برق

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ب-ر-قالصيغ: ٩ · الجذور المجاورة: ٧٤ · الآيات: ١١ · السور: ١٠؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».حليالْبَرْقُوَإِسْتَبْرَقٌبرقوَأَبَارِيقَسندسوَبَرْقٌخضربَرِقَالْبَرْقَذهبطمعكود

الجذرالصيغ ٩الآيات ١١السور ١٠المجاورة ٧٤

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

برق

ب - ر - ق

جذر
  • الورود: ١١
  • الآيات: ١١
  • الصيغ: ٩
  • المعاجم: ١٢

Berg parlak taş demektir. Sonra şimşek anlamına gelmiştir. Şimşektir. Parlak taş ve parlak kılıç için kullanılmıştır, sonra da şimşeğe isim olmuştur. Atlas ipek kumaş demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Berg parlak taş demektir. Sonra şimşek anlamına gelmiştir. Şimşektir. Parlak taş ve parlak kılıç için kullanılmıştır, sonra da şimşeğe isim olmuştur. Atlas ipek kumaş demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٥٬٠٦٥
القاف والراء والباء معهما ق ر ب، ر ق ب، ب ر ق، ر ب ق، ق ب ر، ب ق ر كلهن مستعملات قرب: القَرَبُ أن يرعى القوم بينهم وبين المورد وهم يسيرون بعض السير حتى إذا كان بينهم وبين الماء عشية أو ليلة عدلوا فقربوا، وهم يقربون قرباً، واقربوا إبلهم، وقربت الإبل. وحمار قارب يطلب الماء، قال: قد قدموني لإقرابٍ وإصدار وقال: هاج الصوادي والحزان فاندلقـت وانقض سابقها الحادي لها القَرِبُ والعانة القَواربُ: هي
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٧٢٢
بَرَقَ السيف وغيره يَبْرُقُ بُروقاً، أي تلألأ. والاسمُ البَريقُ. والبَرْقُ: واحد بُروقِ السحاب. يقال بَرْقُ الخُلَّبِ، وبَرْقُ خُلَّبٍ بالإضافة، وبَرْقٌ خُلبٌ بالصفة، وهو الذي ليس فيه مطر. ويقال رعدت السماء وبَرَقَتْ بَرَقاناً، أي لمعتْ. ورَعَدَ الرجل وبَرَقَ، أي تهدَّدَ. ورَعَدَتِ المرأة وبَرَقَتْ، أي تَزيَّنتْ. وأرعد القوم وأَبْرَقوا، أي أصابهم رعدٌ وبَرْقٌ. وأَبْرَقَ الرجلُ، إذا لَمَعَ بسيفه.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢١٬٦١٢
ق ر ب قرب ، قبر ، رقب ، ربق ، برق ، بقر : مستعملات . قرب : قال الليث : القَربُ : أن يَرعَى القومُ بينهم وبين المَورِد ، وفي ذلك يسيرون بعضَ السير ، حتى إذا كان بينهم وبين الماء ليلةٌ أو عشيةٌ عجَّلوا فقَربوا يَقربُون قُرْباً ، وقد أقرَبوا إبلَهم ، وقَرَبَت الإبل . قال : والحِمارُ القارب والناقة القوارب ، وهي التي تَقرُب ، أي : تعجّل ليلةَ الوُرود . قال : والقارب الذي يَطلب الماء . وقال أبو سعيد :
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٢٬٣٨١
(باب الباء والراء وما معهما في الثلاثي) (برز) الباء والراء والزاء أصلٌ واحد، وهو ظهور الشيء وبُدُوُّه، قياسٌ لا يُخْلِفُ. يقال بَرَزَ الشيءُ فهو بارزٌ. وكذلك انفرادُ الشيءِ من أمثاله، نحو: تبارُزِ الفارِسَيْن، وذلك أنَّ كلَّ واحدٍ منهما ينفرد عن جماعته إلى صاحبه. والبَرَاز المتَّسع من الأرض؛ لأنه بادٍ ليس بغائِطٍ ولا دَحْلٍ ولا هُوَّة. ويقال امرأةٌ بَرْزَةٌ أي جليلةٌ تبرُزُ وتجلِسُ بفِنَاء بيتها.
رابط المدخل

(باب الباء والراء وما معهما في الثلاثي) (برز) الباء والراء والزاء أصلٌ واحد، وهو ظهور الشيء وبُدُوُّه، قياسٌ لا يُخْلِفُ. يقال بَرَزَ الشيءُ فهو بارزٌ. وكذلك انفرادُ الشيءِ من أمثاله، نحو: تبارُزِ الفارِسَيْن، وذلك أنَّ كلَّ واحدٍ منهما ينفرد عن جماعته إلى صاحبه. والبَرَاز المتَّسع من الأرض؛ لأنه بادٍ ليس بغائِطٍ ولا دَحْلٍ ولا هُوَّة. ويقال امرأةٌ بَرْزَةٌ أي جليلةٌ تبرُزُ وتجلِسُ بفِنَاء بيتها. قال بعضُهم: رجل بَرْزٌ وامرأةٌ بَرزَةٌ، يوصَفانِ بالجَهارَةِ والعَقْل. وفي كتاب الخليل: رجل بَرْزٌ طاهرٌ عفيف. وهذا هو قياسُ سائِرِ الباب، لأنَّ المُرِيبَ يدُسُّ نفسَه ويُخْفيها. ويقال بَرَّزَ الرّجُلُ والفَرَسُ إذا سَبَقَا، وهو [من] الباب. ويقال أبرزْتُ الشّيءَ أُبرِزُهُ إبرازاً. وقد جاء المبروزُ. قال لَبيد: أوْ مُذْهَبٌ جَدَدٌ على ألواحه *** النّاطقُ المبروزُ والمخْتُومُ([1])المبروز: الظاهر. والمختوم: غير الظاهر. وقال قوم: المبروز المنشور. وهو وجهٌ حَسَنٌ. (برس) الباء والراء والسين أصلٌ واحدٌ، يدلّ على السهولة واللين. قال أبو زيد([2]): بَرَّسْت المكانَ إذا سَهَّلْتَه وليّنْتَه. قال: ومنه اشتقاقُ بُرْسان قبيلة من الأزد. والبُِرْس القُطْن. والقياسُ واحد. ومما شذَّ عن هذا الأصل قولهم: ما أدري أيُّ البَرَاساءِ والبَرْنَساءِ هو، أي أيُّ الخلقِ هو. (برش) الباء والراء* والشين كلمةٌ واحدةٌ، وهو أن يكون الشيءُ ذا نُقَطٍ متفرّقةٍ بِيضٍ. وكان جَذِيمَةُ أبرَصَ، فكُنِّيَ بالأبرش. (برص) الباء والراء والصاد أصلٌ واحدٌ، وهو أن يكون في الشيء لُمْعَةٌ تخالف سائرَ لونه، من ذلك البرصُ. وربما سمَّوا القمرَ أبرص. والبَرِيص مثل البصيص، وهو ذلك القياس. قال: * لهنّ بخدِّهِ أبداً بريصُ([3]) * والبِرَاصُ بِقَاعٌ في الرّمل لا تُنْبِتُ([4]). وسامُّ أبْرَصَ معروفٌ. قال القُتيبـيّ: ويجمع على الأبارِصِ. وأنشد: واللهِ لو كنتُ لهذا خالصا([5]) *** لكُنتُ عبداً يأكل الأبارِصَا([6]) وقال ثعلب في كتاب الفصيح: وهو سامُّ أبْرَص، وسامّا أبرصَ، وسَوامُّ أبرصَ. (برض) الباء والراء والضاد أصل واحد، وهو يدلُّ على قلّةِ الشيء وأخذِهِ قليلاً قليلاً. قال الخليل: التبرُّض التبلُّغ بالبُلْغَة من العيش والتطلُّب لـه هاهنا وهاهنا قليلاً بعد قليل. وكذلك تبرَّض الماءَ من الحوض، إذ قلَّ صبّ في القربة من هنا وهنا. قال: وقد كنتُ بَرَّاضاً لها قبلَ وَصْلِها *** فكيفَ وَلَزَّتْ حَبْلَها بحِبالها([7])يقول: قد كنتُ أطلبُها في الفَيْنَةِ بعدَ الفينة، أي أحياناً، فكيف وقد عُلِّق بعضُنا بعضاً. والابتراضُ منه. وتقول: قد بَرَضَ فلانٌ لي من ماله، وهو يَبْرُضُ بَرْضاً، إذا أعطاكَ منه القليلَ. قال: لَعَمْرُكَ إنّني وطِلابَ سَلْمَى *** لكالمتبرِّضِ الثَّمَدَ الظَّنُونا([8])وثَمَدٌ أي قليل، يقول رؤبة: * في العِدِّ لم تقدَحْ ثِمادا بَرْضا([9]) * ومن هنا الباب: بَرَض النّبات يَبْرُِض بُرُوضاً، وهو أوّلُ ما يتناول النَّعَمُ والبارِض: أوّلُ ما يبدو من البُهْمَى. قال: رَعَى بارِضَ البُهْمَى جَميماً وبُسْرَةً *** وصَمْعَاءَ حَتّى آنفَتْهُ نِصَالُها([10])(برع) الباء والراء والعين أصلان: أحدهما التطوُّع بالشيء من غير وجوبٍ. والآخر التبريز والفَضْل. قال الخليل: تقول بَرَعَ يَبْرَعُ بُرُوعاً([11]) وبَراعةً، وهو يتبرَّع من قِبَلِ نَفْسِه بالعَطاء. وقالت الخنساء: جلدٌ جميلٌ أصيل بارِعٌ وَرِعٌ *** مأوى الأراملِ والأيتامِ والجارِ قال: والبارع: الأصيل الجيّد الرأي. وتقول: وهبت للإنسان نتياء ([12]) تبرُّعا إذا لم يَطْلُب. (برق) الباء والراء والقاف أصلانِ تتفرع الفروع منهما: أحدهما لمعانُ الشيء؛ والآخر اجتماع السَّوادِ والبياضِ في الشيء. وما بَعْدَ ذلك فكلُّه مجازٌ ومحمولٌ على هذين الأصلين. أمّا الأول فقال الخليل: البرق وَمِيضُ السَّحاب، يقال بَرَقَ السَّحَابُ بَرْقاً وبَريقاً. قال: وأبْرَقَ أيضاً لغة. قال بعضهم: يقال بَرْقَة للمرّة الواحدة، إذا بَرَقَ، وبُرْقَة بالضم، إذا أردْتَ المقدار من البرق. ويقال: "لا أفعلُهُ ما بَرَقَ في السَّماءِ نجم"، أي ما طَلَعَ. وأتانا عند مَبْرَقِ الصُّبح، أي حين برَق. اللِّحْياني: وأَبْرَقَ([13]) الرّجل إذا أمَّ البَرْقَ حينَ يراه. قال الخليل: البارقة السَّحابة ذاتُ البرق. وكلُّ شيءٍ يتلألأ لونُه فهو بارقٌ يبرُق بَريقاً. ويقال للسُّيوف بَوَارق. الأصمعيُّ: يقال أبرَقَ فلان بسيفه إبراقاً، إذا لمع به. ويقال رأيت البارقةَ، ضوءَ بَرْق السُّيوف. ويقال مرّت بنا اللّيلةَ بارقةٌ، أي سحابةٌ فيها برق، فما أدري أينَ أصابَتْ. والعرب تقول: "هو أَعْذَبُ من ماء البارقة". ويقال للسيف ولكلِّ ما له بَريقٌ إبْريق، حتى إنّهم يقولون للمرأة الحسناءِ البَرّاقة([14]) إبريق. قال: * ديار إبريقِ العَشِيّ خَوْزَلِ * الخوزَل المرأة المتثنِّية في مِشْيتها. وأنشد: أشْلَى عليه قانصٌ لمّا غَفَلْ([15]) *** مُقلَّدَاتِ القِدِّ يَقْرُونَ الدَّغَلْ فزَلّ كالإبريقِ عن مَتْنِ القَبَل([16]) قال أبو عليّ الأصفهانيّ: يقال أبْرَقَتِ السّماءُ على بلادِ كذا. وتقول أبرَقْتُ إذا أصابتكَ السّماء. وأبرَقْتُ ببلدِ كذَا، أي أُمطرْتُ. قال الخليل: [إذا] شَدَّدَ مُوعِدٌ بالوَعيد، قيل أَبْرق وأَرْعَد. قال: أَبْرِقْ وأَرْعِدْ يا يَزيـ *** دُ فما وَعِيدُك لي بِضائرْ([17])يقال بَرَقَ ورَعَدَ أيضاً. قال: فإذا جعلتُ... فارسَ دونُكُمْ *** فارْعَُدْ هُنالِكَ ما بدا لَكَ وابرُقِ([18])أبو حاتم عن* الأصمعيّ: بَرَقت السّماءُ، إذا جاءتْ ببرقٍ. وكذلك رعدت، وبَرَق الرّجُل ورَعَد. ولم يعرف الأصمعيّ أَبْرَقَ وأَرْعَدَ. وأنشد: يا جَلَّ ما بَعدَتْ عليك بلادُنا *** فابرُق بأرضِكَ ما بَدَا لك وارْعَُدِ([19])ولم يلتفت إلى قول الكُميت: أبرق وأرْعِدْ يا يزيـ *** د........... قال أبو حاتم: وقد أخبرنا بها أبو زيدٍ عن العرب. ثم إنّ أعرابيّاً أتانا من بني كلاب وهو محرِم. فأردنا أن نسأله فقال أبو زيد: دَعُوني أتولَّى مسألتَه فأنا أرفَقُ به. فقال له: كيف تقول إنّك لتُبْرق وتُرْعِد؟ فقال: في الخجيف؟ يعني التهدُّد. قال: نعم ([20]). قال: أقول إنّك لتُبرِق وتُرْعِد. فأخبرتُ به الأصمعيّ فقال: لا أعرِف إلاّ بَرَق ورَعَد. ومن هذا الأصل ([21]) قال الخليل: أبرَقت الناقةُ، إذا ضربَتْ ذَنبها مرّةً على فرْجها، ومرّة على عجُزِها، فهي بَرُوقٌ ومُبْرِق. قال اللِّحياني: يقال للنّاقة إذا شالت ذنبها كاذبةً وتلقّحت وليست بلاقِح: أبرقت النّاقة فهي مُبْرِقٌ وبروقٌ. وضدُّها المِكْتَام. قال ابن الأعرابيّ: بَرَقَت فهي بارق إذا تشذَّرَت بذَنبها من غير لَقْحٍ. قال بعضهم: بَرَّقَ الرجلُ: إذا أتى بشيءٍ لا مِصداق له. وحكى ابنُ الأعرابيّ، أنّ رجلاً عمل عملاً فقال لـه بعض أصحابه: "بَرَّقْتَ وعَرّقْت([22])" أيْ لوّحت بشيء ليس لـه حقيقة. وعرّقت أقْلَلْتَ، من قولهم: لا تمَلأِ الدَّلْوَ وعَرِّقْ فيها *** ألا تَرى حَبَار مَنْ يسقِيها([23])قال الخليل: الإنسان البَرُوقُ هو الفَرِقُ لا يزال. قال: * يُرَوِّعُ كلَّ خَوَّارٍ بَرُوقِ * والإنسانُ إذا بَقِيَ كالمتحيِّر قيل بَرِق بَصَرُه بَرَقاً، فهو بَرِقٌ فَزِعٌ مبهوت. وكذلك تفسيرُ مَنْ قرَأها: {فإذا بَرِقَ البَصَرُ[

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٩٢
- البرق: لمعان السحاب، قال تعالى: ﴿فيه ظلمات ورعد وبرق﴾ [البقرة/19]. يقال: برق وأبرق (أجاز أبو عمر وأبو عبيدة: أبرق وأرعد ولم يجزه الأصمعي)، وبرق يقال في كل ما يلمع، نحو: سيف بارق، وبرق وبرق يقال في العين إذا اضطربت وجالت من خوف قال عز وجل: ﴿فإذا برق البصر﴾ [القيامة/7]، وقرئ: (برق) (وهي قراءة نافع وأبي جعفر المدنيين. راجع: الإتحاف ص 428)، وتصور منه تارة اختلاف اللون فقيل البرقة للأرض ذات حجارة
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦٣٩
ب ر ق برقـت السمـاء ورعـدت وأبرقـت وأرعـدت‏.‏ ونشـأت بارقـة‏.‏ ونزلنـا فـي برقـة مـن البـرق والبـراق وفي أبـرق مـن الأبـارق وفـي برقـاء مـن البرقـاوات‏.‏ وجبـل أبـرق‏.‏ وناقـة بـروق‏:‏ تلمـع بذنبها من غير لقاح‏.‏ ويقـال للوعـد الكاذب‏:‏ لمع البروق بالذنب‏.‏ وأشكر من بروقة وأقصف من بروقة‏.‏ وبرق طعامه بزيت‏.‏ وما في ثريده إلا برقة وبرق وتباريق من زيت وبرق بصره‏.‏ وكلمته فبرق أي تحير‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٢٬٨١٣
قال ابن عباس: البَرْقُ سَوط من نور يَزجرُ به الملَكُ السحاب. والبَرْقُ: واحد بُروق السحاب. والبَرقُ الذي يَلمع في الغيم، وجمعه بُروق. وبرَقت السماء تَبْرُق بَرْقاً وأَبْرَقتْ: جاءَت بِبَرق. والبُرْقةُ: المِقْدار من البَرْق، وقرئ: يكاد سنَا بُرَقِه، فهذا لا محالة جمع بُرْقة. ومرت بنا الليلةَ سحابة برّاقة وبارقةٌ أَي سحابة ذات بَرْق؛ عن اللحياني. وأَبْرَق القوم: دخلوا في البَرْق، وأَبرقُوا البرْق:
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٨٬٥٧١
البرق: فرس ابن العرقة قاله أبو الندى والبرق: واحد بروق السحاب وهو الذي يلمع في الغيم، جمعه بروق . أو هو: ضرب ملك السحاب، وتحريكه إياه لينساق، فترى النيران نقل ذلك عن مجاهد، والذي روى عن ابن عباس: أنه سوط من نور يزجر به الملك السحاب. وبرقت السماء تبرق، برقا، وبروقا بالضم وبرقانا محركة، وهذه عن الأصمعي: لمعت، أو جاءت ببرق . و برق البرق: إذا بدا. ومن المجاز: برق الرجل ورعد: إذا تهدد وتوعد، كأبرق قال
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ٢٢٬٦٠٧
بَرَقَ 1 بَرَقَ برق رق , (S, Mgh, K,) aor. بَرُقَ , (S, Mgh,) inf. n. بُرُوقٌ, (S,) or بَرِيقٌ, (Mgh, K,) or this is a simple subst., (S,) and بَرْقٌ and بَرَقَانٌ (K, TA, but in the CK بُرُوقٌ, as in the S,) It (a thing, Mgh, K, a sword, &c., S and the dawn, K, TA) shone, gleamed, or glistened. (S, Mgh, K, TA.) ― -b2- Also said of a cloud, aor. as above, inf. n. بَرِيقٌ and بَرْقً and بَرَقَانٌ,
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٣٣١
بَرَقَ بَرَقَ U ( n. ac. بَرْق 1 , بَرِيْق 25 , بُرُوْق 27 , بَرَقَاْن 36 ), a. Flashed, gleamed, shone; glittered, glistened; glowed, beamed; sparkled, scintillated. b. Adorned, beautified ( herself ). بَرِقَ بَرِقَ A ( n. ac. بَرَق 4 ), a. Was confounded, stupefied, dazed. بَرَّقَ بَرَّقَ II , a. Glanced, looked at intently, keenly. b. Adorned. أَبْرَقَ أَبْرَقَ IV , a. Lightened;
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١١٢٬١٧٣
برق 1.BAB بَرَقَ - يَبْرُقُ - بَرْق - إِبْرِيْق - أَبارِيْق - إسْتَبْرَق - اسْتَبْرَق - يَسْتَبْرِقُ بَرَقَ - يَبْرُقُ + الكائن أو الشيء: يلمع ويتلألأ بشدة مصدراً ضياءً شديداً مبهراً بَرْق: على وزن " فـَعـْل" اسم فعل " بَرَقَ - يَبْرُقُ ": شدة سطوع الضوء: وهو كذلك اسم آلة منه: ضياء البرق: واصطلاحاً هو الظاهرة المعروفة التي يسطع فبها الضوء
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٩)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٧٤ (الإجمالي: ٩٥)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. سندس

    الآيات المشتركة: ٣ · İpek kumaş

  2. خضر

    الآيات المشتركة: ٢ · Hudr : Sebzedir

  3. حلي

    الآيات المشتركة: ٢ · Hilye takı demektir

  4. ذهب

    الآيات المشتركة: ٣ · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir

  5. سحب

    الآيات المشتركة: ٢ · Fışkıran sudur

  6. وكأ

    الآيات المشتركة: ٢ · “Vika” arkalık, sırtın yaslandığı şeydir

  7. طمع

    الآيات المشتركة: ٢ · “Teve’a” olgunlaşmış, koparılmaya hazır hurma demektir

  8. سور

    الآيات المشتركة: ٢ · “Sare” inişli çıkışlı dağ silsilesidir

  9. لبس

    الآيات المشتركة: ٢ · “Lebas” kurulup gerilmiş ser yay, eğilmiş sert ağaç…

  10. سني

    الآيات المشتركة: ١ · Parıltı

  11. ثوب

    الآيات المشتركة: ٢ · Sevb dış elbise demektir

  12. كود

    الآيات المشتركة: ٢ · Neredeyse o

الآيات التي ورد فيها(١١)

  1. هُوَ الَّذِي يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفًا وَطَمَعًا وَيُنْشِئُ السَّحَابَ الثِّقَالَ

    Şimşek

  2. وَمِنْ آيَاتِهِ يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفًا وَطَمَعًا وَيُنَزِّلُ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَيُحْيِي بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ

    Şimşek

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökبرق
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerلمع, ومض, نور, ضوء
Zıt Kökظلم
Çekirdek Özet 1Karanlıkta veya zıt zeminde aniden çakan, göz alıcı ve zıtlık üreten ışıltı
Çekirdek Özet 2İnsanda aynı anda korku ile umut uyandıran, dehşet anında gözü kamaştırıp donduran ani tecelli
Çekirdek Özet 3Karşıtlıklar arasında anlık aydınlanma; hakikatin birdenbire görünür olup ardından karanlığın çökmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir meteorolojik hadiseye indirgeyerek Kur'an'daki bilişsel sarsıntı ve epistemik kamaşma boyutunu gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
برDışarı çıkma, açığa çıkma, gizlilikten kurtulup görünür olma ve ayrışma; برز, برأ, برج köklerinde olduğu gibi kapalılıktan belirginliğe geçişi ifade eder.قAçığa çıkış eylemine ani bir patlama, keskin bir sınır, vurucu bir ışıma ve zıt zemin üzerinde beliren şiddetli bir parlama boyutu kazandırır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaIşımanın veya potansiyel enerjinin saklı bulunduğu içsel, kapalı alanı (bulut veya karanlık ortamı) temsil eder.
رİnsan başı; baş, ilk, üstİçeride biriken gücün yukarı doğru yönelmesini, öne çıkmasını ve baş göstermesini imler.
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırYükselen gücün belirli bir eşikte keskin bir hatla, odaklanmış bir yoğunlukla dışa vurup sınır çizmesini gösterir.
برقKapalı veya karanlık bir hazineden baş göstererek odaklanmış bir parlama halinde aniden çakan ve zıtlık meydana getiren ışık hareketiİçe hapsolmuş enerjinin aniden patlak vererek karanlığı yaran, gözü kamaştıran ve anlık bir çizgiyle varlığı aydınlatan dinamik hareketini kurar.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBulutta meydana gelen şimşek çakması ile siyah ve beyaz renklerin bir arada bulunmasından doğan alacalık; siyah taşlı ve beyaz kumlu arazi parçası.
Cahiliye şiiri kullanımıTufeyl el-Ganevî şimşeğin yağmur yüklü bulutunu ve parıltısını gözetleme bağlamında şöyle demiştir: ظعائن أَبْرَقْنَ الخَرِيفَ وشِمْنَه / وخِفْنَ الهُمامَ أَن تُقاد قَنَابِلُهْ
Erken Arapça kullanımKılıcın parlatılıp ışıltısının gösterilmesi (أبرق بسيفه), devenin gebe olmadığı halde kuyruğunu kaldırıp parıldatması ve kuraklıkta şimşek görünce yeşeren bitki (البروقة) için kullanılmıştır.

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde برق kökü, en arkaik evrelerden itibaren şimşek, yıldırım, anlık parıldama ve ışık patlaması anlamını koruyan ortak bir kök olarak yer alır. Akadcada barāqu (şimşek çakması) ve birqu (şimşek, yıldırım); Ugarit dilinde brq (şimşek); İbranicede bārāq (בָּרָק: şimşek, parıldayan kılıç); Süryanicede barqā (ܒܪܩܐ: şimşek, pırıltı); Ge'ez (Eski Etiyopya) dilinde baraqa ve barq biçimlerinde düzenli ses denklikleriyle belgelenmiştir. Kökün en eski semantik katmanı, karanlık fırtına bulutunun içinden fışkıran anlık, keskin ve yakıcı elektrik ışımasıdır. Arapçada bu kök bir yandan meteorolojik şimşeği ve kılıç parıltısını korumuş, diğer yandan renk kontrastına doğru semantik bir genişleme göstererek siyah ile beyazın birbirine karıştığı alacalı yüzeylere (ebrak, berka) ad olmuştur.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönAni ışıma ve zıt renklerin birleşimiŞimşek parıltısından hareketle gözün dehşetten kamaşması (berika'l-basar), kılıcın ışıltısı ve alaca zeminler türetilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiProto-Semitik *b-r-qAkadca, Ugaritçe, İbranice, Süryanice ve Ge'ez dillerinde doğrudan şimşek ve ani parlama anlamıyla ortaktır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanÇad ve Berberî kollarında parlamak ve ışımak fiilleriyle uzaktan fonetik ve anlamsal benzerlikler öne sürülmüştür.Muhtemel

المصدر David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
برقAnlamlıAni ışıma ve alacalıkKaranlıkta aniden çakan parlaklık, şimşek, göz kamaşması.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
بقرAnlamlıYarma ve genişçe açmaBir şeyi yarıp içindekini çıkarmak, toprağı yarmak; sığır cinsi.Kur'an'da geçer; açılma boyutuyla ortak çekirdeği taşır.
ربقAnlamlıBağlama ve ilmiklemeHayvanın boynuna ip geçirmek, rabtetmek, çembere almak.Kur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir.
رقبAnlamlıGözetleme ve beklemeBir şeyi dikkatle izlemek, boynunu uzatıp bakmak, korumak.Kur'an'da geçer; görme/gözetme yönüyle ilişkilidir.
قبرAnlamlıGizleme ve gömmeÖlüyü toprağa defnetmek, saklamak, örtmek.Kur'an'da geçer; açığa çıkmanın zıddı bir örtme hareketidir.
قربAnlamlıYakınlaşma ve yaklaşmaMesafenin veya zamanın azalması, bir şeye komşu olma.Kur'an'da geçer; hedefe aniden ulaşma ile teması vardır.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
برقMerkezAni ve zıtlık oluşturan parlamaKaranlık fonda aniden çakıp göz kamaştıran ve hızla kaybolabilen ışık.Hem parlama hem de siyah-beyaz zıtlığını bünyesinde barındırır.
لمعKomşuPırıltı ve yansımaBir yüzeyden periyodik veya hafifçe yansıyan pırıltı; şimşek kadar sarsıcı değildir.Sürekliliği daha zayıf, vurucu etkisi daha az olan ışık yansımasıdır.
ومضKomşuZayıf ve kısa çakmaBulutun derinliklerinde belli belirsiz parlayıp sönen hafif şimşek.Şiddeti düşük, etrafı bütünüyle aydınlatmayan gizli parıltıdır.
نورKomşuAydınlık ve kılavuz ışıkYakıcı olmayan, yön gösteren, istikrarlı ve düzenli aydınlanma.Şok edici ve ani değil, sakin ve görmeyi sürekli kılan ışıktır.
ضوءKomşuGüçlü ve yayılan ışıkKendinden ışıklı, yakıcı veya ısı yayan güçlü aydınlık.Işığın kaynağındaki zati gücü belirtir; anlık çakıştan ziyade yayılımı anlatır.
ظلمZıtKaranlık ve ışıksızlıkIşığın bütünüyle kaybolması, yolunu kaybetme ve hakkı yerine koymama.برق kökünün aniden yardığı ve yok ettiği koyu karanlık halidir.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaبرقŞimşek, ani parıltı, kamaşmaHem ışık çakmasını hem zıt renk kontrastını ve göz kamaşmasını kuşatır.Kesin
LatinceFulgur, coruscatioŞimşek, anlık parlamaFulgur göksel şimşeği, coruscatio ise kılıç veya mücevher parıltısını karşılar; renk tezatlığı anlamını içermez.Güçlü
İngilizceLightning, flash, dazzleŞimşek, ani parlama, göz kamaşmasıLightning doğa olayını, flash aniliği, dazzle ise göz kamaşmasını verir; tek sözcük tüm semantik alanı örtmez.Güçlü
AlmancaBlitz, aufblitzen, blendenŞimşek, çakma, göz almaBlitz fırtına çakmasını, blenden ise görmeyi felç eden parıltıyı karşılar; alacalık boyutu dışarıda kalır.Güçlü
FransızcaÉclair, fulguration, éblouissementŞimşek, ani parlayış, göz kamaşmasıÉclair ışık patlamasını, éblouissement ise zihni ve gözü donduran kamaşmayı iyi ifade eder.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْبَرْقَ / وَبَرْقٌ / بَرْقِهِFiziki şimşek, korku ve umut vesilesiTabiat ayetlerinde yağmur öncesi beliren, hem helak korkusu hem rahmet umudu aşılayan göksel tecelli; Bakara 2:19, Bakara 2:20, Ra'd 13:12, Nûr 24:43, Rûm 30:24.
بَرِقَGözün dehşet ve şaşkınlıkla kamaşması, donmasıKıyamet sahnesinde insanın sarsıcı hakikat karşısında donakalması; Kıyâme 75:7.
إِسْتَبْرَقٍ / وَإِسْتَبْرَقٍParlak, kalın ve göz alıcı ipek kumaşCennet ehlinin libasları ve döşeklerinin niteliği (ta'rib yoluyla köke dahil olmuştur); Kehf 18:31, Duhân 44:53, Rahmân 55:54, İnsân 76:21.
أَبَارِيقَParlayan, kulplu ve emzikli içecek kaplarıCennet meclislerindeki hizmet ve ikram araçları; Vâkıa 56:18.

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAyet ve tecelli delilleriTabiat olaylarının birer ilahi yasa ve ibret oluşu; şimşeğin korku ve ümit (havf ve reca) arasındaki dengeli kulluk bilincini üretmesi.Kozmik düzenden varoluşsal tefekküre geçiş.
FıkıhYağmur ve afet hükümleriŞimşek çaktığında yapılacak dualar, fırtına namazı ve yıldırım düşmesi halinde doğan can ve mal tazmini sorumlulukları.Doğal tehlikelere karşı hukuki ve ibadi tedbirler.
TefsirMünafık metaforları ve eskatolojiBakara 19-20'deki karanlık, gök gürültüsü ve şimşeğin nifak psikolojisindeki anlık parlamaları ve ardından gelen şaşkınlığı sembolize etmesi; Kıyâme 7'deki göz kamaşması.Psikolojik ve eskatolojik sarsıntı hali.
HadisMiraç ve kıyamet tasvirleriHz. Peygamber'in bindiği Burak adlı binek (hız ve ışıltı imgesi); sırat köprüsünden geçerken müminlerin şimşek hızıyla geçiş tasvirleri.Hız, nur ve engelleri anında aşma kudreti.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniHavf ve Recâ dengesiUyarıcı ve müjdeleyici tecelliİnsanı gafletten uyandırarak korku ile umut arasında teyakkuzda tutma.Şimşek hem çarpıp yok etme tehdidini hem de diriltici yağmuru müjdeler; dengeli imanın doğa diliyle ifadesidir.Kesin
İlmiMeteoroloji ve elektromanyetizmaPotansiyel fark deşarjıAtmosferik gerilimin dengelenmesi ve zıt yüklerin birleşimi.Bulutlar veya yer ile gök arasındaki yük zıtlığının nötrlenerek tabiatta dengenin kurulmasını sağlar.Kesin
SiyasiKriz anları ve ani devrimlerŞok edici siyasi krizDüzenin durağanlığını sarsarak gerçeği aniden ifşa etme.Toplumsal yapay dinginliğin aniden patlak veren bir hadiseyle yırtılması, hak ile batılın ayrışması.Güçlü
İktisadiPiyasa şokları ve spekülasyonAnlık konjonktürel parlamalarGeçici zenginleşme veya aniden beliren finansal tehlikeler.Münafıkların şimşek çaktığında yürümesi gibi, piyasadaki yapay canlanmalarda adım atıp karanlıkta donup kalma riski.Muhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerElektriksel deşarj ve Dirac delta fonksiyonuAşırı biriken zıt potansiyellerin sonsuz küçük bir zaman aralığında tepe noktasına ulaşıp deşarj olması; sıfır aralığında beliren anlık ışıma.Kesin
Beşeri bilimlerEpifani ve bilişsel şok (Aha! anı)Zihindeki karmaşa ve bilgisizlik karanlığının ani bir içgörü veya travmatik hakikatle yarılarak bireyin tutumunu dondurması veya dönüştürmesi.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir hava durumu ögesine (gök gürültülü sağanak şimşeği) indirgeyerek Kur'an'ın ontolojik ve epistemolojik kullanımını saf dışı bırakmak.
Kur'an içi daha geniş anlamŞimşek, tabiatta cereyan eden fiziksel olayın ötesinde, insanın bilişsel düzeyde yaşadığı ani aydınlanma krizini, nifakın istikrarsız aydınlığını ve kıyametteki dehşet kamaşmasını kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataBakara suresindeki şimşek metaforunun münafıkların hakikat karşısındaki zikzaklı ve fırsatçı tavrını açıklayan derin psikolojik boyutunun ıskalanarak ayetin salt edebi bir tasvir sanılması.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Doğanın en dramatik hadisesi olan şimşeği ontolojik bir tevhid belgesine, psikolojik bir yüzleşme aynasına ve eskatolojik bir dehşet uyarısına dönüştürdüğü için anahtar bir köktür.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Münafıkların psikolojik yapısını ve iç dünyasını sergileyen temsil ayetlerinde (Bakara 2:19-20), tabiatta ilahi kudreti ve havf-recâ dengesini bildiren pasajlarda (Ra'd 13:12, Rûm 30:24) ve kıyamet tasvirlerinde (Kıyâme 75:7).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Doğadaki olayların mekanik ve gayesiz işlediği vehmini yıkarak şimşeğin insanda metafizik bir uyanış ve ahlaki teyakkuz doğurması gereken ilahi bir ayet olduğunu hatırlatır.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamKaranlık fırtına bulutunda zıt kutuplar arasında aniden çakarak gözü alan elektrik ışıması ve siyah-beyaz zıtlığının oluşturduğu alacalık.
  • Soyut anlamHakikatin karanlık ve belirsiz bir vasatta birdenbire parlayarak zihinleri sarsması, anlık bir idrak yolu açması ve insanı korku ile umut arasında bırakması.
  • Sistematik karşılıkBiriken potansiyel gerilimin anlık bir patlama ile nötrlenmesi ve bu süreçte hakikatin tüm çıplaklığıyla görünür kılınarak gafletin yırtılması.
  • LaTeX modeliI(t)=ΔV⋅δ(t−t0)⋅e−λ(t−t0)
  • LaTeX açıklamasıModelde ΔV zıt kutuplar veya hakikat ile cehalet arasındaki birikmiş potansiyel farkı ve gerilimi; δ(t−t0) Dirac delta fonksiyonu olup t0 anında gerçekleşen ani, keskin ve şok edici deşarjı (şimşeğin çakış anını); I(t) açığa çıkan anlık ışıma şiddetini; e−λ(t−t0) ise bu ani aydınlanmanın ardından sistemin hızla yeniden önceki karanlık veya durağan hale dönme eğilimini (sönümlenmeyi) temsil eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ب