سوط

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: س-و-طالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ٣ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».رببسوطصببسَوْطَعذب

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ٣

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

سوط

س - و - ط

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١٣

Tokmak demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Tokmak demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬١٣٢
باب السين والطاء و و ا ي ء معهما س ط و، س و ط، ط و س، و س ط، ط س ي، ط ي س، ط س أ مستعملات سطو: السَّطو: البَسْط على النّاس بقَهرِهم من فوق، يقال: سَطَوْتُ عليه وبه، قال الله عزّ وجلّ: "يكادون يسطون بالذّين يَتْلُون عليهم آياتِنا". والسُّطو: شدّة البطش، وإنما سُمِّي الفَرَسُ ساطياً، لأنّه يَسْطُو على سائر الخَيْل، فيقومُ على رِجليه، ويَسْطُو بيديه. والفَحْلُ يَسْطُو على طَروقته. والسَّطْو: أن
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٥٧
السَوْطُ: الذي يُضرَب به، والجمع أسواطٌ وسِياطٌ. وسُطْتُهُ أَسوطَهُ، إذا ضربتَه بالسَوْطِ. وقوله تعالى: "فصَبَّ عليهم رَبُّكَ سَوْطَ عَذابٍ"، أي نصيبَ عذابٍ، ويقال: شِدَّتَهُ، لأنَّ العذاب قد يكون بالسَوْطِ. والسَوْطُ أيضاً: خَلْطُ الشيء بعضِه ببعض. ومنه سُمِّيَ المِسواطُ. وسَوَّطَهُ، أي خلطَه وأكثر ذلك. يقال: سَوَّطَ فلانٌ أُمُورَهُ. قال الشاعر: فَسُطْها ذميمَ الرأيِ غير مُوَفَّقٍفلستَ على
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٬٨٣٢
س ط ( و ا ي ء ) سطا ، سوط ، طوس ، طسأ ، وسط ، وطس ، طيس : ( مستعملة ) . سوط : يقال : ساطَ دابّتَه : إذا ضرَبَه بالسَّوط يَسُوطُه . وقال الشاعر يصف فرساً : فصوَّبْتُه كأنّه صَوْبُ غَيْبَةٍ على الأَمْعَزِ الضّاحي إذا سيطَ أَحْضَرَا قاله الشماخ يصف فرسه . وصوَّبْتُه : أي حملتُه على الحُضْر في صَبَبٍ من الأرض . والصَّوْب : المَطَر . والغبية الدفعة منه . وقال الفرّاء في قول الله جلّ وعزّ : (
رابط المدخل

س ط ( و ا ي ء ) سطا ، سوط ، طوس ، طسأ ، وسط ، وطس ، طيس : ( مستعملة ) . سوط : يقال : ساطَ دابّتَه : إذا ضرَبَه بالسَّوط يَسُوطُه . وقال الشاعر يصف فرساً : فصوَّبْتُه كأنّه صَوْبُ غَيْبَةٍ على الأَمْعَزِ الضّاحي إذا سيطَ أَحْضَرَا قاله الشماخ يصف فرسه . وصوَّبْتُه : أي حملتُه على الحُضْر في صَبَبٍ من الأرض . والصَّوْب : المَطَر . والغبية الدفعة منه . وقال الفرّاء في قول الله جلّ وعزّ : ( الْفَسَادَ فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ ) ( الفجر : 13 ) ، هذه كلمةٌ تقولُها العرب لكلّ نوع من العذاب تُدخِل فيه السَّوْطَ ، جَرَى به الكلامُ والمَثَل ، ونرَى أن السَّوط من عَذابهم الذي يعذّبون به ؛ فَجَرى لكلّ عَذاب إذا كان فيه عندَهم غايةُ العذاب . وقال اللّيث وغيرُه : السَّوْطُ : خَلْطُ الشيء بعضُه ببعض . والمِسْوَط الّذي يُسَاطُ به ، وإذا خَلَّطَ إنسانٌ في أمره قيل : سَوَّطَ أَمْرَه تَسْويطاً ؛ وأَنشَد : فُسْطها ذَمِيمَ الرّأي غيرَ موفَّقٍ فلستَ عَلَى تسويطِها بِمُعَانِ وقال غيرُه : سُمِّيَ السَّوْطُ سَوْطاً لأنّه إذا سِيطَ به إنسانٌ أو دابَّةٌ خُلِطَ الدَّمُ باللّحم . وسَاطَه ، أي : خَلَطه . الحرَّاني عن ابن السكّيت : يقال : أموالُهم سَوِيطةٌ بينَهم ، أي : مختلِطَة . وقال الليث : السُّوَيْطاءُ : مَرَقةٌ كثير ماؤُها وتمْرُها . سطا : قال ابن شُمَيل : الأيدِي السَّواطِي ، التي تَتناوَلُ الشيء . وأنشَد : تَلَذُّ بِأَخْذِها الأيْدِي السَّواطِي وقال الفرّاء في قوله تعالى : ( يَكَادُونَ يَسْطُونَ بِالَّذِينَ يَتْلُونَ عَلَيْهِمْ ءَايَاتُنَا ( ( الحج : 72 ) ، يعني مُشْرِكي أهل مكّة ، كانوا إذا سَمِعوا الرجلَ من المسلمين يتلو القرآنَ كادُوا يَبْطشون به ، ونحو ذلك قال أبو زيد . وقال ابن شُمَيل : فلانٌ يَسْطو عَلَى فلان ، أي : يَتَطاول عليه . وأميرٌ ذو سَطْوَة : ذو شَتْم وظُلْم وضَرْب . أبو عبيد عن الأصمعي : السَّاطي من الخَيل : البَعيد الشَّحْوَةِ وهي الخَطْوة ، وقد سَطَا يَسْطو سَطْواً ، وقال رؤبة : غَمْرَ اليَدَيْنِ بِالجِراءِ سَاطِي وقال اللّيث : السَّطْوُ : شِدَّة البَطْش ، وإنما سُمّي الفرسُ ساطياً لأنّه يسطو عَلَى سائر الخيل ، ويقومُ عَلَى رِجْليه ويَسْطو بيديه . قال : والفَحْلُ يَسْطو عَلَى طَروقَتِه . أبو عُبَيد عن أبي زيد : السَّطْوُ : أن يُدخِل الرجلُ اليَدَ في الرَّحِم فيَسْتَخْرِجَ الوَلَد . والمَسْطُ : أن يُدخِل اليدَ في الرّحم فيستخرِجَ الوَثْرَ ، وهو ماءُ الفَحْل ، وقال رؤبة : إنْ كنتَ من أَمْرِكَ في مَسْماسِ فاسْط عَلَى أُمِّكَ سَطْوَ الماسِي قال اللّيث وقد يُسْطَى عَلَى المرأة إذا نَشَبَ ولدُها في بطنِهَا ميِّتاً فيُسْتخرَج منها . ورُوِي عن بعض الفُقَهاء أنّه قال : لا بأسَ بأَن يَسْطُوَ الرجلُ على المرأة إذا خِيفَ عليها ، ولم تُوجَد امرأةٌ تتولّى ذلك . ويقال : اتّقِ سَطْوَتَه ، أي : أَخْذَتَه . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : ساطَى فلانٌ فلاناً : إذا شَدَّدَ عليه . وساطاه : إذا رَفَقَ به . وقال أبو سعيد : سَطَأَ الرجلُ المرأة وشَطَأَها : إذا وَطِئَها ، رواه أبو تراب عنه . ابن الأعرابي : سَطَا عَلَى الحامل وساطَ ، مَقْلُوبٌ : إذا أَخْرَجَ وَلَدَها . طوس : ثعلب عن ابن الأعرابيّ : الطَّوْسُ : القَمَر ، والطُّوْس : دَواءُ الْمَشِيِّ . وقال اللّيث : يقال للشَّيءِ الحَسَن : إنّهُ لَمُطَوَّس ، وقال رؤبة : أَزْمانَ ذاتِ الغَبْغَب المُطَوَّسِ قال : والطّاوُوس : طائرٌ حَسَن ، ووَجْهٌ مُطَوَّسٌ حَسَن ، وقال أبو صَخْر الهُذَلِيّ : إذْ تَسْتَبِي قَلْبِي بذِي عُذَرٍ ضَافٍ يَمُجُّ المِسْكَ كالْكَرْمِ ومُطَوَّسٍ سَهْلٍ مدامعه لا شاحبٍ عارٍ ولا جَهْمِ وقال المؤرِّج : الطَّاؤُوسُ في كلام أهلِ الشام : الجميلُ من الرّجال ، وأنشَد : فلو كنتَ طاؤُوساً لكنتَ مُمَلَّكاً رُعَيْنُ ولكنْ أنتَ لأْمٌ هَبَنْقَعُ قال : والَّلأْم : اللئيم . ورُعَين اسم رجُل . قال : والطاءُوس : الأرضُ المخضرَّة التي عليها كلُّ ضَرْب من الوَرْد أيامَ الربيع . وقال أبو عمرو : طاسَ يَطوسُ طَوْساً : إذا حَسُن وَجْهُه ونَضَر بعد عِلّة ، وهو مأخوذ من الطَّوْس وهو القَمَر . وطاس الشيءُ يَطِيس طَيْساً : إذا كَثُر . أبو تراب عن الأشجعي : يقال : ما أَدْرِي أينَ طَمَسَ وأين طَوَّس ، أي : أين ذَهَب . وسط : قال الله جل وعز : ( وَكَذَالِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا ) ( البقرة : 143 ) . قال أبو إسحاق في قوله : ( أُمَّةً وَسَطًا ( قولان ، قال بعضهم : وَسَطاً عَدْلاً . وقال بعضهم : خياراً ، واللفظان مختلفان والمعنى واحد ، لأن العَدْل خيْر ، والخيْر عدل . وقيل في صفة النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه كان من أوْسَط قومه ، أي : من خِيارهم . والعرَب تَصِف الفاضلَ النَّسَبِ بأنه من أَوْسط قومه ، وهذا يَعرِف حقيقتَه أهلُ اللغة ، لأن العرَب تَستعمل التَّمثيل كثيراً ، فتُمثِّل القبيلةَ بالوادي ، والقاع ، وما أشبهَه ، فخيْرُ الوادي وَسَطُه ، فيقال : هذا من وَسط قومِه ، ومن وَسط الوادي ، وسرَر الوادي ، وسَرارَتِه ، وسِرّه ، ومعناه كلُّه من خيرِ مكان فيه ، فكذلك النبي ( صلى الله عليه وسلم ) من خير مكانٍ في نَسَب العرب ، وكذلك جُعِلتْ أُمّتُه أمّةً وَسَطاً ، أي : خِياراً . وقال أحمد بن يحيى : الفَرْق بين الوَسْط والوَسَط : أن ما كان يَبِينُ جُزء من جزء فهو وَسْط ، مِثل الحَلْقة من الناس ، والسُّبْحة والعِقْد . قال : وما كان مُصْمَتاً لا يَبين جزءٌ من جزء فهو وَسَط ، مثل وَسَط الدار والراحةِ والبُقعة وقد جاء في ( وَسط ) التسكين . وقال الليث : الوَسْط مخفّفاً يكون موضعاً للشيء ، كقولك : زيدٌ وَسْط الدار . وإذا نصبتَ السينَ صار اسماً لما بين طَرَفَيْ كلِّ شيء . وقال المبرِّد : تقول : وَسَط رأسِك دُهْنٌ يا فَتَى ، لأنك أخبرتَ أنه استقرّ في ذلك الموضع فأَسْكنْت السين ونصبْت لأنه ظرف . وتقول : وَسَط رأْسِك صُلْب لأنه اسمٌ غيرُ ظَرْف . وتقول : ضربتُ وَسَطه لأنه المفعول به بعينه ، وتقول : حَفَرْت وسَط الدار بئراً : إذا جعلتَ الوَسَط كلَّه بئراً ، كقولك : خرّبت وَسَطُ الدار ، وكلُّ ما كان معه حرْفُ خَفْض فقد خرج عن معنى الظرف وصار اسماً ، كقولك : سِرْتُ من وَسَط الدار ، لأن الضمير ل ( من ) وتقول : قمتُ في وَسَط الدار ، كما تقول في حاجةِ زَيد ، فتحرِّك السين من وسَط ، لأنه ههنا ليس بظرف . سَلَمة عن الفرّاء : أوسَطْتُ القومَ ووَسَطْتهم ، وتوسْطتهم بمعنى واحد إذا دخلت وَسطَهم . قال الله تعالى : ( ( نَقْعاً فَوَسَطْنَ بِهِ جَمْعاً ) ( العاديات : 5 ) . وقال الليث : يقال : وَسَط فلانٌ جماعةً من الناس وهو يَسِطهم : إذا صار وَسْطَهم . قال : وإنما سُمِّي واسطُ الرَّحْل واسطاً لأنه وَسَطٌ بين الآخرَة والقادِمة ، وكذلك واسطة القِلادة ، وهي الجوهرة التي تكون في وَسَط الكِرْس المنظوم . قلتُ : أخطأ الليث في تفسير واسِطِ الرَّحْل ولم يُثْبته ، وإنما يَعرف هذا مَن شاهد العرَب ومارس شَدَّ الرِّحال على الرَّواحل ، فأما من يفسِّر كلامَ العرَب على قِياساتِ خواطرِ الوهْم فإن خطأَه يكثُر . قلتُ : وللرَّحْل شَرْخان : وهما طَرَفاه مِثل قَرَبوس السَّرْج ، فالطَّرَف الذي يلي ذَنَب البعيرِ آخرَةُ الرَّحْل ومُؤخرته ، والطرفُ الذي يلي رأس البعيرِ واسِطُ الرَّحْل بلا هاء ، ولم يُسمَّ واسطاً لأنه وَسَطٌ بين الآخرة والقادمة كما قال الليث ، ولا قادمةَ للرَّحْل بَتَّةً ، إنما القادمة الواحدةُ من قَوادِم الريش ، ويَضرَع الناقة قادِمان وآخِران بغير هاء ، وكلامُ العرَب يُدَوَّن في الصُّحف من حيث يصحّ ، إما أن يؤخذ عن إمامٍ ثقةٍ عرَفَ كلام العرب وشاهَدهم ، أو يُتلقَّى عن مُؤَدَ ثقة يَروِي عن الثِّقات المقبولين ، فأما عباراتُ من لا معرفة له ولا مُشاهَدة فإنه يفسِد الكلامَ ويُزيله عن صيغته . وقال ابن شميل في باب الرِّحال : وفي الرَّحْل واسطه وآخرته ومَوْرِكُه ، فواسطُه مقدَّمُه الطويل الذي يلِي صدرَ الراكب ، وأما آخرَته فمؤْخِرتُه وهي خشبتُه العريضة الطويلة الّتي تُحاذِي برأسِ الراكب . قال : والآخِرة والوَاسطُ : الشَّرْخان ، يقال : رَكِب بين شَرْخَيْ رَحْلِه . قلتُ : فهذا الّذي وصَفَه النَّضْر صحيحٌ كلُّه لا شك فيه ، وأما واسِطةُ القِلادة : فهي الجوهرة الفاخرة الّتي تُجعَل في وَسَطها . وقال اللّيث : فلانٌ وَسِيطُ الدّار والحَسَب في قومِه ، وقد وَسُط وَساطَةً وسِطَة ووسَّطه توسيطاً . وأَنشدَ : وسّطْتُ من حَنْظلةَ الأُصْطُمّا طيس : قال اللّيث : الطَّيْس : العَدَد الكثير . وقال رؤبة : عَدَدْتُ قومِي كعَدِيد الطَّيْسِ إذْ ذَهَبَ القومُ الكِرامُ لَيْسيِ أراد : بقوله ليسي ، أي : غَيْرِي . قال : واختلفوا في تفسير الطَّيْس ، فقال بعضهم : كلُّ من على ظهرِ الأرضِ من الأنام فهوَ من الطَّيْس . وقال بعضٌ : بل كلُّ خَلْق كثير النَّسْل ، نحو : النَّمل والذُّباب والهَوام . وقال أبو عَمْرو : طاسَ يَطيسُ طَيْساً : إذا كَثُر . وحِنْطة طَيْسٌ كثيرة . طسأ : أبو عُبيد عن الأصمعيّ : إذا غَلَب الدَّسَم على قَلْب الآكل فاتَّخَم قيل : طَسِىءَ يَطْسَأ طَسْاً وطَنِخَ يطنخ طَنْخاً . وقال اللّيث : يقال : طَسِئتْ نفسُه فهي طاسئةٌ : إذا تغيّرتْ من أَكْل الدَّسَم فرأيته متكرِّهاً لذلك ، يُهمَز ولا يُهمَزُ . وقال أبو زيد : طَسِئْتُ طسْئاً : إذا اتخَمْتَ عن دَسَم . وطس : أبو عبيد : الوَطيسُ : شيءٌ مِثْل التَّنُّور يُختَبز فيه ؛ يُشبَّه حَرُّ الحَرْب به . وقال الأصمعيّ : الوَطِيس : حجارةٌ مدَوَّرة ، فإذا حَمِيتْ لم يمكن أحداً الوطْءُ عليها ، يُضرَب مَثلاً للأمْر إذا اشتَدّ ، فيقَال : حَمِي الوَطِيس . وقال اليماميّ : يقال : طِسِ الشيءَ ، أي : أَحْمِ الحجارةَ وضَعْها عليه . وقال أبو سعيد : الوَطِيس : الضِّراب في الحرب ، ومنه قولُ عليّ عليه السلام : الآن حَمِيَ الوَطيس : أي : حَمِيَ الضِّراب وجَدّتِ الحَرْب ، قال : وقولُ النّاس : الوَطيس : التّنّورُ ، باطل . وأخبرني المنذري عن ثعلب عن ابن الأعرابي في قولهم : ( حمي الوطيس ) هو الوطء الذي يطس الناس ، أي : يدقهم ويقتلهم . وأصل الوطس : الوطء من الخيل والإبل . ويروى أن النبي صلى اللَّهُ عليه وآله وسلم رفعت له يوم مُؤتة فرأى معترك القوم فقال : ( حمي الوطيس ) . وقال أبو عُبيد : وطَسْتُ الشيءَ ووهَصْتهُ ووَقَصْتهُ : إذا كسرتَه . وأنشد : تَطِسُ الأَكامُ بذات خُفَ مِيثَمِ وقال زيد بن كُثْوَة : الوَطِيس يحتفر في الأرض ويصَغَّر رأسُه ، ويُخرَق فيه خَرْقٌ للدخَّان ، ثم يُوقَد فيه حتى يَحمَى ، ثم يوضَع فيه اللَّحم ويُسَدّ ، ثم يُؤتَى من الغَدِ واللَّحمُ غابٌّ لم يَحترِق . وروى ابن هانىء عن الأخفش نحوه .

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬١٤٣
(باب السين والواو وما يثلثهما) (سوي) السين والواو والياء أصلٌ يدلُّ على استقامةٍ واعتدالٍ بين شيئين. يقال هذا لا يساوي كذا، أي لا يعادله. وفلانٌ وفلانٌ على سَوِيّةٍ من هذا الأمر، أي سواءٍ. ومكان سُوىً، أي مَعْلَمٌ قد عَلِمَ القومُ الدّخولَ فيه والخروج منه. ويقال أسْوَى الرّجلُ، إذا كان خَلَفُهُ وولدُهُ سَوِيّاً. وحدَّثنا علي بن إبراهيم القَطّان، عن علي بن عبد العزيز، عن أبي عُبيد، عن الكسائيّ
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٠٥
الجلد المضفور الذي يضرب به، وأصل السوط: خلط الشيء بعضه ببعض، يقال: سطته وسوطته، فالسوط يسمى سوطا لكونه مخلوط الطاقات بعضها ببعض، وقوله: ﴿فصب عليهم ربك سوط عذاب﴾ [الفجر/13] تشبيها بما يكون في الدنيا من العذاب بالسوط، وقيل: إشارة إلى ما خلط لهم من أنواع العذاب، المشار إليه بقوله: ﴿حميما وغساقا﴾ [النبأ/25].
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٢١
س و ط ضربه سوطاً وأسواطاً‏.‏ وسطت الدابة وسيطت تساط‏.‏ قال‏:‏ فصوبته كأنه صوب غبية على الأمعز الضاحي إذا سيط أحضرا وسـاط الهريشـة بالمسـوط والمسـواط وسوطهـا‏.‏ وسـاط الأقـط‏:‏ خلطـه‏.‏ وأموالهم وأماتعهم سويطة فوضى مختلطة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ صب عليهم سوط عذاب‏.‏ وساق الأمور بسوط واحد‏.‏ وهما يتعاطيان سوطاً واحداً إذا اتفقا على نجر واحد وخلق واحد‏.‏ وخذوا في هذا السوط وهو طريق دقيق بين شرفين
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٣٬٤٥٠
السَّوْطُ: خَلْطُ الشيء بَعْضِه ببعض، ومنه سمي الـمِسْواطُ. وساطَ الشيءَ سَوْطاً وسَوَّطَه: خاضَه وخَلَطَه وأَكثَرَ ذلك. وخصَّ بعضُهم به القِدْرَ إِذا خُلِطَ ما فيها. والمِسْوَطُ والمِسْواطُ: ما سِيطَ به. واسْتَوَطَ هو: اخْتَلَطَ، نادر. وفي حديث سَوْدة: أَنه نظَرَ إِليها وهي تنظر في رَكْوةٍ فيها ماء فنَهاها وقال: إِني أَخافُ عليكم منه المِسْوطَ، يعني الشيْطانَ، سمي به من ساطَ القِدْرَ بالـمِسْوطِ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٩٨
* س و ط * * السَّوْطُ * الذي يضرب به والجمع * أسْواطٌ * و * سِيَاطٌ * و * سَاطَهُ * ضربه بالسوط وبابه قال وقوله تعالى ﴿فصب عليهم ربك سوط عذاب﴾ أي نصيب عذاب ويقال شدته لأن العذاب قد يكون بالسوط و * السَّوْطُ * أيضا خلط الشيء بعضه ببعض ومنه سمي * المِسْواطُ * و * سَوَّطَهُ تسويطاً * خلطه وأكثر ذلك
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٦٣٩
السوط: الخلط، أي خلط الشيء بعضه ببعض، كما في الصحاح، أو هو أن تخلط شيئين في إنائك ثم تضربهما بيدك حتى يختلطا، كما في الجمهرة، وفي حديث علي مع فاطمة رضي الله عنهما: مسوط لحمها بدمي ولحمي أي ممزوج ومخلوط، ومنه قول كعب بن زهير: لكنها خلة قد سيط من دمها فجع وولع وإخلاف وتبديل أي كأن هذه الأخلاق قد خلطت بدمها، كالتسويط، يقال: ساط الشيء سوطا، وسوطه: خاضه وخلطه وأكثر
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٬٣٤٦
سَاطَهُ 1 سَاطَهُ ذ , [aor. يَسُوطُ,] (M,) inf. n. سَوْطٌ, (S, M, K,) He mixed it, (S, M, K,) one part with another, (S,) and stirred it about, and beat it; (M;) as also ↓ سوّطهُ, (M, K, *) inf. n. تَسْوِيطٌ: (K:) or سَوْطٌ signifies the putting together two things in a vessel, then beating them with the hand until they become mixed: (Jm, K:) or, accord. to some, it relates particularly to a
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٣٣
سَاطَ سَاطَ ( w ) U ( n. ac. سَوْط 1 ), a. Mixed, stirred ( liquid ). b. Whipped, flogged, scourged. c. Threw into confusion, disorder. d. Superintended. e. ( n. ac. سَوَطَاْن 36 ), Was distressed, afflicted. سَوَّطَ سَوَّطَ II , a. see I (b) , ( c ), ( d ). اِسْتَوَطَ اِسْتَوَطَ VIII , ( w ) a. Was disturbed, confused. سَوْط سَوْط [ 1 ] , ( pl. سِيَاط [ 23I ] , أَسْوَاْط 38 ), a.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٣٬٧٠٤
سوط سَاطَ - يَسُوطُ - سَوْط سَاطَ - يَسُوْطُ + كائن + كائناً أو شيئاً + بشيء: يضربه بشيء رفيع ليخلطه ويحركه: مثل الخلاط الآلي الذي يضرب بشفرته أو بأسلاكه سائلاً أو جامداً فيخلطه بقوة سَوْط: على وزن " فـَعـْل" اسم فعل من " سَاطَ - يَسُوطُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " سَاطَ - يَسُوطُ ": الخليط المنوع: وهو كذلك اسم آلة: الأداة التي يضرب بها للخلط،
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٣ (الإجمالي: ٤)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. صبب

    الآيات المشتركة: ١ · Suyun yukarıdan aşağıya doğru döküldüğü yer, çağlayan…

  2. عذب

    الآيات المشتركة: ١ · Su yosunudur

  3. ربب

    الآيات المشتركة: ١ · Ribve, tümsek demektir

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذَابٍ

    Kırbaç

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökسوط
YapıÜçlü (sülâsî)
Özel DurumEcvef (orta harfi illetli / vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerجلد, ضرب, خلط, عذب
Zıt Kökخلص
Çekirdek Özet 1İki veya daha fazla nesneyi birbirine geçecek, kaynaşacak ve ayrışmayacak şekilde kuvvetle karıştırmak; tencereyi tahta kepçeyle çalkalamak.
Çekirdek Özet 2İç içe geçmiş, birbirine yedirilmiş ve bedenle kaynaşarak derinlere işleyen kesintisiz, yoğunlaştırılmış ceza ve pay.
Çekirdek Özet 3Adaletin ve ilahi yaptırımın tekdüze değil; farklı unsurları bir potada birleştiren, iliklere işleyen ve parçalanamaz bir bütün olarak inen kuşatıcı müeyyidesi.
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca basit, mekanik bir «deri kırbaç» veya «tokmak» aletine indirgeyerek, kelimenin özündeki «iç içe geçme, harmanlanma, derinlemesine nüfuz etme ve pay alma» semantik çekirdeğini gözden kaçırmak.

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سوBir yöne doğru yayılma, uzanma, harekete geçme, bir halden diğerine akma veya niyetlenme (سوأ, سوح, سود, سوع, سوق, سوم, سوي).طÇıkış mahreci kuvvetli ve kapantılı olan ط harfi, yayılma ve akış hareketini sınırlandırıp kuşatarak bir kap veya beden içinde birbirine geçme, kaynaşma ve nüfuz edici bir çarpma kuvvetine dönüştürmüştür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destek; tutunma, batma, dayanmaNesnenin yüzeyine takılma, batıcı ve temas edici etki oluşturma, tutunarak içeri işleme dinamiği.
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaAyrı unsurları birbirine raptetme, bitiştirme, süreklilik ve geçiş sağlama işlevi.
طSepet, çark; sarma, kuşatma, içine almaKarışımı bir hacim içinde döndürme, çepeçevre sarma, hedefe dolanma ve kuşatıcı baskı kurma.
سوطİç içe geçerek tutunan, bağlanan ve kuşatıcı biçimde hedefe sarılan hareketAyrı unsurların veya şeritlerin birbirine kenetlenip sarılması; hedefe çarptığında yüzeyde kalmayıp deriye ve içe işleyerek nüfuz eden kuşatıcı darbe veya karışım.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSıvı veya katı maddeleri (özellikle kaynayan tenceredeki yemeği) bir araçla homojen hale gelinceye dek kuvvetle karıştırmak; tencere karıştırma tahtası veya kepçesi. Buradan türekle, deri şeritlerin birbirine örülüp karıştırılmasıyla yapılan kamçı/kırbaç.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi şu beytinde kökü görüşlerin birbirine girmesi ve bozulması anlamında kullanır: فَسُطْها ذَميمَ الرّأيِ غيرَ موفَّقٍ / فلستَ على تسويطها بمُعان
Erken Arapça kullanımKa‘b b. Züheyr meşhur kasidesinde sevgilinin tabiatının kanına karışmasını bu fiille anlatır: لَكِنَّها خُلَّةٌ قَد سيطَ مِن دَمِها / فَجعٌ وَوَلعٌ وَإِخلافٌ وَتَبديلُ

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde سوط kökü, fiziksel olarak birbirine bağlama, sarma, örme ve kamçı/kırbaç gibi örülmüş bir vasıtayla vurma semantik alanıyla ilişkilidir. İbranicede שׁוּט (šwṭ) kökü temelde «bir yerden bir yere hızla geçmek, dolaşmak, kürek çekmek» anlamlarına gelirken, kamçı kavramını karşılayan שׁוֹט (šōṭ) kelimesi doğrudan havada hızla savrulan ve bedene dolanan kırbacı ifade eder. Benzer şekilde Süryanicede ܫܘܛܐ (šawṭā) sözcüğü «kırbaç, darbe, azap» manalarında sabit bir karşılık bulur. Arapçada kökün somut temeli, bir yandan kamçının örülüşündeki (farklı deri şeritlerinin birbirine geçirilmesi) ve tenceredeki maddelerin harmanlanmasındaki «karışma» (mühâleta) hareketini korumuş; diğer yandan bu karışımın meydana getirdiği «şiddetli, içe işleyen darbe ve mukadder pay» anlamını öne çıkarmıştır.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسوط fiili: خلط الشيء بعضه ببعضTencereyi kepçeyle karıştırmak, et ile kanın birbirine geçmesi; şeritlerin örülmesiyle yapılan kamçı ve paylaştırılan hisse.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice שׁוֹט (šōṭ), Süryanice ܫܘܛܐ (šawṭā)Her iki dilde de kamçı, kırbaç darbesi ve ilahi ceza/bela anlamında doğrudan leksikal ve semantik paralellik.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çırpma, savurma, vurma kökleriHızlı savurma hareketiyle ses çıkarma ve yüzeye işleme dinamiklerini içeren ilksel kök yansımaları.Muhtemel

المصدر Payne Smith, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سوطAnlamlıKarıştırmak, kamçıMaddeleri birbirine yedirmek; örülmüş kırbaç; pay.Hedef kök; Kur'an'da geçer (Fecr 89:13).
سطوAnlamlıEzmek, hücum etmek, baskın yapmakKarşı tarafı alt etmek üzere üzerine atılmak, galebe çalmak.Kur'an'da geçer (Hac 22:72); hedef kökle sert müdahale ortaklığı taşır.
وسطAnlamlıOrtada olmak, dengeli ve adil olmakİki uç nokta arasında tam merkezde bulunmak, en hayırlı konum.Kur'an'da geçer (Bakara 2:143); unsurların dengeye oturduğu merkez.
وطسAnlamlıÇiğnemek, şiddetle ezmekAyak altında çiğnemek, fırın veya tandır; şiddetli vuruş.Kur'an'da geçmez; fiziksel ezme ve karıştırma ortaklığı vardır.
طسوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapça sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.
طوسAnlamlıSüslenmek, güzelleşmek; parlamakTavus kuşu; aya benzer parlaklık ve tezyinat.Kur'an'da geçmez; görsel form ve düzenlilik taşır.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سوطMerkezKarışma, nüfuz etme, kırbaç, katışık azapNesneye bütünüyle nüfuz eden, harmanlanmış ve sarıcı darbe/ceza.Maddelerin tencerede kaynayıp karışması gibi iliklere işleyen kuşatıcı müeyyide.
جلدKomşuCilde vurmak, had cezasıDarbenin doğrudan dış deriye (epidermis) uygulanması ve sınırlandırma.Yalnızca bedenin dış örtüsünü hedefler, içe karışma veya harmanlanma kastı taşımaz.
ضربKomşuVurmak, temas ettirmekGenel hareket biçimi olarak bir şeyin diğerine çarpması.Cezalandırma, seyahat veya misal verme gibi çok geniş bir alana yayılır, kamçıya özgü örgü içermez.
خلطKomşuBirbirine katmak, karıştırmakFarklı maddeleri bir araya getirip ayrışmaz kılmak.Yalnızca kimyasal/fiziksel birleşmeyi anlatır; darbe, azap payı veya alet anlamı içermez.
عذبKomşuAcı vermek, cezalandırmakKişiyi normal halinden alıkoyup acı hissettiren süreç.Azabın bizzat kendisidir; سوط ise o azabın dökülen payı veya vurucu vasıtasıdır.
خلصZıtArınmak, ayrışmak, saf olmakKatışıklardan bütünüyle kurtularak tek ve duru hale gelmek.سوط kökünün temelindeki harmanlanma, karışma ve nüfuz etmenin tam karşıtıdır.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسوطKarıştırma, kırbaç, azap payıHem tencereyi altüst ederek karıştırma eylemini hem de örülmüş kırbacı ve nasibi kapsar.Kesin
Latinceflagellum, verber, miscereKırbaç, kamçı darbesi; karıştırmakFlagellum örülmüş kamçıyı ve cezayı karşılar; eylemsel karıştırma için miscere köküne ihtiyaç duyar.Güçlü
İngilizcewhip, scourge, blend/intermixKırbaç, bela/azap aracı; harmanlamakScourge kelimesi hem kamçı hem de toplumsal felaket anlamını çok iyi yakalar; fiziksel karıştırmayı vermez.Güçlü
AlmancaGeißel, Peitsche, MischungKırbaç, musibet; karışımGeißel mecazen felaket ve ilahi ceza anlamında kökün Kur'ani boyutuna yaklaşır.Güçlü
Fransızcafouet, fléauKamçı, musibet, yıkıcı belaFléau bir halkın başına gelen ortak ve ağır yıkımı karşılarken mekanik kamçı anlamından uzaklaşır.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lane's Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سوط (İsim: Azap kırbacı / katışık azap payı)Farklı bela unsurlarının birbirine yedirilmesiyle oluşturulan, bedene ve topluma iliklerine kadar nüfuz eden kuşatıcı ceza hissesiİsyan ve azgınlıkta haddi aşan geçmiş kavimlerin (Âd, Semûd, Firavun) üzerine toptan indirilen ilahi helak bağlamı; Fecr 89:13.

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi adaletin tecellisi ve helak kavranışıÂd, Semûd ve Firavun kavimlerine inen azabın "sallamak/dökmek" (sabba) fiiliyle birleşerek bir pay (nasîb) mı yoksa doğrudan sürekli bir mahiyet mi arz ettiği tartışılmıştır.Azabın tek tip değil, iliklere işleyen ve farklı helak türlerini bünyesinde toplayan bir terkip olduğu tespiti.
FıkıhHad cezalarının infaz araçlarıHadd cezalarında (örneğin zina veya kazif) kullanılacak kamçının niteliği: Ne öldürecek kadar sert ve düğümlü ne de hissettirmeyecek kadar yumuşak olmalıdır (orta nitelikli sevt).Bedenin dokusuna zarar vermeksizin caydırıcılığı sağlayan örülmüş terbiye ve ceza vasıtası.
Tefsirİstiare ve mecaz-ı mürsel tahlilleriAyette geçen ifadenin dünyevi kırbaçlama cezasına bir teşbih mi yoksa birbirine harmanlanmış katıksız bir ceza tenceresi mi olduğu analizi.Dilbilimciler (Ferrâ, Zeccâc) kelimenin kökündeki «karıştırma» (halt) manasından hareketle bunun bir azap payı ve karışımı olduğunu vurgular.
Hadisİmtihan, fitne ve fitne uyarılarıHz. Ali'nin «Tencerenin karıştırıldığı gibi karıştırılacaksınız» (لتُساطُنَّ سَوْطَ القِدْر) rivayetinde fitnelerin insanları ayrıştırıp imtihan etmesi.Toplumun ve safların altüst edilerek samimi olan ile olmayanın birbirine karıştırılıp sınanması.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi ceza ve uyarı mekanizmasıİbret verici ve arındırıcı müeyyideSınırları aşan yapıların kökünü kazıma veya onları sarsarak kendilerine getirmeAzap rastgele bir darbe değil, insanın kendi ürettiği kötülüklerin bir potada eritilip üzerine boşaltılmasıdır.Kesin
İlmiFarklı dinamiklerin bir potada etkileşimiHomojenleştirici karıştırma süreciAyrık duran bileşenleri tek bir faz haline getirmeDeney ortamında tencerenin veya kimyasal karışımın homojen hale gelinceye dek çalkalanması prensibi.Güçlü
SiyasiOtoritenin caydırıcılık ve kontrol aygıtıKanuni müeyyide ve infaz gücüToplumsal taşkınlıkları ve anarşiyi bastırmaHukukun ihlal edildiği noktada devreye giren ölçülü ve kanun dairesindeki zorlayıcı kamu gücü.Güçlü
İktisadiPazarın dalgalanması ve varlıkların karışmasıTedavüldeki sermayenin sirkülasyonu ve harmanlanmasıFarklı emtia ve fonların piyasa içinde birbirine geçişiMalın belirli ellerde donmasını engelleyip pazar hareketliliğiyle dengelenmesi veya risklerin birbirine katılması.Muhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTürbülanslı karışma (turbulent mixing) ve viskoz sürtünme darbesiBir akışkanın içindeki farklı katmanların harici bir kuvvetle birbirine bütünüyle nüfuz etmesi; kinetik enerjinin darbe halinde yüzeye ve iç dokuya aktarılması modeli.Güçlü
Beşeri bilimlerKolektif travma ve kurumsal çözülmeBir toplumun üzerine inen ani ve çok boyutlu krizlerin (ekonomik, askeri, ahlaki), bireylerin psikolojik ve toplumsal dokusuna nüfuz ederek onları sarsması.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca fiziksel bir «kırbaç» ya da kullanıcının excel notunda geçtiği biçimiyle kaba bir «tokmak» aletine indirgemek; kelimenin etimolojik özü olan «karıştırma, nüfuz etme ve pay alma» boyutunu ihmal etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, sadece basit bir dövme aletini değil; ilahi adaletin farklı azap bileşenlerini birleştirerek azgınlaşmış toplumlara (Fecr 89:13) boca ettiği «derinlemesine işletilmiş azap hissesini» ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyette geçen «azap kamçısı» tabirini sıradan bir bedensel işkence aleti sanarak, kavimlerin helakindeki ontolojik, jeolojik ve sosyolojik çok katmanlı yıkım sürecini basitleştirmek.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ilahi cezalandırmayı tasvir ederken seçtiği kelimelerin rastgele olmadığını, سوط kökünün hem bir araya örülmüşlüğü (kırbaç) hem de içine işleyen azap payını aynı anda sunan çok katmanlı bir semantik mimariye sahip olduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Tarihsel helak anlatımlarında, kibir ve istibdatla yeryüzünde fesat çıkaran geçmiş despot güçlerin (Âd, Semûd, Firavun) sonunu bildiren ayet grubunda (Fecr Suresi) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Azabın muhatabın dış yüzeyinde kalan yüzeysel bir temas değil; kişinin/toplumun tüm dokusuna, etine ve kanına nüfuz eden harmanlanmış bir ceza olduğunu idrak ettirerek cezanın hafifliği vehmini ortadan kaldırır.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamTenceredeki yemeği tahta kepçeyle altüst ederek homojenleştirmek; deri şeritleri birbirine örerek bedene sarılan ve deriye nüfuz eden bir kamçı/kırbaç haline getirmek.
  • Soyut anlamFarklı ceza, keder veya etki unsurlarının birbiri içinde eriyerek muhatabın varlığına bütünüyle sirayet etmesi; kaçınılmaz ilahi ceza payı.
  • Sistematik karşılıkAzgınlık ve fesat üreten sistemlerin, kendi ürettikleri günahların ilahi adalet potasında birleşerek üzerlerine kesintisiz bir yıkım paketi olarak dökülmesi.
  • LaTeX modeliF⃗=∫Ω(ρ⋅v⃗) dΩ  ⟹  ΔU=∑i=1nci⋅ψi
  • LaTeX açıklamasıFormülde Ω hacmi içinde yoğunluk (ρ) ve hız alanının (v⃗) entegre edilmesiyle oluşan F⃗ vektörü, tenceredeki veya ortamdaki bileşenlerin kuvvetle harmanlanarak birbirine geçmesini temsil eder. Sağ taraftaki ΔU ifadesi, farklı karakterdeki azap ve tesir bileşenlerinin (ci⋅ψi) toplamından oluşan, hedefin bütün dokularına nüfuz eden nihai bileşik etkiyi (azap payını) simgeler.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: س