شرد
ش - ر - د
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ١٢
معناه في القرآن: Öyleyse ibret yap
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٨٠٢باب الشين والدال والراء معهما
ش ر د، ر ش د مستعملان فقط
شرد:
شردَ البعيرُ يشردُ شراداً. وفرسٌ شرُود، أي: مستعصٍ. وقافيةٌ شرُود أي: عائرةٌ في البلاد. ورجلٌ مُشرَّدٌ شريد، أي: طريد. وشردته وطرَّدته: جعلته طريداً شريداً. وقول الله عز وجل: "شرِّد بهم من خلفهم"، أي: نكَّل بهم، قال:
أطوف في الأباطحِ كلِّ يومٍ مخافة أن يُشردَ بي حكيمُ
رشد:
رشد يرشد رشداً ورشاداً وهو نقيض الغي. ورشد يرشد رشداً وهو
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٥٩شَرَدَ البعيرُ يَشْرُدُ شُروداً وشِراداً: نفر، فهو شارِدٌ وشَرودٌ. والجمع شَرَدٌ وجمع الشَرودِ شُرُدٌ. وقافية شَرودٌ: أي سائرة في البلاد. والتَشْريد: الطَرْدُ، ومنه قوله تعالى: "فَشَرِّدْ بِهِمْ مَنْ خَلْفَهُمْ"، أي فَرِّقْ وبَدِّدْ جمعَهم. والشَريد: الطَريد.
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٨٠١ش د ر
شرد ، رشد ، درش .
شرد : قال ابن المظفر : شَرَد البعيرُ يشرُدُ شِراداً ، وكذلك الدّوابّ ، وفرسٌ شَرودٌ وهو المسْتَعصِي على صاحبه ، وقافيةٌ شرود : عائرةٌ سائرة في البلاد ، وقال الشاعر :
شَرُودٌ إذا الرّاءُونَ حَلُّوا عِقَالها
مُحَجَّلةٌ فيها كلامٌ مُحَجَّلُ
وشرَدَ الجمل شُروداً فهو شارد ، فإِذا كان مُشَرَّداً فهو شريدٌ طريد . وتقول : أَشرَدْتُه ، وأَطرَدْتُه ؛ إذا جعلته شريداً طريداً لا
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٤٬١٨٢(باب الشين والراء وما يثلثهما)
(شرز) الشين والراء والزّاء أصلٌ يدلُّ على خلافِ الخَير، في جميع فروعهِ: من هلاك، ومنازَعة وغير ذلك. ومن ذلك قول العرب للعدوّ: أَشْرزَه الله، أي أهلكَه. ورماه بِشَرْزةٍ، أي مَهلكة. ويقال إنَّ المشارَزة كالمصاحبة والمنازعة. والمشارِز: الرجل السيِّئ الخلُق، الشَّديد الخَلْق.
ومن الباب : أَشْرزت [الشيء([1])]، إِذا قطعتَه فلم تصلْه.
(شرس) الشين والراء والسين أصلٌ قريبٌ
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٤٢- شرد البعير: ند، وشردت فلانا في البلاد، وشردت به أي: فعلت به فعلة تشرد غيره أن يفعل فعله، كقولك: نكلت به: أي: جعلت ما فعلت به نكالا لغيره. قال تعالى: ﴿فشرد بهم من خلفهم﴾ [الأنفال/57]، أي: اجعلهم نكالا لمن يعرض لك بعدهم، وقيل: فلان طريد شريد.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٣٨ش ر د
بعير شارد وشرود وإبل شرد وشرد وبه شراد وشردته وشرد عني فلان: نفر وهو طريد شريد ومطـرد مشـرد وقـد شردتـه عنـي وشـردت بـه.
وتقـول: حسبتـك راشـداً فوجدتـك شارداً.
ومن المجاز والكناية: قافي شرود: عاثرة في البلاد وقواف شرد وشرد.
قال: شرود إذا الراوون حلّوا عقالها محجلـة فيهـا كلـام محجل وقال رسول اللـه صلـى اللـه تعالـى عليـه وسلـم لخـوّات " أمـا يشـرد بـك بعيـرك ".
ش ر د بعير شارد وشرود وإبل شرد وشرد وبه شراد وشردته وشرد عني فلان: نفر وهو طريد شريد ومطـرد مشـرد وقـد شردتـه عنـي وشـردت بـه. وتقـول: حسبتـك راشـداً فوجدتـك شارداً. ومن المجاز والكناية: قافي شرود: عاثرة في البلاد وقواف شرد وشرد. قال: شرود إذا الراوون حلّوا عقالها محجلـة فيهـا كلـام محجل وقال رسول اللـه صلـى اللـه تعالـى عليـه وسلـم لخـوّات " أمـا يشـرد بـك بعيـرك ". فقـال: أمّـا منـذ قيّـده الإسلام فلا.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٣٬٨٦٩شَرَدَ البعيرُ والدابة يَشْرُدُ شَرْداً وشِراداً وشُروداً: نَفَرَ، فهو شارِدٌ، والجمع شَرَدٌ. وشَرُودٌ في المذكر والمؤَنث، والجمع شُرُودٌ؛ قال:
ولا أُطيق البَكَراتِ الشَّرَدا
قال ابن سيده: هكذا رواه ابن جني شَرَدا على مثال عَجَلٍ وكُتُبٍ استَعْصَى وذَهَبَ على وجْهه؛ الجوهري: الجمع شَرَدٌ على مثال خادِمٍ وخَدَم وغائِب وغَيَب، وجمع الشَّرُود شُرُدٌ مِثْلُ زَبُورٍ وَزُبُر؛ وأَنشد أَبو عبيدة لعبد
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٨٠* ش ر د * * شَرَدَ * البعير نفر وبابه دخل و * شِراداً * أيضا بالكسر فهو * شَارِدٌ * و * شَرُودٌ * وجمع الشارد * شَرَدٌ * مثل خادم وخدم وجمع * ألشَّرُود شُرُدٌ * مثل زبور وزبر و * التَّشْريدُ * الطرد ومنه قوله تعالى ﴿فشرِّد بهم من خلفهم﴾ أي فرق وبدد جمعهم و * الشَّرِيدُ * الطريد
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬٣٤٧شرد البعير والدابة يشرد شردا، وشرودا، كقعود، وشرادا، كغراب، وشرادا، بالكسر: نفر، فهو شارد وشرود، كصبور، في المذكر والمؤنث ج شرد وشرد، كخدم وزبر، في خادم وزبور، قال:
ولا أطيق البكرات الشردا
قال ابن سيده: هكذا روه ابن جني: شردا، على مثال عجل وكتب، استعصى وذهب على وجهه. وفي الصحاح: وجمع الشرود: شرد، مثل زبور وزبر. وأنشد أبو عبيدة لعبد مناف بن ربع الهذلي:
حتى إذا أسلكوهم
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٬٣٤٦شَرَدَ
1 شَرَدَ ذ , aor. شَرُدَ , inf. n. شُرُودٌ (S, L, Msb, K) and شِرَادٌ, (S, L, K,) or the latter is a simple subst., (Msb,) and شُرَادٌ (K) and شَرْدٌ, (L,) said of a camel, (S, A, L, Msb,) and of a horse or the like, (L,) He took fright, or shied, and fled, or ran away at random; or became refractory, and went away at random, or ran away, or broke loose, and went hither and thither by
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٩١شَرَدَ
شَرَدَ U ( n. ac. شِرَاْد 23 , شُرُوْد 27 ),
a. Ran away, bolted ( animal ); turned aside, away; strayed; shied ( animal ).
شَرَّدَ
شَرَّدَ II , أَشْرَدَ IV ,
a. Made to take fright, run away; drove away, scattered, dispersed.
شَرْد
شَرْد 1 ,
a. Driving rain.
شَاْرِد
شَاْرِد 21 , ( pl. شَرَد 4 ),
a. Runing away, breaking loose; bolter ( animal ); widely diffused ( poem ).
b.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٩٬٤٠٤شرد
شَرَدَ - يَشْرُدُ - شَرَّدَ- يُشَرِّدُ
شَرَدَ - يَشْرُدُ + الكائن + من كائن أو أمر: يهرب بعيداً عن أذى محتمل قريب من غير أن يحدد وجهة معينة، فيبيت بعيداً عن مأواه ومسكنه الأصلي
شَرَّدَ- يُشَرِّدُ: على وزن " فَعَّلَ " من " شَرَدَ - يَشْرُدُ ": جعله " يَشْرُدُ "على وجه التكرار والشدة: أخافه وأرهبه حتى جعله يتنقل هارباً من غير وجهة محددة،
الجذور المجاورةالمجاورة: ٤ (الإجمالي: ٩)
الآيات التي ورد فيها(١)
فَإِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِي الْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِمْ مَنْ خَلْفَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ
Öyleyse ibret yap
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | شرد |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | نفر, طرد, ندد |
| Zıt Kök | ألف |
| Çekirdek Özet 1 | Bineğin veya hayvanın ürkerek bağından kurtulup başını alıp kaçması, topluluktan koparak dağılması |
| Çekirdek Özet 2 | Suçlunun veya ahit bozanın cezalandırılarak arkasındakilere dehşet verilmesi, birliklerinin dağıtılması ve caydırılması |
| Çekirdek Özet 3 | Bozgunculuğa ve ihanete karşı uygulanan caydırıcı yaptırımın kolektif çözülme ve dağılma üretmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca sıradan bir sürgün veya uzaklaştırma sanılması, arkadakilerin birliğini dağıtan ve caydıran ibretlik cezalandırma boyutunun gözden kaçırılması |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| شر | Yarılma, açığa çıkma, saçılma, kötülüğün veya parçalanmanın yayılması; شرر, شرح, شرك, شري köklerinde olduğu gibi yayılma ve bütünlüğün bozulması | د | Hareket, ayrılma ve kapıdan çıkıp gitme imgesi eklenerek saçılmanın denetimden çıkıp kaçma, ürküp uzaklaşma ve kontrolsüzce dağılma yönünde daralması |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ش | Diş | Isırma, keskinlik, ani sarsıntı ve baskıyla bütünlüğü parçalayan bir müdahale |
| ر | İnsan başı | Baş, yönelim, öne atılma ve tek başına bir hedefe yönelme |
| د | Kapı | Geçiş, sınırdan dışarı fırlama, kurulu alandan ayrılma ve kaçış yolu |
| شرد | Ani sarsıntıyla başını alıp sınırdan dışarı fırlama | Ürkütücü ve sarsıcı bir etkiyle canlının başını alarak alışık olduğu sınırın veya bağın dışına fırlayıp kontrolsüzce kaçması ve dağılması |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Devenin veya atın sahibinin elinden, yularından ya da sürüsünden ürkerek kontrolsüz biçimde başını alıp çölün derinliklerine kaçması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Abdümenâf b. Rebî‘ el-Hüzelî şiirinde ürken develerin kovalanışını bu kökle tasvir eder: حَتَّى إِذَا أَسْلَكُوهُمْ فِي قُتَائِدَةٍ / شَلاًّ كَمَا تَطْرُدُ الْجَمَّالَةُ الشُّرُدَا |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönemde dilden dile yayılan ve önüne geçilemeyen etkileyici şiirler için bir deyim olarak kullanılmıştır: قَافِيَةٌ شَرُودٌ / أطوف في الأباطح كل يوم / مخافة أن يشرد بي حكيم |
المصدر Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Dîvânu’l-Hüzeyliyyîn.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça شرد kökü, Sami dil ailesinde özellikle hayvanların ürküp kaçması, itaatten çıkıp sürüden kopması ve kontrol edilemez biçimde dağılması anlam alanında kökleşmiştir. İbranicede nadir ve tartışmalı olan karşılıklar yerine, Arapçada çöl hayatının dinamikleri içinde binek hayvanının bağını koparıp kaçması ve ehlî halden vahşi/kaçak duruma geçmesi hadisesiyle berrak bir çekirdek kazanmıştır. Süryanice ve Akadca gibi çevre dillerde birebir aynı harf dizilişiyle yaygın bir soydaşlık formu tespit edilmemiş, kök Güney Sami / Arap sahasında fonetik yapısını ve fiziksel özünü koruyarak özelleşmiştir. Kökün temel semantik matrisi, dışarıdan gelen ani ve korkutucu bir etki sebebiyle bir bütünün bileşenlerinin birbirini izleyerek darmadağın olması, topluluğun çözülüp firar etmesi ve bu kaçışın arkadakilere sirayet etmesidir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | شرد kökünden türeyen firar, ürkme ve yabancılaşma | Evcil hayvanın denetimden çıkıp vahşileşmesi ve sürüyü terk etmesi fiili, insan topluluklarının korkuyla dağılmasına ve cezalandırma yoluyla ibret verilmesine aktarılmıştır | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Arapçaya özgü gelişmiş pastoral ve çöl temelli semantik | Kuzeybatı Sami dillerinde birebir iz düşümü zayıf olup, Arapçada müstakil bir hareket ve dağılma kökü olarak derinleşmiştir | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik katmanda sağlam soydaş tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| شرد | Anlamlı | Ürküp kaçmak, dağıtmak | Devenin ürkmesi, topluluğun dağılması, ibretlik ceza | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| شدر | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez |
| رشد | Anlamlı | Doğru yolu bulmak, olgunlaşmak | Akıl, istikamet ve hayır yolunda sebat etme | Anlamca zıt yönelim taşır; sapmadan ve dağılmadan hedefe yönelmeyi bildirir; Kur'an'da geçer |
| ردش | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez |
| دشر | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez |
| درش | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| شرد | Merkez | Ürkütüp dağıtmak, ibretle kaçırmak | Korku salarak arkadakilerin birliğini ve planlarını darmadağın etme | Ceza yoluyla hem öndekini ezme hem geridekini firara sevk etme |
| نفر | Komşu | Topluca ürküp kaçışmak veya harekete geçmek | نفر hem korkuyla kaçışı hem de savaşa koşmayı ifade eder; شرد ise sadece başını alıp itaatten koparak dağılmayı anlatır | شرد itaatsizlik ve başıboş kaçışı daha kuvvetle vurgular |
| طرد | Komşu | Kovmak, uzaklaştırmak | طرد failin mağduru arkasından kovalayarak sürmesidir; شرد ise kaçanın bizzat içine düşen panikle kendi kendine dağılmasıdır | Birlikte kullanıldığında طريد شريد biçiminde tam bir sığıntılığı ve kovulmuşluğu ifade eder |
| ندد | Komşu | Dağılıp gitmek, kaçmak | ندد özellikle hayvanın rastgele bir yöne sapıp kaybolmasıdır; شرد ise itaatten tamamen çıkış ve başkaldırı tonu taşır | ندد yön şaşırmayı, شرد serkeşliği öne çıkarır |
| ألف | Zıt | Uyuşmak, kaynaşmak, evcilleşmek | Bir araya gelip ünsiyet kurmayı ve topluluk düzenine bağlanmayı gösterir | شرد ehlî olanın vahşileşip kaçması iken ألف vahşi olanın ehlileşip bağlanmasıdır |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | شرد | Ürkütüp dağıtmak, itaatten kaçmak | Hayvanın ürkmesi, topluluğun korkuyla dağılması, ibretlik ceza verme | Kesin |
| Latince | Dispergere, deterrere | Dağıtmak, dehşetle caydırmak | Dispergere maddi dağıtmayı, deterrere ise korku salarak caydırmayı karşılar; kökün serkeşçe kaçış nüansı dışarıda kalır | Güçlü |
| İngilizce | Disperse, deter, scatter | Dağıtmak, sindirmek, kaçırmak | Scatter fiziksel dağılmayı, deter ise arkadakilerin cesaretini kırmayı ifade eder; her iki anlam birlikte kökü tam karşılar | Güçlü |
| Almanca | Versprengen, abschrecken | Dağıtıp kaçırmak, gözdağı verip caydırmak | Versprengen topluluğun bağını koparıp kaçırmasını, abschrecken ibretlik cezanın dehşet verici etkisini yansıtır | Güçlü |
| Fransızca | Disperser, dissuader | Darmadağın etmek, vazgeçirmek | Disperser bozguna uğratıp dağıtmayı, dissuader arkadakileri aynı suçu işlemekten caydırmayı verir | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| فَشَرِّدْ بِهِمْ | İbretlik ve sarsıcı bir ceza ile arkalarındakileri dağıtmak, caydırmak | Savaş hukukunda ahitlerini bozanlara ve arkadan saldırmayı planlayan müttefiklerine karşı caydırıcı tedbir bağlamı (Enfâl 8:57) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Veri bulunamadı | Doğrudan kelami bir terim veya itikadi bir ihtilaf konusu olmamıştır | Veri bulunamadı |
| Fıkıh | Siyer ve harp hukuku (cihad) | Ahitlerini bozan muhariplere verilecek cezanın dozu ve diğer düşmanları savaştan vazgeçirecek caydırıcılık niteliği | Cezanın sadece faili durdurması değil, potansiyel saldırganları sindirici ve dağıtıcı bir kamu davası niteliği kazanması |
| Tefsir | Enfâl 8:57 tefsiri | Ayetteki «baskın yap / ibret kıl / dağıt» emirlerinin lafzi ve mecazi tahlili; tenkil ve tesmî‘ (ibretlik teşhir) anlamları | Cezalandırmanın psikolojik harbe ve askeri stratejiye dönüşerek arkadaki güç odaklarını dağıtması |
| Hadis | Cemaatten ve itaatten kopuş mecazı | Cemaatten ve Allah'a itaatten kopan kimsenin sahibinden kaçan deveye benzetilmesi | Şeriat dairesinden ve cemaat disiplininden kontrolsüzce kopup serkeşlik yapma |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi emir ve cemaat bağı | İtaatten ve istikametten kopuş | Hidayet ve cemaat disiplininden kaçanların durumunu niteleme | Kişinin ilahi rehberliğin sunduğu emniyetli alanı terk edip nefsinin peşinde serkeşçe savrulması | Güçlü |
| İlmi | Yöntem ve mantık bütünlüğü | Zihni dağınıklık ve disiplinsizlik | Düşüncenin delilden kopup hedefsizleşmesini engelleme | Zihnin hakikat zemininden ürkerek kopması ve kontrolsüzce yanlış mecralara savrulması | Muhtemel |
| Siyasi | Devlet güvenliği ve askeri caydırıcılık | Stratejik caydırıcılık ve tasfiye | Suç ve hıyanet şebekelerinin omurgasını kırarak müttefiklerini felç etme | Anlaşmayı bozan odaklara verilen darbenin, geride bekleyen cepheyi savaşa girmeden dağıtması ve paniğe sevk etmesi | Kesin |
| İktisadi | Piyasa güveni ve sözleşme ahlakı | Piyasa bozuculara karşı caydırıcı müeyyide | Güven ihlali yapan aktörlerin teşhiri ile spekülatif ağların dağıtılması | Ahdi bozan tekelci veya hilekar unsurlara verilen cezanın diğer aktörleri haksız kazançtan ürkütüp vazgeçirmesi | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Dalga şoku etkisiyle parçacık saçılması (Scattering) | Kararlı bir yapıya çarpan yüksek enerjili bir darbenin, o yapının bileşenlerini bir daha toparlanamayacak şekilde farklı yönlere fırlatması ve saçması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Genel önleme ve caydırıcılık teorisi (General deterrence) | Bir suç failine verilen görünür ve kesin cezanın, suç işlemeye meyilli diğer bireyler üzerinde dehşet ve korku üreterek onları suç fikrinden kaçırması ve suçu örgütleyen ağı dağıtması | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca sıradan bir sürgün etme, yerinden yurdundan kovma veya basit bir savaş mağlubiyeti düzeyine indirgenmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Cezanın sadece fiili işleyene değil, arkasında duran veya sıranın kendisine gelmesini bekleyen tüm potansiyel tehdit unsurlarına dehşet vererek onların ittifakını ve cüretini dağıtan stratejik bir darbe olması |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İlgili ayetin amacının salt intikam almak sanılması; halbuki asıl gayenin daha büyük ve kanlı savaşları baştan engelleyecek seviyede sarsıcı bir caydırıcılık ve dağıtma operasyonu olduğunun anlaşılamaması |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın savaş, güvenlik ve ceza hukukunda «caydırıcılık» (deterrence) ilkesini nasıl bir psikolojik ve stratejik zemine oturttuğunu tek bir kökle mükemmel biçimde resmettiği için önemlidir. Bir eylemin arkasındaki gizli ittifakları kan dökmeden çözmenin yolunu gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Ahitlerin bozulması, kamu güvenliğinin tehdit edilmesi, askeri strateji ve düşman ittifaklarının parçalanmasını konu edinen Medine dönemi ayetlerinde (özellikle Enfâl suresi) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Müeyyidenin ve savaşın amacının kör bir şiddet olduğu yanılgısını düzeltir; hedefin düşmanı yok etmekten ziyade, arkadaki şer cephesini paniğe uğratıp dağıtarak yeni saldırıları baştan imkansız kılmak olduğunu ortaya koyar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamSahibinden veya sürüsünden ürken bir binek hayvanının ipini koparıp kontrolsüzce çölün derinliklerine kaçması ve izini kaybettirmesi.
- Soyut anlamAni ve şiddetli bir müdahale sonucunda ortaya çıkan korkunun, bir topluluğun bağlarını çözerek onları serkeşçe ve hedefsizce dört bir yana firara zorlaması; arkadakilerin cesaretini kıran sarsıcı ibret.
- Sistematik karşılıkBir sisteme uygulanan lokal ama derinlikli bir şok darbenin, o sistemin çevresindeki potansiyel tehdit kümesini merkezkaç bir kuvvetle dağıtarak yapıyı koruma altına alması (caydırıcılık mekanizması).
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde terimi ahdi bozan öncü suçlu veya düşman odağını, bu odağa uygulanan kesin ve ibretlik cezalandırma kuvvetini, bu eylemin geride bıraktığı dehşet ve ibret şokunu temsil eder. sembolü geride bekleyen müttefiklerin veya potansiyel suçluların () hız ve yönelim vektörüdür; bu vektörün diverjansının sıfırdan büyük olması (), geridekilerin tek bir merkezden panik halinde dışa doğru kaçıştığını, dağıldığını ve bir araya gelme güçlerini kaybettiğini sembolize eder.