عمد

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ع-م-دالصيغ: ٤ · الجذور المجاورة: ٧٨ · الآيات: ٧ · السور: ٧؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».لقيمُتَعَمِّدًاجزيتَعَمَّدَتْعمدأرمكعبقتلميدوبلعَمَدٍصوم

الجذرالصيغ ٤الآيات ٧السور ٧المجاورة ٧٨

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

عمد

ع - م - د

جذر
  • الورود: ٧
  • الآيات: ٧
  • الصيغ: ٤
  • المعاجم: ١٢

Direk demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Direk demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٧٬١٤٤
باب العين والدّال والميم معهما ع د م، ع م د، د ع م - م ع د - د م ع - مستعملات م د ع مهملة عدم: العَدَمُ: فقدانُ الشيء وذهابه، والعُدْمُ لغة. إذا أرادوا التثقيل فتحوا العين، وإذا أرادوا التخفيف ضمُّوها. عَدِمْتُ فلاناً أَعْدَمُهُ عَدَماً، أي: فقدته أفقده فقداً وفقداناً، أي: غاب عنك بموت أو فقدٍ لا يقدر عليه. وأَعْدَمَهُ الله مني كذا، أي: أفاتَه. ورجلٌ عديمٌ لا مالَ له، وقد عَدِمَ مالَه وفَقَدَهُ
رابط المدخل

باب العين والدّال والميم معهما ع د م، ع م د، د ع م - م ع د - د م ع - مستعملات م د ع مهملة عدم: العَدَمُ: فقدانُ الشيء وذهابه، والعُدْمُ لغة. إذا أرادوا التثقيل فتحوا العين، وإذا أرادوا التخفيف ضمُّوها. عَدِمْتُ فلاناً أَعْدَمُهُ عَدَماً، أي: فقدته أفقده فقداً وفقداناً، أي: غاب عنك بموت أو فقدٍ لا يقدر عليه. وأَعْدَمَهُ الله مني كذا، أي: أفاتَه. ورجلٌ عديمٌ لا مالَ له، وقد عَدِمَ مالَه وفَقَدَهُ وذهَبَ عنه. والعديمُ: الفقيرُ، لأنّه فقد الغنى، وأَيِسَ منه، ويجوز جمعُه على: عُدَماء، كما يجمع الفقير فُقَراء. قال: فعَديمُنا متعـفّـفٌ مـتـكـرِّمٌ وعلى الغنيّ ضمانُ حقِّ المُعْدِمِ وأَعْدَمَ فهو مُعْدِمٌ، وأفقر فهو مفقر، أي: نزل به العُدْمُ والفقر فهو صاحبه. قال حسان بن ثابت: ربّ حِلْمٍ أضاعه عَدَمُ المـا لِ وجهلٍ غطَّى عليه النّعيم لأنّه إذا كان فقيراً لم يرى النّاسُ له قيمةً، ولا ينتفعون بحِلْمِه، ولا يهابونه، وإذا كان غنيّاً هِيبَ واحتُمِلَ له، وإن كان جهولاً طَمَعاً فيما عنده. قال: أما تَرَيْني اليومَ لا أعدو غَنَمْ أعينُ ما اسطعْتُ وعَوْني كالعَدَمْ قال حمّاس: قوله: لا أعدو غنم، أي: ليس لي فضل على الغنم. أي: على حفظها، ويكون المعنى ليس عندي منفعة، ولا كفاية إلا مثل كفاية شاة من الغنم. عمد: عَمَدْتُ فلاناً أَعْمِدُهُ عَمْداً، أي: قصدته وتعمّدته مثله. والعَمْدُ: نقيض الخطأ. والعمدان: تعمّد الشيء بعمادٍ يمسكه ويعتمد عليه. والعُمُد: جمع عِمادٍ، والأَعْمِدَةُ جمع العَمود من حديد أو خشب. وعَمُود الخباء من خشب قائم في الوسط. وأهل عَمُود وعِماد: أصحاب الأخبية، لا ينزلون غيرها. وقوله: "في عَمَدٍ مُمَدَّدَةٍ" أي: في شبه أخبية من نار ممدودة، ويقرأ في عُمُد، لغة، وهما جماعة عَمُود، وعَمَد بمنزلة أديم وأَدَم، وعُمُد بمنزلة رسول ورُسُل. ويقال: هي أوتاد أطباق تطبق على أهل النّار، ولا يدخل جهنّم بعد ذلك ريحٌ ولا يخرج منها تنفّس. والعُمُدُّ: الشابّ الشديدُ الممتلىءُ شباباً. يقال: عُمُدٌّ وعُمُدّانيّ وعُمُدّانيّون، والمرأة: عُمُدّانيّة، أي: ذات جسم وعبالة، وهو أملأ الشباب وأردؤه. الدّال شديدة في كلّه. عُمْدان: اسم جبل. والعمود عرق الكبد الذي يسقيها. ويقال للوتين: عمود السَّحر. وعمود البطن شبه عرق ممدود من لدن الرُّهابَة إلى دُوَيْن السُّرّة في وسطه يشقّ من بطن الشّاة. وعَمودُ السّنان ما توسّط شفرتيه من أصله، وهو الذي فيه خيط العَيْر. ورجلا الظّبي عموداه. وعَمودُ الأمر: قوامُه الذي يستقيم به. وعمود الأذن: معظمها وقوامها الذي تثبت عليه الأذن. وعميد القوم: سيّدهم الذي يعتمدون عليه في الأمور، إذا حَزَبَهُمْ أمرٌ فزعوا إليه وإلى رأيه. والعميد: المعمود الذي لا يستطيع الجلوس من مرضه حتى يُعْمَدَ بالوسائد. ومنه اشتق القلب العميد وهو المعمود المشغوف الذي قد هدّه العشق وكسره فصار كشيء عُمِدَ بشيء. قال امرؤ القيس: أأذكرتَ نفسَكَ ما لن يَعُودا فهاج التّذكُّرُ قلباً عمـيدا يقال: قلب عميد معمود معمّد. قال جميل: فقلتُ لها يا بَثْنُ أوصيتِ كافـيا وكلُّ امرئٍ لم يرعَهُ الله معمودُ والعَمْدُ: ارتكابك أمراً بجدٍّ ويقين. تقول: فعلته عَمْداً على عين وعمد عين، وتعمّدت له وأتيت ذلك الأمر متعمّداً ومعتمداً بمعناه. قال: فزادك الله غمًّا إذ كفلت بها وإذا أتيت الذي أبلاك معتمدا وعَمِدَ السّنام يَعْمَدُ عَمَداً فهو عَمِدٌ إذا كان ضخماً وارياً فحمل عليه ثقل فكسره ومات فيه شحمه فلا يستوي فيه أبداً كما يَعْمَدُ الجُرْحُ إذا عسر قبل أن ينضج بيضه فَيرِم. وبعيرٌ عَمِدٌ، وسنام عَمِدٌ، وناقة عَمِدَةٌ. وثرىً عَمِدٌ، أي: بلّته الأمطار، وأنشد أبو ليلى: وهل أحبطنَّ القومَ بعد نُزولِهِمْ أصولَ أَلاءٍ في ثرىً عَمِدٍ جعد وبعير معمود، وهو داءٌ يأخذه في السّنام. وقوله "خَلَقَ السّماواتِ بغير عَمَدٍ تَرَوْنَها". يقال: إنّ الله عجّب الخلق من خلق السّماوات في الهواء من غير أساس وأعمدة، وبناؤهم لا يثبت إلا بهما، فقال: خلقتهما من غير حاجة إلى الأعمدة ليعتبر الخلق ويعرفوا قدرته. وقال آخر: بغير عَمَدٍ ترونها، أي: لها عَمَدٌ لا ترونها. ويقال: عَمَدُها جَبَلُ قافٍ، وهي مثلُ القُبّة أطرافُها على ذلك الجَبَلِ والجَبَلُ محيط بالدّنيا من زبرجَدَةٍ خَضْراءَ وخضرةُ السّماءِ منه، فإذا كان يوم القيامة صيّره الله ناراً تحشر النّاس من كلّ أَوْبٍ إلى بيت المقدس. وأمّا قول ابن ميّادة: وأَعْمَدُ من قومٍ كفاهم أخوهم فإنهُ يقول: هل زدنا على أن كفينا إخواننا. قال عرّام: يقول: إنّي أجدُ من ذلك أَلَماً ووجعاً، أي: لا أعمد من ذاك. ويعني بقول أبي جهل حين صرع: أعمد من سيّد قتله قومه، أي: هل زاد على سيّدٍ قتله قومه، والعرب تقول: أعْمَدُ من كَيْلٍ مُحِقَ، أي: هل زاد على هذا? دعم:

الدَّعْمُ: أن يميلَ الشيءُ فَتَدْعَمَهُ بِدِعامٍ، كما تَدْعَمُ عروشَ الكَرْمِ ونحوه فَتَدْعَمُهُ بشيءٍ يَصيرُ له مِساكاً. وجمعُهُ: دعائم. قال: لمّا رأيت أنّه لا قامَه وأنّه النزعُ على السآمة جذبت جذباً زعْزَعَ الدِّعامة وقال: لأَدْعَمَنَّ العيسَ دَعْماً أيَّما دعمٍ يثنّي العاشقَ المتيّما وقال: لا دَعْمَ بي لكنْ بليلى دَعْمُ جارية في وَرِكّيْها شحْمُ قوله: لادعم بي، أي: لا سِمَنَ بي يدعمني، أي يقوّيني. والدِّعامتان: خشبتا البكرة، بمنزلة القائمتين من الطين. والدِّعامة: اسم الخشبة التي يُدْعَم بها. والمدعومُ الذي يميل فَتَدْعَمُهُ ليستمسك. والمدعومُ الذي يُحْملُ عليه الثِّقلُ من فوق كالسَّقف يُعْمَدُ بالأساطين المنصوبة. دُعْمِيّ: اسم أبيٍّ حي من ربيعة، ومن ثقيف. ويقال للشيء الشّديد الدِّعام: إنّه لدُعْمِيّ. قال رؤبة: حاول منه العرضُ طولاً سَلْهَبا أكْتَدَ دُعْميَّ الحوامي جَسْرَبا ودُعْمِيُّ: كلِّ شيءٍ أشدُّه وأكْثَرُهُ. والدَّعْمُ: تقويةُ الشيءِ الواهنِ، نحو: الحائط المائل فتدعَمه بدِعامةٍ من خلفه، وبه يشبّه الرّجل السيّد يقال: دِعامةُ العشيرة، أي: به يتقوَّوْن. ودعائم الأمور: ما كان قوامها. معد: الْمَعِدَةُ: ما يستوعبُ الطعام من الإنسان، والمِعْدَةُ لغةٌ. قال: معداً وقلْ لجارتَيْك تمعدا إنّي أرى المعد عليها أجودا قال هذا ساقٍ يسقي إبِلَهُ فاستعان بجاريته إذ لا أعوان له يقول: امعدْ ونادِ جاريتك. والمَعْدُ: أن تأخذَ الشيء من الرّجل ويأخذَهُ منك. والمَعْدُ: نزعُ الماء من البئر. ومُعِدَ الرّجل فهو مَمْعُودٌ، أي: دويت معدته فلم يستمرئْ ما يأكل واشتكاها. ويجوز جمعه على المِعَدِ. مَعَدّ: اسم أبي نزار. والتّمعدُدُ: الصبر على عيشهم في سفر وحضر. تَمَعْدَدَ فلانٌ. وكذلك إذا عاد إليهم بعد التحوّل عنهم إلى غيرهم. والمَعَدُّ مشددة الدّال: اللحم الذي تحت الكتف، أو أسفل منه قليلاً، من أطيب لحم الجنب. ويقال: المَعَدّان من الفرس ما بين كتفيه إلى مؤخر متنيه. قال ابن أحمر: وإمّا زالَ سرجٌ عن معـدٍّ وأَجْدِرْ بالحوادثِ أن تكونا وقال: وكأنّما تحتَ المعدِّ ضـئيلةٌ ينفي رُقادَكَ لَدْغُها وسِمامُها ومَثَلٌ تضربه العرب: قد يأكلُ المعدّيّ أكل السوء، وهو في الإشتقاق يخرج على مَفْعَل، وعلى تقدير فَعَلٍّ على مثال عَلَدٍّ ونحوه، ولم يشتقّ منه فِعْلٌ. مَعْدان: اسم رجل، ولو اشتق منه من سعة المعدة فقيل: معدان واسع المعدة لكان صواباً. والمُعَيْديْ: رجل من كنانة صغير الجثة عظيم الهيبة قال له النّعمان: أن تسمع بالمعَيْديْ خير من أن تراه. فذهب مثلاً. و المَعْدُ: الجَذْبُ. مَعَدْته مَعْداً. ويقال: امْعَدْ دَلْوَكَ، أي: انزَعْها وأَخْرِجْها من البئر. قال الراجز: يا سعدُ يا ابن عَمَل يا سَعْدُ هل يُروِيَنْ ذَوْدَكَ نَزْعٌ مَعْدُ والمَعْدُ: الغضّ من الثّمار. والتَّمَعْدُدُ: التّردُّد في الّلصوصيّة. دمع: دَمِعَتِ العينُ تدمَعُ دَمَعاً ودَمْعاً ودُمُوعاً. من قال: دَمِعَتْ قال: دَمَعاً، ومن قال: دَمَعَتْ قال: دَمْعاً. وعين دامعة، والدّمْع: ماؤها. والدَّمْعَة القطرة. والمَدْمَعُ: مجتمع الدّمع في نواحيها. يقال: فاضت مدامعي ومدامع عيني. والماقيان من المدامع، وكذلك المؤخّران. وامرأة دَمِعَةٌ: سريعة الدمعة و البكاء، وإذا قلت: ما أكثر دَمْعَتَها خفّفت، لأنّ ذلك تأنيث الدمع. قال: قد بليت مهجتي وقد قرح المد مع... و يقال للماء الصّافي: كأنّه دمعة. والدَّمّاع من الثّرى ما تراه يتحلّب عنه النّدى، أو يكاد. قال: من كلِّ دمَّاعِ الثَّرَى مُطَلَّلِ يُثِرْنَ صيفيّ الظّباءِ الغُفَّلِ ودُمّاعُ الكَرْمِ ما يسيل منه أيّام الربيع. والدَّمّاعُ: ما تحرّك من رأس الصبيّ إذا ولد ما لم يشتدّ، وهي اللّمّاعة و الغاذية أيضاً. وشجّة دامعة: تسيل دماً.

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٥٨٢
العَمودُ: عَمودُ البيت؛ وجمع القلَّة أعمِدَةٌ، وجمع الكثرة عَمَدٌ وعمدٌ. وقرئ بهما قوله تعالى: "في عُمُدٍ مُمَدَّدَةٍ" يقال: خِباءٌ معَمَّدٌ. وسطعَ عَمود الصبح. والعِمادُ: الأبنية الرفيعة، تذكَّر وتؤنَّث. قال الشاعر عمرو بن كلثوم: ونحن إذا عِمادُ الحيِّ خـرَّتعلى الأحفاضِ نمنع من يلينا والواحدة عِمادَةٌ. وفلانٌ طويلُ العِمادِ، إذا كان منزله مَعْلَماً لزائريه. وعَمَدْتُ للشيء أعْمِدُهُ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ١٥٬١٩٧
باب العين والدال مع الميم عدم ، عمد ، دمع ، معد ، دعم ، مدع : مستعملات . عدم : قال الليث : العَدَم : فِقدان الشيء وذهابه . يقال : عَدِمته أعدَمه عدماً . والعُدْم لغة فيه . قال : ورأيناهم إذا ثَقَّلوا قالوا : العَدَم وإذا خففوا قالوا : العُدْم ، ورجلٌ عَدِيم : لا مال له . وأعْدَمَ الرجل : صار ذا عَدَم قال : ويقول الرجل لحبيبه : عَدِمْتُ فقدك ولا عدمت فضلك ولا أعدَمَني الله فضلك أي لا أذهَبَ عنّي
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٥٬٩٩٠
(باب العين والميم وما يثلثهما) (عمن) العين والميم والنون ليس بأصل، وفيه عُمان: بلد. ويقولون أعْمَن، إذا أتى عُمَان. قال: فإن تُتْهِمُوا أُنْجِد خلافاً عليكُم *** وإن تُعمِنُوا مستحقِبي الشَّرِّ أُعرِقِ([1]) (عمه) العين والميم والهاء أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على حَيرة وقِلّة اهتداء. قال الخليل: عَمِهَ الرّجل يَعْمَهُ عَمَهاً، وذلك إذا تردَّد لا يدرِي أين يتوجَّه. قال الله: {وَيَذَرُهُم فِي
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٢٣٦
- العمد: قصد الشيء والاستناد إليه، والعماد: ما يعتمد. قال تعالى: ﴿إرم ذات العماد﴾ [الفجر/7]، أي: الذي كانوا يعتمدونه، يقال: عمدت الشيء: إذا أسندته، وعمدت الحائط مثله. والعمود: خشب تعتمد عليه الخيمة، وجمعه: عمد وعمد. قال: ﴿في عمد ممددة﴾ [الهمزة/9]، وقرئ: ﴿في عمد﴾ (وهي قراءة شعبة وحمزة والكسائي وخلف. انظر: الإتحاف ص 443؛ والإقناع لابن الباذش 2/814)، وقال: ﴿بغير عمد ترونها﴾ [الرعد/2]، وكذلك ما يأخذه
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٣٢١
ع م د أنت عمدتنا أي الذي نعمده لحوائجنا‏.‏ ويقال‏:‏ الزم عمدتك أي قصدك وفلان معمود مصمود أي مقصود بالحوائج‏.‏ وعمده واعتمده وتعمده وهو عميد قومه وعمود حيّه أي قوامهم‏.‏ قالت أخت حجر بن عدي الكنديّ عمة امريء القيس ترثي حجراً‏:‏ فإن تهلك فكلّ عمود قوم من الدنيا إلى هلك يصير ويقال للظّهر‏:‏ عمود البطن‏.‏ ويقال لأصحاب الأخبية‏:‏ هم أهل عمود وأهل عماد وأهل عمدٍ‏.‏ ويقال‏:‏ لكلّ أهل عمود نوًى أي
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١١٬٤٣٧
العَمْدُ: ضدّ الخطإِ في القتل وسائر الجنايات. وقد تَعَمَّده وتعمِد له وعَمَده يعْمِده عَمْداً وعَمَدَ إِليه وله يَعْمَّد عمداً وتعمَّده واعتَمَده: قصده، والعمد المصدر منه. قال الأَزهري: القتل على ثلاثة أَوجه: قتل الخطإِ المحْضِ وهو أَن يرمي الرجل بحجر يريد تنحيته عن موضعه ولا يقصد به أَحداً فيصيب إِنساناً فيقلته، ففيه الدية على عاقلة الرامي أَخماساً من الإِبل وهي عشرون ابنة مَخاض، وعشرون ابنة
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٠٨
* ع م د * * العَمُودُ * عمود البيت وجمعه في القلة * أعْمِدَةٌ * وفي الكثرة * عَمَدٌ * بفتحتين و * عُمُدٌ * بضمتين وقرئ بهما قوله تعالى ﴿في عُمُدٍ ممددة﴾ وسطع * عَمُود * الصبح و * العِمَادُ * بالكسر الأبنية الرفيعة تذكر وتؤنث والواحدة عِمَادَة و * عَمَدَ * للشيء قصد له أي * تَعَمَّد * وهو ضد الخطأ و * عَمَدَ * الشيء * فانْعَمَدَ * أي أقامه بعماد يعتمد عليه وبابهما ضرب و * عَمُود * القوم و *
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٠٬٤٣٧
العمود، كصبور، م، وهو الخشبة القائمة في وسط الخباء ج: أعمدة، في القلة، وعمد، محركة، وعمد بضمتين، وبضم فسكون، تخفيفا، الثلاثة في القلة. وفي اللسان: العمد: اسم للجمع، ويقال: كل خباء معمد. وقيل: كل خباء كان طويلا في الأرض، يضرب على أعمدة كثيرة، فيقال لأهله: عليكم بأهل ذلك العمود، ولا يقال: أهل العمد، وأنشد: وما أهل العمود لنا بأهل ولا النعم المسام لنا بمال وقال
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٥٬٦٠٢
عَمَدَهُ 1 عَمَدَهُ ذ , (S, A, O, L, Msb, K,) aor. عَمِدَ , (L,) inf. n. عَمْدٌ; (L, Msb;) and ↓ اعمدهُ; (Msb, K;) He stayed it, propped it up, or supported it; (S, A, O, L, Msb, K;) namely, a wall, (A, L, Msb,) or other thing; (S, O, L;) i. q. دَعَمَهُ: (A, L, Msb:) or ↓ اعمده, [and app. sometimes عَمَدَهُ, (see مَعْمُودٌ,) and in a similar manner ↓ عمّدهُ is expl. by Golius, as on the authority
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٣٦٬٥٨٢
عمد عَمَدَ - يَعْمِدُ - عَمُوْد - عَمَد - عِمَاد تَعَمَّدَ - يَتَعَمَّدُ - مُتَعَمِّد عَمَدَ - يَعْمِدُ + كائن + على كائن: يتوجه إليه مباشرة ومن أقرب طريق: يتحرك الشيء أو الأمر بحيث يشكل مساره مع سطح الجسم الآخر عمودا أي زاوية قائمة عَمَدَ - يَعْمِدُ + كائن + في أمر: يفعله في سبق إصرار وعزم: يتجه إليه بإرادته وعزمه مباشرة ومن أقرب طريق ومن
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٤)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٧٨ (الإجمالي: ٩٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. أرم

    الآيات المشتركة: ١ · Dikili taş, anıt demektir

  2. كعب

    الآيات المشتركة: ١ · Topuk demektir

  3. صيد

    الآيات المشتركة: ١ · Av

  4. ميد

    الآيات المشتركة: ١ · Sallar

  5. جزي

    الآيات المشتركة: ٢ · Ceze’e (hemze ile) bir şeyin parçası, bozulmadan bütünden…

  6. ذو

    الآيات المشتركة: ٢ · Sahip

  7. وبل

    الآيات المشتركة: ١ · Odun demeti demektir

  8. سلف

    الآيات المشتركة: ١ · Boynun üst tarafıdır

  9. قتل

    الآيات المشتركة: ٢ · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  10. بثث

    الآيات المشتركة: ١ · Rüzgarın esmesi sonucu etrafa dağılan toz anlamından gelmiş…

  11. لقي

    الآيات المشتركة: ٢ · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır

  12. صوم

    الآيات المشتركة: ١ · “Sume” damga demektir

الآيات التي ورد فيها(٧)

  1. اللَّهُ الَّذِي رَفَعَ السَّمَوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ …

    Direkler

  2. خَلَقَ السَّمَوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا وَأَلْقَى فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ …

    Direkler

  3. فِي عَمَدٍ مُمَدَّدَةٍ

    Direkler

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökعمد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerقصد, نوى, سند, عزم
Zıt Kökخطأ
Çekirdek Özet 1Ağır bir yükü taşımak üzere dikilen sağlam direk ve bir şeye dayanıp doğrulma
Çekirdek Özet 2Zihnin ve iradenin kararlı biçimde hedefe dikilmesi, taammüt ve bilinçli yöneliş
Çekirdek Özet 3Bir yapıyı veya eylemi ayakta tutan kurucu dayanak, hükmün meşruiyet ve mesuliyet temeli
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel sütuna veya sadece hukuki kasıt kavramına indirgeyerek taşıyıcı dayanak ile iradi yöneliş arasındaki ontolojik bağı koparmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عمKuşatma, yayılma, bir alanı bütünüyle kaplama, kütlevi yoğunluk ve derinlik kazanma; nitekim عمر imar ve yerleşimle kaplamayı, عمق aşağıya doğru yoğun derinliği, عمل enerjinin fiile bürünmesini, عمم ise genellik ve bütünü sarmayı ifade ederدEklenen د harfinin kapı, sınır, sebat ve duruş imgesiyle yaygın kütlevi yoğunluk tek bir dikey eksende sabitlenmiş; yayılma hâlindeki güç bir yükü taşımak üzere dikey bir dayanağa ve amaca kilitlenen doğrusal bir iradeye dönüştürülmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; görme, bilme, kaynakAlgının odaklanması, bilincin uyanışı ve hedefin açıkça tespit edilmesi
مSu; akış, çokluk, derinlikTaşıyıcı kütle, gücün toplanması ve hacimli bir yükün varlığı
دKapı; giriş, geçiş, hareketSınır çekme, geçişi sabitleme, eşik oluşturma ve mukavemet gösterme
عمدKaynaktan çıkan bilincin kütlevi bir gücü tek bir eşikte ve eksende dikey olarak sabitlemesiBilinçli bir gayenin ağır bir yükün altına girerek dikey biçimde yükselmesi, sarsılmaz bir dayanak teşkil etmesi ve doğrudan hedefe yönelmesi hareketidir

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇadırın tavanını havada tutan ve ağırlığı yere aktaran ahşap veya demir orta direk; bir nesneyi devrilmekten korumak için altına konan destek ve dayanak
Cahiliye şiiri kullanımıİmruülkays’ın halası olan Ühtü Hucr b. Adiy el-Kindî kardeşinin ardından yaktığı ağıtta kavmin reisi ve dayanağı anlamında bu kökü şöyle zikreder: فَإِنْ تَهْلِكْ فَكُلُّ عَمُودِ قَوْمٍ / مِنَ الدُّنْيَا إِلَى هَلَكٍ يَصِيرُ
Erken Arapça kullanımÇöl bedevilerine çadır direklerine bağlı göçebe yaşamları sebebiyle أهل عمود veya أهل عماد denilmiştir; toplumun sığınağı olan liderler için فلان رفيع العماد tabiri, cinayet ve eylemlerde ise şüpheye yer bırakmayan bilinçli kastı belirtmek üzere عمد عيني ifadesi kullanılmıştır

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde عمد kökü, dikey doğruluk, ayakta durma, sebat etme ve sarsılmaz bir temel teşkil etme semantik ekseninde yer alır. Proto-Sami biçim olan *ʿ-m-d, İbranicede עָמַד (ʿāmad) fiiliyle "ayakta durmak, dikilmek, sebat etmek, devam etmek", עַمּוּد (ʿammūd) ismiyle ise doğrudan "direk, sütun" anlamlarını karşılar. Aramice ve Süryanicede ܥܡܕ (ʿmad) kökü dikey bir hareketle derinliğe inme veya sabit bir duruş kazanma yönünde özelleşmiş; Hristiyan terminolojisinde suya dikey daldırma ritüeli (vaftiz) için bu kök türetilmiştir. Arapçada ise kök hem nesneyi ayakta tutan dikey fiziksel dayanak (عمود, عماد) hem de nefsin tereddütsüz bir kararlılıkla hedefe doğrulması ve niyetin bir amaca kilitlenmesi (عمد) şeklinde çift yönlü bir soyutlama kazanmıştır. Fiziksel direğin çatıyı sarsıntıdan koruması gibi, iradi kasıt da eylemi tesadüf ve hatadan koruyan zihni omurgadır.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇadır direğinden kastî iradeye geçişFiziksel olarak bir yapıyı taşıyan dikey eksen (عمود), zihinsel düzlemde hedefe dikilen kararlı niyete (عمد) dönüşmüştürKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice עָמַد (ʿāmad) ve עַمּوּד (ʿammūd)Dikey duruş, sebat, devamlılık ve sütun anlamları ortak Sami mirası olarak korunmuşturKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik dikey taşıyıcı köklerMısır hiyerogliflerinde djed sütunu gibi dikilme ve dayanma sembolleriyle morfolojik olmasa da kavramsal örtüşme taşırMuhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عمدAnlamlıDirek dikmek, kastetmekBir nesneye dayanak olmak veya bir hedefe dosdoğru yönelmekHedef kök; Kur'an'da geçer
عدمAnlamlıYokluk, yitirme, yoksunlukVarlığın veya dayanağın ortadan kalkması, desteğini yitirip kaybolmaKarşıt yönelim; Kur'an'da geçmez
معدAnlamlıÇekip koparma, sertleşmeBir şeyi yerinden kuvvetle çekmek, bedenin veya yerin sertleşmesiFiziksel sertlik ilgisi; Kur'an'da geçmez
مدعAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel veya anlam aktarımı zayıf kabul edilmiştirKök olarak oluşmayan; Kur'an'da geçmez
دعمAnlamlıDesteklemek, payanda vurmakEğilen bir duvarın veya nesnenin altına eğik destek koyarak düşmesini engellemekAnlamca tam eş eksenli destek; Kur'an'da geçmez
دمعAnlamlıGözyaşı akıtmakSıvının göz pınarından damla damla süzülüp akmasıFiziksel akış; Kur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عمدMerkezDayanak ve kasıtBir amaca dikey bir kararlılıkla kilitlenme ve sarsılmaz dayanak teşkil etmeHem taşıyıcı sütun hem de planlı, taammüden yapılan irade
قصدKomşuYönelme ve itidalBir yöne doğru aşırılığa kaçmadan orta yolu bularak yönelmeعمد kökündeki taşıyıcı ağırlık ve sarsılmaz ısrar vurgusu قصد kökünde yerini dengeli yönelişe bırakır
نوىKomşuNiyet ve çekirdekEylemin içteki tohumunu, gizli yönelişini ve çekirdeğini kurmaنوى eylemin henüz filizlenmemiş içsel tasarısı iken عمد karara bağlanıp dikilmiş yöneliştir
سندKomşuDayanma ve yaslanmaBir nesneye veya güce arkasını vererek güç almaسند bir şeye yaslanmayı anlatırken عمد bizzat ağırlığı dikey olarak taşımayı ifade eder
عزمKomşuKesin karar ve azimTereddüdü kesip atan ve eyleme geçiren kesin iradeعزم psikolojik keskinlik iken عمد eylemin sorumluluğunu üstlenen kurucu hedeftir
خطأZıtHata ve sapmaHedefi ıskalama, amaç dışına çıkma ve bilinçsizce yanılmaعمد kökünün zıddıdır; niyetin hedefe isabet edememesi veya hiç hedeflenmemiş olmasıdır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعمدDirek dikmek, kastetmekBir nesneyi taşımak için altına sütun koymak ve zihni bir hedefe bilinçle doğrultmakKesin
LatinceColumna / DestinareSütun / Bir amaca yöneltmek, sabitlemekColumna fiziksel taşıyıcı unsuru; destinare ise iradenin bir gayeye dikilmesini karşılarGüçlü
İngilizcePillar / Intentionality, deliberatelySütun, dayanak / Kasıtlı olarak, taammüdenPillar kökün mimari yönünü; deliberate ve intent ise zihnin odaklanmış kasıt boyutunu verirKesin
AlmancaPfeiler, Säule / Vorsatz, absichtlichDirek, sütun / Kasıt, bile isteyeSäule fiziksel omurgayı; Vorsatz hukuki ve ahlaki bilinçli yönelimi tam karşılarGüçlü
FransızcaPilier / Intentionnel, de propos délibéréSütun, payanda / Kasıtlı, tasarlanmışPilier taşıyıcı temel yapıyı; intentionnel ise yanılma ve rastlantı dışı planlı eylemi aktarırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lisān al-ʿArab.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
عمد (İsim: Sütunlar, direkler)Kozmolojik taşıyıcı düzenGöklerin görünen bir direk olmaksızın dengede tutulduğunu bildiren kevni ayetler (Ra'd 13:2, Lokmân 31:10)
عمد (İsim: Sütunlar, kapama tomrukları)Uhrevi kuşatma ve kilitlenmeCehennem kapılarının suçlular üzerine kapatılıp dikey kütüklerle kilitlendiğini bildiren ceza bağlamı (Hümeze 104:9)
العماد (İsim: Yüksek yapılar veya kabile direkleri)Tarihsel güç ve mimari debdebeİrem kavminin yüksek sütunlu binalarını yahut sığınılan heybetli reislerini anlatan tarihsel kıssa bağlamı (Fecr 89:7)
متعمدا (İsm-i fâil: Kasıtlı olarak, taammüden)Hukuki ve ahlaki bilinçli cürümMümini kasten öldürme veya ihramlıyken av hayvanını bile isteye katletme bağlamı (Nisâ 4:93, Mâide 5:95)
تعمدت (Mazi fiil: Tasarladı, kastetti)Kalbin nihai yönelişi ve sorumlulukHata ile yapılan işlerde günah olmadığını, sorumluluğun ancak kalbin bilerek yöneldiği şeyde olduğunu bildiren bağlam (Ahzâb 33:5)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİrade, fiil teorisi ve kesbİnsanın eylemlerinden sorumlu tutulmasını sağlayan bilinçli kasıt ve kalbin yönelişiFiilin ahlaki ve ontolojik değerini belirleyen asıl dayanağın kalp taammüdü olması
FıkıhCinayet hukuku ve cezai sorumlulukKasten adam öldürme (katl-i amd), hataen ve şibh-i amd arasındaki ceza ve diyet farklarıEylemin aletinden ve yöneliş biçiminden hareketle failin sarsılmaz kastının tespiti
TefsirKevni nizam ve İrem kıssasıRa'd 13:2 ayetinde göklerin direksiz mi yaratıldığı yoksa görünmez direklerle mi ayakta durduğu tartışmasıİlahi kudretin fiziksel dayanaklara muhtaç olmaksızın yarattığı görünmez çekim nizamı
HadisAmellerin niyetle irtibatı ve fetvalarKasıtlı eylemlerle sehven yapılanların dindeki hükmünün ayrıştırılmasıYanılma ve unutmanın kaldırıldığı, sorumluluğun ancak taammütle sabit olduğu ilkesi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKalbi sorumluluk ekseniTaammütHesaba esas teşkil etmeDinde eylemler tesadüfi sonuçlarına göre değil, kalbin kasten dikildiği hedefe göre değer kazanırKesin
İlmiKozmolojik ve ontolojik dengeGörünmez taşıyıcı kanunlarEvreni ayakta tutmaMaddi yapıların görünen direkler yerine görünmeyen ilahi yasalar ve kuvvet dengeleriyle çatılmasını simgelerGüçlü
SiyasiToplumsal liderlik ve anayasal nizamİmad / Toplumun direğiDevleti ve birliği taşımaToplumun dağılmasını önleyen lider kadro ve kurucu nizam, çatıyı taşıyan orta direk işlevi görürGüçlü
İktisadiİktisadi altyapı ve ana sermayeUmde / Temel varlıkSistemi ayakta tutmaFinansal yapının çöküşünü engelleyen ana sermaye, üretim omurgası ve güven veren kurumsal istinatMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDüşey yük taşıyıcı kolon / Vektörel yönelim matrisiFizikte ve inşaat mühendisliğinde düşey yükleri zemine aktaran kolonlar ile analitik mekanikte bir kuvvetin doğrudan tek bir doğrultuda bileşenlerine ayrılmadan hedefe yönelmesiKesin
Beşeri bilimlerHukukta kast (dolus directus) / Kurumsal omurgaCeza hukukunda failin neticeyi öngörüp doğrudan istemesi hâli ile sosyolojide kurumu ayakta tutan taşıyıcı kurallarKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün anlamını yalnızca hukuk dilindeki "kasten suç işleme" veya mimarideki "betonarme sütun" kalıplarına hapsederek aralarındaki anlam bağını yitirmek
Kur'an içi daha geniş anlamBir yapıyı devrilmekten koruyan ontolojik sütun ile insan davranışını meşru ve mesul kılan niyet omurgasının aynı kökten türediğini kavramak
Yanlış anlamanın doğuracağı hataGöğün direksiz yaratılışını sadece fiziksel yokluk sanıp ilahi yasa bağlamını kaçırmak yahut ibadet ve cinayetlerdeki "kasıt" unsurunu salt kuru bir şekle indirgemek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem fiziksel evren tasarımındaki görünmez dengeleri (kozmoloji) hem de ahlaki eylemin merkezindeki niyet ve sorumluluk mekanizmasını (antropoloji) aynı kök üzerinden birbirine bağlamasını sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kozmolojik düzeni bildiren ayetlerde (Ra'd 13:2, Lokmân 31:10), ceza ve cinayet hükümlerini düzenleyen fıkhi ayetlerde (Nisâ 4:93, Mâide 5:95) ve kalbin niyetini ölçen ayetlerde (Ahzâb 33:5).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın eylemlerinden sadece dışsal sonuçları sebebiyle sorumlu tutulduğu yanılgısını düzeltir; sorumluluğun asıl merkezinin kalbin bilerek ve tasarlayarak dikildiği hedef olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamÇadırın tavanını taşıyan orta direk, düşmeyi engelleyen dikey destek ve payanda.
  • Soyut anlamDağılmayı önleyen sarsılmaz irade, hedefe kilitlenmiş bilinçli kasıt ve eylemin omurgası.
  • Sistematik karşılıkFiziksel düzlemde kozmik ve mimari nizamı; ahlaki ve hukuki düzlemde ise hesaba çekilmeyi sağlayan taşıyıcı kastı ifade eden kurucu ilke.
  • LaTeX modeliS=F⃗a⋅d⃗R0  ⟺  ∑i=1nLi≤Cv
  • LaTeX açıklaması

Model iki eşdeğer yönü simgeler: Sol tarafta yönelmiş iradi kuvvet vektörünün (F⃗a) doğrudan hedeflenen doğrultu vektörüyle (d⃗) iç çarpımı, rastlantısal gürültüye (R0) bölünerek saf kasıt ve sorumluluk derecesini (S) belirler. Sağ tarafta ise sisteme binen toplam harici yüklerin (∑Li), yapının düşey taşıma kapasitesi ve kurucu direk direnci (Cv) tarafından dengelendiği ve böylece sistemin çöküşünün engellendiği ifade edilir.

النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ع