklif ve mükellefiyetMuhayyerlikİbadet ve kefaretlerde birden fazla meşru çıkış yolu sunmaKula tek bir zorlama yerine şartlarına göre uygulanabilir meşru alternatifler tanırKesin
İlmiMantık ve epistemolojiAyrık önerme (disjunction)İhtimalleri birbirinden ayırt ederek doğru bilgiye ulaşmaBirbirini dışlayan veya tamamlayan hipotezler kurarak inceleme yapmayı sağlarGüçlü
SiyasiHukuk ve ceza infazıDerecelendirilmiş ceza/tedbirToplumsal suçlara karşı duruma göre uygulanabilir müeyyidelerKamu düzeninde suçun ağırlığına ve şartlara göre esnek yaptırım imkânı verirGüçlü
İktisadiAkitler ve tazminatBedel veya seçenek imkânıBorç ödeme ve zararı tazmin etmede alternatif ödeme yollarıPiyasada veya borç ilişkisinde tek bir emtiaya bağımlı kalmadan ifa esnekliği sağlarGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerBoole mantığındaki VEYA (OR) kapısıİki girdiden en az birinin doğru olması durumunda sonucun doğru çıktığı mantıksal işlemKesin
Beşeri bilimlerHukukta alternatif mükellefiyetlerBorçlunun birden fazla edimden birini ifa ederek borcundan kurtulabilmesi serbestisiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiEdatı yalnızca modern dillerdeki katı 'biri yahut diğeri' dışlayıcılığına indirgemek ve taksim, ibaha veya gaye vecihlerini yok saymak
Kur'an içi daha geniş anlamHükümlerde mükellefe ruhsat ve kolaylık sağlayan esnek muhayyerlik alanı, insan idrakine hitap eden tasvir ve gayelilik
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİlahi hitapta geçen alternatif ifadeleri şüphe zannederek uluhiyete cehalet atfetmek veya hukuki muhayyerlikleri bağlayıcı cem sayarak teklifi zorlaştırmak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın teklif dilindeki esnekliği, beşeri tasavvurun sınırlılığı ile ilahi ilmin mutlaklığını ayırt etmeyi sağlayan temel bir bağlaç olması bakımından hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kefaret, ceza ve fıkhi hükümleri bildiren ahkâm ayetlerinde ve beşeri psikolojiyi nakleden kıssalarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dinin insanı tek bir kalıba zorladığı zannını yıkar; ilahi hitaptaki şüphe anlatımlarının muhatabın algısına yönelik bir ayna olduğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamİki yön, nesne veya durum arasında ayrım yaparak birinden diğerine geçiş imkânı veren bağ.
  • Soyut anlamZihinsel veya hukuki planda alternatifler açma, mutlak belirliliği esnetme ve tercihi serbest bırakma.
  • Sistematik karşılıkMantıkta ayrık şartlılık, hukukta muhayyerlik, epistemolojide ihtimaller dökümü.
  • LaTeX modeliP∨Q  ⟹  R
  • LaTeX açıklamasıModelde yer alan P ve Q harfleri iki ayrı ihtimal veya meşru seçeneği, ∨ simgesi أو edatının sağladığı mantıksal veya/ayrılma işlemini, R ise bu alternatiflerden herhangi birinin gerçekleşmesiyle hâsıl olan meşru hüküm veya neticeyi temsil eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ا