ربط
ر - ب - ط
جذر- الورود: ٥
- الآيات: ٥
- الصيغ: ٥
- المعاجم: ١٣
Rabat bağ, halka demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Rabat bağ, halka demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٢٦٩باب الطاء والراء والباء ومعهما
ط ر ب، ر ط ب، ب ط ر، ر ب ط مستعملات
طرب:
الطَّرَب: الشَّوْق. والطَّرَب: ذَهابُ الحُزن، وحُلولُ الفَرَح طَرِب يَطْربُ طَرَباً فهو طَرِبٌ.
وطَرَّب في غِنائه تطريباً، إذا رَجَّع صَوْتَه، وأَطْرَبَني هذا الشَّيءُ.
والأَطْرابُ: نُقاوةُ الرَّياحينِ، وأذكاؤها.
واستعمل الطّربُ في الإبل في قوله: كالإبل الطِّراب أي: طَرِبَتْ للحُداء.
واسْتَطْرَبَ القَوْمُ، أي: طَرِبوا
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٩٧رَبَطْتُ الشيءَ أَرْبِطُهُ، وأَرْبُطُهُ أيضاً عن الأخفش، أي شددته. والموضع مَرْبَطٌ ومَرْبِطٌ. يقال: ليس له مَرْبِطُ عنزٍ. وفلان يَرْتَبِطُ كذا رأساً من الدواب. ويقال: نِعْمَ الرَبيطُ هذا، لما يُرْتَبطُ من الخيل. والرَبيطُ: البسرُ المَوْدونُ. والرِباطُ: ما تُشَدُّ به القربةُ والدابةُ وغيرهما والجمعُ رُبُطٌ. قال الأخطل:
تموت طَوْراً وتحيا في أًسِرَّتِهاكما تُقَلَّبُ في الرُبْطِ المَراويدُ
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٬١٥٨ط ر ب
طرب ، طبر ، رطب ، ربط ، برط ، بطر : مستعملات .
طرب : قال الليث : الطَّربُ : الشوق . والطَّربُ : ذهاب الحزن وحلول الفرح .
وقال الأصمعي : الطَّربُ : خفّةٌ يجدها الرجلُ لشوقٍ أو فرح أو هَمّ ، وقال النابغة الجَعْدِيّ في الهَمّ :
وأراني طرِباً في أثرهم
طَربَ الواله أو كالمُخْتَبَلْ
ويقال : طَرّب فلانٌ في عنائه تطريباً : إذا رَجّع صوتَه وزيّنه ، وقال امرؤ القيس :
كما طرّب الطائرُ المُسْتَحر
إذا
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٥٬٠٤٨(باب الراء والباء وما يثلثهما)
(ربت) الراء والباء والتاء ليس أصلاً، لكنَّه من باب الإبدال يقال ربَّتَه تَرْبيتاً، إذا ربَّبَه. قال:
والقَبْرُ صِهْرٌ صالحٌ زِمِّيتُ *** ليس لمن ضُمِّنَه تَرْبيتُ([1]) (ربث) الراء والباء والثاء أصلٌ واحدٌ، يدلُّ على اختلاطٍ واحتباسٍ. تقول ربّثْْتُ فلاناً أرَبِّثُه عن الأمر، إذا حبَستَه عنه. والرَّبِيثة: الأمر يَحبِسك. وفي الحديث: "إذا كان يوم الجمعة بعثَ إبليسُ
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٢١٣- ربط الفرس: شدة بالمكان للحفظ، ومنه: رباط الخيل (في نسختي عارف حكمت: ومنه: ربط الجيش)، وسمي المكان الذي يخص بإقامة حفظة فيه: رباطا، والرباط مصدر ربطت ورابطت، والمرابطة كالمحافظة، قال الله تعالى: ﴿ومن رباط الخيل ترهبون به عدو الله وعدوكم﴾ [الأنفال/60]، وقال: ﴿يا أيها الذين آمنوا اصبروا وصابروا ورابطوا﴾ [آل عمران/200]، فالمرابطة ضربان: مرابطة في ثغور المسلمين، وهي كمرابطة النفس البدن، فإنها كمن
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬١٢٣ر ب ط
ربط الدابة: شدّها بالرّباط والمربط وهو الحبل وقطعت الدابة رباطها ومربطها والخيل ربطها ومرابطهـا.
والفـرس فـي مربطـه والخيـل فـي مرابطهـا.
وفـرس ربيط: مربوط لا يرود.
وارتبط فلان فرساً.
وفي مثل " استكرمت فارتبط " وفيهم رباط الخيل: حبسها واقتناؤها.
قال: وأعـدوا ربـاط الخيـل وهـي مـا يرتبـط منهـا.
ورابـط الجيـش: أقـام فـي الثغـر والأصل أن يربط هؤلاء وهـؤلاء
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬٨٩٨رَبَطَ الشيءَ يَرْبِطُه ويَرْبُطُه رَبْطاً، فهو مَرْبُوطٌ ورَبِيطٌ: شدَّه. والرِّباطُ: ما رُبِطَ به، والجمع رُبُطٌ، وربَط الدابةَ يربِطُها ويربُطُها رَبْطاً وارْتَبَطَها. وفلان يرتَبِطُ كذا رأْساً من الدوابّ، ودابَّةٌ رَبِيطٌ: مَربوطة.
والمِرْبَطُ والمِرْبَطةُ: ما ربَطها به. والمَرْبِطُ والمَرْبَطُ: موضع رَبْطها، وهو من الظروف المخصوصة، ولا يَجْرِي مَجْرى مَنْزِلةَ الولد ومَناطَ الثُّرَيّا، لا
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٢٨* ر ب ط * * رَبَطَهُ * شدّه وبابه ضرب ونصر والموضع * مَرْبَطٌ * بكسر الباء وفتحها و * ارتبَطَ * بمعنى ربط و * الرِّبَاطُ * بالكسر ما تُشد به الدابة والقربة وغيرهما والجمع * رُبْطٌ * بسكون الباء و * الرِّبَاطُ * أيضا * المُرَابَطَةُ * وهي مُلازمة ثغر العدو و * رِبَاطُ * الخيل مُرابطتها ويقال * الرِّبَاطُ * الخيل الخمس فما فوقها
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٧٧١ربطه، أي الشيء يربطه، بالكسر: ويربطه، بالضم، وهذه عن الأخفش، نقله الجوهري، ربطا: شده، فهو مربوط وربيط، يقال: دابة ربيط، أي مربوطة. والرباط، بالكسر: ما ربط به، أي شد به، وفي العباب والصحاح: ما تشد به القربة والدابة وغيرهما، ج: ربط، بضم فسكون، والأصل فيه ككتب، والإسكان حائز على التخفيف، قال الأخطل، يصف الأجنة في بطون الأتن:
مثل الدعاميص في الأرحام غائرة سد الخصاص
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٣٬١٠١رَبَطَ
1 رَبَطَ ذ , (S, Mgh, &c.,) aor. رَبِطَ and رَبُطَ , (S, Msb, K,) inf. n. رَبْطٌ, (Msb, TA,) He tied, bound, or made fast, (S, Mgh, Msb, K,) a thing, (S, Msb, * K, * TA,) and a beast; (Mgh, TA;) and in like manner ↓ ارتبط he tied, or bound, a beast with a rope, in order that he might not run away. (TA.) You say, كَذَا رَأْسًا مِنَ الدَّوَابِّ ↓ فُلَانٌ يَرْتَبِطُ [Such a one ties so many
رَبَطَ 1 رَبَطَ ذ , (S, Mgh, &c.,) aor. رَبِطَ and رَبُطَ , (S, Msb, K,) inf. n. رَبْطٌ, (Msb, TA,) He tied, bound, or made fast, (S, Mgh, Msb, K,) a thing, (S, Msb, * K, * TA,) and a beast; (Mgh, TA;) and in like manner ↓ ارتبط he tied, or bound, a beast with a rope, in order that he might not run away. (TA.) You say, كَذَا رَأْسًا مِنَ الدَّوَابِّ ↓ فُلَانٌ يَرْتَبِطُ [Such a one ties so many head of beasts: or the verb may here have a different signification, explained below]. (S, TA.) And it is said in a prov., اِسْتَكْرَمْتَ فَارْبِطْ, or, accord. to one relation, أَكْرَمْتَ, i. e. Thou hast found a generous horse, therefore do thou preserve him; or, as some relate it, ↓ فَارْتَبِطْ: relating to the duty of preservation. (TA.) See also 3. ― -b2- رَبَطَ عَلَيْهِ (assumed tropical:) He held back, or drew back, from him, or it; as though he confined, and bound, himself. (TA, from a trad.) ― -b3- رَبَطَ جَأْشُهُ, inf. n. رِبَاطَةٌ, (assumed tropical:) His heart became strong, and firm, and resolute, (K, * TA,) so that he did not flee on the occasion of fear. (TA. [In the CK, رَبَطَ جَأْشَهُ, which would be more properly rendered (tropical:) He strengthened, or fortified, his heart.]) ― -b4- رَبَطَ لِذٰلِكَ الأَمْرِ جَأْشًا (tropical:) He constrained himself to be patient, and confined, or restricted, himself to that thing, or affair. (TA.) ― -b5- رَبَطَ اللّٰهُ عَلَى قَلْبِهِ (Msb, K) بِالصَّبْرِ (Msb) (tropical:) God inspired him with patience. (Msb, K.) Thus in the Kur [xviii. 13], وَرَبَطْنَا عَلَى قُلُوبِهِمْ (tropical:) And we inspired them with patience: (TA:) or strengthened them with patience. (Bd.) And in like manner in [viii. 11 and] xxviii. 9. (TA.)
المُرَابَطَةُ 3 المُرَابَطَةُ ذ signifies, (K, TA,) in its primary acceptation, (TA,) Two [hostile] parties' tying of their horses, each at their frontier, and each in preparation for the other: (K, TA:) and رِبَاطُ الخَيْلِ and مُرَابَطَتُهَا signify the same [as above]. (S, TA.) [You say, رَابَطَ الفَرِيقَانِ The two parties tied their horses at their respective frontiers, each in preparation for the other.] And one says, with reference to horses, ↓ رَبَطَ, inf. n. رَبْطٌ and رِبَاطٌ, as well as رابط, inf. n. مُرَابَطَةٌ and رِبَاطٌ. (Bd in viii. 62.) Hence, (Sgh, L, K,) رابط, (Mgh, Msb,) inf. n. رِبَاطٌ (S, Mgh, Sgh, L, K) and مُرَابَطَةٌ, (S, Mgh, Msb, K,) He, or it, (an army, Mgh) kept post, or remained, on, or at, the frontier (S, Mgh, Sgh, L, K) of the enemy, (S, Msb, K,) or over against the enemy. (Mgh.) And hence, i. e. from this latter application, (AAF, TA,) رابط الأَمْرَ, (TK,) inf. n. رِبَاطٌ (AAF, K) and مُرَابَطَةٌ, (TK,) (assumed tropical:) He kept, or applied himself, constantly, perseveringly, or assiduously, to the thing, or affair. (AAF, K, TK.) It is said in the Kur [ch. iii., last verse], اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا Be ye patient in endurance of what your religion requires, and vie ye in patience with your enemy, and persevere ye in fighting against your enemy, (Mgh, TA,) and in tying the horses [at the frontier]: (TA:) or the last of these verbs means keep ye post, or remain ye, on, or at, the frontier [of the enemy]: (Az, K:) or (assumed tropical:) be ye mindful of the times of prayer: or (assumed tropical:) apply yourselves constantly, perseveringly, or assiduously, to prayer: (TA:) or (assumed tropical:) wait ye for prayer after prayer; the doing this being termed by the Prophet رِبَاطٌ; (Az, K, TA;) which word, thus used, is an inf. n. of رَابَطْتُ; or, as some say, a simple subst., meaning, in this case, a thing whereby one is tied from acts of disobedience, and restrained from forbidden deeds. (TA.) [See also صَابَرَ.]
ترابط المَآءُ فِى مَكَانِ كَذَا وَكَذَا 6 ترابط المَآءُ فِى مَكَانِ كَذَا وَكَذَا ذ (tropical:) The water remained in, or did not quit, or go forth from, such and such a place. (TA.)
8 اـِرْتَبَطَ see 1, in three places. ― -b2- ارتبط فَرَسًا He took a horse for the purpose of tying him, or keeping post, on the enemy's frontier. (K, * TA.) -A2- [He, or it, became tied, bound, or made fast.] ― -b2- ارتبط فِى الحَبْلِ He became caught, or entangled, in the rope. (Lh.) ― -b3- اِرْتِبَاطٌ is also explained by AO and Ez-Zejjájee as syn. with اعْتلَاقٌ. (TA.) [Thus, ارتبطهُ signifies He, or it, attached himself, or itself, or clung, or clave, to him, or it: (see a citation from Lebeed, voce بَعْضٌ:) and app. also (assumed tropical:) he loved him.]
رِبَاطٌ رِبَاطٌ ذ A thing with which one ties, binds, or makes fast, (S, Msb, K,) a skin, (S, Msb,) and a beast, (S,) &c.; (S, Msb;) a rope with which a beast is tied: (Mgh:) pl. رُبُطٌ (S, Msb, K) and رُبْطٌ; (S, TA;) the latter a contraction of the former: (TA:) and ↓ مِرْبَطٌ and ↓ مِرْبَطَةٌ also signify a thing with which a beast is tied. (K.) It is said in a prov., اـِنْ ذَهَبَ عَيْرٌ فَعَيْرٌ فِى الرِّبَاطِ [If an ass is gone away, an ass is tied to the cord]: relating to contentment with what is present and relinquishment of what is absent. (Mgh.) [See also 3.] ― -b2- [Hence,] used by the vulgar in the sense of أُخْذَةٌ, meaning (assumed tropical:) A kind of fascination by which enchantresses withhold their husbands from other women. (TA in art. اخذ.) ― -b3- A snare for catching game. (S, Mgh.) You say, قَطَعَ الظَّبْىُ رِبَاطَهُ [The gazelle rent his snare]. (S.) ― -b4- (assumed tropical:) The heart: (K:) as though the body were tied thereby. (TA.) Hence, (TA in art. قرض,) قَرَضَ ربَاطَهُ (assumed tropical:) He died: (M and K in that art.:) or he was at the point of death. (K in that art.) And جَآءَ فُلَانٌ وَقَدْ قَرَضَ رِبَاطَهُ (tropical:) Such a one came having turned away, or back, harassed, distressed, or fatigued, (S, TA, and AZ and Az in art. قرض,) and at the point of death: (AZ, Az:) or harassed, or distressed, by thirst, or by fatigue: (A in art. قرض:) or in a state of intense thirst and hunger. (M in that art.) ― -b5- (assumed tropical:) The spirit: as in the saying of El-'Ajjáj, describing a wild bull, فَبَاتَ وَهْوَ ثَابِتُ الرِّبَاطِ [And he passed the night firm in spirit]. (TA.) -A2- See also رَبِيطٌ, (of which it is a pl., or pl. pl.,) in three places. -A3- A single building of those which are called رِبَاطَاتٌ: (S, K:) [a public building for the accommodation of travellers and their beasts; (see بَرِيدٌ;) an application well known, and mentioned in the TK:] a religious house, or house inhabited by devotees; a dwelling for Soofees; (El-Makreezee's “ Khitat ” ii. 427;) [a hospice, or an asylum for poor Muslim students and others, like زَاوِيَةٌ;] a building for the poor: in this sense post-classical: pl., accord. to analogy, رُبُطٌ and رِبَاطَاتٌ. (Msb.)
رَبِيطٌ رَبِيطٌ ذ Tied, bound, or made fast; as also ↓ مَرْبُوطٌ; (K, TA;) applied to a horse, (Mgh,) or similar beast (دَابَّة); as also ↓ مَرْبُوطَةٌ; (TA;) applied to the former, i. q. مَرْبُوطٌ; (Mgh;) or مَايُرْتَبَطُ [which may perhaps signify the same; but more probably, taken to be tied, or for keeping post, on the enemy's frontier]; (S;) and [in like manner] رَبِيطَةٌ, applied to the latter, i. q. مَاارْتُبِطَ: (K:) and رَبِيطٌ applied to a horse also signifies tied and fed in the court of a house: (TA:) pl. رُبُطٌ (TA) and ↓ رِبَاطٌ, (Mgh,) or the latter is a pl. pl., being pl. of رُبُطٌ. (TA.) الخَيْلِ ↓ مِنْ رِبَاطِ, in the Kur [viii. 62], means Of horses that are tied; (Bd, Mgh;) رِبَاطٌ being of the measure فِعَالٌ in the sense of the measure مَفْعولٌ; or an inf. n. used as a subst., being an inf. n. of رَبَطَ in the sense of رَابَطَ; (Bd;) or it is an inf. n. of رَابَطَ; and therefore [when used as an epithet, like any inf. n. so used,] is applied to one as well as to a pl. number; (Ham p. 222;) or pl. of رَبِيطْ: (Bd, Mgh:) or it means of mares: (Fr, TA:) and رِبَاطٌ signifies horses; five thereof, and upwards: (S, K:) or horses, themselves, that are taken to be tied, or for keeping post, on the enemy's frontier. (L.) And you say, لِفُلَانٍ مِنَ الخَيْلِ ↓ رِبَاطٌ Such a one has a stud constituting the source of his horses; like as you say تلَادٌ. (S.) ↓ رَابطَةٌ, also, applied to horses, signifies Tied in a town or country or the like: occuring in a trad., in which it is said that upon every horse shall be levied a deenár; but upon the رابطة, nothing: properly meaning, in this case, ذَاتُ الرَّبْطِ; being like رَاضِيَةٌ in the phrase عِيشَةٌ رَاضِيَةٌ. (Mgh.) ― -b2- See also رَابِطٌ. ― -b3- Also, and ↓ رَابِطٌ, (assumed tropical:) A monk: one who abstains from worldly pleasures: a sage who restrains himself from worldly things. (K, TA.) [In the L and TA, الرَّبِيطُ is also explained, as on the authority of Ez-Zejjájee, as signifying الذَّاهِبُ; but this I think a mistranscription, for الرَّاهِبُ.] -A2- (assumed tropical:) Unripe dates soaked [in water]: (S, K:) or (assumed tropical:) fresh ripe dates soaked with water; also called مَنْقُوشٌ: (Sgh, TA in art. نقش:) or (tropical:) dried dates (A 'Obeyd, IF, A, K) put into jars (جِرَار), (A 'Obeyd, A,) and having water poured upon them, (A 'Obeyd, IF, K,) or moistened with water, in order that they may become like fresh ripe dates: (A:) but perhaps this is an adventitious term: (IF:) some say that it is رَبِيدٌ, and not original. (TA.)
رَبَّاطٌ رَبَّاطٌ ذ One who ties bow-strings. (TA.)
رَابِطٌ رَابِطٌ ذ [act. part. n. of 1]. ― -b2- خَلَّفَ فُلَانٌ بِالثَّغْرِ جَيْشًا رَابِطَةً [Such a one left behind him on the frontier an army having their horses tied in preparation for the enemy; or keeping post]. (S.) And بِبَلَدِ كَذَا رَابِطَةٌ مِنَ الخَيْلِ [In such a town, or country, or the like, is a company of horsemen having their horses tied at the frontier in preparation for the enemy; or keeping post on the frontier: or it may perhaps mean, a number of horses tied: see رَبِيطٌ]. (S.) ↓ مُرَابِطَةٌ also signifies A company of warriors; or of men warring against an enemy: (Mgh:) or a company of men having their horses tied at the frontier in preparation for the enemy; or keeping post on the frontier; and in like manner [its pl.] مُرَابِطَاتٌ, a company of horsemen having their horses tied &c. (TA.) ― -b3- فُلَانٌ رَابِطُ الجَأْشِ, and الجَأْشِ ↓ رَبِيطُ, (tropical:) Such a one is strong in heart: (S:) or courageous: (K:) as though he tied himself from flight, (S, TA,) and restrained himself. by his boldness and courage. (TA.) ― -b4- نَفْسٌ رَابِطٌ (assumed tropical:) A spirit [still attached to the body, and consequently not doomed, but] having ample power, or liberty, [and] capable of good; syn. وَاسِعٌ أَرِيضٌ. (K.) An Arab is related by IAar to have said, اَللّٰهُمَّ اغْفِرْلِى وَالجِلْدُ بَارِدٌ وَالنَّفْسُ رَابِطٌ وَالصُّحُفُ مُنْتَشِرَةٌ وَالتَّوْبَةُ مَقْبُولَةٌ [O God, forgive me while the skin is cool, not heated by fever, and the spirit is yet attached to my body, and is at liberty, and capable of good, and the volumes in which my actions are registered are still expanded, and repentance is accepted]: he meant thereby, while he was in health; before death. (TA.) ― -b5- See also رَبِيطٌ, in two places.
رَابِطَةٌ رَابِطَةٌ ذ [fem. of رَابِطٌ. ― -b2- Also] A tie, or connection, of any kind; syn. عُلْقَةٌ [q. v.] and وُصْلَةٌ. (TA.) [This meaning of رابطة is well known, though omitted in the S and K &c. ― -b3- Hence, (assumed tropical:) The copula in a proposition.]
مَرْبِطٌ مَرْبِطٌ ذ (S, Mgh, K) and مَرْبَطٌ, (S K,) the former used by him who says أَرْبُطُ, and the latter by him who says أَرْبُطُ, (IB,) The place where a thing, (S,) or where a beast, (Mgh, K,) is tied, bound, or made fast: (S, Mgh, K:) a stable: pl. مَرَابِطُ. (Har p. 33.) You say, لَيْسَ لَهُ مَرْبَِطُ عَنْزٍ [He has not so much as, or even, a place where a she-goat is tied]. (S.) Each is a noun of place used in a definite manner; so that you may not say, هُوَ مِنِّى مَرْبَطَ الفَرَسِ, like مَنَاطَ الثُّرَيَّا. (TA: [in which, however, the word مناط has been inadvertently omitted.]) ― -b2- [Also A place where soldiers tie their horses at the frontier in preparation for the enemy; or where they keep post on the frontier; as also ↓ مُرَابَطٌ. You say,] الغُزَاةُ فِى مَرَابِطِهِمْ and ↓ مُرَابَطَاتِهِمْ The warriors are in their places where they tie their horses at the frontier in preparation for the enemy; or where they keep post on the frontier. (TA.)
مِرْبَطٌ مِرْبَطٌ ذ : see رِبَاطٌ.
مِرْبَطَةٌ مِرْبَطَةٌ ذ : see رِبَاطٌ. ― -b2- Also A slender plaited thong which is bound over the pad (حَشِيَّة, for which, in the copies of the K, we find erroneously substituted خَشَبَة, TA,) of the رَحْل [or camel's saddle]. (K, *, TA.)
مَرْبُوطٌ مَرْبُوطٌ ذ , and its fem., with ة: see رَبِيطٌ.
مُرَابَطٌ مُرَابَطٌ ذ : pl. مُرَابَطَاتٌ: see مَرْبِطٌ, in two places.
مُرَابِطَةٌ مُرَابِطَةٌ ذ : see رَابِطٌ.
هُوَ مُرْتَبِطٌ كَذَا وَكَذَا مِنَ الخَيْلِ هُوَ مُرْتَبِطٌ كَذَا وَكَذَا مِنَ الخَيْلِ ذ He takes, or is taking, such and such [a number] of horses for the purpose of tying them, or keeping post, on the enemy's frontier. (TA.)
مَآؤٌ مُتَرَابِطٌ مَآؤٌ مُتَرَابِطٌ ذ (tropical:) Water remaining in a place, not quitting it, or not going forth from it. (EshSheybánee, * S, * K, * TA.)
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬١٢٤رَبَطَ
رَبَطَ I , U ( n. ac. رَبْط 1 ),
a. Tied, bound, made fast.
b. Suspended ( priest ).
c. ( n. ac. رِبَاْطَة 23t ), Encouraged.
d. [ 'Ala ], Strengthened ( the heart: God ).
رَاْبَطَ
رَاْبَطَ III ,
a. Applied himself to; persevered with.
b. Defended the frontiers ( army ).
تَرَاْبَطَ
تَرَاْبَطَ VI ,
a. Allied, leagued himself, conspired ( with ).
اِرْتَبَطَ
اِرْتَبَطَ VIII ,
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٢٬١٢٥ربط
رَبَطَ - يَرْبِطُ - رِبَاط - رَابَطَ - يُرَابِطُ
رَبَطَ - يَرْبِطُ + كائن + شيئاً + إلى شيء: يشده إلى ثابت ليحفظه من الانفلات بعيداً: يلف حبلاً أو ما شابه حول شيء ليمنع تحركه بعيداً ويتأكد من حمايته وحفظه في وضع معين: وهذا التركيب غير مستعمل في القرآن
رَبَطَ - يَرْبِطُ + كائن + على كائن: التقدير: يربط عليه شيئاً: يربط عليه ما يجعله لا
الجذور المجاورةالمجاورة: ٤٥ (الإجمالي: ٦٣)
- قلب
الآيات المشتركة: ٣ · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
- نعس
الآيات المشتركة: ١ · Uyuklamak
- شطط
الآيات المشتركة: ١ · Saf, dizilmek demektir
- فرغ
الآيات المشتركة: ١ · Ferğ “Firağ”, kovanın su dökülen ağzıdır
- دون
الآيات المشتركة: ٢ · Dane, inek yavrusuna denir
- خيل
الآيات المشتركة: ١ · Heyl (hı) : At demektir
- رجز
الآيات المشتركة: ١ · Pislik demektir
- رهب
الآيات المشتركة: ١ · Cübbe demektir
- فأد
الآيات المشتركة: ١ · Fuad, Fevd somun ekmek demektir
- ثبت
الآيات المشتركة: ١ · Sibat(Te) kayış demektir
- أمن
الآيات المشتركة: ٣ · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
- كود
الآيات المشتركة: ١ · Neredeyse o
الآيات التي ورد فيها(٥)
وَأَصْبَحَ فُؤَادُ أُمِّ مُوسَى فَارِغًا إِنْ كَادَتْ لَتُبْدِي بِهِ لَوْلَا أَنْ رَبَطْنَا عَلَى قَلْبِهَا لِتَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
Sağlamlaştırdık
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | ربط |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | عقد, شدد, وثق |
| Zıt Kök | حلل |
| Çekirdek Özet 1 | Bir nesneyi bir yere veya iki şeyi birbirine iple bağlayıp sabitlemek, dağılmasını önlemek |
| Çekirdek Özet 2 | Korku veya sarsıntı anında kalbe sebat ve sükûnet vermek; sınır hattında nöbet tutarak teyakkuzda kalmak |
| Çekirdek Özet 3 | İçsel çözülmeye karşı psikolojik bütünlüğü, dışsal tehdide karşı toplumsal ve askeri savunma düzenini sürekli kılma |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca fiziksel iple bağlama ya da salt askeri nöbet olarak daraltılıp kalbin metaneti ve zihinsel teyakkuz boyutunun göz ardı edilmesi |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| رب | Yetiştirmek, geliştirmek, bir araya toplayıp çoğaltmak ve himaye altında tutmak (ör. ربب, ربح, ربص, ربع, ربو) | ط | Çevreleyen, kuşatan ve hareketi kısıtlayan sert bir bağ ekleyerek nesneyi veya durumu sabit bir noktaya raptetme, kaçıp dağılmayı kesin olarak engelleme |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Eylemin merkezinde yer alan iradeyi, yönlendirici başı ve hayati çekirdeği temsil eder. |
| ب | Ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Korumaya alınan bir iç mekânı, bünyeyi veya sınırları belirlenmiş güvenli alanı ifade eder. |
| ط | Sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma | Bir unsuru çepeçevre sarıp sıkıştıran, dağılmasını önleyen kuşatıcı bağı simgeler. |
| ربط | İrade ve merkezî gücü bir alanın içinde kuşatıcı bir bağla sabitleme | Dağılma eğiliminde olan unsurları belirli bir merkez etrafında sıkıca sararak yerinde tutma ve dış etkilerden koruma hareketidir. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir hayvanı (özellikle at veya deveyi) bir yere bağlayıp kaçmasını önlemek; bağlamak için kullanılan ip, bukağı veya bağlama yeri. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Lebîd b. Rebîa korku ve tehlike karşısında kalbi sarsılmayan metanetli kimseyi tanımlarken bu kökü kullanır: رَابِطُ الجَأْشِ عَلَى فَرْجِهِمُ / أَعْطِفُ الجَوْنَ بِمَرْبُوعٍ مِتَلّ |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem şairi Leylâ el-Ahyeliyye, sınırda ve ordugâhta savaşa hazır bekletilen atları anlatırken şöyle der: قَوْمٌ رِبَاطُ الخَيْلِ وَسْطَ بُيُوتِهِمْ / وَأَسِنَّةٌ زُرْقٌ يُخَلْنَ نُجُومَا |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça ربط kökü, merkezi Sami dillerinde bir şeyi bağlamak, düğümlemek, sarmak ve bir nesneyi bulunduğu yere raptetmek anlamlarıyla geniş bir alana yayılır. İbranice rabat kökünde bağlama ve kuşatma izleri görülürken, klasik Süryanicede r-b-t kökü bağlama, ekleme ve düğümleme semantik dairesinde yer alır. Kökün Afro-Asyatik katmandaki ilksel çekirdeği, dağılmaya veya kaçmaya meyilli canlı bir nesneyi esnek bir bağ vasıtasıyla kontrol altında tutma eylemidir. Arapçada bu kök yalnızca fiziksel bir ip bağı ile sınırlı kalmamış; insanın korku anında sarsılan göğsünü ve kalbini metanetle tutması (rabtu'l-ce'ş), askerin stratejik bir sınır boyunu terk etmeyip nöbette kalması (murâbata) ve teçhizatın her an harekete hazır biçimde muhafaza edilmesi gibi kurumsal ve manevi bir içerik genişlemesi kazanmıştır.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | İple bağlama, düğümleme, hayvanı bağlayıp bekletme | Somut bağlama eyleminden kalbi sebatkâr kılma ve sınır hattında nöbetleşe bekleme soyutlamalarına geçiş | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Süryanice r-b-t bağlama ve sarma biçimleri | Canlı veya nesneyi kontrol altında tutmak için bağ vurma temel anlamında ortaklık | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışında doğrulanmış doğrudan ses denklikleri sınırlıdır | Veri bulunamadı |
المصدر Lisān al-ʿArab, Lane's Lexicon, David Cohen.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| ربط | Anlamlı | Bağlamak, sabitlemek | Bir nesneyi veya kalbi dağılmaktan koruyup sabit tutmak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| رطب | Anlamlı | Yaş ve taze olmak | Nemli, yumuşak ve esnek olma durumu | Kur'an'da geçer; zıt karakterde esneklik |
| برط | Anlamlı | Rüşvet vermek, kesmek | Gizli yoldan bağ kurmak veya balta ile yarmak | Kur'an'da geçmez |
| بطر | Anlamlı | Şımarmak, haddi aşmak | Nimetin hakkını vermeyip taşkınlık ve şımarıklık göstermek | Kur'an'da geçer; nefsi bağlayamamanın zıddı |
| طرب | Anlamlı | Coşmak, heyecanlanmak | Sevinç veya hüzün etkisiyle iç dengenin sarsılması, hareketlenme | Kur'an'da geçmez; sebatın duygusal dalgalanması |
| طبر | Anlamlı | Sıçramak, gizlenmek | Bir yerden fırlayıp gitmek veya teber baltasıyla vurmak | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| ربط | Merkez | Sabitleme ve bağlama | Bir nesneyi kaçıp dağılmayacak şekilde bir noktaya tutturmak ve teyakkuzda kalmak | Hem somut bağlamayı hem psikolojik sebatı hem de savunma nöbetini kapsar |
| عقد | Komşu | Düğümleme ve ahit | İki ucu birbirine bağlayıp kilitli bir hüküm ve kalıcı bir sözleşme oluşturmak | عقد hukuki ve iradi kilitlenmeye, ربط ise dağılmayı önleyici tutuş ve bekleyişe odaklanır |
| شدد | Komşu | Güçlendirme ve sıkma | Bir bağı gevşeklikten kurtararak gergin ve dirençli kılmak | شدد kuvvet ve gerilimi ifade ederken, ربط nesneyi bir yere veya göreve bitiştirmeyi vurgular |
| وثق | Komşu | Sağlamlaştırma ve güvence | Çözülmesi zor ve güven veren sağlam bir iple veya taahhütle bağlamak | وثق güvenlik ve sarsılmazlık sonucuna, ربط ise sürekli kontrol ve hazır bulunuşluğa bakar |
| حلل | Zıt | Çözme ve serbest bırakma | Bağlanmış bir bağı gevşetip açmak, serbest bırakmak | Bağın tamamen ortadan kaldırılıp nesnenin dağılmasına imkân verilmesi |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | ربط | Bağlamak, sabitlemek, nöbet tutmak | Hem fiziksel ip bağını hem nefsin ve ordunun teyakkuzunu içerir | Kesin |
| Latince | ligare, vincire | Bağlamak, raptetmek | Fiziksel bağlama ve mecazi yükümlülüğü karşılar; nöbet ve kalp metaneti anlamını dışarıda bırakır | Güçlü |
| İngilizce | to bind, to tether, to garrison | Bağlamak, raptetmek, nöbette durmak | Fiziksel ve kurumsal alanları karşılar; kalbi tahkim etme derinliği eksik kalır | Güçlü |
| Almanca | binden, befestigen, verknüpfen | Bağlamak, pekiştirmek, iliştirmek | Sabitleme boyutunu iyi verir ancak murâbata kavramındaki sınır teyakkuzunu tam içermez | Güçlü |
| Fransızca | lier, attacher, consolider | Bağlamak, tutturmak, pekiştirmek | İlişki ve sağlamlaştırmayı ifade eder; psikolojik sebat nüansı bağlamla tamamlanır | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| رَبَطْنَا عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ / وَلِيَرْبِطَ عَلَىٰ قُلُوبِكُمْ | Kalbe sükûnet, sabır ve direnç vermek | Ağır imtihan, baskı ve korku anında müminlerin içine sebat ve metanet indirilmesi (Kehf 18:14, Enfâl 8:11, Kasas 28:10) |
| رِبَاطِ الْخَيْلِ | Savaşa hazır bekletilen atlar ve teçhizat | Düşmana karşı caydırıcılık oluşturmak üzere sınırda ve ordugâhta hazır tutulan askeri güç (Enfâl 8:60) |
| رَابِطُوا | Görev yerinde sebat etmek, teyakkuzda bulunmak | Düşman saldırılarına karşı sınır hattını ve mevzileri terk etmeme, davada devamlılık gösterme (Âl-i İmrân 3:200) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kalbin hidayet ve sebatı | İmandaki sebat ve metanetin kulun iradesi ile Allah'ın kalbe sekinet ve rabt bahşetmesi arasındaki ilişkisi | İlahî lütufla kalbin şüphe ve korkudan korunması |
| Fıkıh | Murâbata ve sınır nöbeti | Düşman tehlikesi altındaki sınırlarda nöbet tutmanın (ribât) süresi, hükmü ve cihat fıkhındaki yeri | Vatan savunması ve sınır boylarını koruma görevi |
| Tefsir | Âl-i İmrân 3:200 ve Enfâl 8:60 tefsiri | Ayetlerde geçen murâbata emrinin salt sınır nöbeti mi yoksa namazı beklemek ve nefisle mücadele mi olduğu | Dış güvenlik ile içsel nefis teyakkuzunun bütünlüğü |
| Hadis | Faziletli ameller rivayetleri | Namazdan sonra diğer namazı beklemenin ve meşakkat anında abdesti tam almanın ribât sayılması | Nefsi itaate bağlayıp sürekli uyanık tutma |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Bireysel ve toplumsal kulluk bilinci | İbadette devamlılık ve murâkabe | Zihni ve kalbi ilahî emre bağlama | Müminin şüphe ve günahlara karşı iç kalesini daima koruma altında tutması | Güçlü |
| İlmi | Metodolojik süreklilik | Fikir ve deliller arası irtibat | Bilgi parçalarını dağılmaktan koruma | Verilerin ve önermelerin mantıksal bir bağlam içinde birbirine raptedilmesi | Muhtemel |
| Siyasi | Savunma ve sınır güvenliği | Caydırıcılık ve sınır boyu teyakkuzu | Toplumu dış tehditlere karşı koruma | Ordunun ve stratejik noktaların zafiyete meydan vermeyecek şekilde tahkim edilmesi | Kesin |
| İktisadi | Kaynak yönetimi ve rezerv | İhtiyat ve hazır sermaye | Kriz anlarına karşı kaynak bağlama | Üretim ve savunma araçlarının piyasa dalgalanmalarına karşı güvencede tutulması | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Dinamik sistemlerde kararlılık ve sınırlayıcı bağ | Serbest hareket eden parçacıkların belirli bir potansiyel kuyusunda veya kısıt altında dağılmadan dengede kalması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyal sermaye ve kurumsal teyakkuz | Bir toplumun üyelerini bir arada tutan ortak değer bağları ve kriz anlarında kurumların hazır bulunuşluğu | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca tarihsel bir askeri at besleme ve sınır nöbeti kalesine (ribat mimarisi) indirgenerek ele alınması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök; bireyin en derin kriz anında kalbini koruyan psikolojik tahkimattan, toplumun bağımsızlığını sağlayan caydırıcı savunma gücüne kadar uzanan bütüncül bir teyakkuz halidir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kalbî ve ahlaki sebat boyutu ihmal edilir; hazırlık ve caydırıcılık emri yalnızca geçmiş dönemin süvari güçlerine hasredilerek güncel savunma doktrinlerinden koparılır |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem bireysel iç dünyayı (kalp) hem de kolektif dış dünyayı (toplum ve sınır) aynı sebat ve teyakkuz mekanizmasıyla nasıl inşa ettiğini gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İmtihan ve korku anında peygamberlerin ve müminlerin psikolojik durumunu anlatan ayetlerde (Kehf, Kasas) ve savunma doktrini kuran ayetlerde (Enfâl, Âl-i İmrân). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Sabrın pasif bir bekleyiş olduğu yanılgısını düzeltir; sabrın (ısbirû) ancak aktif bir dayanışma (sâbirû) ve sürekli teyakkuz (râbitû) ile koruyucu bir zırha dönüştüğünü ortaya koyar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamDağılmaya meyilli bir nesneyi sağlam bir bağla belirli bir yere sabitlemek ve kaçmasını önlemek.
- Soyut anlamAğır baskı altında kalbin dağılmasını ilahî sekinetle önlemek; zihinsel, ahlaki ve toplumsal sınırları sürekli uyanık tutarak savunmak.
- Sistematik karşılıkBir sistemin içsel çözülmesini engelleyen sabitleyici bağ ile dış tehditleri püskürten caydırıcı hazır bulunuşluk mekanizması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde , sistemin belirli bir andaki sebat ve teyakkuz durumunu; , unsurları bir arada tutan sınırlayıcı bağı; , dış tehdit veya içsel sarsıntı gradyanının () kritik bir sınırın () altında tutulduğunu gösteren koruyucu durumu temsil eder. Bu durum sağlandığında, sistemin merkezî konumu (), kriz anındaki başlangıç noktasından () belirli bir tolerans payından () fazla uzaklaşmaz, yani dağılmadan yerinde sabit kalır.