عدد
ع - د - د
جذر- الورود: ٥٧
- الآيات: ٥٠
- الصيغ: ٢٩
- المعاجم: ٩
İdad toplayıcılık zamanında meyve toplayanların aşiret reislerine verdikleri paydı. Hala vergi manasını taşımaktadır. Hudud kelimesiyle de akrabalığı vardır. Hadede çizerek sınırlamak, adede sayarak sınırlamak demektir. Başkalarına hükmetmek için servet edinen kimseler, devamlı olarak varlıklarını ve zenginliklerini göstermeye çalışmışlarıdır. Buradaki addede kendi kendine saymak değil, başkalarına gösteriş için saymak demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(٩)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
İdad toplayıcılık zamanında meyve toplayanların aşiret reislerine verdikleri paydı. Hala vergi manasını taşımaktadır. Hudud kelimesiyle de akrabalığı vardır. Hadede çizerek sınırlamak, adede sayarak sınırlamak demektir. Başkalarına hükmetmek için servet edinen kimseler, devamlı olarak varlıklarını ve zenginliklerini göstermeye çalışmışlarıdır. Buradaki addede kendi kendine saymak değil, başkalarına gösteriş için saymak demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٦٢٣باب العين والدال
)ع د، د ع مستعملان( عد:
عَدَدْتُ الشَّيْء عَدَاً: حَسَبْتُهُ أو أحْصَيْتُهُ، قال عزَّ وجلَّ: "نَعُدُّ لهُم عَدّاً" يعْني أنّ الأنفاس تُحْصَى إحصاءً ولها عَددٌ مَعْلُوم.
وفلان في عِدادِ الصَّالحينُ، أي يُعَدُّ فيهم. وعِدَادُهُ في بني فُلانٍ: إذا كان ديوانُه مَعَهم.
وعِدَّةُ المرأةِ: أيَّامُ قُروئِها. والعِدَّة جَماعةٌ قلَّت أو كَثْرَتْ.
والعَدُّ مصدر كالعدَد والعَديدُ: الكَثرة،
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٩٣٧عَدَدْتُ الشيءَ، إذا أحصيته، والاسم العَددُ والعَديدُ. يقال: هم عَديدُ الحصَى والثَرى، أي في الكثرة. وفلانٌ عَديدُ بني فلانٍ، أي يُعَدُّ فيهم. وعَدَّهُ فاعْتَدَّ، أي صار معدوداً. واعْتَدَّ به. وقول لبيد:
تَطيرُ عَدائدُ الأشْراكِ شَفَعاًووِتْراً والزَعامةُ لِلْغُـلامِ
يعني من يُعادُّهُ في الميراث. ويقال هو من عِدَّةِ المال. والأيامُ المعدوداتُ: أيامُ التشريقِ. وأعَدَّهُ لأمر كذا: هيّأه له.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧٢٣ع د د
هو في عداد الصالحين.
وفلان عداده في بني تميم أي يعدّ منهم في الديوان.
وعداد الوجع: اهتياجه لوقت معلوم.
ويقال: عداد السليم سبعة أيام مادام فيها قيل: هو في عداده.
وبه مرض عداد وهو أن يدعه ثم يأتيه.
ولا آتيك إلا عداد القمر الثريّا أي مرة في السنة لأن القمر لا ينزلها في السنة إلا مرة واحدة.
وهم عديد الحصى وهذه الدراهم عديد هذه وما أكثر عديدهم أي عددهم.
وبنو فلان
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣بلا ترجمةالحروف: ١٦٬٣٢١العَدُّ: إِحْصاءُ الشيءِ، عَدَّه يَعُدُّه عَدّاً وتَعْداداً وعَدَّةً وعَدَّدَه. والعَدَدُ في قوله تعالى: وأَحْصَى كلَّ شيءٍ عَدَداً؛ له معنيان: يكون أَحصى كل شيء معدوداً فيكون نصبه على الحال، يقال: عددت الدراهم عدّاً وما عُدَّ فهو مَعْدود وعَدَد، كما يقال: نفضت ثمر الشجر نَفْضاً، والمَنْفُوضُ نَفَضٌ، ويكون معنى قوله: أَحصى كل شيء عدداً؛ أَي إِحصاء فأَقام عدداً مقام الإِحصاء لأَنه بمعناه، والاسم
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٬١٣٠* ع د د * * عَدَّهُ * أحصاه من باب رد والاسم * العَدَدُ * و * العَدِيدُ * يقال هم عديد الحصى و * عَدَّهُ فاعْتَدَّ * أي صار * مَعْدُوداً * و * اعْتَدَّ * به والأيام * المَعْدُودَاتُ * أيام التشريق و * أعَدَّهُ * لأمر كذا هيأه له و * الاسْتِعْدَادُ * للأمر التهيؤ له و * عِدَّةُ * المرأة أيام أقرائها وقد * اعْتَدَّتْ * وانقضت عدتها وأنفد * عِدَّةَ * كُتب أي جماعة كتب و * العُدَّةُ * بالضم الاستعداد
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٩٬٢٢١العد: الإحصاء، عد الشيء يعده عدا، وتعدادا، وعدة.وعدده، والاسم: العدد والعديد، قال الله تعالى: وأحصى كل شيء عددا قال ابن الأثير: له معنيان: يكون أحصى كل شيء معدودا، فيكون نصبه على الحال، يقال: عددت الدراهم عدا، وما عد فهو معدود وعدد، كما يقال: نفضت ثمر الشجر نفضا والمنفوض نفض. ويكون معنى قوله وأحصى كل شيء عددا أي إحصاء، فأقام عددا مقام الإحصاء لأنه بمعناه. و في المصباح: قال الزجاج: وقد يكون
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٢٩٨عَدَّ
عَدَّ U ( n. ac. عَدّ 1 ),
a. Counted, numbered, reckoned; calculated.
b. Accounted, considered, thought, deemed.
عَدَّدَ
عَدَّدَ II ,
a. see I (a) .
b. Recounted, enumerated the merits of.
c. see IV .
عَاْدَدَ
عَاْدَدَ III ,
a. Drew lots with.
b. [ Fī ], Shared with equally.
c. Returned with force ( pain ).
أَعْدَدَ
أَعْدَدَ IV
a. [ La ], Prepared, made ready for.
عَدَّ عَدَّ U ( n. ac. عَدّ 1 ), a. Counted, numbered, reckoned; calculated.
b. Accounted, considered, thought, deemed.
عَدَّدَ عَدَّدَ II , a. see I (a) .
b. Recounted, enumerated the merits of.
c. see IV .
عَاْدَدَ عَاْدَدَ III , a. Drew lots with.
b. [ Fī ], Shared with equally.
c. Returned with force ( pain ).
أَعْدَدَ أَعْدَدَ IV a. [ La ], Prepared, made ready for.
تَعَدَّدَ تَعَدَّدَ V , a. Was prepared, ready.
b. Multiplied, increased.
c. [ 'Ala ], Exceeded the number of.
تَعَاْدَدَ تَعَاْدَدَ VI , a. see V (b) .
اِعْتَدَدَ اِعْتَدَدَ VIII , a. Pass. of I ( a ).
b. [ Bi ], Reckoned on; took into account.
c. [ coll. ], Was consequential, self-satisfied.
d. see V (a) .
اِسْتَعْدَدَ اِسْتَعْدَدَ X a. [ La ], Prepared; made ready for; was ready for.
عِدّ عِدّ 2 , ( pl. أَعْدَاْد 38 ), a. Large number; multitude; host.
b. Equal; fellow, companion.
عِدَّة عِدَّة 2t , ( pl. عِدَد 7 ), a. Number.
b. A number, several, many.
عُدّ عُدّ 3 , a. Beautyspot, mole.
عُدَّة عُدَّة 3t , a. see 3 .
b. ( pl. عُدَد 9 ), Equipment, out-fit, accoutrement; munitions, supplies.
c. [ coll. ], Apparatus, appliances, instruments, implements, tools.
d. [ coll. ], Saddle.
عَدَد عَدَد 4 , ( pl. أَعْدَاْد 38 ), a. Number; quantity.
b. Age.
عَدَدِيّ عَدَدِيّ 4yi , a. Numerical.
عِدَد عِدَد 7 , a. Paroxysm, periodical recurrence ( of pain ).
عِدَاْد عِدَاْد 23 , a. Calculation; counting, reckoning; enumeration.
b. Fit of insanity.
c. see 7 .
عَدِيْد عَدِيْد 25 , a. Numerous.
b. Reckoned, counted amongst.
c. Number.
d. see 2 (b)
عَدِيْدَة عَدِيْدَة 25t , ( pl. عَدَاْئِدُ 46 ), a. fem. of عَدِيْد 25 .
b. Lot, share, part, portion.
عِدَّاْن عِدَّاْن 34 , a. Time, epoch, period.
b. Beginning, commencement.
تَعْدَاْد تَعْدَاْد 62 , a. Reckoning; calculation; enumeration; account.
عَدَّدَ N. Ac. عَدَّدَ II , a. see 62 .
أَعْدَدَ N. Ag. أَعْدَدَ IV , a. Ready.
أَعْدَدَ N. P. أَعْدَدَ IV , a. Equipped.
b. Sides ( of a horse ).
اِسْتَعْدَدَ N. Ag. اِسْتَعْدَدَ X , a. Ready, prepared; willing.
أَيَّام عَدِيْدَة أَيَّام عَدِيْدَة a. Numbered days, numerous days.
سَنِيْن عَدِيْدَة سَنِيْن عَدِيْدَة a. [ coll. ], Many years.
كُوْنُوا عَلَى عُدَّةٍ كُوْنُوا عَلَى عُدَّةٍ a. Be ye prepared, ready.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٥٩٬٩٧٢عدد
عَدَّ - يَعُدُّ - عَدّ - عَداً- عَادٌّ - عَادّيْن - مَعْدُوْد - مَعْدُوْدَة - مَعْدُوْدَات - عَدَد - عِدَّة - أَعَدَّ - يُعِدُّ، أُعِدَّ - يُعَدُّ - عَدَّدَ - يُعَدِّدُ
عَدَّ - يّعُدُّ + كائن + شيئاً: في مجموعة من الكائنات، يعزل الأشياء المتشابهة في ما بينها عن باقي أفراد المجموعة، ويقرر انتماء هذه الأشياء المتشابهة لمجموعة مميزة، ثم يعطي
الصيغ(٢٩)
- أَعَدَّHazırladı(أَفْعَلَ)×٧
- وَأَعَدَّVe hazırladıمعانٍ أخرى: ١(وَأَفْعَلَ)×٧
- أُعِدَّتْHazırlanıldı(أُفْعِلَتْ)×٤
- عَدَدًاSayı(فَعَلًا)×٣
- عَدَدَSayı(فَعَلَ)×٣
- مَعْدُودَاتٍSayılanlar(مَفْعُولَاتٍ)×٣
- الْعِدَّةَSayı(الْفِعْلَةَ)×٢
- تَعُدُّواSayarsınız(تَفْعُلُوا)×٢
- تَعُدُّونَSayarsınız(تَفْعُلُونَ)×٢
- عَدًّاSaymak(فَعْلًا)×٢
الجذور المجاورةالمجاورة: ٩٣ (الإجمالي: ٢٧٤)
- سنه
الآيات المشتركة: ٦ · Seneler
- حصي
الآيات المشتركة: ٥ · Hasiy, Çakıl taşı demektir
- مرض
الآيات المشتركة: ٤ · “Bürde” gocuk demektir
- صوم
الآيات المشتركة: ٣ · “Sume” damga demektir
- أخر
الآيات المشتركة: ٩ · Uhur ense demektir
- لعن
الآيات المشتركة: ٤ · Dışlama
- شهر
الآيات المشتركة: ٣ · Kamer gökteki ayın kütlesi demektir
- عذب
الآيات المشتركة: ١٠ · Su yosunudur
- عظم
الآيات المشتركة: ٦ · Büyük
- وقي
الآيات المشتركة: ٨ · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…
- يوم
الآيات المشتركة: ١١ · “Yemm” durgun akan su demektir
- أله
الآيات المشتركة: ٢٦ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
الآيات التي ورد فيها(٥٠)
… مَرْضَى أَنْ تَضَعُوا أَسْلِحَتَكُمْ وَخُذُوا حِذْرَكُمْ إِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا
Hazırladı
أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ
Hazırladı
وَإِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الْآخِرَةَ فَإِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْمُحْسِنَاتِ مِنْكُنَّ أَجْرًا عَظِيمًا
Hazırladı
… وَالصَّائِمَاتِ وَالْحَافِظِينَ فُرُوجَهُمْ وَالْحَافِظَاتِ وَالذَّاكِرِينَ اللَّهَ كَثِيرًا وَالذَّاكِرَاتِ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ مَغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا
Hazırladı
أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا إِنَّهُمْ سَاءَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ
Hazırladı
أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا فَاتَّقُوا اللَّهَ يَاأُولِي الْأَلْبَابِ الَّذِينَ آمَنُوا قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْكُمْ ذِكْرًا
Hazırladı
يُدْخِلُ مَنْ يَشَاءُ فِي رَحْمَتِهِ وَالظَّالِمِينَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا
Hazırladı
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | عدد |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Mükerrer |
| Bağlamsal Yakın Kökler | حصي, حسب, قدر |
| Zıt Kök | بهم |
| Çekirdek Özet 1 | Birer birer ayırıp dökümünü çıkarma, tek tek sayarak belirleme ve bu tespit üzerinden tedarik edip hazır tutma |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi bilginin her bir varlığı ve anı tek tek kuşatması, insanın sınırlı vaktinin ve amellerinin dökümünün tutulması ve hesaba hazırlık |
| Çekirdek Özet 3 | Varlık alanının keyfi değil tekil birimler halinde kayıtlı ve ölçülebilir olduğu; geleceğe yönelik hazırlığın bu döküme dayanması zorunluluğu |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca zihinsel bir aritmetik işlemine (soyut sayı saymaya) indirgeyip Kur'an'daki ontolojik kuşatma, tespit ve fiili hazırlık boyutunu gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| عد | Bir şeyin sınırını çizme, bir yöne doğru ilerleme, teker teker belirleme ve sınırlandırma | د | Katlanma ve pekişme etkisiyle tekil unsurların peş peşe, kesintiye uğramadan dökümünün yapılması; her bir birimin müstakil olarak sayılıp kayda geçirilmesi ve buna bağlı olarak hazırlık yapılması |
İkili çekirdek olan عد, Arapçada sınır belirleme, bir şeyi diğeri arasından seçip ayırma veya aşma hareketini taşır. Nitekim aynı ikili çekirdekten türeyen عدل kökünde iki tarafı dengeleyip hakkaniyetle ayırma, عدو kökünde sınırı aşma ve ileri fırlama, عدن kökünde bir yere yerleşip sınırlarını belirleme anlamı görülür. عدد kökünde ise ikinci dal harfinin katlanmasıyla eylem içselleşmiş; zihinsel ve fiili olarak unsurların teker teker, sınırları belirlenerek dökümünün yapılması ve tedarik edilmesi sağlanmıştır.
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ع | Göz | Görme, seçme, dikkatle inceleme ve kaynağında fark etme |
| د | Kapı | Geçiş, sınır, bir halden diğerine geçme ve ayrılma |
| د | Kapı | İkinci sınır, peş peşe geçiş, her bir birimin ardışık kaydı |
| عدد | Göz ve ardışık kapılar | Gözün tek tek nesneler üzerinde durup her birini bir kapıdan geçirir gibi sınırlandırması, ardışık biçimde dökümünü yapması ve eksiksiz kayda alması |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Taşları, koyunları veya develeri tek tek önünden geçirerek ayırma; kesintisiz kaynayan ve suyu tükenmeyen pınar için kullanılan ifade: مَاءٌ عِدٌّ |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şairlerinin kabile gücünü, savaşçı sayısını ve soy kütüğünü överken kullandıkları döküm ve üstünlük iddiası; kabile efradının tek tek divana ve orduya yazılması bağlamında: عِدَاد |
| Erken Arapça kullanım | İbnü'l-Esîr ve erken sözlük kayıtlarında geçen, kabile divanına kayıtlı olma hâli; savaşa hazır tutulan silah ve techizat: عُدَّة |
المصدر Kitābü'l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dil ailesinde عدد kökü, tekil birimleri belirleme, hesaplama, tanıklık etme ve belirlenmiş vakit kavramlarıyla yakından ilişkilidir. İbranicede yer alan 'ēdût (tanıklık, kayıt, antlaşma şartları) ve mō'ēd (belirlenmiş vakit, toplanma zamanı, sayılı bayram) kelimeleri, Arapçadaki belirlenmiş süre ve sayım dökümü anlamlarıyla fonetik ve semantik bir akrabalık gösterir. Süryanicede 'eddan veya 'eddānā (vakit, mühlet, sayılı dönem) formu, Kur'an'daki boşanma ve vefat sonrası beklenen belirli süre anlamındaki kullanımın doğrudan semantik zeminini oluşturur. Akadcadaki adû (antlaşma metni, kayda geçirilmiş şartlar) biçimi ise kökün sadece soyut bir sayma değil, resmi bir döküm, kayıt ve bağlayıcı mühlet tayini olduğunu belgeler. Arapçada kök hem aritmetik sayımı hem de bir amaç için önceden hazırlık yapmayı kuşatacak şekilde genişlemiş ve mükerrer harf yapısıyla süreklilik kazanmıştır.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Birer birer sayma, mühlet bekleme, tedarik ve donanım | Kökün fiili sayımından eşya ve teçhizat hazırlığına geçişi iç türetimle gerçekleşmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice 'ēdût, Süryanice 'eddānā, Akadca adû | Belirlenmiş vakit, mühlet, kayıtlı liste ve antlaşma şartları ortak anlamsal çekirdeği oluşturur | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami dilleri ötesinde doğrulanmış bir soydaş biçim tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |
المصدر David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Gesenius.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| عدد | Anlamlı | Saymak, hazırlamak | Tek tek döküm çıkarmak, süre belirlemek, tedarik etmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| دعد | Anlamlı | Tombul kadın, kaba etli kimse | Bedensel dolgunluk ve ağırlık ifade eden özel isim veya niteleme | Kur'an'da geçmez; Arapçada özel isimdir |
| ددع | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilir |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| عدد | Merkez | Tek tek sayma ve hazırlık | Unsurları birer birer dökümden geçirerek sınırlandırmak ve gereğini hazır tutmak | Parçalı döküm ve hazırlık |
| حصي | Komşu | İhsa, eksiksiz kuşatma | Sayılan nesnenin künhüne vakıf olup hiçbir tanesini dışarıda bırakmadan kayıt altına almak | Kapsayıcı döküm |
| حسب | Komşu | Hesaplama ve tahmin | Zihinsel olarak parçaları birleştirip sonuca, miktara veya karşılığa ulaşmak | Zihinsel işlem ve değer biçme |
| قدر | Komşu | Takdir ve ölçü | Bir şeyin miktarını, zamanını ve kapasitesini denk ve ölçülü kılmak | Ölçü ve miktar tayini |
| بهم | Zıt | Belirsizlik ve kapalı olma | Sayısı, sınırı, mahiyeti veya niteliği ayırt edilemez, dökümü yapılamaz halde olmak | Sayılamazlık ve belirsizlik |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | عدد | Saymak, hazırlamak | Birimleri tek tek tespit etme, süre tayini ve mühimmat hazırlama | Kesin |
| Latince | numerare, parare | Saymak; hazır etmek | Numerare kökün aritmetik yönünü, parare ise hazırlık yönünü karşılar | Güçlü |
| İngilizce | to count, to enumerate, to prepare | Saymak, dökümünü yapmak; hazırlamak | Enumerate tek tek sıralama yönünü, prepare ise tedarik yönünü verir | Kesin |
| Almanca | zählen, vorbereiten | Saymak; hazırlamak | Sayma ve donatım ayrımı iki farklı kelimeyle karşılanır | Güçlü |
| Fransızca | compter, dénombrer, préparer | Saymak, tek tek dökmek; hazırlamak | Tekil unsurları listeleme ve önceden tedarik etme anlamlarını karşılar | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَعَدَّ / أُعِدَّتْ | Önceden hazırlamak, donatmak | İman edenler veya inkâr edenler için ahiret karşılığının tedarik edilmesi (Âl-i İmrân 3:131, Tevbe 9:100) |
| عِدَّة | Sayı, belirlenmiş miktar | Ayların miktarı, ashâb-ı kehfin sayısı veya cehennem bekçilerinin adedi (Tevbe 9:36, Kehf 18:22, Müddessir 74:31) |
| عِدَّة | Kadının bekleme süresi | Boşanma veya vefat sonrasında kadın için farz kılınan sayılı günler (Bakara 2:232, Talâk 65:1) |
| عُدَّة | Maddi teçhizat ve donanım | Savaşa çıkmak için yapılan somut hazırlık ve kuvvet yığınağı (Tevbe 9:46) |
| مَعْدُودَات / مَعْدُودَة | Sınırlı, sayılı, az | Sayılı günler, sayılı dirhemler veya mühletin geçiciliği (Bakara 2:184, Yûsuf 12:20, Hûd 11:8) |
| عَدّ / عَدَد | Tek tek tespit, döküm çıkarma | İnsan adımlarının, nefeslerinin ve kâinattaki her şeyin Allah tarafından eksiksiz sayılışı (Meryem 19:84, Cin 72:28) |
| عَدَّدَهُ | Malı tek tek sayıp biriktirme | Zenginliğiyle övünmek ve güvence sağlamak için serveti tekrar tekrar sayma (Hümeze 104:2) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Allah'ın ilim sıfatı ve kaza-kader | Kâinattaki bütün cüz'iyâtın Allah tarafından tek tek bilinmesi ve ecellerin sayılı olması | İlahî ilmin sınırsızlığı karşısında yaratılmışların sayılı ve sonlu oluşu |
| Fıkıh | Aile hukuku ve ibadet vakitleri | Boşanan veya eşi ölen kadının iddet süresi; ramazan orucunun sayılı günleri ve kaza hesabı | Şer'î hükümlerin kesin olarak tayin edilmiş gün ve süre birimlerine bağlanması |
| Tefsir | Kıyamet tasvirleri ve Kehf kıssası | Sayının kesinliği, insanın ömrünün sayılı anlardan ibaret olması ve zenginliğin sayılarak yığılması | Sayılan her şeyin tükeneceği ve dökümün hesabının verileceği bilinci |
| Hadis | Esmâ-i hüsnâ ve zikir sayıları | Yüzden bir eksik doksan dokuz ismin sayılması; tesbihatın belirli sayılarla sınırlandırılması | Sayının ibadette intizam ve zihinsel yoğunlaşma vasıtası olması |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kul-Yaratıcı ilişkisi | İbadet ve ecel bilinci | Farkındalık | İnsanın vaktinin ve amellerinin sayılı olduğunu bilerek ahiret azığını hazırlaması | Kesin |
| İlmi | Doğanın gözlemi ve ölçüm | Döküm ve sayılabilirlik | Sınıflandırma | Evrendeki varlıkların tekil parçalar halinde ayrıştırılıp incelenebilir kılınması | Güçlü |
| Siyasi | Savunma ve ordu teşkilatı | Askeri hazırlık ve techizat | Güvenlik | Devlete ve topluma yönelik tehditlere karşı önceden kuvvet ve donanım sağlanması | Kesin |
| İktisadi | Servet yönetimi ve sermaye | Envanter çıkarma ve birikim | Denetim | Malın piyasada dolaşım yerine sadece elde sayılıp yığılmasının kınanması | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Ayrık matematik ve sayma kuramı | Sürekli akıştan bağımsız olarak sonlu ve tekil elemanların tek tek listelenmesi ve kümelenmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Demografi ve envanter yönetimi | Nüfusun, kaynakların ve toplumsal unsurların kayıt altına alınarak geleceğe yönelik planlama yapılması | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün sadece zihinsel veya matematiksel bir işlem olan rakamsal saymaya indirgenmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün sayma anlamının yanı sıra önceden tedarik etme, techizatlandırma, mühlet bekleme ve ontolojik döküm boyutlarını içermesi |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Hazırlık ve iddet ayetlerinin kökün asıl semantik omurgasından kopuk müstakil kelimeler sanılması ve ilahi ilmin cüzleri saymasının mekanik algılanması |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın varlık tasavvurunda hiçbir şeyin başıboş, belirsiz ve hesapsız olmadığını; her zerrenin sayılı, kayıtlı ve bir hesaba bağlı bulunduğunu temellendirir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İlahi ilmin her şeyi kuşattığını bildiren ayetlerde, cihat için hazırlık emreden pasajlarda ve aile hukukundaki bekleme sürelerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Mal sayıp biriktirmenin insana sonsuzluk veya dokunulmazlık sağlayacağı zannını çürütür; sayılan her şeyin sonlu olduğunu ortaya koyar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamNesneleri, taşları veya hayvanları teker teker göz önünden geçirip ayırmak, dökümünü çıkarmak ve ihtiyaç anı için techizat hazırlamak.
- Soyut anlamBelirli bir amaca yönelik olarak unsurların tek tek sınırlandırılarak bilinmesi, kayıt altına alınması, vaktin tayin edilmesi ve geleceğe hazır olunması.
- Sistematik karşılıkVarlık alanının ayrık birimler üzerinden tam bir kayıt ve envanter sistemine tabi tutulması; bu dökümün fiili tedarik ve sorumluluk doğurması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde tekil birimleri, ayrık unsurları veya sayılı anları temsil eder. Bu unsurların 'den 'e kadar teker teker dökümünün yapılması ve toplanması sayımını ve dökümünü oluşturur. Elde edilen bu tam döküm ve sınırlandırma zorunlu olarak ile sembolize edilen geleceğe dönük hazırlık, techizat ve bilinçli intizam durumunu netice verir.