شدد
ش - د - د
جذر- الورود: ١٠٢
- الآيات: ٩٩
- الصيغ: ٢٦
- المعاجم: ٩
Sicim bağıdır. Şedid bağlı demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(٩)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Sicim bağıdır. Şedid bağlı demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٩٦باب الشين والدّال
ش د يستعمل فقط شد:
الشَّدُّ: الحملُ، تقول: شدّ عليه في القتال. وشددنا عليهم شدَّةً واحدةً في الحملة، قال:
شددنا شدّةً لا عيب فيهـا وقلنا بالضُّحى فيحي فياحِ
والشَّدُّ: العدو والفعل: اشتدَّ والشِّدَّة: الصلابة. والشِّدَّةُ: النّجدة، وثبات القلب. والشِّدَّةُ: المجاعةُ. ورجلٌ شديد: شُجاع. والشَّدائد الهزاهِز.
والأشُدُّ: مبلغُ الحُنكة والمعرفة. قال عزّ وجلّ: "حتى يبلغ أشدَّهُ"
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٣٣شيءٌ شديدٌ: بيّن الشِدّة:. والشدَّة، بالفتح: الحَمْلَةُ الواحدة. وقد شَدَّ عليه في الحَرْب يَشُدُّ شَدّاً، أي حَمَلَ عليه. والشَدُّ: العَدْوُ. وقد شَدَّ، أي عَدا. وشَدَّ النهار، أي ارتفع. وشدَّ عَضُدَه، أي قَوّاه. واشتَدَّ الشيءُ، من الشِدَّة. واشتَدَّ: أي عَدا. والمُشادَّةُ في الشيء: التشدُّد فيه، والمُتَشَدِّدُ: البخيل، وهو في شعر طَرَفة:
عَقيلَةَ مالِ الفاحِشِ المُتَشَدِّدِ
وشَده: أي أوثقه،
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧١١ش د د
رجـل شديـد وشديد القوى وقوم شداد وأشداء.
وشد العقدة فاشتدت.
" فشدوا الوثاق ": وشده الله: قواه يشده فاشتد ويقال: شد الله منك.
وهو شديد على قومـه وقـد شـدد عليهـم.
ومن شدد شدد الله تعالى عليه.
ورجل شديد مشد: شديد الدابة.
وأشد القوم.
وهـذا مشـد العصابـة.
وشـاده: قـاواه " ومـن يشـاد الديـن يغلبـه ".
وشـدّ فـي العـدو واشتدّ.
وأتاني شداً.
قال:
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١١٬٧٦١الشِّدَّةُ: الصَّلابةُ، وهي نَقِيضُ اللِّينِ تكون في الجواهر والأَعراض، والجمع شِدَدٌ؛ عن سيبويه، قال: جاء على الأَصل لأَنه لم يُشْبِهِ الفعل، وقد شَدَّه يَشُدُّه ويَشِدُّه شَدّاً فاشْتَدَّ؛ وكلُّ ما أُحْكِمَ، فقد شُدَّ وشُدِّدَ؛ وشَدَّدَ هو وتشَادّ: وشيء شَدِيدٌ: بَيِّنُ الشِّدَّةِ. وشيء شَديدٌ: مُشتَدٌّ قَوِيٌّ.
وفي الحديث: لا تَبيعُوا الحَبَّ حتى يَشْتَدَّ؛ أَراد بالحب الطعام كالحنطة والشعير،
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٦٥٩* ش د د * شيء * شَدِيدٌ * بين الشدة بالكسر وقد * اشْتَدَّ * و * شَدَّ * عضده قواه و * شَدَّهُ * أوثقه يشُّدُّه ويشِّدَه بالضم والكسر * شَدَّا * فيهما وقوله تعالى ﴿حتى يبلغ أشده﴾ أي قوته وهو ما بين ثماني عشرة سنة إلى ثلاثين وهو واحد جاء على بناء الجمع مثل آنكٍ وهو الأسرب لا نظير لهما وقيل هو جمع لا واحد له من لفظه مثل آسال وأبابيل وعباديد ومذاكير وقال سيبويه واحدة * شِدَّةٌ * بالكسر وهو حسن في
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٩٬٦٤١الشدة، بالكسر، اسم من الاشتداد وهي الصلابة تكون في الجواهر والأعراض، والجمع: شدد، عن سيبويه، قال: جاء على الأصل لأنه لم يشبه الفعل، وقد شده يشده ويشده شدا فاشتد، وكل ما أحكم فقد شد، وشدد، وشدد هو، وتشاد، وشيء شديد،: بين الشدة وشيء شديد: مشتد قوي.
وف ي الحدجيث: لا تبيعوا الحب حتى يشتد، أي يقوى. والشدة، بالفتح الحملة الواحدة، والشد: الحمل. وشد على القوم في الحرب يشد ويشد شدا وشدودا: حمل.
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٦٨١شَدَّ
شَدَّ I , U ( n. ac. شَدّ 1 ),
a. Tied tightly, fastened securely, made firm; saddled; braced, strengthened ( resolution & c. ).
b. Ran, hastened; wore on, was far advanced ( day ).
c. U ( n. ac. شَدّ 1 , شُدُوْد 27 ), [ 'Ala ], Attacked, made a raid upon.
d. [ 'Ala & Fī ], Dealt hardly with, pressed hard.... in.
e. I ( n. ac. شِدَّة 2t ), see VIII (c) .
شَدَّدَ
شَدَّدَ II ,
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٤٤٬٨٤٥شدد
شَدَّ - يَشُدُّ - شَدِيْد - أَشَدُّ - أَشِدّاء - شَدِيْدَة - شِدَاد - أَشُدّ - اشْتَدَّ - يَشْتَدُّ
شَدَّ - يَشُدُّ + الكائن: يكون " شديداً ": يكون قوياً صلباً متماسكاً: يكون بناء وترابط وتماسك الشيء قوياً
شَدَّ - يَشُدُّ + كائن + شيئاً أو أكثر: يجعله " شديداً ": يجعله قوياً صلباً متماسكاً: يقوي بناء وترابط وتماسك الشيء
يشد الوثاق: يجعل
شدد شَدَّ - يَشُدُّ - شَدِيْد - أَشَدُّ - أَشِدّاء - شَدِيْدَة - شِدَاد - أَشُدّ - اشْتَدَّ - يَشْتَدُّ شَدَّ - يَشُدُّ + الكائن: يكون " شديداً ": يكون قوياً صلباً متماسكاً: يكون بناء وترابط وتماسك الشيء قوياً شَدَّ - يَشُدُّ + كائن + شيئاً أو أكثر: يجعله " شديداً ": يجعله قوياً صلباً متماسكاً: يقوي بناء وترابط وتماسك الشيء يشد الوثاق: يجعل الوثاق مترابطاً متماسكاً قوياً يشد الأسر: يجعل الأسر متماسكاً قوياً لا ينفرط: يجعل الأسر محكماً بحيث لا يستطيع المأسور الهرب يشد ملكه: يجعله متماسكاً مترابطاً لا ينحل ولا يتفكك ولا ينفرط شَدَّ - يَشُدُّ + كائن + شيئاً أو أكثر+ بشيء: يجعله قوياً صلباً متماسكاً وذلك باستعمال الشيء: يستخدم أداة (كحبل أو برغي أو لاصق أو رباط نفسي إلخ) لجمع كائنين منفصلين (أو أكثر) فيجعل منهما بناء جديداً متماسكاً صلباً شَدَّ - يَشُدُّ + كائن + شيئاً أو أمراً + على كائن: يربطه عليه فيجعله به قوياً صلباً متماسكاً ﴿واشدد على قلوبهم فلا يؤمنوا حتى يروا العذاب الأليم﴾: مثل " الربط على قلوبهم": كناية عن جعلهم أقوياء الجأش وعنيدين، فلا يؤمنوا بسهولة حتى يروا العذاب الأليم شَدِيْد: على وزن" فعيل " اسم فاعل مبالغة من " شَدَّ - يَشُدُّ ": كثير فعل " الشَّدّ ": الكائن أو الشيء الذي يقوم " بشد " أشياء أو كائنات أو أجزاء من كائن: يشدها إلى بعضها، فيجعلها متماسكة قوية لا تنفك ولا تنحل ولا ينفرط عقدها شَدِيْد: وهو كذلك اسم فاعل مبالغة بمعنى مفعول: صفة الكائن بأنه قد " شُدَّ " فَحُعِلَ ذو تماسك وترابط فلا ينفك ولا ينحل ولا ينفرط عقده عقاب أو عذاب شديد: عذاب متماسك لا ينفك ولا ينحل ولا ينفرط عقده خلق شديد: خلق متماسك لا ينفك ولا ينحل ولا ينفرط عقده أََشَدُّ: أَشَدُّ مِن: صفة مفاضلة من " شَدِيْد: شديد - أَشَدُّ - الأَشَدّ: من يكون تماسكه وصلابته واستمراره أكثر من غيره أشِدّاء : جمع " شَدِيْد " شَديْدَة: مؤنث شَدِيْد " شِدَاد: جمع " شَدِيْدة " شِدَّة: على وزن " فـِعـْلـَة": اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " شَدَّ - يَشُدُّ ": الوضع الخاص من التماسك والقوة لأمر مراد: الوضع الذي يكون فيه الكائن شديداً متماسكاً مترابطاً أَشُدّ: جمع " شِدَّة " يبلغ أَشُدَّه: يبلغ التماسك والترابط، وهو هنا جسمي: كناية عن اشتداد العود ونضج الجسد، أو نفسي: كناية عن تماسك وترابط الفكر والعقل اشْتَدَّ - يَشْتَدُّ: على وزن " افتعل " من " شَدَّ - يَشُدُّ ": فعل " شَدَّ - يَشُدُّ " عندما يقع بفعل ذاتي من غير فاعل خارجي: يترابط ويتماسك ويتقوى ويستمر بشكل ذاتي اشتدت الريح: صارت مستمرة متصلة لا تهدأ ولا تنفك عليه أو به واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التماسك والصلابة والترابط والقوة والشدة في كائن"، وهي: مَتُنَ - يَمْتُنُ، كَرِسَ - يَكْرَسُ، غَلُظَ - يَغْلُظُ، لَجَّ - يَلِجُّ (لَجَّ - يَلَجُّ)، شَدَّ - يَشُدُّ، لَزَبَ - يَلْزُبُ شَدَّ - يَشُدُّ + مفعول به شد الوثاق أو الأسر ﴿فإذا لقيتم الذين كفروا فضرب الرقاب حتى إذا أثخنتموهم فشدوا الوثاق فإما منا بعد وإما فداء حتى تضع الحرب أوزارها ذلك ولو يشاء الله لانتصر منهم ولكن ليبلو بعضكم ببعض والذين قتلوا في سبيل الله فلن يضل أعمالهم(4)﴾ محمد ﴿نحن خلقناهم وشددنا أسرهم وإذا شئنا بدلنا أمثالهم تبديلا(28)﴾ الإنسان الملك المتماسك غير المفكك ﴿وشددنا ملكه وآتيناه الحكمة وفصل الخطاب(20)﴾ ص يشدُّ + بـ شد العضد أو الأزر في الأخوين﴿اشدد به أزري (31)﴾ طه ﴿قال سنشد عضدك بأخيك ونجعل لكما سلطانا فلا يصلون إليكما بآياتنا أنتما ومن اتبعكما الغالبون(35)﴾ القصص يشدَّ + على شد على القلب فيقسو﴿وقال موسى ربنا إنك آتيت فرعون وملأه زينة وأموالا في الحياة الدنيا ربنا ليضلوا عن سبيلك ربنا اطمس على أموالهمواشدد على قلوبهم فلا يؤمنوا حتى يروا العذاب الأليم (88)﴾ يونس شديد 1) العقاب ﴿سل بني إسرائيل كم آتيناهم من آية بينة ومن يبدل نعمة الله من بعد ما جاءته فإن الله شديد العقاب(211)﴾ البقرة ﴿وإذ زين لهم الشيطان أعمالهم وقال لا غالب لكم اليوم من الناس وإني جار لكم فلما تراءت الفئتان نكص على عقبيه وقال إني بريء منكم إني أرى ما لا ترونإني أخاف الله والله شديد العقاب (48)﴾ الأنفال ﴿كدأب آل فرعون والذين من قبلهم كذبوا بآياتنا فأخذهم الله بذنوبهم والله شديد العقاب(11)﴾ آل عمران ﴿كدأب آل فرعون والذين من قبلهم كفروا بآيات الله فأخذهم الله بذنوبهم إن الله قوي شديد العقاب (52)﴾ الأنفال ﴿ذلك بأنهم كانت تأتيهم رسلهم بالبينات فكفروا فأخذهم الله إنه قوي شديد العقاب (22)﴾ غافر ﴿وأتموا الحج والعمرة لله فإن أحصرتم فما استيسر من الهدي ولا تحلقوا رءوسكم حتى يبلغ الهدي محله فمن كان منكم مريضا أو به أذى من رأسه ففدية من صيام أو صدقة أو نسك فإذا أمنتم فمن تمتع بالعمرة إلى الحج فما استيسر من الهدي فمن لم يجد فصيام ثلاثة أيام في الحج وسبعة إذا رجعتم تلك عشرة كاملة ذلك لمن لم يكن أهله حاضري المسجد الحرام واتقوا الله واعلموا أن الله شديد العقاب (196)﴾ البقرة ﴿ياأيها الذين آمنوا لا تحلوا شعائر الله ولا الشهر الحرام ولا الهدي ولا القلائد ولا آمين البيت الحرام يبتغون فضلا من ربهم ورضوانا وإذا حللتم فاصطادوا ولا يجرمنكم شنآن قوم أن صدوكم عن المسجد الحرام أن تعتدوا وتعاونوا على البر والتقوى ولا تعاونوا على الإثم والعدوان واتقوا الله إن الله شديد العقاب (2)﴾ المائدة ﴿اعلموا أن الله شديد العقاب وأن الله غفور رحيم(98)﴾ المائدة ﴿ما أفاء الله على رسوله من أهل القرى فلله وللرسول ولذي القربى واليتامى والمساكين وابن السبيل كي لا يكون دولة بين الأغنياء منكم وما آتاكم الرسول فخذوه وما نهاكم عنه فانتهوا واتقوا الله إن الله شديد العقاب (7)﴾ الحشر ﴿واتقوا فتنة لا تصيبن الذين ظلموا منكم خاصة واعلموا أن الله شديد العقاب (25)﴾ الأنفال ﴿ويستعجلونك بالسيئة قبل الحسنة وقد خلت من قبلهم المثلات وإن ربك لذو مغفرة للناس على ظلمهم وإن ربك لشديد العقاب (6)﴾ الرعد ﴿غافر الذنب وقابل التوب شديد العقاب ذي الطول لا إله إلا هو إليه المصير(3)﴾ غافر ﴿ذلك بأنهم شاقوا الله ورسوله ومن يشاقق الله ورسوله فإن الله شديد العقاب (13)﴾ الأنفال ﴿ذلك بأنهم شاقوا الله ورسوله ومن يشاق الله فإن الله شديد العقاب(4)﴾ الحشر 2) عذاب ﴿وإذا جاءتهم آية قالوا لن نؤمن حتى نؤتى مثل ما أوتي رسل الله الله أعلم حيث يجعل رسالته سيصيب الذين أجرموا صغار عند الله وعذاب شديد بما كانوا يمكرون (124)﴾ الأنعام ﴿وإذ قالت أمة منهم لم تعظون قوما الله مهلكهم أو معذبهم عذابا شديدا قالوا معذرة إلى ربكم ولعلهم يتقون(164)﴾ الأعراف ﴿وإن من قرية إلا نحن مهلكوها قبل يوم القيامة أو معذبوها عذابا شديدا كان ذلك في الكتاب مسطورا(58)﴾ الإسراء ﴿يوم ترونها تذهل كل مرضعة عما أرضعت وتضع كل ذات حمل حملها وترى الناس سكارى وما هم بسكارى ولكن عذاب الله شديد (2)﴾ الحج ﴿حتى إذا فتحنا عليهم بابا ذا عذاب شديد إذا هم فيه مبلسون (77)﴾ المؤمنون ﴿لأعذبنه عذابا شديدا أو لأذبحنه أو ليأتيني بسلطان مبين(21)﴾ النمل {
الصيغ(٢٦)
- أَشَدُّDaha şiddetli(أَفْعَلُ)×١٨
- شَدِيدُŞiddetli(فَعِيلُ)×١٥
- شَدِيدٌŞiddetli(فَعِيلٌ)×١٢
- شَدِيدًاŞiddetli(فَعِيلًا)×١١
- أَشَدَّDaha şiddetli(أَفْعَلَ)×٩
- شَدِيدٍŞiddetli(فَعِيلٍ)×٧
- أَشُدَّهُOnun olgunluk yaşılarıمعانٍ أخرى: ١(أَفْعُلَهُ)×٥
- لَشَدِيدٌŞiddetli(لَفَعِيلٌ)×٣
- أَشُدَّكُمْSizin olgunluk yaşlarıمعانٍ أخرى: ١(أَفْعُلَكُمْ)×٢
- شِدَادٌŞiddetliler(فِعَالٌ)×٢
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٧٣ (الإجمالي: ٤٣٨)
- قوي
الآيات المشتركة: ١٥ · Kuvvet
- عقب
الآيات المشتركة: ١٨ · Örümcektir, “a’kibe” yumru, “ka’b” da topuk demektir
- عذب
الآيات المشتركة: ٣٠ · Su yosunudur
- بلغ
الآيات المشتركة: ٩ · İş ayakkabısı
- جدر
الآيات المشتركة: ٣ · Cidar duvar demektir
- قبل
الآيات المشتركة: ١٦ · Önce
- بأس
الآيات المشتركة: ٧ · Bes besese dağınık taşlar demektir
- بطش
الآيات المشتركة: ٣ · Betee elle kavrayarak vurup yakalamak, çarpmak anlamlarına…
- قري
الآيات المشتركة: ٦ · Kasaba
- ذنب
الآيات المشتركة: ٥ · Zenb : Kuyruk demektir
- أله
الآيات المشتركة: ٤٧ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
- يتم
الآيات المشتركة: ٤ · Tek başına bulunan ağaç ve cevher demektir
الآيات التي ورد فيها(٩٩)
… قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً وَإِنَّ مِنَ الْحِجَارَةِ لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْأَنْهَارُ …
Daha şiddetli
… دُونِ اللَّهِ أَنْدَادًا يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ وَلَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا إِذْ يَرَوْنَ …
Daha şiddetli
وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَأَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَيْثُ أَخْرَجُوكُمْ وَالْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا تُقَاتِلُوهُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ حَتَّى …
Daha şiddetli
فَقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ وَحَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَكُفَّ بَأْسَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَاللَّهُ أَشَدُّ بَأْسًا وَأَشَدُّ تَنْكِيلًا
Daha şiddetli
… وَقَالُوا لَا تَنْفِرُوا فِي الْحَرِّ قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا لَوْ كَانُوا يَفْقَهُونَ
Daha şiddetli
الْأَعْرَابُ أَشَدُّ كُفْرًا وَنِفَاقًا وَأَجْدَرُ أَلَّا يَعْلَمُوا حُدُودَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
Daha şiddetli
ثُمَّ لَنَنْزِعَنَّ مِنْ كُلِّ شِيعَةٍ أَيُّهُمْ أَشَدُّ عَلَى الرَّحْمَنِ عِتِيًّا
Daha şiddetli
… مِنْ خِلَافٍ وَلَأُصَلِّبَنَّكُمْ فِي جُذُوعِ النَّخْلِ وَلَتَعْلَمُنَّ أَيُّنَا أَشَدُّ عَذَابًا وَأَبْقَى
Daha şiddetli
وَكَذَلِكَ نَجْزِي مَنْ أَسْرَفَ وَلَمْ يُؤْمِنْ بِآيَاتِ رَبِّهِ وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَشَدُّ وَأَبْقَى
Daha şiddetli
… قَدْ أَهْلَكَ مِنْ قَبْلِهِ مِنَ الْقُرُونِ مَنْ هُوَ أَشَدُّ مِنْهُ قُوَّةً وَأَكْثَرُ جَمْعًا وَلَا يُسْأَلُ عَنْ ذُنُوبِهِمُ …
Daha şiddetli
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | شدد |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Mükerrer (muza‘af) kök |
| Bağlamsal Yakın Kökler | قوي, صلب, عنف, غلظ |
| Zıt Kök | لين |
| Çekirdek Özet 1 | İpi, bağı veya düğümü gevşeklik kalmayacak şekilde sıkarak germek, sağlamlaştırmak ve pekiştirmek |
| Çekirdek Özet 2 | Varlık, bağ, hüküm veya azabın dağılmaz bir sertlik, sarsılmaz bir güç ve tavizsiz bir tesir düzeyine ulaşması |
| Çekirdek Özet 3 | Fiziksel ve ahlaki sistemlerin çözülmeye karşı direnç kazanması; olgunluk çağı ve sarsılmaz mukavemet |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca fiziksel kaba kuvvet, şiddet veya öfke olarak daraltıp bağın sıkılığı, tahkimat ve kemale erme boyutlarını göz ardı etmek |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| شد | Bir nesneyi germe, çekerek bağlama, baskı uygulayarak sıkıştırma ve mukavemet kazandırma | د | İkinci د harfinin katlanmasıyla hareket tek seferlik bir gerilimden çıkarak süreklilik arz eden, yapısal bir sağlamlık, çözülmez bir düğüm ve yüksek yoğunluklu bir dirence dönüşür. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ش | Diş; ısırma, parçalama, keskinlik | Nesneye kenetlenme, kuvvetle kavrama, ayrılmayı önleyen dişli baskı ve temasın keskinleşmesi |
| د | Kapı; giriş, geçiş, hareket | Bir yöne doğru yönelme, kapanarak dış etkilere karşı set oluşturma ve direnç sınırı çekme |
| د | Kapı; giriş, geçiş, hareket | Kapanmanın ve sınır çekmenin yinelenmesi, tahkimatın çift katlanması, dışarıdan gelecek çözücü tesire karşı mutlak mukavemet |
| شدد | Kenetlenen dişlerin kapıyı kapatıp pekiştirmesi | İki nesnenin veya bağın birbirine sımsıkı kenetlenmesi, arada hiçbir boşluk ve gevşeklik bırakılmaksızın nihai direnç ve mukavemet sınırının kurulması |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir ipin, yük bağının veya çadır kazığının sımsıkı bağlanması, gerilmesi ve düğümün çözülmeyecek şekilde tahkim edilmesi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem savaş ve hamaset şiirinde düşmana yapılan kesin ve tavizsiz hücumu anlatmak üzere kullanılmıştır: شددنا شدّةً لا عيب فيها / وقلنا بالضُّحى فيحي فياحِ |
| Erken Arapça kullanım | Ekin tanelerinin olgunlaşıp sertleşmesi ve insanın bedeni ile aklının tam bir mukavemet kazanması bağlamında kullanılmıştır: لا تَبِيعُوا الحَبَّ حَتَّى يَشْتَدَّ |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Lisânü’l-Arab, Asâsü’l-Belâga.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça شدد kökü, Batı Sami dillerinde bağlama, düğümleme, baskı altında tutma ve güç yoğunlaşması bildiren ortak kök katmanıyla yakın ilişki gösterir. İbranicede yer alan ve bağlamak, yağmalamak, tahrip edici güç uygulamak anlamlarına gelen שָׁדַד (šādad) ve Süryanicedeki bağlama, tahkim etme ve kuvvet bildiren שַׁד (šad) formlarıyla anlamsal bir örtüşme içindedir. Kökün en ilksel somut katmanı fiziksel bir bağın gerilerek sıkılması iken, Sami dillerinin genel seyrinde bu gerilim hali soyutlanarak karşı konulmaz bir güç, baskı, fetih, katılık ve sarsılmaz mukavemet anlamlarına doğru genişlemiştir. Arapçada kök özellikle iki yönde derinleşmiştir: Birincisi bir ipi veya bağı sıkarak tahkim etmek ve varlığın gevşeklikten kurtulup olgunlaşması; ikincisi ise hücum anında gösterilen yoğun güç ve dayanıklılıktır.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Bağlama, germe ve pekiştirme | İpin bağlanmasından hareketle bedenin, aklın, mülkün veya azabın gevşeklikten arınıp en üst mukavemet derecesine ulaşması | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice שָׁדַד ve Süryanice šad kökleri | Fiziksel bağlama, baskılama ve karşı konulmaz güç kullanma ortak semantik alanı | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin bir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
المصدر Lisânü’l-Arab, HALOT, Brown-Driver-Briggs.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| شدد | Anlamlı | Bağlamak, germek, sağlamlaştırmak | Bir bağı gevşeklik kalmayacak şekilde sıkmak, güçlendirmek, katılaşmak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| دشد | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü’l-ʿAyn ve Tehzîb'e göre mühmeldir; Kur'an'da geçmez |
| ددش | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü’l-ʿAyn ve Tehzîb'e göre mühmeldir; Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| شدد | Merkez | Bağlamak, pekiştirmek, sarsılmaz kılmak | İçsel ve yapısal gerilimin en üst seviyeye çıkarılmasıyla oluşan dayanıklılık ve baskı | İpin gerilerek sımsıkı bağlanması gibi yapının çözülmez hale gelmesi |
| قوي | Komşu | Güç, kudret, mecal | Varlığın taşıdığı potansiyel enerji ve etki yapabilme kapasitesi | شدد kökü bağın ve yapının gerilip pekişmesini vurgularken, قوي genel iktidar ve acizlik karşıtlığını bildirir |
| صلب | Komşu | Sertlik, katılık | Maddenin şekil değiştirmeye ve darbeye karşı gösterdiği kırılmaz direnç | صلب cevherin kendi yoğunluğunu, شدد ise gerilim ve bağın sıkılığını esas alır |
| عنف | Komşu | Sertlik, kaba kuvvet | Yumuşaklığın zıddı olarak ölçüsüz ve sarsıcı davranış sergileme | عنف her zaman yerilen bir kabalık taşırken, شدد yerinde tahkimat ve olgunluk anlamlarını da içerir |
| غلظ | Komşu | Yoğunluk, kabalık, kalınlık | İnce ve latif olmama, kütlesel hacim ve temas sertliği | غلظ dokusal kalınlığı, شدد ise bağlayıcı kuvvet ve mukavemeti anlatır |
| لين | Zıt | Yumuşaklık, esneklik, gevşeklik | Katılıktan ve gerginlikten uzak, kolay bükülebilir ve yumuşak olma | شدد kökünün tam zıddı olup bağın ve yapının gevşemesi, esnemesi halidir |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | شدد | Sıkıca bağlamak, pekiştirmek, şiddetlenmek | Nesnenin gerilerek mukavemet kazanması, gevşekliğin giderilmesi ve azami dirence ulaşılması | Kesin |
| Latince | Stringere, firmare, vehemens | Sıkmak, bağlamak, sağlamlaştırmak, şiddetli | Stringere fiziksel sıkma ve germe boyutunu, firmare tahkimatı, vehemens ise tesirin şiddetini karşılar | Güçlü |
| İngilizce | To tighten, to fasten, severe, intense | Sıkmak, bağlamak, şiddetli, yoğun | Tighten ve fasten fiilleri bağın çekilip bağlanmasını; severe ve intense ise etkinin derecesini ifade eder | Kesin |
| Almanca | Festziehen, festigen, heftig, streng | Sıkılaştırmak, pekiştirmek, şiddetli | Festigen yapının tahkim edilmesini, heftig ve streng duygu, ceza veya doğa olayındaki sarsılmaz yoğunluğu verir | Güçlü |
| Fransızca | Serrer, fortifier, rigoureux, violent | Sıkmak, kuvvetlendirmek, katı, şiddetli | Serrer bağın gerilerek düğümlenmesini, fortifier tahkimatı, rigoureux ve violent ise tavizsiz tesiri karşılar | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Littré.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| شَدِيدُ / لَشَدِيدٌ | Karşı konulamaz, sarsıcı ve tavizsiz ceza veya nitelik | İlahi azabın ve intikamın kesinliği, bağlamın gevşeklik kabul etmemesi; Bakara 2:165, Âl-i İmrân 3:56, Ra‘d 13:6 |
| أَشَدُّ | Nitelik ve derecede en üstün mukavemet, katılık veya yoğunluk | Kalplerin taş gibi veya daha katı olması, sevginin veya korkunun derecesi; Bakara 2:74, Tevbe 9:81, Nâzi‘ât 79:27 |
| أَشُدَّهُ / أَشُدَّكُمْ | Bedenin, zihnin ve iradenin tam bir mukavemete ve olgunluğa ermesi | İnsanın rüşt, kemal ve sorumluluk yaşı; En‘âm 6:152, Yûsuf 12:22, Kasas 28:14, Ahkāf 46:15 |
| شِدَادٌ | Dayanıklı, tavizsiz ve çözülmez varlıklar veya dönemler | Meleklerin sarsılmaz yapısı veya kıtlık yıllarının çetinliği; Yûsuf 12:48, Tahrîm 66:6 |
| وَشَدَدْنَا | Maddi veya manevi bağı pekiştirmek, tahkim etmek | Mülkün ve bedensel yaratılışın sağlamlaştırılması; Sâd 38:20, İnsân 76:28 |
| فَشُدُّوا الْوَثَاقَ | Esirin kaçmasını veya çözülmesini önleyecek şekilde bağlamak | Savaş hukuku ve esirlerin emniyete alınması; Muhammed 47:4 |
| اشْدُدْ بِهِ أَزْرِي | Sırtı desteklemek, gücü pekiştirmek | Peygamberlik görevinde kardeş desteği talebi; Tâhâ 20:31 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi sıfatlar ve ceza | Allah’ın azabının şiddeti ile rahmetinin genişliği arasındaki irtibat ve adaletin tavizsiz icrası | Karşı konulamaz, engellenemez ve asla gevşemeyen ilahi adalet ve yaptırım gücü |
| Fıkıh | Hukuki ehliyet ve mükellefiyet | B بلوغ الأشد (rüşt çağı) kavramı üzerinden yetimin malının teslimi ve cezai sorumluluk başlangıcı | Zihni ve bedeni melekelerin gevşeklikten kurtulup hukuki bağı taşıyacak olgunluğa ulaşması |
| Tefsir | Kur'an meselleri ve nitelemeler | Yaratılışın tahkimatı, meleklerin vazife kararlılığı ve kafirlerin kalbindeki katılık mecazları | Varlığın gevşeklik kabul etmeyen ontolojik ve ahlaki direnç düzeyi |
| Hadis | Ahlak, ibadet ve cihad | Nefisle mücadelede güçlü kimsenin öfkesini yenmesi ve dinde aşırı zorlaştırmadan kaçınma | Gerçek gücün fiziksel kaba kuvvet değil, iradi tahkimat ve özdenetim olduğu vurgusu |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İnanç ve teslimiyet bağı | Sarsılmaz bağlılık ve kararlılık | İtikadi çözülmeyi önleme | İman bağının şüphe ve gevşeklik barındırmayacak şekilde tahkim edilmesi | Kesin |
| İlmi | Yöntem ve kavramsal tutarlılık | Metodolojik kesinlik ve sağlamlık | Hatalı genellemeleri engelleme | Bilimsel önermelerin gevşek varsayımlardan arındırılarak mantıksal olarak düğümlenmesi | Güçlü |
| Siyasi | Devlet otoritesi ve güvenlik | İdari tahkimat ve mukavemet | Kaos ve anarşiyi bertaraf etme | Hukuk ve otorite bağlarının gevşemeden toplumsal nizamı koruyacak dirayette tutulması | Kesin |
| İktisadi | Mülkiyet ve tasarruf ehliyeti | Rüşt çağı ve sermaye emniyeti | İktisadi heba oluşu önleme | Zihni ve ameli olgunluğa ermemiş kimseye mal teslim edilmeyerek piyasa bağlarının korunması | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Gerilme mukavemeti ve bağ enerjisi | Malzeme biliminde ve fizikte bir moleküler veya atomik bağın kopmaya karşı gösterdiği azami çekme direnci; bağın sıkılığı arttıkça yapının stabilitesinin katlanması | Kesin |
| Beşeri bilimler | Sosyal yapışıklık ve kurumsal mukavemet | Sosyoloji ve hukukta toplumsal sözleşmenin, kanunların ve kurumların gevşeklik göstermeksizin krize direnç üretme kapasitesi | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü modern Türkçedeki «şiddet» (kaba kuvvet, haksız saldırganlık, öfke patlaması) kelimesiyle eşitleyerek ayetlerdeki her kullanımı zorbalık veya gazap dairesine hapsetmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün temelinde bir bağı sağlamlaştırma, tahkim etme, olgunlaşma, rüşt çağına erişme ve gevşekliği giderme anlamları bulunur; bu yapısal bir kemali ve direnci gösterir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Allah’ın «şedîdü’l-ıkāb» niteliğini kör bir öfke gibi algılama; insanın «eşüdd» çağını sadece bedensel kabalık zannetme ve müminlerin birbirine veya inkarcılara karşı duruşundaki ilkeli mukavemeti anlamsız bir katılık olarak yorumlama hatası doğar |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem ontolojik düzeni hem de ahlaki ve hukuki nizamı gevşeklik kabul etmez bir bağ üzerine kurduğunu gösterir; zayıflık ve çözülmenin karşıtı olan sarsılmaz tahkimatı açıklar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnsanın rüşt çağına ve mülk tasarrufuna erişimini anlatan kıssalarda; ilahi azabın adalet dairesindeki kesinliğini bildiren uyarılarda ve müminlerin sorumluluklar karşısındaki sebatını tasvir eden ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Şiddet kavramını sırf negatif bir zorbalık olarak gören bakışı tashih eder; rüşt, tahkimat, mukavemet ve ilahi adaletin tavizsiz icrasının özünde bir «bağ sıkılığı» olduğunu kavratır. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamİp, urgan veya yük bağının hiçbir gevşeklik, esneme ve boşluk kalmayacak şekilde kuvvetle çekilerek düğümlenmesi ve gerilmesi.
- Soyut anlamBir yapının, hükmün, ahlaki duruşun veya iradenin dış etkilere karşı çözülmez bir direnç, sarsılmaz bir mukavemet ve en üst kemal derecesine ulaşması.
- Sistematik karşılıkDini, hukuki ve toplumsal sistemlerde bağların çözülmesini engelleyen kurumsal tahkimat; bireyin akli ve hukuki ehliyetini tescil eden rüşt eşiği.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde uygulanan gerilim ve bağlama kuvvetini, bağdaki gevşeklik veya boşluk miktarını temsil eder. Gevşekliğin sıfıra yaklaşmasıyla () sistemin mukavemet ve sağlamlık derecesi () en üst noktaya ulaşır. Bu durum, yapının içsel düzeninin zamana bağlı çözünme oranının () sıfırlanmasını, yani sistemin dağılmaz bir kararlılık ve tahkimat kazanmasını ifade eder.