برر

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ب-ر-رالصيغ: ١٣ · الجذور المجاورة: ٥٦ · الآيات: ٣٠ · السور: ١٨؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».حببوقيسيرالْبِرُّالْبِرَّوَبَرًّاالْبِرِّبَرَرَةٍبرربحرتَبَرُّواالْبَرِّنجوجبرالْأَبْرَارَحشرخلصصيدفلك

الجذرالصيغ ١٣الآيات ٣٠السور ١٨المجاورة ٥٦

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

برر

ب - ر - ر

جذر
  • الورود: ٣٢
  • الآيات: ٣٠
  • الصيغ: ١٣
  • المعاجم: ١٠

Berr kara, burr buğday demektir. “Berr” kara, “beriyye” bir kara parça demektir. “Burr” buğday,”birr” buğdayın diğer tahıllara olan üstünlüğü esas alınarak “iyilik” anlamı kazanmıştır.المزيد ›

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: برّ

ملاحظاتي

المعاجم(١٠)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Berr kara, burr buğday demektir. “Berr” kara, “beriyye” bir kara parça demektir. “Burr” buğday,”birr” buğdayın diğer tahıllara olan üstünlüğü esas alınarak “iyilik” anlamı kazanmıştır.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٩١٧
باب الرّاء والباء ر ب، ب ر مستعملان رب: الرِّبِّيُّون: الّذين صبروا مع الأنبياء، نسبوا إلى العبادة والتّألّه في معرفة الرُّبوبيّة للَّه، الواحد: رِبِّيٌّ. ومن ملك شيئاً فهو رَبُّه، لا يُقال بغير الإضافة إلاّ للَّهِ عزّ وجل. ورجلٌ ربّابيّ نسب إلى الرّبّاب، حيّ من ضَبَّة. والرَّبابُ: السَّحابُ الذي فيه ماء، الواحدةُ: رَبابة، وأَرَبَّتِ السَّحابة بهذه البلدة: أدامَتْ بها المَطَر، قال: أربّ بها
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٩٧
البِرُّ: خلاف العُقوقِ؛ والمَبَرَّةُ مثْله. تقول: بَرِرْتُ والدي بالكسر، أَبَرُّهُ بِرّاً، فأنا بَرٌّ به وبارٌّ. وجمع البَرَّ أَبْرارٌ، وجمع البارِّ البَرَرَةُ. وفلانٌ بَبَرُّ خالقَه ويَتَبَرَّرُهُ، أي يطيعه. والأمُّ بَرَّةٌ بولدها. وبَرَّ فلانٌ في يمينه، أي صَدَقَ. وبَرَّ حَجُّهُ، وبُرَّ حَجُّهُ، وبَرَّ الله حَجَّهُ، بِرّاً، بالكسر في هذا كلِّه. وتَبارُّوا: تفاعَلوا من البِرِّ. وفي المثل: لا
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١بلا ترجمةالحروف: ٣٢٬٠٢٦
المدخل: برّ(باب الباء وما بعدها في الذي يقال له المضاعف) (بتّ) الباء والتاء لـه وجهان وأصلان: أحدهما القطع، والآخر ضربٌ من اللباس. فأما الأوّل فقالوا: البتّ القطع المستأصِل، يقال بَتَتُّ الحبلَ وأَبْتَتُّ. ويقال أعطيتُه هذه القَطيعةَ بَتّاً بَتْلاً. "والبتَّةَ" اشتقاقُه من القَطْع، غير أنّه مستعملٌ في كل أمرٍ يُمضَى ولا يُرجَع فيه. ويقال انقطع فلانٌ عن فلان فانبتَّ وانقبض. قال: فَحَلَّ في جُشَمٍ وانبتَّ
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧٢٧
ب ر ر هو بر بوالديه وبار بهما‏.‏ ويقال‏:‏ صدقت وبررت ‏"‏ ولا يعرف هراً من بر ‏"‏ وحج مبرور وبر حجك وبر الله حجك‏.‏ وبرت يمينه وأبرها صاحبها‏:‏ أمضاها على الصدق‏.‏ ولو أقسم على الله لأبره‏.‏ ونزلوا بالبرية‏.‏ وجلست براً وخرجت براً إذا جلس خارج الدار أو خرج إلى ظاهر البلـد‏.‏ وافتـح البـاب الرانـي و ‏"‏ مـن أصلـح جوانبـه أصلـح اللـه برانيـه ‏"‏ ويقـال‏:‏ أريد جواً ويريد براً أي أريـد خفية
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٣٬٣١٢
البِرُّ: الصِّدْقُ والطاعةُ. وفي التنزيل: ليس البِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وجُوهَكُمْ قِبَلَ المَشْرِقِ والمَغْرِبِ ولكنْ البِرَّ مَنْ آمنَ باللهِ؛ أَراد ولكنَّ البِرَّ بِرُّ مَنْ آمن بالله؛ قال ابن سيده: وهو قول سيبويه، وقال بعضهم: ولكنَّ ذا الْبِرّ من آمن بالله؛ قال ابن جني: والأَول أَجود لأَن حذف المضاف ضَرْبٌ من الاتساع والخبر أَولى من المبتدإ لأَن الاتساع بالأَعجاز أَولى منه بالصدور. قال: وأَما ما
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٩٩٠
* ب ر ر * * البِرُّ * ضد العقوق وكذا * المَبَرَّةُ * تقول * بَرِرْتُ * والدي بالكسر أبرَّهُ * بِرَّاً * فأنا * بَرٌّ * به و * بَارٌّ * وجمع البر * أبْرارٌ * وجمع * البَارِّ * بررة وفلان * يَبَرُّ * خالقه و * يَتَبَرّرُهُ * أي يطيعه قلت لا أعلم أحدا ذكر * التَّبَرُّزَ * بمعنى الطاعة غيره رحمه الله والأم * بَرَّةٌ * بولدها و * بَرَّ * في يمينه صدق وبر حجه يبر بالضم فيهما برا بالكسر في الكل و *
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٧٬٣٤١
البر، بالكسر: الصلة، وقد بر رحمه يبر، إذا وصله، ورجل بر بذي قرابته، وعليه خرجت هذه الآية: لاينهاكم الله عن الذين لم يقاتلوكم في الدين ولم يخرجوكم من دياركم أن تبروهم ، أي تصلوا أرحامهم، كذا في البصائر، وقوله عز وجل: لن تنالوا البر حتى تنفقوا مما تحبون قال أبو منصور: البر خير الدنيا والآخرة، فخير الدنيا مما ييسره الله تعالى للعبد من الهدى والنعمة والخيرات، وخير الآخرة الفوز بالنعيم الدائم في
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٩٣
بَرَّ بَرَّ I ( n. ac. بِرّ 2 , مَبْرَرَة 17t ), a. Was kind to. b. A ( n. ac. بَرّ 1 , بِرّ 2 , بُرُوْر 27 ), Was true to. c. Was pious. d. Was truthful. بَرَّرَ بَرَّرَ II , a. Justified. بَاْرَرَ بَاْرَرَ III , a. Behaved kindly to. أَبْرَرَ أَبْرَرَ IV . a. Was true ( to his oath ). b. Travelled by land. c. [ 'Ala ], Subdued. تَبَرَّرَ تَبَرَّرَ V , a. Became good, just,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٦٠٬١٨٥
برر LAZIM بَرَّ - يَبَرُّ (اللازم) - بِر - بار - أبرار بَرَّ ( بَرَرْتُ) - يَبَرُّ + الكائن: يكون صالحاً سليماً طيباً نافعاً من غير رياء أو سمعة ﴿وَلَا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمَانِكُمْ أَنْ تَبَرُّوا وَتَتَّقُوا وَتُصْلِحُوا بَيْنَ النَّاسِ﴾ بِرّ: على وزن "فـِعل" اسم فعل " بَرَّ - يَبَرُّ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " بَرَّ -
رابط المدخل

برر LAZIM بَرَّ - يَبَرُّ (اللازم) - بِر - بار - أبرار بَرَّ ( بَرَرْتُ) - يَبَرُّ + الكائن: يكون صالحاً سليماً طيباً نافعاً من غير رياء أو سمعة ﴿وَلَا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمَانِكُمْ أَنْ تَبَرُّوا وَتَتَّقُوا وَتُصْلِحُوا بَيْنَ النَّاسِ﴾ بِرّ: على وزن "فـِعل" اسم فعل " بَرَّ - يَبَرُّ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " بَرَّ - يَبَرُّ ": السلامة والصلاح من غير رياء أو سمعة ملاحظة: البِر: فعل الخير والإصلاح من غير رياء أو سمعة، والبِر: السلامة والصلاح من غير رياء أو سمعة وهو لفظ مشترك بين الأصلين اللازم والمتعدي من " برَّ - يَبَرُّ "، والتفريق من سياق الكلام بَرّ: على وزن " فـَعـْل" اسم فاعل مبالغة من " بَرَّ - يَبَرُّ " بَارّ: اسم فاعل صفة مشبهة من " بَرَّ - يَبَرُّ " أَبْرار: جمع " بارّ " واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " السلامة والأمن والاستمرار نافعاً صالحاً " وهي: أَمِنَ - يَأْمَنُ، حَصُنَ - يَحْصُنُ، سَلِمَ - يَسْلَمُ، بَرَّ - يَبَرُّ (اللازم)، صَلَحَ - يَصْلُحُ (صَلَحَ - يَصْلَحُ)، ليَسَ - يَلْيِسُ يفرق لفظاً: بَرَّ - يَبَرُّ (المتعدي) + كائن + كائناً أو نفسه أو شيئاً: يُصلِحُ أمره ويزيل عنه الضر ويفعل له الخير بصدق من غير رياء أو سمعة بَرَّ - يَبَرُّ (اللازم) + الكائن: يكون صالحاً سليماً طيباً نافعاً من غير رياء أو سمعة بَرَّ - يَبُرُّ - بَرّ - البَرّ : يعلو ويرتفع ويشرف على ما حوله ، و" البر" ضد بحر بَرَّ - يَبَرُّ - تَبَرُّوا ﴿وَلَا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمَانِكُمْ أَنْ تَبَرُّوا وَتَتَّقُوا وَتُصْلِحُوا بَيْنَ النَّاسِ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ(224)﴾البقرة ﴿لَا يَنْهَاكُمْ اللَّهُ عَنْ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ(8)﴾ الممتحنة بِِرٌّ - البِرُّ ﴿ليس البر أن تولوا وجوهكم قبل المشرق والمغرب ولكن البر من آمن بالله واليوم الآخر والملائكة والكتاب والنبيين وآتى المال على حبه ذوي القربى واليتامى والمساكين وابن السبيل والسائلين وفي الرقاب وأقام الصلاة وآتى الزكاة والموفون بعهدهم إذا عاهدوا والصابرين في البأساء والضراء وحين البأس أولئك الذين صدقوا وأولئك هم المتقون(177)﴾ البقرة ﴿يسألونك عن الأهلة قل هي مواقيت للناس والحج وليس البر بأن تأتوا البيوت من ظهورها ولكن البر من اتقى وأتوا البيوت من أبوابها واتقوا الله لعلكم تفلحون(189)﴾ البقرة ﴿ياأيها الذين آمنوا لا تحلوا شعائر الله ولا الشهر الحرام ولا الهدي ولا القلائد ولا آمين البيت الحرام يبتغون فضلا من ربهم ورضوانا وإذا حللتم فاصطادوا ولا يجرمنكم شنآن قوم أن صدوكم عن المسجد الحرام أن تعتدوا وتعاونوا على البر والتقوى ولا تعاونوا على الإثم والعدوان واتقوا الله إن الله شديد العقاب(2)﴾ المائدة ﴿ياأيها الذين آمنوا إذا تناجيتم فلا تتناجوا بالإثم والعدوان ومعصية الرسول وتناجوا بالبر والتقوى واتقوا الله الذي إليه تحشرون(9)﴾ المجادلة ﴿أتأمرون الناس بالبر وتنسون أنفسكم وأنتم تتلون الكتاب أفلا تعقلون(44)﴾ البقرة { لن تنالوا البر حتى تنفقوا مما تحبون وما تنفقوا من شيء فإن الله به عليم(92) ؤ آل عمران الأبرار ﴿ربنا إننا سمعنا مناديا ينادي للإيمان أن آمنوا بربكم فآمنا ربنا فاغفر لنا ذنوبنا وكفر عنا سيئاتنا وتوفنا مع الأبرار (193)﴾ آل عمران ﴿لكن الذين اتقوا ربهم لهم جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها نزلا من عند الله وما عند الله خير للأبرار (198)﴾ آل عمران ﴿إن الأبرار يشربون من كأس كان مزاجها كافورا (5)﴾ الإنسان ﴿كلا إن كتاب الأبرار لفي عليين (18)﴾ المطففين ﴿إن الأبرار لفي نعيم (13)﴾ الانفطار ﴿إن الأبرار لفي نعيم (22)﴾ المطففين مختار الصحاح ● [برر] ب ر ر: البِرُّ ضد العقوق وكذا المَبَرَّةُ تقول بَرِرْتُ والدي بالكسر أبرَّهُ بِرَّاً فأنا بَرٌّ به و بَارٌّ وجمع البر أبْرارٌ وجمع البَارِّ بررة وفلان يَبَرُّ خالقه و يَتَبَرّرُهُ أي يطيعه قلت لا أعلم أحدا ذكر التَّبَرُّزَ بمعنى الطاعة غيره رحمه الله والأم بَرَّةٌ بولدها و بَرَّ في يمينه صدق وبر حجه يبر بالضم فيهما برا بالكسر في الكل و تَبَارُّوا تفاعلوا من البر وفي المثل ﴿لا يعرف هرا من بِرّ﴾ أي لا يعرف من يكرهه ممن يبره وقال بن الأعرابي الهر دعاء الغنم والبر سوقها و البَرُّ ضد البحر و البَرِيَّةُ الصحراء والجمع البَرَارِيُّ و البَرَيتُ بوزن فعليت البرية و البَرْبَرَةُ صوت وكلام في غضب تقول منه بَرْبَرَ فهو بَرْبَارٌ و بَرْبَرُ جيل من الناس وهم البَرَابِرَةُ والهاء أو النسب وإن شئت حذفتها و البُرُّ جمع بُرَّةٍ من القمح ومنع سيبويه أن يجمع البر على أبْرارٍ وجوزه المبرد قياسا و أبَرَّ الله حجة لغة في بره أي قبله وأبر الرجل على أصحابه أي علاهم وأبر الرجل ركب البر الراغب بر - البر خلاف البحر، وتصور منه التوسع فاشتق منه البر، أي: التوسع في فعل الخير، وينسب ذلك إلى الله تعالى تارة نحو: }إنه هو البر الرحيم{ [الطور/28]، وإلى العبد تارة، فيقال: بر العبد ربه، أي: توسع في طاعته، فمن الله تعالى الثواب، ومن العبد الطاعة. وذلك ضربان: ضرب في الاعتقاد. وضرب في الأعمال، وقد اشتمل عليه قوله تعالى: }ليس البر أن تولوا وجوهكم﴿[البقرة/177] وعلى هذا ما روي (أنه سئل عليه الصلاة والسلام عن البر، فتلا هذه الآية) (الحديث أخرجه ابن أبي حاتم وصححه عن أبي ذر أنه سأل رسول الله عن الإيمان فتلا﴾ليس البر...{ حتى فرغ منها ثم سأله أيضا فتلاها، ثم سأله فتلاها، وقال: (وإذا عملت حسنة أحبها قلبك، وإذا عملت سيئة أبغضها قلبك) انظر: الدر المنثور 1/410؛ والمستدرك 2/272). فإن الآية متضمنة للاعتقاد والأعمال الفرائض والنوافل. وبر الواليدن: التوسع في الإحسان إليهما، وضده العقوق، قال تعالى: }لا ينهاكم الله عن الذين لم يقاتلوكم في الدين ولم يخرجوكم من دياركم أن تبروهم{ [الممتحنة/8]، ويستعمل البر في الصدق لكونه بعض الخير المتوسع فيه، يقال: بر في قوله، وبر في يمينه، وقول الشاعر: - 43 - أكون مكان البر منه (الشكر لخداش بن زهير وهو بتمامه: أكون مكان البر منه ودونه *** وأجعل مالي دونه وأوامره وهو في تاج العروس (بر) ؛ والمجمل 1/112؛ واللسان (برر) ؛ وليس في شعره، وذكر جامع ديوانه بيتا له من نفس القافية والبحر؛ وهو في شمس العلوم 1/123) قيل: أردا به الفؤاد، وليس كذلك، بل أراد ما تقدم، أي: يحبني محبة البر. ويقال: بر أباه فهو بار وبر مثل: صائف وصيف، وطائف وطيف، وعلى ذلك قوله تعالى: }وبرا بوالدتي﴿[مريم/32]. وبر في يمينه فهو بار، وأبررته، وبرت يميني، وحج مبرور أي: مقبول، وجمع البار: أبرار وبررة، قال تعالى:﴾إن الأبرار لفي نعيم﴿[الانفطار/13]، وقال:﴾كلا إن كتاب الأبرار لفي عليين﴿[المطففين/18]، وقال في صفة الملائكة:﴾كرام بررة{ [عبس/16]. فبررة خص بها الملائكة في القرآن من حيث إنه أبلغ من أبرار (راجع: الإتقان للسيوطي 1/253؛ والبرهان للزركشي 4/18)، فإنه جمع بر، وأبرار جمع بار، وبر أبلغ من بار، كما أن عدلا أبلغ من عادل. و

الصيغ(١٣)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٥٦ (الإجمالي: ٢٠٥)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. بحر

    الآيات المشتركة: ٩ · Bahr deniz demektir

  2. نجو

    الآيات المشتركة: ٦ · Özel konuşmak

  3. وقي

    الآيات المشتركة: ٧ · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…

  4. صيد

    الآيات المشتركة: ٢ · Av

  5. دعو

    الآيات المشتركة: ٦ · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir

  6. موج

    الآيات المشتركة: ٢ · Dalga

  7. خلص

    الآيات المشتركة: ٣ · Hales : Çekirdek içidir

  8. حبب

    الآيات المشتركة: ٤ · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)

  9. جبر

    الآيات المشتركة: ٢ · Kırıkların tutturulması için konan tahta parçasına denir

  10. دين

    الآيات المشتركة: ٤ · Dane, inek yavrusuna denir

  11. سير

    الآيات المشتركة: ٢ · Gezerler

  12. فلك

    الآيات المشتركة: ٢ · Fülk (kef), İğ topacı demektir

الآيات التي ورد فيها(٣٠)

  1. أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ وَحُرِّمَ عَلَيْكُمْ صَيْدُ الْبَرِّ مَا دُمْتُمْ حُرُمًا وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

    Kara

  2. … الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَا إِلَّا هُوَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَا تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُهَا وَلَا …

    Kara

  3. قُلْ مَنْ يُنَجِّيكُمْ مِنْ ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ تَدْعُونَهُ تَضَرُّعًا وَخُفْيَةً لَئِنْ أَنْجَانَا مِنْ هَذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ

    Kara

  4. وَهُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِهَا فِي ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ قَدْ فَصَّلْنَا الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ

    Kara

  5. هُوَ الَّذِي يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ حَتَّى إِذَا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ وَجَرَيْنَ بِهِمْ …

    Kara

  6. وَإِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فِي الْبَحْرِ ضَلَّ مَنْ تَدْعُونَ إِلَّا إِيَّاهُ فَلَمَّا نَجَّاكُمْ إِلَى الْبَرِّ أَعْرَضْتُمْ وَكَانَ الْإِنْسَانُ كَفُورًا

    Kara

  7. أَفَأَمِنْتُمْ أَنْ يَخْسِفَ بِكُمْ جَانِبَ الْبَرِّ أَوْ يُرْسِلَ عَلَيْكُمْ حَاصِبًا ثُمَّ لَا تَجِدُوا لَكُمْ وَكِيلًا

    Kara

  8. وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلًا

    Kara

  9. أَمَّنْ يَهْدِيكُمْ فِي ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَنْ يُرْسِلُ الرِّيَاحَ بُشْرًا بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ أَئِلَهٌ مَعَ اللَّهِ تَعَالَى اللَّهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ

    Kara

  10. فَإِذَا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ إِذَا هُمْ يُشْرِكُونَ

    Kara

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökبرر
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer
Bağlamsal Yakın Köklerصدق, حسن, وفى
Zıt Kökفجر
Çekirdek Özet 1Genişlik, enginlik, karaya çıkıp ferahlama ve her türlü kirden, kusurdan arınmış saf sadakat
Çekirdek Özet 2İman, amel ve ahlakta şekilciliği aşan, fıtrata ve ahde tam sadakatle bütünleşen kuşatıcı iyilik
Çekirdek Özet 3Dar alandan emniyetli ve bereketli genişliğe geçişi sağlayan ilahi ve ahlaki intizam
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca bireysel yardımseverlik veya ritüel ifası olarak daraltılması, imanın hakikatinden ve ahde vefadan soyutlanması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
برDışarı çıkma, ayrışma, genişlik, arılık ve zahir olma. Bu çekirdek برأ (berî olma, kusurdan ayrılma), برز (ortaya çıkma, meydana gelme), برق (parlama, açığa çıkma) ve برد (teskin olma, dinginleşme) köklerinde de temel ayrışma ve arılık dinamiğini kurar.رİkinci ر harfinin katlanmasıyla bu ayrışma ve genişlik hareketi süreklilik, sarsılmaz pekişme ve kesintisiz bir sadakat istikrarı kazanarak somut ahlaki bir karaktere dönüşmüştür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaEmniyet alanı, varoluşsal zemin ve aidiyetin kurulduğu merkezi barınak imgesidir.
رİnsan başı; baş, ilk, üstÖncülük, irade, bilinç, yücelik ve yönlendirici ilkenin belirleyiciliğidir.
رİnsan başı; baş, ilk, üstİlk iradenin ve bilinçli yönelişin pekişmesi, hedefin süreklilik ve kararlılıkla tekrarlanmasıdır.
بررEmniyetli iç alandan bilinçli ve kararlı bir iradeyle dışarıya, geniş ve sağlam bir ufka doğru sürekli yayılmaİçteki sağlam inanç ve fıtri zeminden hareketle, yüksek bir ahlaki bilinç ve kararlılıkla hayatın bütününe yayılan istikrarlı sadakat ve engin iyilik eylemidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDenizin darlık ve çalkantısına zıt olarak ayağın bastığı sağlam, geniş ve emniyetli kara parçası (el-berr); ayrıca kabuğundan ve yabancı maddelerden ayıklanmış saf, besleyici buğday tanesi (el-burr).
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem bedevi kullanımında kök; yeminin bozulmadan dosdoğru tutulması (berret yemînühû), savaştan ve kaçıştan sıyrılarak açık ve geniş alana çıkılması ile atın veya devenin itaatkâr yürüyüşü bağlamında kullanılmıştır. Klasik atasözlerinde kedinin düşmanlığı ile koyunun uysallığını ayırt etmeyi ifade eden lafzında bu ayrışma şahit tutulur: لا يعرف هرا من بر
Erken Arapça kullanımErken hadis ve dil kayıtlarında ibadetin kusursuz ifası ve kabulü için hac ibadetiyle birleşmiş (haccün mebrûr), yemini yerine getirmek (eberra kasemehû) ve kabileye/ebeveyne karşı isyandan uzak durup vefa göstermek anlamlarında yaygınlaşmıştır.

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Maqāyīs al-Lugha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dil ailesinde برر kökü, fiziksel arılık, tahıl ve açık arazi semantizminin kesişim noktasında yer alır. İbranicede aynı köke dayanan b-r-r (ברר) fiili seçmek, arıtmak, temizlemek ve parlatmak anlamlarına gelirken, "bar" kelimesi hem temiz ve saf olanı hem de elenmiş saf tahılı gösterir. Süryanicede "barro" açık kır, sahra, yabani doğa ve dış alan anlamını korur. Akadcada "barāru" parıldamak ve ışımak fiiliyle, "barru" ise açık alan ve sınır dışı arazi kavramıyla örtüşür. Bu fonetik ve anlamsal matris, kökün en dip katmanında yabancı maddelerden ayıklanarak berraklaşma, darlıktan emniyetli açık alana çıkma ve saflık fikrinin bulunduğunu doğrular. Arapçada bu ilksel kök, hem fiziki coğrafyanın genişliğini (berr) hem tahılın en seçkinini (burr) hem de niyet ve amelin hileden arınmış en saf halini (birr) kuşatacak biçimde semantik derinlik kazanmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKara (berr), buğday (burr), iyilik ve sadakat (birr) türevleriDenizin dalgalı belirsizliğine karşı karanın sabitliği ve genişliği, ahlaki alanda sözün ve amelin sarsılmaz sadakatiyle eşleşmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice b-r-r (ayıklamak, saf olmak), Süryanice barro (kır, açık alan), Akadca barāru (parlamak, aklanmak)Kök Sami dillerinde saflık, ayıklanmışlık, açık alan ve berraklık çekirdeğinde ortaklaşır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışındaki dil gruplarıyla doğrudan ve güvenilir bir kök akrabalığı tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

المصدر David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT, Lane's Lexicon.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
بررAnlamlıGenişlik, arılık, sadakat ve itaatKaraya çıkmak, saf buğday vermek, yemininde ve ahlakında doğru olmak.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
ربرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArapça sözlük sistematiğinde üçlü kök olarak müstakil bir anlam dairesi inşa etmemiştir.Kur'an'da geçmez.
رربAnlamlıTerbiye etmek, sahip olmak, sabitleşmekربب kökünün varyantı veya ses benzeşmesi olarak kalıcılık ve idare anlamı taşır.Kur'an'da geçmez; kalb ve ikizleşme ilişkisi taşır.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
بررMerkezBütüncül sadakat ve geniş iyilikHem niyetin arılığını hem de dışa yansıyan amelin enginliğini ve ahde vefayı tek gövdede birleştirir.İman, amel ve ahlakın hiçbir hile ve riya barındırmayan saf bütünlüğüdür.
صدقKomşuDoğruluk ve gerçeğe uygunlukصدق bilginin, sözün ve niyetin vakıaya tam uyuşmasını vurgularken, برر bu doğruluğun geniş bir iyilik ve ihsan boyutuna ulaşmasını ifade eder.Hakikate sadakatin bilişsel ve ahlaki temelidir.
حسنKomşuGüzellik ve estetik yetkinlikحسن bir eylemin biçimsel ve niteliksel güzelliğine, ölçülülüğüne odaklanırken, برر daha çok hakka ve hukuka sadakatle ifa edilen kuşatıcı görevi bildirir.Amelin değerini ve estetik yetkinliğini kurar.
وفىKomşuSözü ve borcu tamamlamaوفى üstlenilen bir taahhüdü noksansız yerine getirmeyi hedefler; برر ise taahhüdün ötesinde gönülden doğan engin bir cömertlik ve genişlik katar.Sınırları belirlenmiş ahdin eksiksiz icrasıdır.
فجرZıtYırtma, haddi aşma, sapmaPerdeyi ve emri parçalayarak sınır dışına taşmayı, fıtratı ve hukuku bozmayı ifade eder.Kur'an'da ebrâr zümresinin doğrudan karşıtı olarak füccâr biçiminde konumlanır.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaبررGeniş iyilik, sadakat, karaHem fiziksel enginliği hem de fıtri ve ahlaki saflığı kapsayan çok katmanlı yapı.Kesin
LatincePietas, probitasDindarlık, ödev bilinci, dürüstlükPietas tanrıya, devlete ve aileye saygıyı karşılar ancak kökün "kara/genişlik" ve "saflık" çağrışımını taşımaz.Güçlü
İngilizceRighteousness, piety, mainlandDoğruluk, derin dindarlık, ana karaRighteousness ahlaki ve hukuki dürüstlüğü verir; kökün merhamet, cömertlik ve karaya çıkma metaforunu eksik bırakır.Güçlü
AlmancaRechtschaffenheit, FrömmigkeitDürüstlük, takva, erdemlilikİçsel dürüstlük ve itaati iyi yansıtır fakat kökün somut arılık ve enginlik boyutunu dışarıda bırakır.Güçlü
FransızcaPiété, droiture, terre fermeSaygılı itaat, doğruluk, kara parçasıDroiture ahlaki doğruluğu, piété ise hürmeti karşılar; iki kavram kökün tekil gövdesini bölerek verir.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Dictionnaire Littré.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْبَرِّFiziki yeryüzü, deniz karşıtı ana karaDenizdeki fırtına ve tehlikeden kurtulup ayak basılan güvenli ve geniş alan bağlamında; En'âm 6:59, İsrâ 17:70.
الْبِرَّ / بِالْبِرِّŞekilciliği aşan kapsamlı iman ve infak ahlakıKıble tartışmasında yönelişin ötesinde imanın ve fedakârlığın hakikatini bildiren teşri bağlamında; Bakara 2:44, Bakara 2:177.
الْأَبْرَارَ / لِلْأَبْرَارِSadakatinde kusur bulunmayan, vuslata eren seçkin müminlerCennet nimetleri, yüksek dereceler ve kâmil teslimiyet sahiplerinin akıbeti bağlamında; Âl-i İmrân 3:193, İnsân 76:5, Mutaffifîn 83:18.
بَرًّاAna-babaya karşı derin hürmet, şefkat ve isyansızlıkPeygamberlerin ailevi ahlakı ve fıtri itaati bağlamında; Meryem 19:14, Meryem 19:32.
بَرَرَةٍİtaatkâr, şerefli, tertemiz meleklerVahiy sayfalarını taşıyan elçilerin arılığı ve ilahi emre mutlak vefası bağlamında; Abese 80:16.
تَبَرُّوهُمْAdalet ve ihsan temelli toplumsal münasebetİnanmayanlarla sulh ve insaniyet dairesinde barışçıl ve adil ilişki kurma bağlamında; Mümtehine 60:8.
الْبَرُّAllah'ın sıfatı: lütufkâr, kullarına geniş ihsan sahibiCennet ehlinin dünyadaki sığınışlarını ve Allah'ın engin keremini anması bağlamında; Tûr 52:28.

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEbrâr-füccâr tasnifi ve iman-amel ilişkisiBüyük günah işleyenin durumu, ebrâr derecesinin imanın kemaline mi yoksa aslına mı taalluk ettiği tartışması.İmanın nifaktan ve şüpheden arınmış, amelle bütünleşmiş sarsılmaz hakikati.
FıkıhYeminler, hac ibadeti ve ebeveyn hukukuYeminin yerine getirilmesi (el-ibrar bi'l-kasem), hacc-ı mebrûr şartları ve anne-babaya isyanın (ukūk) zıddı olan meşru itaat sınırları.Hukuki taahhütlerin ve ibadetlerin fesat ve riyadan uzak, geçerli ifası.
TefsirBakara 177. ayetin tahliliŞekli ibadetlerin (doğuya ve batıya dönmek) öz zannedilmesi yanılgısına karşı birr kavramının zihinsel, itikadi ve ameli unsurlarının ayrıştırılması.Şekilcilikten kurtularak erdemin özüne, geniş ve kuşatıcı fedakârlığa yöneliş.
HadisAhlak ve takva tanımlarıİyiliğin nefsin mutmain olduğu şey (el-birru ma'tme'ennet ileyhi'n-nefs) olarak tanımlanması ve seyahatte oruç tartışmaları.Vicdani huzur, şüpheden uzaklık ve meşakkati körü körüne kutsamayan dengeli iyilik.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve kullukİman-amel bütünlüğüŞekilciliği aşarak hakiki dindarlığı tesis etmeİbadeti yalnızca bedensel hareket olmaktan çıkarıp nefsin arınmasına ve hakka teslimiyete dönüştürür.Kesin
İlmiEpistemoloji ve metodolojiHakikate sadakatYanıltıcı ve dar kabulleri aşarak nesnel bilgiye ulaşmaBilgide önyargı ve sığlıktan kurtulup geniş ve berrak delillere dayanma zeminidir.Güçlü
SiyasiKamu hukuku ve barışAhde vefa ve adil muameleToplumsal barışı ve uluslararası meşruiyeti korumaDüşmanlık gütmeyen kesimlerle ilişkide adaleti ve kuşatıcı barışı esas alır (Mümtehine 60:8).Kesin
İktisadiMülkiyet ve infakGönüllü ve geniş fedakârlıkServetin tek elde toplanmasını engelleyerek toplumsal refahı yaymaSevilen şeylerden vazgeçerek mülkü darlıktan geniş paylaşıma açma ilkesidir (Âl-i İmrân 3:92).Kesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDüşük entropili kararlı durum (potansiyel kuyu genişlemesi)Fizikte çalkantılı, kaotik ve dar bir enerji düzeyinden kararlı, emniyetli ve geniş bir serbestlik zeminine geçiş; kökün çalkantılı denizden sağlam karaya ve arı forma geçiş dinamiğiyle yapısal olarak örtüşür.Güçlü
Beşeri bilimlerYüksek güvenli sosyal sermaye (fiduciary obligation)Sosyoloji ve hukukta bireylerin yalnızca şekli sözleşmelere değil, karşılıklı yüksek itimada, hilesiz sadakate ve ortak iyiye gönüllü bağlılığına tekabül eder.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramın yalnızca acıma duygusuyla yapılan bireysel sadaka veya dar kalıplı anne-baba saygısına indirgenmesi; siyasi, iktisadi ve itikadi boyutunun silinmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamİtikadın sağlamlığından başlayıp can ve mal fedakârlığına, sözleşmelere vefadan zorluk anındaki dirence (Bakara 2:177) ve barışçıl diplomasiye kadar uzanan hayat nizamı.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataDindarlığın şekilci ritüellere hapsedilerek ahlaki ve hukuki sorumlulukların ihmal edilmesi; dinin adalet ve vefa merkezli dönüştürücü gücünün yok edilmesi.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın şekil ile öz, darlık ile enginlik, iddia ile ispat arasındaki ayrımını en berrak biçimde koyan anahtar kavram olması sebebiyle dinin nihai ahlaki gayesini tayin eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İmanın amel ve fedakârlıkla sınandığı Medine dönemi teşri ayetlerinde, cennet ehlinin vasıflarını bildiren Mekki surelerde ve peygamber ahlakının anlatıldığı kıssalarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yalnızca ibadetin zahirine odaklanıp ahlakı ve infakı dışlayan şekilci dindarlık anlayışını ve adaleti sadece kendi inanç grubuna hasreden taassubu kökten tasfiye eder.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamÇalkantılı ve tehlikeli sudan ayak basılan emniyetli ve geniş kara parçasına çıkış; yabancı unsurlardan arındırılmış saf buğday tanesi.
  • Soyut anlamŞüphe, riya ve şekilcilikten arınarak ahde ve fıtrata tam bir sadakatle yönelen, hayatın bütününe yayılan kuşatıcı iyilik ve sarsılmaz vefa.
  • Sistematik karşılıkDarlık ve kargaşadan kurtularak istikrarlı, berrak ve adil bir nizama geçiş; bireysel ve toplumsal hayatı koruyan yüksek güvenlikli ahlaki zemin.
  • LaTeX modeliB=lim⁡S→0∫D(F⋅V) dΩ
  • LaTeX açıklamasıFormülde B kâmil birr durumunu temsil eder. S amele veya niyete karışabilecek şüphe, riya ve hile faktörüdür; limit durumunda bunun sıfıra yaklaşması kökün saflık ve arılık çekirdeğini ifade eder. F fıtri vicdan ve sahih imanın yönlendirici kuvvetini, V ise ahde ve hukuka sadakat vektörünü gösterir. D dar kalıplardan kurtulup hayatın bütün alanlarına yayılan geniş ameli alanı, dΩ ise bu emniyetli ahlaki zemindeki diferansiyel hacim elemanını simgeler. Bütünleşik yapı, darlıktan arınmış engin sadakati modeller.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ب