بوأ

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ب-و-أالصيغ: ١٣ · الجذور المجاورة: ١٣٥ · الآيات: ١٦ · السور: ١٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».حوزوَبَاءُوابَوَّأْنَامُبَوَّأَتَبُوءَبوأغضبفَبَاءُوامصرتَبَوَّءُوابَاءَقتلبقلقثأ

الجذرالصيغ ١٣الآيات ١٦السور ١٢المجاورة ١٣٥

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

بوأ

ب - و - أ

جذر
  • الورود: ١٧
  • الآيات: ١٦
  • الصيغ: ١٣
  • المعاجم: ١١

Bve bye’den dönüşmüştür. Bey bilekten sonraki el, el atmak hazırlamak anlamındadır. Bir de vurmak, çarpmak anlamında kullanılmaktadır. Dağdaki arı kovuğudur.المزيد ›

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: بوء

ملاحظاتي

المعاجم(١١)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Bve bye’den dönüşmüştür. Bey bilekten sonraki el, el atmak hazırlamak anlamındadır. Bir de vurmak, çarpmak anlamında kullanılmaktadır. Dağdaki arı kovuğudur.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٬٦٠٦
باب اللفيف من الباء ب و أ، ب و و، ب أ و، ب أ ب أ، ب ب ب، ب و ب، ب ي ي، أ و ب، و أ ب، و ب أ، أ ب ي، أ ب و مستعملات بوأ: الباءةُ والمَباءة: منزل القوم حين يَتَبَوَّءُونَ في قِبَلِ وادٍ، أو سَنَد جَبَلٍ، ويقال: بل هو كلّ منزلِ يَنْزِلُه القَوْم، يقال: تَبَوَّءُوا منزلا.. وقال تعالى: "ولقد بوّأنا بني إسرائيل مُبَوَّأ صِدْق". وقال طرفة: طّيبو الباءةِ سـهـلٌ ولـهـم سُبُل إن شئت في وَعثٍ وَعِرْ
رابط المدخل

باب اللفيف من الباء ب و أ، ب و و، ب أ و، ب أ ب أ، ب ب ب، ب و ب، ب ي ي، أ و ب، و أ ب، و ب أ، أ ب ي، أ ب و مستعملات بوأ: الباءةُ والمَباءة: منزل القوم حين يَتَبَوَّءُونَ في قِبَلِ وادٍ، أو سَنَد جَبَلٍ، ويقال: بل هو كلّ منزلِ يَنْزِلُه القَوْم، يقال: تَبَوَّءُوا منزلا.. وقال تعالى: "ولقد بوّأنا بني إسرائيل مُبَوَّأ صِدْق". وقال طرفة: طّيبو الباءةِ سـهـلٌ ولـهـم سُبُل إن شئت في وَعثٍ وَعِرْ وقال: وُبوِّئت في صميم معشرها فتمّ في قومها مبُـوَّؤُهـا والمباءةُ: مَعْطِنُ الإبِل، حيث تناخ في الموارد، يقال: أبأنا الإبل إباءة، ممدودة، أي: أنخنا بعضها إلى بعض، قال: حليفان بينهمـا مِـئْرةٌ يُبِيئان في عَطَنٍ ضيّق ويروى: يبوءان، أي: ينزلان، والمئرةُ: العداوة. وقال: لهم منزل رحب المباءة آهلُ ويقال: إنّ فلانا لبَواءٌ بفلان، أي: إن قتل به كان كفوا.. وأبأت بفلان قاتله، إذا قتلته به، واستبأتهم قاتل أخي، أي: طلبت إليهم أن يقيدوه، واستبأته مثل: استقدت به، قال: فإِن تقتلوا منّا الوليد فإِنّنـا أبأنا به قتلى تذلّ المعاطسا وقال زهير: فلم أر معشراً أسروا هَدِيّا ولم أرَ جارَ بيتٍ يستبـاءُ والبَواءُ في القَوَد، تقول: اقتل هذا بقتيلك فإِنه بَواءٌ به، أي: هو يُعادلُه في الكفاءة، قال: فقلت لهم: بُوءُوا بعمرو بن مالك ودونَكَ مشدودَ الرّحالة مُلجَمـا يعني: فرساً. والبَواء: المِثْل، تقول: دونك هذا فخذه بواء، وقال أبو الدُّقَيْش: العرب تقول: كلّمناهم فأجابونا عن بواءٍ واحد، أي: أجابونا جوابا واحداً. وتقول: هم في هذا الأمر بواء سواء، أي: أكفاء نُظَراء. وبوّأت الرّمح نحو الفارس، إذا قابلته فسدّدت الرّمح نحوه. وأُبِيَ فلان بفلان، أي: قتل به، قال الشّاعر: ألا تنتهي عنّا ملوكٌ وتتّقى مَحارِمَنا لا يُبْأءُ الدَّمُ بالدَّمِ ويُرْوَى: لا يَبؤُؤُ الدّمُ بالدّمِ، أي: حِذارَ أن تبوء دماؤهم بدماء من قتلوه. وقيل: تباوأتْ، أي: توازنت واستوت. وباء بإِثمي، أي: استولى عليه. ويُقال: باء فلانٌ بدم فلانٍ، إذا أقرّ به على نفسه، واحتمله طوعاً علما بوجوبه. وباء فلانٌ بذنبه، إذا احتمله كرهاً لا يَستطيعُ دَفْعَه عن نفسِهِ فقد باء به كما باءتِ اليهودُ بالغضب من الله.. وباء فلانٌ من أمرِه هذا بما عليه وماله. والأَبْواءُ: موضع. بوو: البوّ، غير مهموز: جِلْدُ حوُارٍ يُحْشَى تِبناً فتعطفُ عليه النّاقةُ. والرّمادُ: بوّ الأثافي. بأو: البأوُ: من الزّهو والافتخار والكِبر.. بَأَى يَبأَى فلانٌ على أصحابه بَأْواً شديداً، قال: إذا ازدهاهم يومُ هَيْجا أَكْمَخُوا بأوا ومدْتهم رجالٌ شُمَّخُ أكمخوا، أي: رفعوا رؤوسَهم من الكبر. بأبأ: البأبأة: قولُ الإنسانِ لِصاحبه: بأبي أنت، ومعناه: أفديك بأبي، ويشتقّ من ذلك فِعل، فيقال: بَأْبَأَ به. ومن العرب من يقول: وابأَبا أنت، جعلوها كلمة مبنيّة على هذا التَأسيس. والبأبأة: هدير الفحل، في ترجيعه يتكرار قال رؤبة: بَخبَخَهُ مرّاً ومَرّاً بَأْبَبا البَخْبَخة: هدير الفَحْل دون الكَبْش والتَّيْس، وكذلك البغبغة، وقال: يَسُوقُها أعيس هدّارٌ بِبَبْ يعني: بهذا الهدير. ببب: ببّة: لقب رَجُلٍ من قريش كان كثيرَ اللَّحْم... ويوصف به الأحمق الثّقيل. ويقال: هم ببّان واحد، أي: سواء. وببّان على تقدير فَعلان، ويقال: على تقدير فعّال، والنّون على هذا أصليّة، ولا يُصرّف منه فِعْل، وهو والبأجُ بمعنىً واحد.. وقال عمر بن الخطّاب: لولا أن يكون النّاس ببّانا واحداً لفعلت كذا وكذا. بوب: البابُ: معروف.. والفعلُ منه، التّبويب. والبابةُ في الحُدودِ والحِساب ونحوه: الغاية. والبابة: ثَغْر من ثغور الرّوم. وباب الأبواب: من ثغور الخزر. والبواب: الحاجب. ولو اشتقّ منه فِعلٌ على فِعالة لقيل: بِوابة، بإِظهار الواو، ولا يُقلَبُ ياءً، لأنّه ليس بمصدرٍ مَحْض، إنّما هو اسمٌ. وأهْلُ البَصْرةِ في أَسْواقهم يُسَمُّون السّاقي الذّي يَطُوفٌ عليهم بالماءِ: بيّاباً. والبأببة: هديرُ الفَحْل، في ترجيعه تكرار له، قال رؤبة: بغبغة مرّاً ومرّا بأببا وبيبةُ: اسمٌ، قال: نَدَسْنا أبا مندوسة القين بالقنا ومارَ دمٌ من جارِ بيبةَ ناقع وبالبحرين موضعٌ يُعْرَفُ ب بابين، وفيه يقول قائلُهم: إنّ ابن بُورٍ بين بابين وجَمّ والبَوْباة: الفَلاة، وهي: المَوْماةُ. بيي: في مثلٍ تضربه العرب: هيّ بن بيّ، ومنهم من يقول: هيّان بن بيّان، وهو بمنزلة طامر بن طامر، لا يذكر أَصْلُه وفِعلُهُ. قال أميّة بن أشكر الجندعي: هل لكما في تُراثٍ تَذْهبانِ به إنّ التُراثَ لهّيانَ بـنِ بـيّانِ ويُقال: إنّ هيَّ بنَ بيٍّ من ولد آدم ذهب في وَجْهِ الأرض فلم يُحَسَّ منه عينٌ ولا أثر، وفُقِدَ فذهب مثلاً. وحيّاه اللهُ وبيّاه.. حيّاه: من التّحيّة، وبيّاه: أضحكه وبشّره، قال: بيّا المسافر فاهتَبِلْها فُرصةً واحبُ النّديم وحيّه بسلام أوب: يقال: آب فلان إلى سيفه، أي: ردّ يده إلى سيفه. وآب الغائب يؤوب أوباً، أي: رجع. والأَوْب: ترجيع الأيدي والقوائم في السّير، والفِعْل من ذلك: التّأويب، قال: كأنّ أَوْبَ ذراعيها، وقد عَرِقَتْ وقد تَلَفَّعَ، بالقُورِ، العَساقِـيلُ والأَوْبُ، في قولك: جاءوا من كلّ أوب: أي: من كلِّ وَجْه وناحية. والمؤاوبة: تَباري الرِّكاب في السَّيرْ، قال: وإن تؤاوبْهُ تجده مِئوَيا والتَأويب: من سير اللّيل.. أَوَّبْتُ الإبل تأنيبا، والتّأويبة: مرّة لا غير.. ويقال: التّأويب: سيرُ النّهار إلى اللَّيل. وتقول: لتهنك أوبةُ الغائبِ، أي: إيابُه وجوعه. والمآب: المَرْجِعُ. والمتأَوِّب: الجيّد الأوب، أي: سريعُ الرُّجوع. وآبت الشّمس إيابا، إذا غابت في مآبها، أي: مَغِيبها، قال تبّع: فرأى مَغيبَ الشَّمْس عند مآبها في عينِ ذي خُلُبٍ وثَأْطٍ حَرْمَدٍ أي: أسود. ومآبةُ البئر: حيث يجتمع إليه الماء في وَسَطها، وهي المثابة أيضا. وأب: وَأَبَ الحافر يَئِبُ وَأْباً، إذا انضمّت سنابكه.. تقول: إِنّه لَوَأْبُ الحافِر. وحافِرٌ وَأْبٌ، أي: شديدٌ. وتقول: لم يتَّئِبْ فلانٌ أن يَفْعَلَ كذا، أي: لم يقبض... والذِّمِّيُّ لا يتَّئِبُ أن يكفّر لمسلم مهيب ونحوه، قال: إذا دعاها أَقْبَلَتْ لا تَتَّئِبْ وبأ: الوباء، مهموز: الطّاعون، وهو أيضاً كلّ مَرَض عامّ، تقول: أصاب أهل الكورة العام وباء شديد.. وأرضٌ وَبِئة، إذا كثر مَرْضُها، وقد استوبأتها وقد وَبُؤَت تَوْبُؤُ وَباءةً، إذا كَثُرت أمراضها. أبي: الأَبَى، مقصور: داءٌ يأخذ المَعِز في رُؤُسها، فلا تكادُ تَسلم... أَبِيَتِ العنز تَأْبَى أَبىً شديداً.. وعنزٌ أبية، وتيسٌ أبٍ، قال: فقلت لكنّازٍ تحـمّـل فـإِنّـه أَبىً لا أظنّ الضّأنَ منه نَواجيا وأَبَى فلانٌ يأَبَى إِباءً، أي: ترك الطّاعةَ، ومالَ إلى المعْصِيةِ، قال الله عزّ وجل: "فكذّب وأبَى".. ووَجْهٌ آخر: كلّ من ترك أمراً وردّه، فقد أَبَى. ورجلٌ أبيّ: ذو إباء، وقوم أَبِيّونَ وأُباةٌ، خفيف، قال: أبيّ الضّيم من قومٍ أُباة أبو: أَبَوْت الرّجل آبوه، إذا كنت له أباً. ويقال: فلانٌ يأبُو هذا اليتيم إباوةً، أي: يغذوه، كما يغذو الوالدُ وَلَدَهُ. ويُقالُ في المثل: لا أبا لك كأنّه يمدحه. وتصغير الأب: أُبَيٌّ، وتصغير الآباء على وجهين: فأجودهما: أُبَيُّون، والآخر: أُبيّاء لأنّ كل جماعة على أفعال فإِنّها تصغّر على حدّها. والأُبُوّة: الفِعل من الأب، كقولك: تأبّيت أباً، وتبنيّت ابناً وتأمَّمْتَ أمّاً. وفلانٌ بيّن الأُبُوَّةِ والبُنوّة والأمومةُ. ويجز في الشِّعر أن تقول: هذان أباك، وأنت تريد أباك وأمّك. ومن العرب من يقول: أبوّتنا أكرمُ الآباء، يجمعون الأب على فُعُولة، كما يقولون: هؤلاء عُمُومتنا وخُؤُولتنا. ومنهم من يَجْمَعُ الأبَ: أَبِين قال الرّاجز: أقبل يَهوِي من دُوَيْن الطِّربالْ وهو يُفَدَّى بالأَبِينَ والخالْ وتقول: هم الأبون، وهؤلاء أبوكم، يعني: آباؤكم. والإبةُ: الخِزْيُ، قال ذو الرّمّة: إذا المَرَئيُّ شبّ له بناتٌ عَصَبْن برأسِهِ إِبةً وعارا تم اللفيف من الباء بحمد الله ومنه، وبتمامه تم باب الباء ولا رباعي له ولا خماسي

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٧٢
المباءة: منزل القوم في كل موضع، ويسمى كِناس الثور الوحشي: مباءةً، وكذلك مَعطِن الإِبل. وتبوَّأْتُ منزلاً؛ أي نزلتُه، وبوَّأت للرجل منزلاً وبوّأته منزلاً بمعنى، أي هيَّأته ومكَّنت له فيه. واستباءه، أي اتَّخذه مباءة. وهو بِبيئَةِ سَوء، أي بحالة سوء، وإنه لحسن البيئة. وبوَّأت الرمح نحوه، أي سدَّدته نحوه. وَأَبَأْتُ الإِبل: رددتها إلى المباءة، وَأَبَأْتُ على فلان ماله، إذا أَرَحْتَ عليه إبله أو غنمه.
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٥٬٤٧٧
(باب الباء والواو وما معهما في الثلاثي) (بوأ) الباء والواو والهمزة أصلان: أحدُهما الرُّجوع إلى الشيءِ، والآخر تساوِي الشّيئين. فالأوّل الباءَة والمباءَة، وهي مَنزلة القوم، حيثُ يتبوّؤُون في قُبُلِ وادٍ [أ]و سَنَدِ جبل. ويقال قد تبوَّؤوا، وبوّأهم اللهُ تعالى مَنْزِلَ صِدْق. قال طرفة: طيّبُو البَاءةِ سهلٌ ولَهُمْ *** سُبُلٌ إنْ شِئْتَ في وَحْشٍ وَعِرْ([1])وقال ابن هَرْمَة: وبُوِّئَتْ في صَمِيم
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٦٤
ب و أ بوأك الله مبوأ صدق‏.‏ وتبوأ فلان منزلاً طيباً‏.‏ ونزلوا في مباءتهم وباءتهم‏.‏ وأناخوا إبلهم في مباءتهـا وهـي معطنهـا‏.‏ وبنـو فلـان تبـوء عليهـم إبـل كثيـرة أي تـروح‏.‏ وأباء الله عليكم نعماً لا يسعها المراح‏.‏ وبوأت الرمح نحوه‏:‏ سددته‏.‏ قال‏:‏ بوأته الرمح شرراً ثـم قلـت لـه هذي المروءة لا لعب الزحاليق وهـم أكفـاء سواء ودماؤهم بواء‏.‏ وباء فلان بفلان‏:‏ صار كفاً له‏.‏ وأبأت
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٠٬٣٥٨
باءَ إِلى الشيء يَبُوءُ بَوْءاً: رَجَعَ. وبُؤْت إِليه وأَبَأْتُه، عن ثعلب، وبُؤْته، عن الكسائي، كأَبَأْتُه، وهي قليلة. والباءة، مثل الباعةِ، والباء: النِّكاح. وسُمي النكاحُ باءةً وباءً من المَباءة لأَن الرجل يَتَبَوَّأُ من أَهله أَي يَسْتَمْكِنُ من أَهله، كما يَتَبَوَّأُ من دارِه. قال الراجز يصف الحِمار والأُتُنَ: يُعْرِسُ أَبْكاراً بها وعُنَّسا، أَكرَمُ عِرْسٍ، باءةً، إِذ أعْرَسا وفي حديث النبي
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٤٣
* ب و أ * * تَبَوّأَ * منزلا نزله و * بَوَّأَ * له منزلا و * بَوَّأَهُ * منزلا هيأه ومكن له فيه و * البَوَاءُ * بالفتح والمد السواء يقال دم فلان بواء لدم فلان إذا كان كفؤا له وفي الحديث ﴿أمرهم أن * يَتَباءَوْا *﴾ والصحيح أن * يَتَبَاوَءُوا * بوزن يتقاولوا و * بَاءُوا * بغضب من الله رجعوا به وكذا * باءَ * بإثمه من باب قال وتقول باء بحقه أقر
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٢٩٦
باء إليه: رجع، ومنه قوله تعالى: وباءوا بغضب من الله قال الأخفش: أي رجعوا، أي صار عليهم أو انقطع، وفي بعض النسخ بالواو بدل أو بؤت إليه وأبأته وهذه عن ثعلب وبؤته عن الكسائي وهي قليلة. والباءة بالمد والباء بحذف الهاء، والباهة، بإبدال الهمزة هاء، والباه بالألف والهاء، فهذه أربع لغات بمعنى النكاح لغة في الباءة، وإنما سمي به لأن الرجل يتبوأ من أهله، أي يستمكن منها كما يتبوأ من داره، كذا في العباب
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٩٬٣٥٢
بَآءَ اـِلَيْهِ 1 بَآءَ اـِلَيْهِ بآء اليه بآء الية , (M, Mgh, * Msb, * K,) aor. يَبُوْءُ, (M, Mgh, Msb,) inf. n. بَوْءٌ, (M, Mgh,) He returned, went back, or came back, (M, Mgh, Msb, K,) to it, (M, K, *) namely, a thing: (M:) or he withdrew [from a person or persons, or a place,] to it, or him; or, perhaps, he made himself solely and peculiarly a companion, or an associate, to him, or it; syn.
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٨٦
المدخل: بوءبَآءَ بَآءَ ( w ) U ( n. ac. بَوْء ) a. [ Ila ], Returned to. b. [ Bi & Ila ], Brought back to. c. [ Bi ], Confessed. بَوَّأَ بَوَّأَ II a. [ Bi ], Stopped, halted at, lodged, stayed in. b. Lodged. أَبْوَأَ أَبْوَأَ IV , a. brought back. b. Lodged. تَبَوَّأَ تَبَوَّأَ V a. [ acc. or Bi ], Entered into, took possession of. تَبَاْوَأَ تَبَاْوَأَ VI , a. Was equal, equivalent;
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٣١٬٩٥٩
المدخل: بوءبوء بَاءَ - يَبُوْءُ - بَوَّأَ - يُبَوِّئُ - َبَوَّأَ- يَتَبَوَّأُ باءَ - يَبُوْءُ + المكان أو الأمر+ لـِ كائن: يتعَيَّن ويتحدد له المكان أو الأمر الخاص به: يتحدد ويتقرر المرجع المكاني أو الأمري الخاص به: يتعين ويتقرر ويتحدد المكان أو الأمر الذي يعتبر مرجعاً خاصاً لازماً يرجع إليه لأخذ الأمر والتوجه والانطلاق منه في كل مرة. باءَ - يَبُوْءُ
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٣)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٣٥ (الإجمالي: ١٦٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. غضب

    الآيات المشتركة: ٤ · Kızgınlık

  2. مصر

    الآيات المشتركة: ٢ · Büyük şehir demektir

  3. أجر

    الآيات المشتركة: ٤ · (EaCR) “Acur” tuğla demektir

  4. قتل

    الآيات المشتركة: ٤ · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  5. بيت

    الآيات المشتركة: ٣ · Beyt ev demektir

  6. بصل

    الآيات المشتركة: ١ · Soğan demektir

  7. بقل

    الآيات المشتركة: ١ · Bakla

  8. حوز

    الآيات المشتركة: ١ · Birleşen

  9. سهل

    الآيات المشتركة: ١ · Sehl, ova demektir

  10. عدس

    الآيات المشتركة: ١ · Ve onun mercimeği

  11. فوم

    الآيات المشتركة: ١ · Ve onun sarmısağı

  12. قثأ

    الآيات المشتركة: ١ · Ve onun salatalığı

الآيات التي ورد فيها(١٦)

  1. أَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَ اللَّهِ كَمَنْ بَاءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

    Yerleşti

  2. وَمَنْ يُوَلِّهِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ إِلَّا مُتَحَرِّفًا لِقِتَالٍ أَوْ مُتَحَيِّزًا إِلَى فِئَةٍ فَقَدْ بَاءَ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

    Yerleşti

صفحة الصيغة: لَنُبَوِّئَنَّهُمْ

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökبوأ
YapıÜçlü
Özel DurumMutebâr / ecvef-i vâvî ve mehmûzül-lâm
Bağlamsal Yakın Köklerثوب, نزل, أوب
Zıt Kökظعن
Çekirdek Özet 1Bir yere dönüp yerleşmek, karargâh edinmek ve iki şeyin birbiriyle denk/hizalı hale gelmesi
Çekirdek Özet 2İnsanın fiilinin ve niyetinin sonucunu yüklenerek ona dönmesi veya ilahi lütufla layık olduğu güvenli bir mekâna/yurda yerleştirilmesi
Çekirdek Özet 3Amel ile ceza/mükâfat arasındaki tam ontolojik ve ahlaki denklik; varoluşsal yurtlanma
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir «oturmak/iskân etmek» veya sadece «dönmek» sayıp, içerdiği karşılıklı denklik (kifâet/bavâ'), yöneliş ve amelin sorumluluğuyla bizzat yüzleşme nüansını gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
بوBir sınıra yönelme, bir alanın içine çekilme veya bir açıklıkta toplanma; nitekim geçiş ve sınır açıklığı anlamında بوب ve bir yerde hareketsiz kalıp işlevsizleşme anlamında بور köklerinde de bu sınırlı alan ve duraklama karakteri görülürأÇekirdeğin işaret ettiği yöneliş ve toplanma hareketine hemzenin getirdiği ani duruş, kesin tespiti ve tam temas niteliği eklenmiş; böylece hareket soyut bir yönelişten kesin bir konaklama, denklik ve sonucun kişiye tam intibak etmesi haline dönüşmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadır; iç, barınma, sınırlandırılmış güvenli alanKişinin sığındığı, içine girdiği, emniyet bulduğu veya yerleştiği içsel ve fiziksel mekânı temsil eder.
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, bitiştirme, süreklilik sağlamaBirey ile mekân veya eylem ile onun karşılığı arasındaki kopmaz bağı, raptetmeyi ve irtibatı kurar.
أÖküz başı; güç, öncülük, yönelme, ilk hamleHareketi başlatan iradi gücü, doğrudan bir hedefe kilitlenmeyi ve hedefe varıştaki kesin duruşu ifade eder.
بوأÇadırın kazıkla sabitlenip emniyetli bir sığınağa dönüştürülmesi ve kişinin yöneldiği hedefle tam irtibatlanmasıDağınık ve devingen unsurların bir sınır içine çekilerek karargâha kavuşturulması, kişinin yöneldiği akıbete veya mekâna tam olarak bağlanıp denklenmesi hareketidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDevelerin su başından döndükten sonra topluca çöktürüldüğü ağıl ve dinlenme yeri (el-mebâe); kabilenin vadi ağzında veya dağ eteğinde yurt tutması; mızrağın hedefe dosdoğru hizalanıp nişan alınması (tebvîü'r-rumh)
Cahiliye şiiri kullanımıTarafetü'bnu'l-Abd bir beytinde kavminin sığınağının ve konaklama yerinin nezahetini överken kökü şöyle kullanır: طَيِّبُو البَاءَةِ سَهْلٌ وَلَهُمْ / سُبُلٌ إِنْ شِئْتَ فِي وَعْثٍ وَعِرْ
Erken Arapça kullanımİbn Herme'nin şiirinde soylu bir kadının kabilesi içindeki yerleşik konumu tasvir edilirken kök şu şekilde yer alır: وَبُوِّئَتْ فِي صَمِيمِ مَعْشَرِهَا / فَتَمَّ فِي قَوْمِهَا مُبَوَّؤُهَا

المصدر Lisânü'l-Arab; Mekâyîsü'l-Luğa; Kitâbü'l-ʿAyn; Esâsü'l-Belâga.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça بوأ kökü, Sami dil ailesinde yerleşme, geri dönme, bir barınağa girme ve iki şeyin birbiriyle karşılaşarak denklenmesi ana ekseni üzerinde şekillenir. İbranicede bo' (בוא) kökü «gelmek, girmek, varmak, içeri adım atmak» anlamıyla en temel hareket fiillerinden biridir ve bir yere intikal edip orada bulunmayı anlatır. Fenike ve Ugarit metinlerinde de benzer şekilde içeri girme ve bir hedefe ulaşma işlevini yüklenir. Ge'ez (Eski Etiyopya) dilinde bâ'a fiili «girmek, içeri süzülmek» manasını korur. Arapçada ise kök, sırf fiziksel bir «gelme/girme» hareketinden öteye geçerek iki semantik çatala ayrılmıştır: İlki yönelinen yerin bir yurt ve karargâh haline gelmesi (mebâe, tebevve'), ikincisi ise bir eylemin failine dönüp ona tam denk gelmesi, böylece denkliğin (kifâet/bavâ') kurulmasıdır. Kökün İbranicedeki genel hareket anlamı, Arap çöllerinde devenin sığınağı ve kabilenin vadideki yerleşkesiyle somutlaşarak varoluşsal bir sığınma ve karşılıklılık kazanmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon; HALOT; Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönبوأ kökünden türeyen mebâe, tebevve', bavâ'Fiziksel barınma ve ağıla dönüş anlamından, amel ve sorumluluğu yüklenip onunla denkleşerek dönme anlam alanına evrilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice בוא (bō / bā'), Ugaritçe bw', Ge'ez bâ'a«İçeri girmek, varmak, gelmek» ilksel Sami eyleminin Arapçada ikamet, denklik ve sığınma nüanslarıyla özelleşmesidir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ortak hareket matrisiVeri bulunamadıMuhtemel

المصدر Gesenius Hebrew Lexicon; David Cohen; Mekâyîsü'l-Luğa.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
بوأAnlamlıDönmek, yerleşmek, denk olmakKişinin bir mekâna yerleşmesi veya fiilinin sonucuna denk olarak geri dönmesiHedef kök; Kur'an'da geçer
بأوAnlamlıBöbürlenmek, kibirlenmekİnsanın kendini üstün görüp başkalarına karşı büyüklük taslaması (el-be'v)Hedef kökle anlam zıtlığı taşır; Kur'an'da geçmez
وبأAnlamlıVeba, salgın, havanın ağırlaşmasıBir yerin havasının bozulup yaşanmaz ve ölümcül hale gelmesi (el-vebâ)Mebâenin (sağlıklı barınak) zıddı olan bozuk ortam; Kur'an'da geçmez
وأبAnlamlıGeniş olmak, utanmak, öfkelenmekKabın geniş ve derin olması; öfkeden veya utançtan içine çekilmekİçine alma ve çekilme yönüyle ortak alan; Kur'an'da geçmez
أبوAnlamlıBabalık, asıl, kaynakBir şeyin üremesine, yetişmesine kaynaklık eden ata, köken ve sahipGüvenli barınak ve hami olma fikriyle örtüşür; Kur'an'da geçer
أوبAnlamlıDönüp gelmek, rücu etmekAyrılınan yere veya hedefe yönelerek geri dönüş yapmak (el-evbe, meâb)بوأ kökünün «rücu» boyutuyla doğrudan anlamsal ikizidir; Kur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
بوأMerkezDönmek, yerleşmek, denklenmekBir amelin sorumluluğuyla dönüp onunla eşitlenmeyi veya uygun bir mekânı karargâh kılmayı ifade eder.Hem fiziksel yerleşimi hem de soyut ceza/mükâfat denkliğini cemeder.
ثوبKomşuGeri dönmek, karşılık almakBir eylemin semeresi olarak kişiye geri dönen mükâfat veya bedeldir.ثوب sonucun kişiye akmasına, بوأ ise kişinin o sonuca bizzat dönüp onunla özdeşleşmesine bakar.
نزلKomşuİnmek, konaklamakYüksekten aşağıya inip bir yerde geçici veya kalıcı olarak durmaktır.نزل dikey iniş ve konaklamayı anlatırken بوأ uygunluk, hazırlanma ve sığınak edinmeyi vurgular.
أوبKomşuRücu etmek, yönelmekSürekli ve iradi bir biçimde ilk noktaya veya yaratıcıya yönelişi bildirir.أوب dönüşün kendisini ve sürekliliğini, بوأ ise dönüşün varıp yerleştiği nihai denklik zeminini belirtir.
ظعنZıtGöçmek, yola çıkmakBulunulan yerden çadırları toplayıp ayrılmak, göç etmektir.Karargâh kurup yerleşmenin ve sığınak edinmenin doğrudan zıddıdır.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaبوأDönmek, yerleşmek, denk olmakAmelin sonucuna bizzat dönüp onunla eşitlenmek ve bir yeri güvenli karargâh edinmekKesin
LatinceHabitare / IncurrereYerleşmek / Maruz kalıp üstlenmekHabitare kökün iskân ve yurtlanma yönünü, incurrere ise bir suçun cezasını üstlenip ona maruz kalma yönünü verir; ikisini aynı anda karşılayan tek bir kök yoktur.Güçlü
İngilizceTo settle / To incurYerleşmek / Üzerine çekmek, maruz kalmakTo settle mekânsal karargâhı verir; to incur ise gazap veya günahı üzerine çekip onun dengi haline gelmeyi açıklar.Güçlü
AlmancaSich ansiedeln / Auf sich ladenYerleşmek / Üzerine yüklenmekAnsiedeln güvenli bir alana yerleşmeyi, auf sich laden ise bir günah veya sorumluluğun altına bizzat girmeyi ifade eder.Güçlü
FransızcaÉtablir / EncourirYerleştirmek / Uğramak, üstlenmekÉtablir sağlam bir zemin inşa edip yerleşmeyi, encourir ise işlenen fiilin kaçınılmaz cezai sonucuna çarptırılmayı karşılar.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary; Grimm Wörterbuch; Collins English Dictionary.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Mef'ûlün bih olarak gazap ve günahla kullanımı (بَاءَ بِغَضَبٍ / تَبُوءَ بِإِثْمِي)Günahı, vebali ve ilahi gazabı yüklenip onun dengi olarak dönmekSuç işleyen inkârcıların veya haksız yere kan dökenlerin ahiretteki kaçınılmaz akıbeti bağlamı (Bakara 2:61, Mâide 5:29).
Mekânın tef'îl babında nesne olması (بَوَّأْنَا لِإِبْرَاهِيمَ / وَبَوَّأَكُمْ فِي الْأَرْضِ)Bir topluluğu güvenli, elverişli ve şerefli bir yurda yerleştirmek, karargâh sağlamakİbrahim'e Beyt'in yerinin hazırlanması ve inanan kavimlerin yeryüzünde iktidar ve mesken sahibi kılınması bağlamı (Hac 22:26, A'râf 7:74).
Tefe''ül babında kullanımı (تَتَبَوَّآ لِقَوْمِكُمَا / تَبَوَّؤُ الدَّارَ)İradi olarak kendine yurt edinmek, barınak ve karargâh seçip orayı sahiplenmekMısır'da evlerin mescid ve sığınak kılınması ile Medineli Ensar'ın imanı ve şehri yurt edinmesi bağlamı (Yûnus 10:87, Haşr 59:9).
Cennet makamı ile kullanımı (لَنُبَوِّئَنَّهُمْ مِنَ الْجَنَّةِ غُرَفًا)Salih amellerin dengi ve karşılığı olan ebedi derecelere kavuşturulmakSabreden ve tevekkül eden müminlerin hak ettikleri mükâfata erişmeleri bağlamı (Ankebût 29:58).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAdalet ve ceza nazariyesiKulun ilahi gazapla dönmesi (bâe bi-gadabin), amelin zatıyla mı yoksa sırf ilahi iradeyle mi cezalandırıldığı meselesi; cezanın amele ontolojik denkliği.Amel ile ceza arasındaki mutlak adalet ve ayrılmaz irtibat.
FıkıhKısas ve diyet hükümleriKatilin maktule denk sayılması (demühümâ bavâ') kuralı; kısasın ancak hukuki ve şahsi denklik (kefâet) zemininde icra edilebilmesi ilkesi.Kısasta hayat hakkı ve cezai eşitlik/denklik.
TefsirMekân tahsisi ve istihlâf ayetleriTebvî' kavramının sadece fiziksel bir konut temini değil, tevhidin yaşanacağı bir hayat alanının (mescid, Medine, Cennet) inşası ve lütfedilmesi olduğu.Tevhide ve amele uygun meşru varoluş zemini.
HadisNikâh ve sülûk edebiyatıEvliliğe güç yetirme bağlamında geçen el-bâe lafzı; kişinin cinsel ve iktisadi olarak bir aile yuvası kurup barınak temin edebilme iktidarı.Sorumluluk alma gücü ve meşru aile ocağı kurma ehliyeti.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUhrevi sorumluluk ve amellerin karşılığıAmel-ceza denkliği (Bavâ')Yükümlülüğün failine intibak etmesiKişinin işlediği isyan veya itaatin neticesini sırtlayarak onun tam muhatabı haline gelmesidir.Kesin
İlmiBilginin zihinde ve hayatta yerleşmesiKarargâh kılma / Tesis etmeİlim için emin zemin oluşturmaBilginin havada kalmayıp sağlam aksiyomlar ve uygulama zeminleri üzerine oturtulmasıdır.Güçlü
SiyasiYeryüzünde iktidar ve yurt edinmeİstihlâf ve istikrarlı egemenlikTopluma güvenli yurt sağlamaBir topluluğun tehditlerden arındırılmış, sınırları belirli ve adil bir vatana yerleştirilmesidir.Kesin
İktisadiMülkiyet ve barınma hakkıTemel barınak ve geçim gücü (Bâe)Yaşam alanının güvenceye alınmasıBireyin aile kurabilmesi, mülk edinebilmesi ve ekonomik olarak kendi ocağını idame ettirebilmesidir.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDenge durumu (Equilibrium) ve Çekici Havza (Attractor Basin)Dinamik bir sistemdeki değişkenlerin dış etkiler veya enerji tüketimi sonrasında nihai olarak kararlı bir duruma, dinlenme noktasına veya enerji çukuruna yerleşmesi; sistemin durum vektörünün kendisine denk gelen çekim alanına yönelip orada sabitlenmesi hareketidir.Güçlü
Beşeri bilimlerHukuki Sorumluluk (Liability) ve Sosyolojik Yurtlanma (Habitation)Bireyin hukuken kendi fiilinin doğrudan faili ve taşıyıcısı sayılarak kusuruyla eşitlenmesi; sosyolojik olarak ise göçebelik veya belirsizlik halinden çıkıp bir mekânı kimliğin ve kültürün taşıyıcısı olan bir karargâha dönüştürmesidir.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir gayrimenkul edinme, basitçe bir eve taşınma veya salt fiziki bir dönüş hareketi olarak algılamak.
Kur'an içi daha geniş anlamبوأ fiili, fiziksel iskânın ötesinde; ontolojik bir denklik kurmayı, amelin kaçınılmaz vebaliyle bütünleşmeyi (bâe bi-ismî), inananlara tevhidin icra edileceği meşru bir varoluş alanı hazırlamayı (bevve'nâ) ve imanı bizzat bir yurt gibi kuşanmayı kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerde geçen «gazapla dönme» ifadeleri sıradan bir öfkeye uğrama zannedilir; oysa kişinin kendi ameliyle ilahi gazabın dengi ve taşıyıcısı haline geldiği ahlaki ve hukuki hakikat gözden kaçar. Benzer şekilde yeryüzünde yerleştirilme (tebvî') ayetleri sadece seküler bir iskân gibi okunur, ilahi emanetin ve mesuliyetin zemini olduğu unutulur.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ahlak ve ceza felsefesindeki mutlak adalet ve denklik ilkesini kurar. Kulun amellerinin havada kaybolmadığını, failin bizzat o amelin vebalini kuşanıp onunla denkleşerek hesap alanına döneceğini bildirir; ayrıca müminlerin yeryüzündeki varoluşlarının tesadüfi değil, ilahi bir hazırlama ve yurtlandırma (tebvî') olduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnkârcıların ve zalimlerin cezayı hak edişlerini anlatan akıbet ayetlerinde (Âl-i İmrân 3:112, Enfâl 8:16); peygamberlerin ve ümmetlerin yeryüzünde yurt sahibi kılınışını bildiren kıssalarda (Yûnus 10:93, A'râf 7:74) ve Kâbe'nin inşası ile Cennet derecelerini açıklayan ayetlerde (Hac 22:26, Nahl 16:41).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Mekânı ve barınmayı sadece fiziki bir inşaat olarak gören sığ materyalist bakışı düzeltir; mekânın ancak ahlaki ve ilahi bir meşruiyetle (mübevvee sıdk) emniyetli bir sığınağa dönüşebileceğini vazeder. Ayrıca günahın failden bağımsız harici bir yük değil, failin bizzat kendine biçtiği varoluşsal bir elbise ve denklik olduğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamDevelerin çöldeki hareketten sonra su başında veya ağılda dinlenmeye çekilmesi, kabilenin vadi eteğinde korunaklı bir karargâh edinmesi ve mızrağın hedefe tam olarak hizalanması.
  • Soyut anlamAmelin doğurduğu ahlaki ve hukuki vebalin bizzat failine rücu ederek onunla mutlak bir denklik oluşturması; kişinin layık olduğu varoluşsal zemin veya makamla buluşturulması.
  • Sistematik karşılıkHukuk ve kelamda amelin failine zimmetlenmesi ve cezanın suçla tam simetrisi; siyasette ve sosyolojide ise meşruiyet zeminine dayalı vatan ve yurt inşası.
  • LaTeX modeliS(a)×M→fRo¨yle kiR≅C(a)
  • LaTeX açıklamasıModelde a bireyin iradi eylemini, S(a) bu eylemin fail üzerindeki ahlaki/hukuki durumunu, M bulunulan veya yönelinen mekân/alan potansiyelini temsil eder. f dönüşüm fonksiyonu olup yönelme ve yerleşme hareketidir. Bu hareketin vardığı nihai sonuç olan R (akıbet, yurt veya karargâh), amelin nesnel karşılığı olan C(a) ile tam bir izomorfik denklik (≅) içindedir; fail neyi işlemişse vardığı menzil onun tam dengi (bavâ') olur.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ب