ربص

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ر-ب-صالصيغ: ١٢ · الجذور المجاورة: ٩٦ · الآيات: ١٢ · السور: ٧؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».حوذرجلعشرالْمُتَرَبِّصِينَربصوَيَتَرَبَّصُمعشهرفَتَرَبَّصُوايَتَرَبَّصْنَغرمتَرَبَّصُواربعألوبعل

الجذرالصيغ ١٢الآيات ١٢السور ٧المجاورة ٩٦

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

ربص

ر - ب - ص

جذر
  • الورود: ١٧
  • الآيات: ١٢
  • الصيغ: ١٢
  • المعاجم: ١٣

“Rebş” ağaçların yaprakları döktükten sonra yeniden yaprakları açması, açılmış hali demektir. “Rabes” de aynı manada kullanılmaktadır. Halkın o mevsimi işe başlamak için beklemesi, yani gözetlemesi anlamında olacak bir şeyi beklemesi demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

“Rebş” ağaçların yaprakları döktükten sonra yeniden yaprakları açması, açılmış hali demektir. “Rabes” de aynı manada kullanılmaktadır. Halkın o mevsimi işe başlamak için beklemesi, yani gözetlemesi anlamında olacak bir şeyi beklemesi demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬١٩٢
باب الصاد والراء والباء معهما ص ب ر، ب ص ر، ص ر ب، ب ر ص، ر ب ص مستعملات صبر: الصَّبْرُ: نقيض الجَزَع. والصَّبْرُ: نَصْبُ الانسان للقتل، فهو مَصْبُورٌ، وصَبَروه أي نَصَبوه للقتل. والصَّبْرُ أخذُ يمينِ إِنسانٍ، تقول: صَبَرتُ يَمينَه أي حَلَّفتُه باللهِ جُهدَ القَسَم. والصَّبْرُ في الأَيْمان لا يكون الاِّ عند الحُكّامِ. والصَّبْرُ، بكسر الباء، عُصارةُ شَجَرةٍ وَرَقُها كقُرُبِ السَّكاكينِ، طِوالٌ
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٣
التَرَبُّصُ: الانتظار. والمُتَرَبِّصُ: المحتكِرُ. ولي في متاعي رُبْصَةٌ، أي لي فيه تَرَبُّصٌ.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٥٬٠٧٥
ص ر ب صبر ، صرب ، برص ، بصر ، ربص : مُستعملة . صبر : أبو العباس عن ابن الأعرابي : أصبَرَ الرجلُ : إذا أَكل الصَّبِيرَة ، وهي الرُّقاقةُ التي يَغْرِفُ عليها الخبازُ طعامَ العُرْس . قال ابن عرفة في قوله تعالى : ( وَاصْبِرُو ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 اْ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ ) ( الأنفال : 46 ) ، قال : الصبرُ صبران هما عُدَّتان للإيمان : الصبر على طاعة الله وما أمره ، والصبر عن معصية
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٥٬٠٤٨
(باب الراء والباء وما يثلثهما) (ربت) الراء والباء والتاء ليس أصلاً، لكنَّه من باب الإبدال يقال ربَّتَه تَرْبيتاً، إذا ربَّبَه. قال: والقَبْرُ صِهْرٌ صالحٌ زِمِّيتُ *** ليس لمن ضُمِّنَه تَرْبيتُ([1]) (ربث) الراء والباء والثاء أصلٌ واحدٌ، يدلُّ على اختلاطٍ واحتباسٍ. تقول ربّثْْتُ فلاناً أرَبِّثُه عن الأمر، إذا حبَستَه عنه. والرَّبِيثة: الأمر يَحبِسك. وفي الحديث: "إذا كان يوم الجمعة بعثَ إبليسُ
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٢٠
- التربص: الانتظار بالشيء، سلعة كانت يقصد بها غلاء، أو رخصا، أو أمرا ينتظر زواله أو حصوله، يقال: تربصت لكذا، ولي ربصة بكذا، وتربص، قال تعالى: ﴿والمطلقات يتربصن﴾ [البقرة/228]، ﴿قل تربصوا فإني معكم من المتربصين﴾ [الطور/31]، ﴿قل هل تربصون بنا إلا إحدى الحسنيين ونحن نتربص بكم﴾ [التوبة/52]، ﴿ويتربص بكم الدوائر﴾ [التوبة/98].
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١١٢
ر ب ص تربـص بسلعتـه الغـلاء ‏"‏ نتربـص بـه ريـب المنـون ‏"‏ ولـي بالبصـرة ربصـة ولي في متاعي ربصة وهي التربص‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٩٠٦
التَّرَبُّصُ: الانْتِظارُ. رَبَصَ بالشيء رَبْصاً وتَرَبَّصَ به: انتظر به خيراً أَو شرّاً، وتَربّصَ به الشيء: كذلك. الليث: التَّرَبُّصُ بالشيء أَن تَنْتَظِرَ به يوماً ما، والفعل تَرَبَّصْت به، وفي التنزيل العزيز: هل تَرَبَّصُون بنا إِلاَّ إِحْدَى الحُسْنَيَيْنِ؛ أَي إِلا الظَّفَرَ وإِلاّ الشَّهادةَ، ونحن نتَربّصُ بكم أَحَدَ الشرّين: عذاباً من اللّه أَو قَتْلاً بأَيْدِينا، فبين ما نَنْتَظِرُه
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٦٤
* ر ب ص * * التَّرَبُّصُ * الانتظار و * المُتَرَبِّصُ * المُحتكر
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٩٩٨
ربص بفلان ربصا: انتظر به خيرا أو شرا يحل به، كتربص به، قال الله تعالى فتربصوا به حتى حين، نقله ابن دريد، وقال الليث: التربص بالشيء: أن تنتظر به يوما ما، وقال الجوهري: التربص: الانتظار، وزاد ابن الأثير: والمكث. ثم إن ظاهر سياقه أن التربص يتعدى بالباء، كالربص، وهو نص ابن دريد، كما عرفت، ونص الراغب في المفردات، والزمخشري في الأساس، غير أن البيضاوي - في قوله تعالى الذين يتربصون بكم أثناء أواخر
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٨٣٠
رَبَصَ بِفُلَانٍ 1 رَبَصَ بِفُلَانٍ ذ , or بِالشَّىْءِ: see 5. -A2- رَبَصَنِى (K) A thing, or an affair, or an event, put me in expectation. (TA.) تربّص 5 تربّص ذ He expected; or awaited: (S:) he tarried; or tarried expecting. (IAth.) You say تربّص الأَمْرَ He looked for, expected, awaited, or waited for, the thing, or event. (Msb.) And تربّص بِهِ الشَّىْءَ, (M,) or الأَمْرَ, (Msb,) He looked
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٤٤٠
رَبَصَ رَبَصَ U ( n. ac. رَبْص 1 ), a. Put in expectation. b. [ Bi ], Watched for an opportunity to; waited for. c. Watered ground before sowing. تَرَبَّصَ تَرَبَّصَ V , a. see I (b) . b. [ Bi & acc. ], Waited for, expected .... to befall. c. [ Fī ], Remained firm, steady in. d. [ 'An ], Suspended, deferred ( affair ). رِبْص رِبْص 2 , a. Seed sown in irrigated ground. رُبْصَة
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٠٬٩٢٤
ربص بَرِصَ - يَبْرَصُ - أَبْرَص بَرِصَ - يَبْرَصُ + الكائن: يصاب بالبرص: يصاب بمرض جلدي يزول فيه لون الجلد فيصير أبيضاً في بقع متفرقة منه أَبْرَص: على وزن" أفعل": اسم فاعل مبالغة من " بَرِصَ - يَبْرَصُ ": المصاب بمرض البرص: مرض جلدي يعرف أيضاً بالبهاق: زوال لون الجلد العادي واللفظ ينتمي إلى مجموعة " التلوين والتبقيع والصبغ وخلط الألوان"،
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٩٦ (الإجمالي: ١٢٠)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. مع

    الآيات المشتركة: ٤ · Beraber

  2. شهر

    الآيات المشتركة: ٢ · Kamer gökteki ayın kütlesi demektir

  3. كسد

    الآيات المشتركة: ١ · Onun kesadı

  4. ربع

    الآيات المشتركة: ٢ · Rebi’ (ayn): Bağdaş kurmak demektir

  5. عشر

    الآيات المشتركة: ٢ · “On” demektir

  6. ريب

    الآيات المشتركة: ٢ · “Ravb” kesik süt, “reyb” ise kesilip kesilmediği belli…

  7. ألو

    الآيات المشتركة: ١ · Elyu yele demektir

  8. حوذ

    الآيات المشتركة: ١ · Havz omuz başlarının ön tarafı demektir

  9. قرف

    الآيات المشتركة: ١ · Ağacın koparılmış kabuğudur

  10. عرف

    الآيات المشتركة: ٢ · Tanınan ile

  11. رجل

    الآيات المشتركة: ٢ · Rical ayak demektir

  12. بعل

    الآيات المشتركة: ١ · Hurma ağaçları çift evcikli olup erkek ve dişileri vardır

الآيات التي ورد فيها(١٢)

  1. … أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَجِهَادٍ فِي سَبِيلِهِ فَتَرَبَّصُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ …

    Öyleyse bekleyin

  2. قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنَا إِلَّا إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ وَنَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ أَنْ يُصِيبَكُمُ اللَّهُ بِعَذَابٍ مِنْ عِنْدِهِ أَوْ بِأَيْدِينَا فَتَرَبَّصُوا إِنَّا مَعَكُمْ مُتَرَبِّصُونَ

    Öyleyse bekleyin

  3. قُلْ كُلٌّ مُتَرَبِّصٌ فَتَرَبَّصُوا فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ أَصْحَابُ الصِّرَاطِ السَّوِيِّ وَمَنِ اهْتَدَى

    Hemen bekleyin

  4. إِنْ هُوَ إِلَّا رَجُلٌ بِهِ جِنَّةٌ فَتَرَبَّصُوا بِهِ حَتَّى حِينٍ

    Bekleyin

صفحة الصيغة: الْمُتَرَبِّصِينَ

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökربص
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنظر, رصد, رقب
Zıt Kökعجل
Çekirdek Özet 1Bir olayın meydana gelmesini, zamanın dönmesini veya piyasanın değişmesini belirli bir niyetle gözetleyerek hareketsiz durmak ve beklemek
Çekirdek Özet 2Hukukî bir sürenin (iddet) dolmasını bekleme veya tarafların birbiri aleyhine ilahî/tarihî akıbeti zaman kollayarak gözetlemesi
Çekirdek Özet 3Pasif bir bekleyiş değil; sonucun getireceği fayda ya da zararı hesaplayarak stratejik, psikolojik veya fıkhî olarak süreci askıya alma hali
Kritik Hata RiskiKökün sadece tarafsız bir bekleme sanılması; oysa terabbusun her zaman bir akıbet, hesap, fırsat kollama veya fıkhî süreye kilitlenmiş maksatlı bir bekleyiş içerdiğinin gözden kaçırılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ربBir şeyi elde tutmak, bağlamak, sabit kılmak, geliştirmek veya bünyesinde toplamak (örneğin ربط bağlamak, ربح kârı elde tutmak, ربو artmak, ربب sahiplenip yetiştirmek)صBağlama ve elde tutma hareketini belirli bir hedefe, süreye veya sonuca odaklayarak pür dikkat zaman kollama ve sürecin bitmesini sıkıca bekleme yönünde daraltmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رinsan başı; baş, ilk, üstZihinsel farkındalık, gözetleme odağı, hedefe kilitlenen zihin ve öncelik
بev, çadır; iç, barınma, içinde olmaKendi sınırları içinde kalma, çekilme, mevcut mekânda veya durumda tutunma
صolta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaFırsatı yakalama arzusu, hedefin vaktini kollama, belirli bir ânı yakalamak üzere tetikte olma
ربصHarf imgelerinin birleşimiZihnin (ر) kendi içine veya korunaklı alanına çekilerek (ب) hedeflenen vakti veya fırsatı yakalamak (ص) üzere hareketsiz kalıp beklemesi hareketidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamPiyasada fiyatların yükselmesini veya düşmesini bekleyerek malı elde tutmak, bekletmek (ticari ihtikâr/bekleyiş); bir kimsenin başına gelecek musibeti veya zamanın getireceği değişikliği yerinde durup kollamak.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairlerinden İbn Berrî'nin naklettiği beyitte boşanma veya ölüm beklentisi bağlamında kök şu şekilde yer alır: تَرَبَّصْ بها رَيْبَ المَنُونِ لعلّها / تُطَلَّقُ يوماً
Erken Arapça kullanımKlasik bedevi kullanımında bir yerde belirli bir süre konaklayıp duruma bakmak için لي بالبصرة رُبْصة veya satıştaki malın durumunu görmek için ليس في البيع ربصة denilerek tereddüt ve tehir payı ifade edilmiştir.

المصدر Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça ربص kökü, Sami dillerinin genelinde geniş bir morfolojik yayılıma sahip olmaktan ziyade, Güney ve Batı Sami havzasında belirli bir amaca matuf olarak durma, yere çökme, sinme ve fırsat gözetleme anlam alanıyla irtibatlı görünmektedir. Kökün ilk iki ünsüzü olan رب çekirdeği, Sami dillerinde bağlama, tutma ve sabit kılma kökleriyle ortak bir arka plana dayanır. Özellikle Arapçadaki ربض (hayvanın yere çöküp hareketsiz kalması, barınakta yatması) kökü ile yakın fonetik ve anlamsal bir geçişkenlik arz eder; ض ile ص arasındaki sertleşme ve sürtünmeli temas, pasif çöküş halini maksatlı bir av veya fırsat bekleme odağına çevirmiştir. İbranice ve Aramicede doğrudan aynı üçlü kökten türeyen yaygın bir isim formu sınırlı olmakla birlikte, sinerek veya durarak zamanın geçmesini bekleme semantiği Arap dilinde özgülleşerek hem ticari bir terim (ihtikâr/fiyat bekleme) hem de hukuki ve stratejik bir süre tayini haline gelmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönربض ve ربط kökleriyle semantik akrabalıkHayvanın sinmesi, yere çöküp beklemesi ve bir şeye bağlanıp kalması anlamından hareketle, zihinsel ve stratejik olarak bir sonucu beklemeye evrilmiştir.Güçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı Sami durağanlık ve sinme kökleriHayvanın pusuya yatması veya barınakta hareketsiz kalması biçimindeki köklerle akraba olup Arapçada soyut süre bekleyişine dönüşmüştür.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında Afro-Asyatik katmanda doğrulanmış birebir eşsesli kök kaydı tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ربصAnlamlıBeklemek, gözetlemekHedef kök; vakit veya fırsat kollamak.Kur'an'da geçer
رصبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez
برصAnlamlıAlacalık, beyaz lekeDeride beliren beyazlık, lekelenme ve ayrışma.Kur'an'da geçer
بصرAnlamlıGörmek, idrak etmekGözle veya basiretle bir nesneyi açıkça fark etmek.Kur'an'da geçer
صربAnlamlıEkşitmek, toplamak, katılaşmakSütün kapta toplanıp ekşimesi, suyun birikmesi.Kur'an'da geçmez
صبرAnlamlıKendini tutmak, direnmekNefsi telaştan, sızlanmaktan alıkoyup sabit tutmak.Kur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ربصMerkezBeklemek, zaman kollamakBelirli bir akıbeti, faydayı veya zararı gözeterek hesaplı bekleyişSonucun ne olacağına kilitlenmiş, süreli veya amaçlı duruş
نظرKomşuBakmak, mühlet tanımakGözle bakmak veya birine süre verip ertelemekGörsel temas ve süre tanıma boyutu ağır basar
رصدKomşuGözetlemek, pusu kurmakHarekete geçmek üzere bir yol üzerinde dikkatle tetikte durmakYol üstünde doğrudan pusu kurma ve yakalama odağı vardır
رقبKomşuDenetlemek, intizar etmekBir şeyin korunması veya gelişimini takip ederek beklemekKoruma, gözetim ve denetim kastı öne çıkar
عجلZıtAcele etmek, öne almakVaktinden önce bir şeyi istemek veya harekete geçmekSüreye ve olgunlaşmaya sabretmeyip süreci hızlandırma çabası

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaربصBeklemek, fırsat/vakit kollamakBir sonucun veya sürenin bitmesini amaçlı biçimde beklemeKesin
Latinceexpectare, speculariBeklemek, gözetlemek, kollamakZihnin bir olayın vukuuna odaklanarak beklemesini karşılar; ancak fıkhî iddet boyutunu içermezGüçlü
İngilizceto await, to bide time, to watch forVaktini beklemek, zaman kollamak, gözetlemekOlayın gelişini stratejik olarak bekleme nüansını verir; fıkhî süreyi tam karşılamazGüçlü
Almancaabwarten, lauernSonucu beklemek, pusuya yatıp kollamakBir durumun olgunlaşmasını veya karşı tarafın düşüşünü bekleme yönünü karşılarGüçlü
Fransızcaguetter, temporiserZaman kazanmak, fırsat kollamak, beklemekSüreci ağırdan alma ve uygun anı gözleme durumunu iyi yansıtırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Kadının iddet beklemesiHukuki/biyolojik bekleme süresiBoşanmış veya eşi vefat etmiş kadınların evlenmeksizin rahim temizliği ve yas için beklemesi (Bakara 2:228, Bakara 2:234)
Îlâ süresinin beklenmesiEvlilik bağında yasal mühletEşine yaklaşmamaya yemin eden kocaya tanınan dört aylık yasal düşünme ve bekleme süresi (Bakara 2:226)
Düşmana akıbet biçmeStratejik ve psikolojik bekleyişMüminlerin ve inkârcıların karşılıklı olarak ilahî yardım veya helak beklemesi (Tevbe 9:52, Tûr 52:30, Tûr 52:31)
Münafıkların fırsat kollamasıŞüpheci ve çıkarcı bekleyişMüminlerin başına bir felaket veya zamanın ters dönmesini gözetleme hali (Nisâ 4:141, Tevbe 9:98)
İman ve eylemde ertelemeTereddüt ve gevşeklikMünafıkların kalplerindeki nifak sebebiyle hakikate teslim olmayıp oyalanmaları ve ertelemeleri (Hadîd 57:14)
İlahî tehdit ve meydan okumaHükmün tecellisini bekleme emriHakka direnenlere karşı ilahî sonucun kaçınılmazlığını bildiren uyarı ve meydan okuma (Tevbe 9:24, Tâhâ 20:135, Mü'minûn 23:25)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEcel, kader ve akıbet beklentisiÖlümün ve ilahî yardımın vaktinin belirlenmişliği karşısında insanın takındığı tavırİlahî vaadin ve cezanın vaktine dair teslimiyet veya kuşku
Fıkıhİddet ve îlâ süreleri, ihtikâr yasağıKadının yeniden evlenemeyeceği süre sınırı; eşlerin ayrılık süreci; malı pahalansın diye bekletmeHukuken belirlenmiş bekleme yükümlülüğü ve ekonomik süreyi kötüye kullanma
TefsirKarşılıklı meydan okuma (müterabbisûn)Müminlerin şehadet/zafer bekleyişi ile kâfirlerin dünya azabı/helak bekleyişinin karşılaştırılmasıİki zıt zihniyetin geleceğe yönelik beklenti farkı
HadisFitne ve zamanın getirecekleri (devâir)Zor zamanlarda acele etmeyip fitnenin yatışmasını bekleme veya düşmanın devâir beklemesiBelirsizlik anında teenni ile hareket etme ve niyet kontrolü

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahî adaletin tecellisiİntizar ve sebatHak ile batılın nihai sonucunu Allah'ın vadine güvenerek tevekkülle beklemekMüminin zaman karşısında telaşa kapılmadan hakikatte direnmesini sağlar.Kesin
İlmiOlguların olgunlaşmasıGözlem süresiDeney veya inceleme konusunun doğal süresini tamamlamasını beklemekSürecin tabiatına müdahale etmeden neticeyi tespit etme yöntemidir.Güçlü
SiyasiGüç dengeleri ve konjonktürStratejik beklemeMuarızın zayıflamasını veya uygun şartların oluşmasını kollamakMünafıkça pusuda durma ile basiretli stratejik ihtiyat arasındaki farkı belirler.Güçlü
İktisadiPiyasa ve arz dengesiİhtikâr veya stoklamaFiyat artışı bekleyerek malı piyasadan çekmek ya da piyasayı gözetlemekVarlıkların dolaşımını kasten durdurarak haksız kâr kollama sapmasına yol açabilir.Kesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGecikme fonksiyonu veya eşik süresi (time delay / latency)Bir girdinin sisteme verilmesinden sonra çıktının oluşması için gereken zorunlu bekleme aralığı; sistemin kendi durumunu değiştirmeden potansiyelini koruyarak zaman geçirmesi.Güçlü
Beşeri bilimlerBekleme stratejisi ve hukuki askı hali (moratoryum / strategic waiting)Bireyin veya kurumun eyleme geçmeyerek mevcut hukuki statüyü koruması, şartların netleşmesini ve belirsizliğin giderilmesini beklemesi.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimenin sadece pasif, çaresiz ve tembelce bir bekleyiş veya sıradan bir zaman geçirme olarak algılanması.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök; hukuki yükümlülük taşıyan süreleri (iddet), nifakın çıkarcı pususunu, müminin izzetli ve vakarlı tevekkülünü ve ilahî hükmün kaçınılmazlığını kuşatan dinamik ve maksatlı bir duruşu ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataTerabbus emredilen ayetlerde müminlere hareketsizlik veya rehavet tavsiye edildiği zannedilebilir; oysa burada kastedilen şey, kendi görevini yaptıktan sonra ilahî kanunun işleyişine güvenerek sabırla sonucu gözlemektir.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an muhataplarının geleceğe bakışını, zaman bilincini ve niyet eksenlerini ortaya koyar. İnsanın beklerken dahi nötr olmadığını, bekleyişinin arkasındaki maksadın (nifak, iman, fıkhî sorumluluk) onun ahlaki konumunu belirlediğini öğretir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Aile hukukunda iddet ve îlâ sürelerini belirleyen ahkâm ayetlerinde (Bakara Suresi); münafıkların psikolojisini ve siyasi tavrını deşifre eden Medine dönemi mücadele ayetlerinde (Tevbe, Nisâ ve Hadîd sureleri).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müslümanların tarih içindeki bekleyişinin kaderci bir atalet değil, ilahî vaade dayalı stratejik bir direnç olduğunu; inkârcıların ve münafıkların beklemesinin ise korku ve hasede dayalı bir kuruntu olduğunu göstererek bekleyiş kavramını ıslah eder.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamTicarette veya arazide bir şeyin vaktini, fiyat değişimini ya da oluşunu kollamak üzere hareketsiz durup elde tutmak.
  • Soyut anlamBelirli bir amaca, hesaplaşmaya veya yasal süreye kilitlenmiş, zihinsel ve iradi arka planı olan maksatlı bekleyiş.
  • Sistematik karşılıkSistemin içsel durumunu değiştirmeden, dışsal bir olayın veya yasal bir eşiğin tamamlanmasına kadar eylemi bilinçli olarak askıya alma fonksiyonu.
  • LaTeX modeliT(s0,Δt)=∫t0t0+Δtδ(s−s0) dt→t0+ΔtE
  • LaTeX açıklamasıFormülde s0 sistemin başlangıçtaki sabit duruşunu ve korunan halini, Δt beklenen mühlet veya süreyi (iddet veya gözetleme süresi), δ(s−s0) bu süre boyunca sistemin durum değiştirmeksizin sabit kaldığını ifade eden Dirac delta fonksiyonunu temsil eder. T terabbus eylemidir; zaman integrali süresince mevcut durum korunur ve belirlenen sürenin sonunda (t0+Δt) hedeflenen veya kaçınılmaz olan E akıbeti (sonuç, ilahî hüküm ya da yeni hukuki durum) açığa çıkar.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ر