عشو

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ع-ش-والصيغ: ٧ · الجذور المجاورة: ٩٢ · الآيات: ١٤ · السور: ١١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».ضحوسبحعورظهرالْعِشَاءِعشوبكريَعْشُوَالْعَشِيِّغدوقيضعَشِيَّةًرمزحينطرد

الجذرالصيغ ٧الآيات ١٤السور ١١المجاورة ٩٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

عشو

ع - ش - و

جذر
  • الورود: ١٤
  • الآيات: ١٤
  • الصيغ: ٧
  • المعاجم: ٨

Akşam yemeği demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(٨)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Akşam yemeği demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٥٤٤
باب العين والشّين وواي معهما ع ش و، ع ش ي، ع ي ش، ش ع و، ش و ع، ش ي ع، و ش ع مستعملات عشو، عشي: العَشْوُ: إيتانُك ناراً ترجو عندها خيراً وهدىً. عَشَوْتُها أَعْشُوها عَشْواً وعُشُوّا. قال الحطيئة: متى تأتِهِ تعشو إلى ضَوْءِ نارِه تَجِدْ خَيْرَ نارٍ عندها خيرُ مُوقِدِ والعاشيةُ: كلُّ شيءٍ يعشو إلى ضوء نارٍ بالليل كالفَراشِ وغيره، وكذلك الإبل والعواشي، قال: وعاشيةٍ حوشٍ بطانٍ ذَعَرْتُها بضربِ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٬٠٥٣
(باب العين والشين وما يثلثهما) (عشق) العين والشين والقاف أصلٌ صحيح يدلُّ على تجاوُزِ حدِّ المحبَّة. تقول: عَشِق يَعْشَق عِشْقاً وعَشَقاً. قال رؤبة: * ولم يُضِعْها بين فِرْكٍ وعَشَقْ([1]) * ويقال: امرأةٌ عاشق أيضاً، حملوه على قولهم: رجلٌ بادنٌ وأمراةٌ بادنٌ. وزعم ناسٌ أنَّ العَشَقَة اللّبْلابة، قالوا: ومنها اشتُقَّ اسم العاشق لذيولـه وهو كلامٌ. (عشك) العين والشين والكاف([2]) . ليس فيه معنىً
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦٢٢
ع ش و ‏"‏ هو يخبط خبط عشواء ‏"‏ أي يخطيء ويصيب كالناقة التي في عينها سوء إذا خبطت بيدها‏.‏ قال زهير‏:‏ وإنهم لفي عشواء من أمرهم أي في حيرة وقلة هداية‏.‏ والعشواء والعشوة‏:‏ الظلمة‏.‏ يقال‏:‏ لقيته في عشوة العتمة وفي عشوة السحر وركب فلان عشوة‏:‏ باشر أمراً على غير بيان‏.‏ وأوطأه عشوة‏:‏ حمله على أمر غير رشيد‏.‏ وهو يتماشى عن كذا ويتعامى عنه‏.‏ و ‏"‏ العاشية تهيج الآبية ‏"‏ أي المتعشية‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٢٬١٥٠
: ( و ( *!العَشا ، مَقْصورَةً : سُوءُ البَصَرِ باللَّيْلِ والنَّهارِ ) يكونُ في الناسِ والدّوابِّ والإِبلِ والطَّيْرِ ، كما في المُحْكم . وقال الراغبُ : ظُلْمةٌ تَعْتَرِضُ العَيْنَ . وفي الصِّحاح : هو مَصْدرُ الأَعْشى لمَنْ لا يُبْصِرُ باللّيْلِ ويُبْصِرُ بالنّهارِ ؛ ( *!كالعَشاوَةِ . ( أَو ) هو ( العَمَى ) ، أَي ذهابُ البَصَرِ مُطْلقاً ؛ وقد ( *!عَشِيَ ، كرَضِيَ ودعا ) ، *!يَعْشَى *!ويَعْشُو
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٠٬١٧٦
عَشَا 1 عَشَا ذ , (TA, and so accord. to some copies of the K,) first pers. عَشَوْتُ, (S,) aor. يَعْشُو, (TA,) inf. n. عَشْوٌ and عُشُوٌّ; (KL;) as also عَشِىَ, like رَضِىَ [i. e. having for its aor. يَعْشَى, but the inf. n. is app. عَشًا, as in the similar sense expl. in the next sentence]; (TA, and so in my MS. copy of the K;) i. q. ↓ تعشّى, (S, K, TA,) [which is more commonly used than either
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٢٩
عَشَا عَشَا U ( n. ac. عَشْو 1 ), a. Went to, visited at night. b. ( n. ac. عَشْو 1 , عَشْيَان [ عَشْوَاْنُ 33 ]), Gave supper to; pastured at night ( camels ). c. ( n. ac. عَشْو 1 , عُشُوّ 27 ) [ acc. or Ila ], Made for, approached ( watch-fire ). d. [ 'An ], Turned away from. e. ( n. ac. عَشْو 1 ), see infra (a) .
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٣٦٬١١١
عشو عَشَا - يَعْشُو - عَشِيّ - بالعَشِيّ - عَشِيَّاً - عَشِيَّة - عِشاءٌ - عِشاءً عَشَا - يَعْشُو + الكائنُ + عن شيء: يُحْجَب ويُسْتَر ويُعْزَل عن معلومة أو صورة بسبب عشو البصر: تقل قدرة إبصاره بسبب نقص الضياء بعد أن كان قوياً: وذلك بسبب تقبض حدقة العين من الضياء، وعند خفوت الضياء، والحدقة منقبضة، فإن كمية الضوء الداخلة تكون قليلة لا تكفي
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٧)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٩٢ (الإجمالي: ١١٧)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. بكر

    الآيات المشتركة: ٤ · Bekr genç deve demektir

  2. غدو

    الآيات المشتركة: ٣ · Ğida, Sabah yemeği, kahvaltı demektir

  3. سبح

    الآيات المشتركة: ٤ · Sebhe, omuzlara atılan, esen rüzgarda kanatlar gibi açılan…

  4. رمز

    الآيات المشتركة: ١ · Remiz işaret için kullanılan sopa veya bez parçası demektir

  5. صفن

    الآيات المشتركة: ١ · Safkan atlar

  6. ثلث

    الآيات المشتركة: ٢ · Sülle çokluk demektir

  7. حين

    الآيات المشتركة: ٢ · İna (Elif) sütün sağıldığı kap demektir

  8. ضحو

    الآيات المشتركة: ١ · Kuşluk vakti

  9. قيض

    الآيات المشتركة: ١ · Kırılmış yumurta kabuğudur

  10. جود

    الآيات المشتركة: ١ · Cûdi

  11. عور

    الآيات المشتركة: ١ · Ölçmek için kullanılan boş kaptır

  12. طرد

    الآيات المشتركة: ١ · Kısa mızraktır

الآيات التي ورد فيها(١٤)

  1. قَالَ رَبِّ اجْعَلْ لِي آيَةً قَالَ آيَتُكَ أَلَّا تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ إِلَّا رَمْزًا وَاذْكُرْ رَبَّكَ كَثِيرًا وَسَبِّحْ بِالْعَشِيِّ وَالْإِبْكَارِ

    Akşam

  2. إِنَّا سَخَّرْنَا الْجِبَالَ مَعَهُ يُسَبِّحْنَ بِالْعَشِيِّ وَالْإِشْرَاقِ

    Akşam

  3. إِذْ عُرِضَ عَلَيْهِ بِالْعَشِيِّ الصَّافِنَاتُ الْجِيَادُ

    Akşam

  4. فَاصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ وَاسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ بِالْعَشِيِّ وَالْإِبْكَارِ

    Akşam

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökعشو
YapıÜçlü
Özel Durumİlletli (nakıs)
Bağlamsal Yakın Köklerغسق, ظلم, غمر
Zıt Kökصبح
Çekirdek Özet 1Gün ışığının çekilmesiyle başlayan alacakaranlık ve buna bağlı görme zafiyeti
Çekirdek Özet 2Gündüzün sonundaki ibadet ve idrak vakti ile hakikate karşı gözü karartma hali
Çekirdek Özet 3Algı zayıflığının zihni loşluğa ve dış manipülasyonlara açık bir körleşmeye dönüşmesi
Kritik Hata RiskiKökün Kur'an'daki ahlaki ve zihni körleşme boyutunu göz ardı edip yalnızca takvimsel bir vakit sayılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عشKuşatma, iç içe geçme, loşluk ve bir araya toplanma; nitekim عشش kökünde yuvalanma ve toplanma, عشر kökünde ise topluluk ve kaynaşma anlamı esastırوÇekirdekteki örtünme ve toplanma hareketini gün ışığının çekilmesine, görme zafiyetine ve alacakaranlıkta yön arayışına doğru özelleştirir

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; görme, bilme, kaynakAlgılama, basiret ve dış dünyayı idrak etme kabiliyeti
شDiş; ısırma, parçalama, keskinlikAyrıştırma, netleştirme veya algı bütünlüğünün bozulması
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaBir duruma bağlanma, sürecin birbirine eklenerek sürmesi
عشوGörme organının keskinliğini yitirerek ışık ile karanlık arasındaki belirsizliğe bağlanmasıGözün net seçememesi, alacakaranlıkta idrakin zayıflaması ve eşyanın ayırt edici vasıflarını yitirmesi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamGün batımından sonraki alacakaranlık, develerde gece veya loşlukta görülen görme zayıflığı ve gece karanlığında parlayan bir ateşe doğru yönelme
Cahiliye şiiri kullanımıHutey'e beytinde bir ateşin ışığına yönelen kimse anlamında kullanılmıştır: متى تأتِهِ تعشُو إلى ضوءِ ناره / تجدّ خير نارٍ عندها خيرُ مُوقِدِ
Erken Arapça kullanımGeceleyin önünü görmeden gelişigüzel adım atan kör veya zayıf gözlü deve için kullanılan ve basiretsizce iş yapmayı niteleyen darbımesel: خبط عشواء

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asāsü’l-Belāġa.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça عشو kökü, Güney Sami dil havzasında gün batımı, akşam karanlığı ve akşam vaktiyle bağlantılı ortak bir semantik tabana dayanır. İbranicede akşam karanlığı için daha çok ʿerev kökü tercih edilirken, Ge’ez (Etiyopya) dilinde ʿašāy kelimesi akşam vaktini ve akşam yemeğini karşılar. Doğu ve Batı Sami hatlarında ışığın zayıflaması, gölgenin uzaması ve görme eşiğinin düşmesi anlamları fonetik varyantlarla yer alır. Kökün Arapçadaki özgün gelişimi, yalnızca günün belirli bir astronomik anını değil, ışığın tedrici kaybı sonucu oluşan optik bulanıklığı ve insanın hakikat karşısında bilerek ya da fizyolojik olarak görmezden gelme tutumunu tek bir kavramsal çatıda birleştirmesidir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönAlacakaranlık, gece körlüğü ve akşam yemeğiIşığın azalması fiziksel görme kaybına, oradan zihni ve ahlaki basiret kapalılığına aktarılmıştırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGe'ez dilinde akşam vakti ve öğünüGüney Sami dillerinde günün kararması ve akşam öğünü ile doğrudan ortak kökene işaret ederGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ses denkliği gösteren Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilmediVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Wolf Leslau (Comparative Dictionary of Ge'ez).

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عشوAnlamlıAlacakaranlık ve görme zayıflığıGünün batışıyla başlayan loşluk ve gözün netliğini kaybetmesiHedef köktür, Kur’an’da geçer
عوشAnlamlıYaşam sürme ve maişetعيش köküyle varyantlı olup hayatiyetini devam ettirme çabasıdırKur’an’da geçmez
شعوAnlamlıDağılma ve yayılmaYangının, baskının veya atların etrafa hızla yayılıp dağılmasıKur’an’da geçmez, toplanmanın zıddı yönde hareket bildirir
شوعAnlamlıKarışıklık ve dağınıklıkSaçların veya eşyanın birbirine karışarak intizamını kaybetmesiKur’an’da geçmez, belirsizlik unsuruyla bağ taşır
وعشAnlamlıZorlu ve engebeli zeminÜzerinde yürümesi güç, ayağı kaydıran çorak ve pürüzlü araziKur’an’da geçmez, belirsizlikte yürüme motifiyle akrabadır
وشعAnlamlıTırmanma ve sarılmaBir tepeye çıkma veya ipliği yumak haline getirip sarmaKur’an’da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عشوMerkezAlacakaranlık ve görme kaybıIşığın azalması sebebiyle seçememe ve bilerek göz kapamaAkşam vakti, loşluk ve hakikate karşı gözü karartma
غسقKomşuGecenin koyulaşmasıIşığın azalması evresini aşıp karanlığın bütünüyle çökmesiGecenin koyulaşması ve siyahlığın yerleşmesi
ظلمKomşuMutlak karanlıkIşığın tamamen kaybolması ve adaletsizlikAydınlığın yokluğu ve şeyin zıddına konması
غمرKomşuKuşatıcı örtüBilinci tamamen örten cehalet veya su dalgasıFarkındalığın bütünüyle kapanarak boğulması
صبحZıtŞafağın sökmesiKaranlığın yarılarak aydınlığın zuhur etmesiNetleşme, berraklaşma ve sabah vaktinin gelişi

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعشوAlacakaranlık ve görme zayıflığıIşığın azalmasıyla oluşan vakti ve idrak kapalılığını kapsarKesin
LatinceCrepusculum, hemeralopiaAlacakaranlık ve gece körlüğüVakti ve görme kusurunu verir; manevi göz yumma anlamını içermezGüçlü
İngilizceDusk, twilight, turn a blind eyeAlacakaranlık ve görmezden gelmekİki kelime loşluk vaktini, deyim ise kasıtlı basiret kapalılığını karşılarGüçlü
AlmancaDämmerung, NachtblindheitAlacakaranlık ve gece körlüğüGün batımı evresini ve optik kusuru karşılar, iradi yüz çevirmeyi dışarıda bırakırGüçlü
FransızcaCrépuscule, nyctalopieAlacakaranlık ve gece körlüğüFiziksel zaman ve optik zafiyet eşleşir; kalbi körleşme tam verilmezGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
بِالْعَشِيِّ / وَعَشِيًّا / وَالْعَشِيِّ / عَشِيَّةًGünün son vakti, akşamSabahın zıddı olarak zikir, tesbih, ibadet ve varoluş muhasebesi bağlamında; Âl-i İmrân 3:41, Meryem 19:11, Sâd 38:18, Nâziât 79:46
الْعِشَاءِ / عِشَاءًYatsı vakti, gecenin ilk koyu karanlığıToplumsal hayatın mahremiyet sınırları ve hileli dönüş zamanı bağlamında; Yûsuf 12:16, Nûr 24:58
يَعْشُHakikati bilerek görmezden gelmek, zihni alacakaranlığa terk etmekVahye karşı basiretini körelten kimseye şeytanın yoldaş kılınması bağlamında; Zuhruf 43:36

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamZuhruf 43:36 ayetinde vahiyden yüz çevirmeİnsanın iradi körleşmesinin ceza olarak şeytani bir musallat oluşla sonuçlanmasıİdrakin kasten kapatılması ve basiret kaybı
FıkıhYatsı namazı ve istizân (izin isteme) hükümleriŞafağın kaybolmasıyla başlayan ibadet vakti ve odalara giriş izni gereken mahremiyet saatiZaman diliminin ibadet ve hukuk sınırını belirlemesi
TefsirSabah ve akşam zikirleriGünün iki ucundaki ibadetin insan bilincini diri tutmasıVaroluşsal tefekkür ve kulluk sürekliliği
HadisBilgisiz fetva ve basiretsiz eylemlerİlimsiz hüküm verenlerin önünü görmeyen deveye (habtu aşvâ) benzetilmesiKörü körüne hareket etmekten sakındırma

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık muhasebesi ve bilinç tercihiİdrak eşiğiZikirle aydınlanma ya da körleşmeGünün bitiminde kulun ya tesbihe sığınması ya da zihnini karanlığa terk etmesiKesin
İlmiYetersiz veriyle hüküm vermeEpistemik kör noktaİncelemeden hüküm vermeyi engellemeDelilsiz ve bulanık zeminde öngörüsüz adımlar atmaktan kaçınma gerekliliğiGüçlü
SiyasiToplumsal basiretin yönlendirilmesiKamuoyu körleşmesiBilinçli cehaletin denetimiHakikate gözünü yuman kitlelerin yıkıcı rehberlerin peşine takılmasıMuhtemel
İktisadiGün sonu maişet ve tüketim dengesiKapanış muhasebesiRızık güvenliğini sağlamaGün ışığının bitişiyle üretimden tüketime geçişin israftan korunmasıMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSinyal zayıflaması ve gürültü eşiğiIşık akısının azalmasıyla dedektörün ayırt etme gücünü yitirmesi ve bilginin entropiye yenik düşmesiGüçlü
Beşeri bilimlerBilişsel kaçınma (cognitive avoidance)Kişinin yüzleşmek istemediği nesnel veriye göz yumarak zihnini yanılsamalara açık hale getirmesiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca 'akşam vakti' veya 'akşam yemeği' gibi nötr bir takvimsel veya biyolojik ana indirgenmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKökün ışığın çekilmesiyle oluşan loşluğu, insanın hakikate karşı gözünü bilerek kısmasını ve bunun doğurduğu ontolojik savrulmayı içermesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataZuhruf 43:36 ayetindeki zihni tercihi sıradan bir gaflet sanmak ve akşam ibadetlerinin insanı koruduğu idrak kalkanını fark edememek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Fiziksel alacakaranlık ile zihni körleşme arasındaki bağı kurarak insanın hakikat ışığını kasten söndürmesinin vahim sonuçlarını açıkladığı için
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Sabah-akşam ibadet ve tesbihini emreden ayetlerde ve hakikatten göz yumarak sapanların akıbetini bildiren uyarılarda
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Sapmanın salt bilgi yetersizliğinden değil, insanın hakikati bilerek görmezden gelmesinden kaynaklanan ahlaki bir körleşme olduğunu gösterir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamGün batımında ışığın zayıflaması, eşyanın silikleşmesi ve gözün seçme kabiliyetini yitirmesi.
  • Soyut anlamZihnin hakikat nuruna karşı kendini kapatarak bilerek alacakaranlığı seçmesi ve basiretini köreltmesi.
  • Sistematik karşılıkAydınlatıcı bilginin kasten reddedilmesiyle idrak sisteminin çökmesi ve dış manipülatif güçlere açık hale gelinmesi.
  • LaTeX modelilim⁡L→0V=0  ⟹  D=1
  • LaTeX açıklamasıModelde L gelen ışık veya vahiy akısını, V basiret ve görme fonksiyonunu, D ise saptırıcı etkiye açık olma derecesini temsil eder. Işık akısı sıfırlandığında basiret sıfıra iner ve saptırılabilirlik durumu mutlaklaşır.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ع