حجر

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ح-ج-رالصيغ: ١٤ · الجذور المجاورة: ١١١ · الآيات: ١٨ · السور: ١٤؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».ثنيسفلعصوحِجْرًاحجربِحِجَارَةٍسجلمَحْجُورًاالْحِجْرِمطرسقيالْحُجُرَاتِفجروقدشرب

الجذرالصيغ ١٤الآيات ١٨السور ١٤المجاورة ١١١

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

حجر

ح - ج - ر

جذر
  • الورود: ٢١
  • الآيات: ١٨
  • الصيغ: ١٤
  • المعاجم: ١٣

Taş demektir. Hicare “taş“ demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Taş demektir. Hicare “taş“ demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٥٣٨
باب الحاء والجيم والراء معهما ح ج ر، ج ح ر، ح ر ج، ر ج ح مستعملات حجر: الأحجار: جمع الحَجَر. والحِجارة: جمع الحَجَر أيضاً على غير قياس، ولكن يَجْوزُ الاستحسان في العربية كما أنه يجوز في الفقه، وترك القياس له كما قال: لا ناقِصي حَسَبٍ ولا أيْدٍ إذا مُدَّتْ قِصارَهْ ومثله المِهارة والبِكارة والواحدةُ مُهْرٌ وبَكْرٌ. والحِجْرُ: حطيم مكّة، وهو المَدارُ بالبيت كأنّه حُجْرَةٌ. مما يلي الَمْثَعب.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٤٨٤
الحَجَرُ جمعه في القلة أَحْجَارٌ، وفي الكثرة حِجارٌ وحِجارةٌ. والحَجَرانِ: الذهب والفِضّة. والحَجْر ساكن: مصدر قولك حَجَرَ عليه القاضي يَحْجُرُ حَجْراً: إذا منعه من التصرُّف في ماله. وحَجْرُ الإنسان وحِجْرُهُ، بالفتح والكسر، والجمع حُجورٌ. والحَُِجْر: الحرام يكسر ويضم ويفتح، والكسر أفصح. وقرئ بهنّ قوله تعالى: "وحَرْثٌ حَُِجْرٌ". ويقول المشركون يومَ القيامة إذا رأَوْا ملائكة العذاب: "حِجْراً
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ١٥٬٥٨٤
ح ج ر حجر ، حرج ، جرح ، جحر ، رجح : ( مستعملات ) . حجر : قال الليث : الحَجَر وجَمْعُهُ الحِجارة وليس بقياس ، لأن الحجر وما أشبهه يُجْمَع على أحجار ، ولكن يجوز الاستِحْسان في العربيَّة كما أنه يجوز في الفِقْه وتَرْكُ القياس له : كما قال الأعْشَى يمدح قوماً : لا ناقِصِي حسبٍ ولا أَيْدٍ إذا مُدَّتْ قِصَارَه قال : ومثله المِهارة والبكارة لجمع المهر والبَكر ، وأخبرني الْمُنْذِريّ عن أبي الْهَيْثَم أنه
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٤٣٢
(باب الحاء والجيم وما يثلثهما) (حجر) الحاء والجيم والراء أصل واحد مطَّرد، وهو المنْع والإحاطة على الشيء. فالحَجْر حَجْر الإنسان، وقد تكسر حاؤه. ويقال حَجَر الحاكمُ على السَّفيه حَجْراً؛ وذلك منْعُه إيَّاه من التصرُّف في ماله. والعَقْل يسمَّى حِجْراً لأنّه يمنع من إتيانِ ما لا ينبغي، كما سُمِّي عَقْلاً تشبيهاً بالعِقال. قال الله تعالى: ﴿هَلْ فِي ذلِكَ قَسَمٌ لِذِي حِجْرٍ﴾ [الفجر 5]. وحَجْرٌ:
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٧٦٣
- الحجر: الجوهر الصلب المعروف، وجمعه: أحجار وحجارة، وقوله تعالى: ﴿وقودها الناس والحجارة﴾ [البقرة/24]، قيل: هي حجارة الكبريت (وهذا مروي عن ابن مسعود وابن عباس. راجع: الدر المنثور 1/90)، وقيل: بل الحجارة بعينها، ونبه بذلك على عظم حال تلك النار، وأنها مما توقد بالناس والحجارة خلاف نار الدنيا إذ هي لا يمكن أن توقد بالحجارة وإن كانت بعد الإيقاد قد تؤثر فيها، وقيل: أراد بالحجارة الذين هم في صلابتهم عن
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٩٨١
ح ج ر نشـأت فـي حجـر فلـان وصليـت فـي حجر الكعبة وهذه حجر منجبة من حجور منجبات وهي الرمكة‏.‏ قال‏:‏ إذا خرس الفحل وسط الحجور وصاح الكلاب وعق الولد قـال الجاحـظ‏:‏ معنـاه أنّ الفحـل الحصـان إذا عايـن الجيـش وبـوارق السيوف لم يلتفت لفت الحجـور ونبحـت الكلـاب أربابهـا لتغيـر هيئاتهـم وعقت الأمهات أولادهن وشغلهن الرعب عنهـم‏.‏ وفـي ذلـك عبـرة لـذي حجـر وهـو اللـب‏.‏ وهـذا حجـر عليـك‏:‏ حرام‏.‏
رابط المدخل

ح ج ر نشـأت فـي حجـر فلـان وصليـت فـي حجر الكعبة وهذه حجر منجبة من حجور منجبات وهي الرمكة‏.‏ قال‏:‏ إذا خرس الفحل وسط الحجور وصاح الكلاب وعق الولد قـال الجاحـظ‏:‏ معنـاه أنّ الفحـل الحصـان إذا عايـن الجيـش وبـوارق السيوف لم يلتفت لفت الحجـور ونبحـت الكلـاب أربابهـا لتغيـر هيئاتهـم وعقت الأمهات أولادهن وشغلهن الرعب عنهـم‏.‏ وفـي ذلـك عبـرة لـذي حجـر وهـو اللـب‏.‏ وهـذا حجـر عليـك‏:‏ حرام‏.‏ وحجر عليه القاضي حجـراً‏.‏ واستقينـا مـن الحاجـر وهـو منهبـط يمسـك المـاء‏.‏ وفلان من أهل الحاجر وهو مكان بطريق مكة‏.‏ وقعد حجرة أي ناحية وأحاطوا بحجرتي العسكر وهما جانبـاه‏.‏ وحجـر حـول العيـن بكيـة‏.‏ وعـوذ باللـه منـك وحجر وأعوذ بك من الشيطان وأحتجر بك منه‏.‏ وارأة بيضاء المحاجر وبدا محجرها من النقاب‏.‏ ولهم محاجر وحدائق وهي مواضع فيها رعيٌ كثير ومـاء‏.‏ قـال الشماخ‏:‏ تذكرن من وادي طوالة مشرباً رويـاً وقـد قلـت ميـاه المحاجـر واستحجر الطين وتحجر‏:‏ صلب كالحجر‏.‏ وتحجر ما وسعه الله‏:‏ ضيقه على نفسه‏.‏ وحجر حول أرضه‏.‏ ومن المجاز‏:‏ رمي فلان بحجره إذا قرن بمثله‏.‏

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٦٬٥٧٧
الحَجَرُ: الصَّخْرَةُ، والجمع في القلة أَحجارٌ، وفي الكثرة حِجارٌ وحجارَةٌ؛ وقال: كأَنها من حِجارِ الغَيْلِ، أَلبسَها مَضارِبُ الماء لَوْنَ الطُّحْلُبِ التَّرِبِ وفي التنزيل: وقودها الناس والحجارة؛ أَلحقوا الهاء لتأْنيث الجمع كما ذهب إِليه سيبويه في البُعُولة والفُحولة. الليث: الحَجَرُ جمعه الحِجارَةُ وليس بقياس لأَن الحَجَرَ وما أَشبهه يجمع على أَحجار ولكن يجوز الاستحسان في العربية كما أَنه يجوز
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٬٠٢٣
* ح ج ر * * الحَجَرُ * جمعه في القلة * أحْجَارٌ * وفي الكثرة * حِجَارٌ * و * حِجَارَةٌ * كجمل وجمالة وذكر وذكارة وهو نادر و * الحَجَرانِ * الذهب والفضة و * حَجَرَ * القاضي عليه منعه من التصرف في ماله وبابه نصر و * ِحَجْر * الإنسان بكسر الحاء وفتحها واحد * الحُجُورُ * و * الحُجْرُ * بكسر الحاء وضمها وفتحها الحرام والكسر أفصح وقرئ بهن قوله تعالى ﴿وحرث حجر﴾ ويقول المشركون يوم القيامة إذا رأوا
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٤٬٢٧٠
الحجر، مثلثة: المنع من التصرف. وحجر عليه القاضي يحجر حجرا، إذا منعه من التصرف في ماله وفي حديث عائشة وابن الزبير: لقد هممت أن أحجر عليها ، أي أمنع قال ابن الأثير: ومنه حجر القاضي على الصغير والسفيه، إذا منعهما من التصرف في مالهما، والضمة والكسرة فيه لغتان، كالحجران، بالضم والكسر. قال ابن سيده: حجر عليه يحجر حجرا وحجرا وحجرا وحجرانا وحجرانا. منع منه. ولا حجر عنه، لا منع ولا دفع. الحجر: بالفتح
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ٢٠٬٣٢٢
حَجَرَ حَجَرَ حجر حجرة , aor. حَجُرَ , (ISd, TA,) inf. n. حَجْرٌ (ISd, Mgh, K) and حُجْرٌ and حِجْرٌ and حُجْرَانٌ and حِجْرَانٌ, (ISd, K) He prevented, hindered, withheld, restrained, debarred, inhibited, forbade, prohibited, or interdicted, (ISd, Mgh, K,) عَلَيْهِ from him, or it: (ISd, TA:) [or عليه is here a mistranscription for عَنْهُ: for] you say, لَا حَجْرَ عَنْهُ, meaning There is no
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٦١٧
حَجَرَ حَجَرَ U ( n. ac. حَجْر 1 , حِجْر 2 , حُجْر 3 , حِجْرَاْن 34 , حُجْرَاْن 35 ), a. Prevented, restrained; prohibited, forbade, interdicted. b. [ acc. & 'Ala ], Disallowed. حَجَّرَ حَجَّرَ II , a. Enclosed, shut in. b. Had a halo round it ( moon ). c. Threw stones at; stoned. أَحْجَرَ أَحْجَرَ IV , a. Covered, concealed. تَحَجَّرَ تَحَجَّرَ V , a. Hardened, turned to stone,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٦٦٬٢٢٢
حجر حَجَرَ - يَحْجُرُ - حِجْر - حُجوْر - مَحْجوْر - حُجْرَة - حُجُرات - حَجَر- حِجارَة حَجَرَ - يَحْجُرُ + كائن + شيئاً أو موضعاً: يفصله ويعزله بحدود وحواجز صلبة قاسية: يعين حدوداً حول الشيء، ثم يضع عائقاً ومانعاً في هذه الحدود ليحجزه ويمنع الآخرين من الوصول إليه حِجْر: على وزن "فـِعل" اسم فعل بمعنى مفعول من " حَجَرَ - يَحْجُرُ ": ما يكون
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٤)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١١١ (الإجمالي: ١٤٤)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. سجل

    الآيات المشتركة: ٣ · Siccil kap veya kılıf demektir

  2. مطر

    الآيات المشتركة: ٣ · Yağmur

  3. سفل

    الآيات المشتركة: ٢ · “Sufla” vadinin alt tarafına, “ulya” ise üst tarafına denir

  4. وقد

    الآيات المشتركة: ٢ · Onun yakıtı

  5. عصو

    الآيات المشتركة: ٢ · Asân

  6. بجس

    الآيات المشتركة: ١ · Becs suyu bolca kaynayan pınar demektir

  7. فجر

    الآيات المشتركة: ٢ · Fecr Yarık demektir

  8. ثني

    الآيات المشتركة: ٢ · Sena yaka demektir

  9. سقي

    الآيات المشتركة: ٢ · Sakiy: Kaba konmuş sudur

  10. عشر

    الآيات المشتركة: ٢ · “On” demektir

  11. ملح

    الآيات المشتركة: ١ · Tuzlu

  12. شرب

    الآيات المشتركة: ٢ · İçecek

الآيات التي ورد فيها(١٨)

  1. وَإِذْ قَالُوا اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ هَذَا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَأَمْطِرْ عَلَيْنَا حِجَارَةً مِنَ السَّمَاءِ أَوِ ائْتِنَا بِعَذَابٍ أَلِيمٍ

    Taşlar

  2. فَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا جَعَلْنَا عَالِيَهَا سَافِلَهَا وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهَا حِجَارَةً مِنْ سِجِّيلٍ مَنْضُودٍ

    Taşlar

  3. فَجَعَلْنَا عَالِيَهَا سَافِلَهَا وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ حِجَارَةً مِنْ سِجِّيلٍ

    Taşlar

  4. قُلْ كُونُوا حِجَارَةً أَوْ حَدِيدًا

    Taşlar

  5. لِنُرْسِلَ عَلَيْهِمْ حِجَارَةً مِنْ طِينٍ

    Taşlar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökحجر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerمنع, حرم, حجز, عقل
Zıt Kökطلق
Çekirdek Özet 1Katılık, dayanıklılık ve sınır çekerek dış tesirlere veya geçişe engel olma
Çekirdek Özet 2Haddi aşmayı engelleyen kesin yasak, korunaklı alan, basiretli akıl ve taş
Çekirdek Özet 3Koruma altına alıcı sınır koyma ve zararlı tasarrufu durduran meşru kısıtlama
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel taş nesnesine indirgeyip engelleyici ve koruyucu sınır boyutunu gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حجKuşatmak, araya perde koymak, geçişi veya müdahaleyi sınırlamak; حجب örtüp gizleme, حجج kanıtla susturup kuşatma, حجز iki şey arasına set çekme örneklerinde görülürرÇekirdeğin sağladığı soyut çevreleme ve engelleme anlamına maddî katılık, süreklilik, sarsılmaz dayanıklılık ve kesin tahkimat niteliği katar

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvarBir alanı dışarıdan ayırma, etrafını çevirme ve koruma altına alma hareketini başlatır
جDeğnek, deveKütle, taşıma ve toplu bir dirençle direnme niteliğini içeriğe ekler
رİnsan başıÜstünlük, kesinlik, nihai sınır ve belirleyici bir duruş kazandırır
حجرÇit veya duvarla kuşatıp kütlesel bir sertlikle geçişi kesin biçimde durdurmaMaddî ve manevî her türlü taşkınlığı engelleyen sarsılmaz, koruyucu ve sınırlayıcı sınır hareketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSert, katı kaya parçası; hayvanların kaçmasını önlemek veya suyu tutmak için etrafına taş örülen korunaklı havuz yahut ağıl
Cahiliye şiiri kullanımıel-A‘şâ, kasidesinde kökü bir yerleşim merkezinin tahkimatını ve saygınlığını nitelemek üzere بحجر ifadesiyle zikreder: وإنّ امرءاً قد زُرْتُه قبل هذه / بحَجْرٍ لخَيرٌ منكَ نفساً ووالِدا
Erken Arapça kullanımİslâm öncesi Arapların haram aylarda veya koruma talep ettiklerinde karşı taraftan gelecek saldırıyı savuşturmak için حجرا محجورا diyerek dokunulmazlık ve mutlak haramlık ilan etmeleri

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde حجر kökü, fiziksel olarak mineral nitelikli sert taş kütlesini ve bunun türevi olarak etrafı çevrilmiş, korunmuş veya kısıtlanmış alanı ifade eden ortak bir kökene dayanır. İbranicede ח-ג-ר (ḥ-g-r) kökü «kuşak bağlamak, beline kılıç takmak, etrafını sarmak» anlamlarına gelirken, Ugarit ve Güney Arap (Saba) kitabelerinde hgr biçimi «tahkim edilmiş şehir, kale, korunan yerleşim» semantiğini taşır. Arapçada ise kök iki ana kolda yetkinleşmiştir: Biri doğrudan sert kaya kütlesi (حجر), diğeri ise bu maddî sertliğin işlevinden hareketle oluşturulan «çevreleme, koruma, haram kılma, kısıtlama ve aklın nefse set çekmesi» (حجر) anlamıdır. Böylece Sami zemininde çevreleme ve kuşatma fikri, Arapçada hem taş kütlesine hem de geçit vermeyen mutlak yasak sınırına evrilmiştir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönحجرSert taş kütlesi ile etrafı çevirip engelleme arasındaki doğrudan semantik geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice חגר (ḥgr), Saba dili hgrİbranicede kuşatmak ve bağlamak, Güney Arapçada müstahkem kale ve şehirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanKorunaklı barınak veya taş duvarla çevrili alan kavramıyla ilişkili arkaik köklerMuhtemel

المصدر David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Lane’s Lexicon.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حجرAnlamlıTaş, engelleme, kısıtlamaSert nesne, korunan alan, akıl ve dokunulmaz kılınan sınırHedef kök; Kur'an'da geçer
حرجAnlamlıDarlık, sıkıntı, günahİnsanın hareket alanını daraltan, çıkmaza sokan zorluk ve yasakKur'an'da geçer; daraltıcı sınır boyutuyla ilişkili
جحرAnlamlıİn, delik, hayvan yuvasıCanlının sığındığı, içine çekilip dış etkenlerden korunduğu çukurKur'an'da geçmez; korunaklı alan ilgisi
جرحAnlamlıYaralamak, kesmek, kazanmakBir yapının bütünlüğünü bozup sınırını yarmak veya elin kesbiyle kazanmakKur'an'da geçer; sınıra müdahale ve yarılma boyutu
رحجKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kayıtlıdır
رجحAnlamlıAğır basmak, üstün gelmekTartıda veya fikirde bir tarafın diğerine ağır gelip dengeyi kurmasıKur'an'da geçmez; kütlesel ağırlık ilgisi

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حجرMerkezSınır, taş, kısıtlamaSertlik ve aşılmaz sınır ile koruma sağlamaMaddî katılık ve hukuki veya ahlaki geçit vermezlik
منعKomşuEngellemeBir fiilin gerçekleşmesine mani olmaحجر nesnel veya yapısal set çekmeyi, منع ise fiili durdurmayı öne çıkarır
حرمKomşuDokunulmazlık, yasakSaygınlık veya günah sebebiyle sınır koymaحجر koruyucu ve engelleyici seti, حرم kutsallık ve hürmet boyutunu vurgular
حجزKomşuAraya set çekmeİki şey arasına girip ayrılmalarını sağlamaحجز yalnızca ara engeldir; حجر kütlesel sertlik ve kuşatıcı koruma içerir
عقلKomşuAkıl, bağİnsanı hevasından alıkoyan zihinsel bağعقل bağlayıp tutmayı, حجر ise aşılmaz bir duvar gibi mani olmayı niteler
طلقZıtSerbest bırakma, salmaHer türlü kayıt ve engeli ortadan kaldırmaSınırları kaldırıp tasarrufu bütünüyle serbest kılma hali

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحجرTaş, korunak, kısıtlamaMaddî taş kütlesi ile soyut engelleme ve himaye bütünlüğüKesin
LatincePetra, interdictioTaş; hukuki yasaklamaPetra maddî taşı karşılarken interdictio tasarruf kısıtlamasını karşılarGüçlü
İngilizceStone, interdiction, sanctuaryTaş, men etme, sığınakTek kelime kökün taş ve yasaklama/koruma ikiliğini aynı anda vermezGüçlü
AlmancaStein, Entmündigung, EinfriedungTaş, vesayet altına alma, çevrili alanMaddî kaya, hukuki tasarruf yasağı ve çevrili mülk ayrı kelimelerle karşılanırGüçlü
FransızcaPierre, interdiction, enceinteTaş, yasaklama, surla çevrili yerMaddî sertlik ve çevreleyerek dışarıya kapatma anlamları bölünerek verilirGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
حِجَارَةً / الْحِجَارَةِMaddî taş kütlesiAzap vasıtası, cehennem yakıtı veya mucizevi su kaynağı; Bakara 2:24, Bakara 2:60, Bakara 2:74, Kehf 18:80
حِجْرٌYasak, haram kılınmış şeyPutperestlerin bâtıl gerekçelerle kendi kendilerine koydukları dokunulmazlıklar; En'âm 6:138
حِجْرٍAkıl, basiret, engelleyici sağduyuİnsanı taşkınlıktan ve tutarsızlıktan alıkoyan olgun zihin; Fecr 89:5
حِجْرًا مَحْجُورًاAşılmaz engel, mutlak kısıtlamaİki denizin karışmaması veya günahkârların rahmetten kesinlikle men edilmesi; Furkân 25:22, Furkân 25:53
حُجُورِكُمْHimaye, vesayet, kucakEvlilik engeli olarak üvey kızların aile koruması ve gözetimi altında bulunması; Nisâ 4:23
الْحُجُرَاتِMahrem odalar, korunaklı hücrelerPeygamber hanımlarının dışarıya kapalı, mahremiyeti korunan özel menzilleri; Hucurât 49:4
أَصْحَابُ الْحِجْرِSemûd kavminin kayaları oyarak kurduğu müstahkem yurtDağları oyup korunaklı mesken edinenlerin helaki; Hicr 15:80

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTaşlaşmış kalp ve cehennem yakıtıİnsan iradesinin hakkı kabule bütünüyle kapanması ve azabın maddî gerçekliğiKalbin katılaşması ve ilahi hitaba geçirimsiz hale gelmesi
FıkıhHacir bahsi (kısıtlılık)Çocuğun, delinin veya iflas edenin malî tasarruflarının kamu otoritesince sınırlandırılmasıZararı önlemek üzere meşru tasarruf yetkisinin durdurulması
TefsirHucurât ve Fecr surelerindeki hikmetPeygamber mahremiyetinin ihlali ve yemin bağlamında aklın nefse set çekmesiMahremiyet duvarı ve insanı yanlıştan alıkoyan zihinsel eşik
HadisKâbe'deki Hicr-i İsmâil ve istincâKâbe sınırına dahil hilal şeklindeki taş alan ve temizlikte taş kullanımıMabet içi kutsal koruma alanı ve temizleyici sert cisim

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniHaram ve mahremiyet sınırlarıKoruyucu sınır çizgisiKutsal olanı bayağılaşmaktan korumakDinin belirlediği sınırlar, insanın hevasına karşı aşılmaz bir set vazifesi görürKesin
İlmiYöntem ve mantık ilkeleriAkli denetim ve metodik engelSafsata ve vehimlerin ilme karışmasını önlemekZihnin keyfi savrulmalarını durduran kesin mantık ve hakikat sınırlarıdırGüçlü
SiyasiKamu güvenliği ve egemenlik alanıHudut ve kamusal yasaklarToplumsal düzeni taşkınlıklardan korumakHukukun belirlediği dokunulmaz alanlar kamu otoritesiyle himaye altına alınırGüçlü
İktisadiMülkiyetin ve piyasanın korunmasıTasarruf kısıtlaması (hacir)Ziyanı ve haksız sermaye tüketimini engellemekİflas, sefeh veya ehliyetsizlik durumunda servetin korunması için konan tedbirdirKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPotansiyel bariyeri ve yarı geçirgen zarBir parçacığın veya maddenin belirli bir eşik enerjisi olmadan öte yana geçmesini engelleyen fiziksel setGüçlü
Beşeri bilimlerHukuki vesayet ve dokunulmazlık alanıBireyin veya kurumun zarar görmesini önlemek amacıyla hareket sahasını meşru otoriteyle sınırlandırmaKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiحجر kökünü yalnızca jeolojik bir nesne olan «taş» kelimesine hapsedip onun Kur'an'daki sınır koyucu, koruyucu ve kısıtlayıcı türevlerini görmezden gelmek
Kur'an içi daha geniş anlamKök; aklın nefse set çekmesinden mahrem odaların gizliliğine, iki denizin birbirine karışmasını önleyen engelden hukuki vesayete kadar uzanan çok katmanlı bir sınır ve koruma sistemini içerir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataÂyetlerde geçen «hicr» ifadelerini donuk birer tarihsel veya fiziki nesne gibi okumak; mahremiyet, meşru kısıtlama ve basiret kavramlarının dayandığı ontolojik tahkimatı kavrayamamak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ahlak, hukuk ve yaratılış nizamında kurduğu «aşılmaz sınır» ve «koruyucu set» fikrinin somut fiziksel temelden soyut bilinç düzeyine nasıl taşındığını kavramayı sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kalplerin katılığı ve mucizelerle ilgili ayetlerde (Bakara), helak edilen kavimlerin kıssalarında (Hicr, Furkân), aile hukuku ve mahremiyet kurallarında (Nisâ, Hucurât) ve aklın muhakemesini öne çıkaran yeminlerde (Fecr).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Taşın yalnızca ilkel bir madde olmadığını, âyetlerde sarsılmaz bir mukavemet, azap vasıtası veya mucizevi suyun fışkırdığı zıt kutuplu bir hakikat simgesi olduğunu; ayrıca hucurât ve hacr kavramlarının keyfi yasaklar değil fıtratı koruyan meşru zırhlar olduğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamGeçit vermeyen, kırılması güç sert kaya parçası ve bu kayalarla çevrilerek dış tehlikelere kapatılmış korunaklı bölge.
  • Soyut anlamİnsanı hatadan alıkoyan basiretli akıl, haram ayların ve ilahi emirlerin getirdiği mutlak dokunulmazlık, mahremiyeti sağlayan perde.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin fıtri bütünlüğünü korumak üzere dışarıdan gelebilecek yıkıcı etkilere ve içerideki düzensiz taşkınlıklara karşı konulmuş sarsılmaz sınır ve hukuki kısıtlama mekanizması.
  • LaTeX modeliB={x∈S∣f(x)≤θ}  ⟹  ∂S∩T=∅
  • LaTeX açıklamasıModelde S korunan veya kısıtlanan alanı, x bu alandaki tasarruf veya hareketi, f(x) hareketin şiddet veya risk fonksiyonunu, θ meşru veya fıtri sınırı (hicr eşiğini), B kısıtlama altındaki güvenli alt kümeyi, ∂S sistemin aşılmaz dış sınırını, T ise dışarıdan gelebilecek ihlal veya taşkınlık kümesini temsil eder; bu sınır sayesinde sistem ile taşkınlık arasındaki arakesit boş küme kalır.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ح