غرق
غ - ر - ق
جذر- الورود: ٢٣
- الآيات: ٢٣
- الصيغ: ١٣
- المعاجم: ١٣
Ğark, Suya doymuş toprak, bataklık demektir. Sonradan boğulmak ve dalmak anlamları almıştır. Yayı sonuna kadar germek anlamında da kullanılmıştır.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Ğark, Suya doymuş toprak, bataklık demektir. Sonradan boğulmak ve dalmak anlamları almıştır. Yayı sonuna kadar germek anlamında da kullanılmıştır.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٣٩باب الغين والقاف والراء معهما
غ ر ق يستعمل فقط غرق: رجلٌ غَرِقٌ وغَريقٌ: رَسَبَ في الماء، وابتُلِيَ بالدين والبلوى تشبيهاً به. وأَغْرَقْتُ النبل وغَرَّقْتُه: بَلَغْتُ به غايَةَ المد في القوس. والفرس إذا خالط الخيل ثم سبقها يقال: اغتَرَقَها، قال:
يُغِرقُ الثعلب في شـرتـه صائب الخدبة في غير فشلْ
والغِرْقىءُ: قشرة البيضِ الداخلةُ.
والغُرْقة: القليل من اللبن، قدر قدحٍ أو أقل.
والتَّغريقُ: القتل،
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٠٥غَرِقَ في الماء غَرَقاً، فهو غَرِقٌ وغارِقٌ أيضاً. وأغْرَقَهُ غيره وغَرَّقَهُ، فهو مُغَرَّقٌ وغَريقٌ. ولجامٌ مُغَرَّقٌ بالفضّة، أي محلّى. والتَغْريقُ: القتلُ. وأغْرَقَ النازع في القوس، أي استوفى مدَّها. والاستْغراقُ: الاسْتيعابُ. واغْتَرَقَ الفرسُ الخيلَ، إذا خالطها ثم سبقها. واغْتِراقُ النفَس: استيعابه في الزفير. واغْرَوْرَقَتْ عيناه: دمعتا. والغُرْقَةُ بالضم، مثل الشُربة من اللبن وغيره والجمع
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٬٦٨٧باب الغين والقاف مع الراء
غرق
استعمل من وجوهها : غرق .
غرق : قَالَ الليثُ : الغَرَقُ : الرسوبُ في الماء ، وَيُشَبَّهُ بِهِ الَّذِي رَكِبَهُ الدَّيْنُ ، وَغَمَرَتْهُ الْبَلاَيا ، يُقَالُ : رَجُلٌ غَرِقٌ وَغَرِيقٌ .
ويقالُ : أغرقتُ النبل ، وغرقته ، إذا بلغت به غاية المد في القوس .
وقال ابن شُميل : يقال نزعَ في قوسِه ، فأَغْرَقَ . قال : والأغراقُ : الطرحُ ، وهو أن يباعدَ السهمَ من شدَّةِ النَّزْعِ ،
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٧٬٠٤٦(باب الغين والراء وما يثلثهما)
(غرز) الغين والراء والزاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على رَزِّ الشَّيء في الشيء. من ذلك غَرَزْتُ الشَّيءَ أغرِزُه غَرْزاً. وغَرَزْتُ رِجله في الغَرْز. وغَرَزَت الجرادةُ بذَنَبِها في الأرض، مثل رَزّت. والطَّبيعة غريزة، كأنَّها شيء غُرِز في الإنسان. فأمَّا قولهم: اغترَزْت الشَّيءَ، واغترَزْت السَّيرَ اغترازاً، إذا دَنَا سيرك فمعناه تقريبُ السَّير، أي كأنِّي الآنَ وضعتُ رِجلي
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٩٠- الغرق: الرسوب في الماء وفي البلاء، وغرق فلان يغرق غرقا، وأغرقه. قال تعالى: ﴿حتى إذا أدركه الغرق﴾ [يونس/90]، وفلان غرق في نعمة فلان تشبيها بذلك. قال تعالى: ﴿وأغرقنا آل فرعون﴾ [البقرة/50]، ﴿فأغرقناه ومن معه أجمعين﴾ [الإسراء/103]، ﴿ثم أغرقنا الآخرين﴾ [الشعراء /66]، ﴿ثم أغرقنا بعد الباقين﴾ [الشعراء/120]، ﴿وإن نشأ نغرقهم﴾ [يس/43]، ﴿أغرقوا فأدخلوا نارا﴾ [نوح/25]، ﴿فكان من المغرقين﴾ [هود/43].
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٨٦غ ر ق
" أعوذ بالله من الغرق والحرق ".
وتقول: رأيت عيونهم مغرورقة وأناسيّها في الدموع غرقه.
ومن المجاز: أنا غريق أياديك.
وأغرق الرامي النزع ومنه: الإغراق في القول وغيره وهو المبالغة والإطناب.
وأغرق الكأس: ملأها.
وغرّقت القابلة المولود إذا لم تمخّطه عند ولادته فوقع المخاط في خياشيمه فقتله.
قال الأعشى: ألا ليت قيساً غرّقته القوابل وغرّق اللجام بالحلية ولجام مغرّق.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬٥٨٠الغَرَقُ: الرُّسُوب في الماء. ويشبّه الذي ركبه الدَّيْن وغمرَتْه البَلايا، يقال: رجل غَرِق وغَريق، وقد غَرِقَ غَرَقاً وهو غارِقٌ؛ قال أَبو النجم:
فأَصبحُوا في الماء والخَنادِقِ،
من بين مَقْتول وطَافٍ غارِقِ
والجمع غَرْقى، وهو فعيل بمعنى مُفْعَل، أَغْرَقه الله إِغْراقاً، فهو غَرِيقٌ، وكذلك مريض أَمْرضه الله فهو مريض وقوم مَرْضَى، والنَّزِيفُ: السكران، وجمعه نَزْفَى، والنَّزِيفُ فَعِيل بمعنى
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٩٤* غ ر ق * * غَرِقَ * في الماء من باب طرِب فهو * غَرِقٌ * و * غَارِقٌ * و * أغْرَقَهُ * غيره و * غَرَّقَهُ * فهو * مُغْرَّق * و * غَرِيقٌ * ولجام * مُغَرَّقٌ * بالفضة أي مُحلى و * التَّغْرِيقُ * أيضا مُطلق القتل و * أغْرَقَ * النازع في القوس أي استوفى مدَّها قلت ومنه قوله تعالى ﴿والنازعات غرقا﴾ و * الاسْتِغْرَاقُ * الاستيعاب و * الغُرْنَيْقُ * بضم الغين وفتح النون من طير الماء الطويل العُنق
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٨٬٣٠٧غرق في الماء كفرح غرقا: رسب فيه، فهو غرق، وغارق، وغريق ومنه الحديث: الشهداء خمسة: المطعون، والمبطون، والغرق، وصاحب الهدم، والشهيد في سبيل الله. وقال أبو النجم:
فأصبحوا في الماء والخنادق
من بين مقتول وطاف غارق
ويقال: الغرق في الأصل: دخول الماء في سمي الأنف حتى تمتلئ منافذه، فيهلك. والشرق في الفم حتى يغص به لكثرته من قوم غرقى وهو جمع غريق، فعيل بمعنى مفعل؛ أغرقه الله إغراقا فهو
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٢٬٣٩٨غَرِقَ
1 غَرِقَ ذ , (S, Mgh, O, Msb, K,) aor. غَرَقَ , (Mgh, Msb,) inf. n. غَرَقٌ, (S, Mgh, O, Msb,) He, or it, (a thing, Msb,) sank, syn. غَارَ, (Mgh,) or رَسَبَ, (TA,) فِى المَآءِ [in water, or in the water]: (S, Mgh, O, Msb:) primarily [he drowned; i. e. he sank under water, and] the water entered the two apertures of his nose so that it filled its passages and he died. (TA.) ― -b2- [Hence,]
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٥٤٨غَرَقَ
غَرَقَ U ( n. ac. غَرَق 4 ),
a. see infra (b) .
غَرِقَ
غَرِقَ A ( n. ac. غَرَق 4 ),
a. Was drowned; sank; was submerged, was dipped, plunged into water; was shipwrecked.
b. Took a draught ( of milk ).
غَرَّقَ
غَرَّقَ II ,
a. Plunged, dipped, flung into the water; drowned.
b. [ acc. & Bi ], Ornamented with ( silver: bit ).
أَغْرَقَ
أَغْرَقَ IV ,
a. see II (a) , ( b ).
c. [
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٤٬٩٩١غرق
غَرِقَ - يَغْرَقُ - غَرَق - غَرْق - غَرْقاً - أَغْرَقَ - يُغْرِقُ، أُغْرِقَ - يُغْرَقُ - مُغْرَق - مُغْرَقُوْن
غَرِقَ - يَغْرَقُ + الكائن: يموت ويهلك لامتلاء منافذه بالماء أو ما شابه: يدخل في سائل أو محيط من الأشياء فتغطيه ثم تغمره وتقطع عنه أسباب الحياة فيموت نتيجة ذلك
غَرَق - الغرق: اسم فعل " غَرِقَ - يَغْرَق ": الموت بسبب الدخول في سائل
الصيغ(١٣)
- أَغْرَقْنَاSuda boğduk(أَفْعَلْنَا)×٤
- وَأَغْرَقْنَاVe suda boğduk(وَأَفْعَلْنَا)×٤
- فَأَغْرَقْنَاهُمْHemen onları suda boğduk(فَأَفْعَلْنَاهُمْ)×٣
- مُغْرَقُونَSuda boğulanlar(مُفْعَلُونَ)×٣
- أَغْرَقْنَاهُمْOnları suda boğduk(أَفْعَلْنَاهُمْ)×١
- أُغْرِقُواSuda boğuldular(أُفْعِلُوا)×١
- الْغَرَقُSuda boğulmak(الْفَعَلُ)×١
- الْمُغْرَقِينَSuda boğulanlar(الْمُفْعَلِينَ)×١
- غَرْقًاSuda boğmak(فَعْلًا)×١
- فَأَغْرَقْنَاهُHemen onu suda boğduk(فَأَفْعَلْنَاهُ)×١
الجذور المجاورةالمجاورة: ٣١ (الإجمالي: ١٢٦)
- فلك
الآيات المشتركة: ٤ · Fülk (kef), İğ topacı demektir
- كذب
الآيات المشتركة: ٦ · Kizb, kumaşın boyanmasında kullanılan bir çeşit boya…
- بحر
الآيات المشتركة: ٣ · Bahr deniz demektir
- خطب
الآيات المشتركة: ٢ · Hitbe: “Hetba” kına yakılmış el demektir
- نقم
الآيات المشتركة: ٢ · Lokma, ağza alınan bir parça yemektir
- فرعون
الآيات المشتركة: ٣ · Firavun
- صنع
الآيات المشتركة: ٢ · İmal ederler
- نجو
الآيات المشتركة: ٣ · Özel konuşmak
- جند
الآيات المشتركة: ٢ · Ordu demektir
- ظلم
الآيات المشتركة: ٥ · Zalimler
- ذنب
الآيات المشتركة: ٢ · Zenb : Kuyruk demektir
- جمع
الآيات المشتركة: ٣ · Yumruk demektir
الآيات التي ورد فيها(٢٣)
ثُمَّ أَغْرَقْنَا الْآخَرِينَ
Suda boğduk
ثُمَّ أَغْرَقْنَا بَعْدُ الْبَاقِينَ
Suda boğduk
… الصَّيْحَةُ وَمِنْهُمْ مَنْ خَسَفْنَا بِهِ الْأَرْضَ وَمِنْهُمْ مَنْ أَغْرَقْنَا وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
Suda boğduk
ثُمَّ أَغْرَقْنَا الْآخَرِينَ
Suda boğduk
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | غرق |
| Yapı | Üçlü kök (sülâsî mücerred) |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | غمر, غطس, خسف |
| Zıt Kök | نجو |
| Çekirdek Özet 1 | Sıvının nesneyi tamamen kuşatarak dibe batırması, bir şeyin sınır ve nihayet noktasına kadar çekilip tüketilmesi |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi helak aracı olarak suyun bütünüyle kuşatması; canın kökten sökülmesi ve gaflet içinde boğulma hali |
| Çekirdek Özet 3 | Taşkınlık ve ilahi sınırı aşmanın (tuğyan) varlığı tüketici ve kuşatıcı bir çöküşle (helak) nihayete erdirmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca fiziksel «suda boğulma» eylemine indirgenerek, kökteki «bir şeyin son sınırına ve dibine kadar tüketilmesi» ilkesinin ve mecazi tükeniş boyutunun göz ardı edilmesi |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| غر | Bir şeyin içine girme, derinleşme, örtünme, aldanarak dalma ve kapılma. Bu çekirdek غرب kökünde gözden kaybolup batmayı, غرر kökünde bilinçsizce tehlikenin içine dalmayı, غرف kökünde sıvıyı dipten çekip almayı, غرم kökünde borcun ve cezanın yakayı bırakmayacak şekilde kuşatmasını, غرو kökünde ise ayrılmayacak biçimde yapışmayı ifade eder. | ق | Boğazlama, sıkıştırma, dip sınıra ulaşma ve kuşatmayı tamamlama niteleği katarak; çekirdekteki derinleşme ve örtülme hareketini nesnenin sıvının dibine batması, nefes alamayacak sınıra erişmesi ve yayın son haddine kadar gerilmesi şeklinde nihai sınıra ulaştırır. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| غ | Göz / kaynağın örtülmesi, kararma (Arap alfabesinde ع piktografik imgesinin ses yoğunlaşması ve örtülmeyle türetilmiş formu) | Görüşün kaybolması, ışığın kesilmesi, derinliğe dalıp dış dünyayla irtibatın kesilmesi ve örtülme hareketini başlatır. |
| ر | İnsan başı; tepe, başlangıç, yöneliş | Başın veya varlığın üst noktasının bir yöne doğru meyledip hareket etmesini, kuşatılacak olan ana özneyi temsil eder. |
| ق | İğne deliği, ufuktaki sınır, büzülme, toplanma | Kuşatmanın kapanması, sınırın son noktasına erişilmesi, çıkışın daralıp yok olması ve nihai sınıra kilitlenme hareketini sağlar. |
| غرق | Örtülerek dalan varlığın başını da aşan sınırın büzülüp çıkış yolunu kapatması | Nesnenin veya canlının bir ortama (özellikle sıvıya) girerek tamamen gözden kaybolması, üst sınırın kapanması ve dip noktaya kadar inerek tüm hareket imkânının tükenmesi hareketini resmeder. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir nesnenin veya canlının suya tamamen gömülüp dibe çökmesi (rusûb fi’l-mâ’); toprağın suya bütünüyle doyması; yayın son çekilme noktasına kadar (gayetü’l-medd) gerilmesi. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | el-A‘şâ (Meymûn b. Kays) beytinde doğum anında bebeğin hayatına son verilmesi (tahrîk/sahte doğum müdahalesi) bağlamında kökün if‘âl/tef‘îl babındaki erken somut anlamı şahit getirilmiştir: أطَوْرَيْن في عامٍ غَزاةٌ ورِحْلَةٌ / ألا ليت قيساً غَرَّقتْه القوابـلُ (Cahiliye döneminde kıtlık ve zorluk anlarında ebelerin yeni doğanı kendi sıvısında boğarak öldürmesi hadisesi). |
| Erken Arapça kullanım | Ebû en-Necm el-İclî (Emevî dönemi) şiirinde sel veya hendek sularında batanlar için kullanılmıştır: فأَصبحُوا في الماء والخَنادِقِ / من بين مَقْتول وطَافٍ غارِقِ. Ayrıca erken dönemde gözün yaşla bütünüyle dolması (iğravrakat el-‘ayn) ve atın koşu esnasında diğer atların arasına dalıp onları geride bırakması (iğteraka el-feras) kullanımları sabittir. |
المصدر Kitâbü’l-ʿAyn (Halîl b. Ahmed), Maqāyīs al-Luğa (İbn Fâris), Lisânü’l-Arab (İbn Manzûr).
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça غرق kökü, Sami dillerinde bir sıvının dibine batma, bütünüyle kuşatılma ve bir kapasitenin son haddine kadar doldurulması semantik alanında müstakil bir fonetik özelleşme sergiler. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Ârâmîce/Süryânîce) doğrudan aynı kök harfleriyle birebir örtüşen yaygın bir birincil fiil bulunmamakla birlikte, kökün semantik matrisi olan «derinleşme, suya batma, boğulma» anlamı İbranicede טבע (çamura/suya batmak) ve טבע / שקע kökleriyle, Süryânîcede ise ܛܒܥ (suya gömülmek) ile karşılanır. Arapçadaki غ sesinin Proto-Semitik dil katmanındaki sürtünmeli gırtlak seslerinden ayrışması, غرق kökünü özellikle iç Arapça sahada sıvının son sınırına kadar bir şeyi yutması, dibe çekmesi ve yayın son haddine çekilmesi gibi «aşırıya varma, son sınıra erişme» anlamlarıyla birincil bir kök haline getirmiştir. Doğu Sami kolunda (Akadca) ise bu kavramsal alan genel olarak ebēru (geçmek/aşmak) veya tebû (batmak, suya gömülmek) kökleriyle karşılanmakta olup, غرق formunun Arapçada kazandığı «aşırıya varan kuşatma ve dip batış» nüansı güneybatı Sami alanının özgül bir morfo-semantik kristalleşmesidir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisânü’l-Arab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | غرق | Temel anlam bir nesnenin sıvıya bütünüyle gömülüp dibe inmesi (rusûb) ve bir şeyin son haddine vardırılmasıdır. Ok atarken yayın son noktasına kadar gerilmesine (iğrâku’n-nez‘), toprağın suya tamamen kanmasına (el-arzu’l-ğarika) ve gözün yaşla dolup taşmasına (iğravrakat) kökün bu nihayet bulma niteliği zemin teşkil eder. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Proto-Semitik *ġ-r-q / *ṭ-b-‘ semantik alanı | Kuzeybatı Sami (İbranice/Aramice) dillerinde doğrudan غرق fonetik sürekliliği zayıf olup, anlam alanı *ṭ-b-‘ (suya batma, gömülme) ve *š-q-‘ (çökme, dibe inme) köklerine dağılmıştır. Arapça, kökteki sürtünmeli gırtlak sesiyle derinliği ve kuşatmayı özelleştirmiştir. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik derinlik/batma matrisi | Bazı Berberice ve Çadik dillerinde suya dalma ve gömülmeyle ilişkili *g-r / *q-r kök varyantlarıyla tipolojik benzerlikler ileri sürülmüşse de doğrudan genetik bağ kuracak leksikal süreklilik sınırlıdır. | Muhtemel |
المصدر Maqāyīs al-Luğa, Dictionnaire des racines sémitiques (D. Cohen).
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| غرق | Anlamlı | Suya batmak, nihayete erdirmek | Sıvının içine tamamen gömülüp dibe inmek, yayın son haddine çekilmesi, helak olmak. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| غقر | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel (kullanım dışı) kabul edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| رغق | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Bu fonetik dizilim klasik Arapça lügat geleneğinde mühmel kabul edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| رقغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Harflerin bu tertibi Arap dilinde mühmel bırakılmıştır. | Kur'an'da geçmez. |
| قغر | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde kayıtlı bir kullanımı bulunmayan mühmel terkip. | Kur'an'da geçmez. |
| قرغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Bu harf dizilişi klasik leksikografide terk edilmiş, kullanılmamıştır. | Kur'an'da geçmez. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| غرق | Merkez | Kuşatıcı batış, nihai tükeniş | Sıvının nesneyi bütünüyle sararak dibe çökertmesi ve tüm imkânı tüketmesi | Yalnızca üstünün örtülmesi değil, ağırlıkla dibe çöküş ve son haddine erişi ifade eder. |
| غمر | Komşu | Suyun veya bir şeyin bütünüyle örtmesi | Üstünü örtüp görünmez kılmaya odaklanır; dibe batma veya boğulma şart değildir | غمر üstü kaplamayı, غرق ise dibe batıp tükenmeyi ve nefessiz kalmayı vurgular. |
| غطس | Komşu | Suya daldırıp çıkarma | Sıvının içine geçici veya iradi olarak dalmayı ifade eder | غطس eyleminde batıp geri çıkma imkânı varken, غرق nihai bir mahsur kalış ve yok oluştur. |
| خسف | Komşu | Yerin dibine batma | Katı kütlenin (toprağın) yarılıp içine almasıdır | خسف toprak ve katı zemin yarılmasıyla helakı, غرق akışkan ve sıvı kuşatmasıyla helakı anlatır. |
| نجو | Zıt | Kurtulmak, selametle sıyrılmak | Kuşatıcı tehlikenin dışına çıkarak yüksek ve güvenli bir zemine ulaşmak | غرق derinliğe çekilip yok oluş iken, نجو tehlike çemberini yarıp yüzeye ve felaha çıkıştır. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | غرق | Suya batmak, tükenmek, son sınıra varmak | Hem fiziksel olarak suya gömülüp nefessiz kalarak can vermeyi hem de bir işe, borca veya yayın gerilmesine son haddine kadar varmayı içerir. | Kesin |
| Latince | submergere, demergere, suffocare | Suya batırmak, daldırmak, boğmak | Submergere bütünüyle suyun altına girmeyi ve batmayı (rusûb) tam karşılar; ancak yayın son haddine kadar gerilmesi gibi mecazi soyutlama alanlarını dışarıda bırakır. | Güçlü |
| İngilizce | to drown, to sink, to submerge, to engross | Boğulmak, batmak, tamamen gömülmek / dalmak | To drown canlıların suda nefessiz kalarak ölmesini, to sink cansızların dibe çöküşünü karşılar; to engross veya to be immersed ise mecazi dalış ve bütünüyle kuşatılmayı yansıtır. | Güçlü |
| Almanca | ertrinken, versinken, untergehen | Boğulmak, batmak, batıp yok olmak | Ertrinken canlılar için boğulmayı, versinken dibe batışı ifade eder. Untergehen ise batışla birlikte gelen nihai çöküş ve helak boyutunu semantik olarak yakalar. | Güçlü |
| Fransızca | se noyer, submerger, sombrer | Boğulmak, su altında kalmak, batmak | Se noyer suda boğulmayı, sombrer ise gemi veya varlığın karanlık sulara gömülerek yok olmasını karşılar. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَغْرَقْنَا / فَأَغْرَقْنَاهُمْ | Fiziksel helak ve suya batırma | Geçmiş kavimlerin (özellikle Firavun ve ordusunun, Nuh kavminin) ilahi ceza olarak denizde veya tufanda boğulması; Bakara 2:50, el-A‘râf 7:64, ez-Zuhruf 43:55. |
| مُغْرَقُونَ / الْمُغْرَقِينَ | Helak hükmü kesinleşmiş oluş hali | İlahi adaletin tecellisi olarak kurtulma imkânı kalmamış, helaki mukadder kılınmış topluluklar; Hûd 11:37, el-Mü’minûn 23:27, ed-Duhân 44:24. |
| الْغَرَقُ | Can çekişme ve boğulmanın son anı | Suyun bütünüyle kuşatıp bilincin kapandığı, tevbenin kabul eşiğinin aşıldığı ölüm anı; Yûnus 10:90. |
| غَرْقًا | Kökten ve en dip sınırdan söküp alma | Meleklerin inkârcıların canını en derin köklerinden, yayın son haddine gerilmesi gibi şiddetle çekip alması; en-Nâzi‘ât 79:1. |
| فَيُغْرِقَكُمْ | Denizde ilahi kudret karşısında çaresizlik | İnsanın nankörlüğüne karşılık denizin ortasında fırtınayla batırılma tehdidi; el-İsrâ 17:69. |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ye’s hali tevbesi ve ilahi adalet | Firavun’un boğulma anında (idrâkü’l-ğarak) iman etmesinin geçerli olup olmadığı tartışması (Yûnus 10:90). | İhtiyari iradenin ve teklif alanının sona erdiği, hakikatin zorunlu olarak müşahede edildiği nihai eşik. |
| Fıkıh | Miras ve ölüm karinesi (el-ğarkâ ve’l-hedmâ) | Aynı anda suda boğulan veya enkaz altında kalan akrabaların hangisinin önce öldüğünün bilinememesi durumunda mirasın intikali. | Ölüm anının eşzamanlılığı ve hayatiyet belirtilerinin su tarafından tamamen kesilip yok edilmesi. |
| Tefsir | Tufan ve denizin yarılması mucizeleri | Nuh tufanının ve Kızıldeniz’in kapanmasının tabiat kanunları ve ilahi kudret taallukuyla izahı; istidracın helakle noktalanması. | Suyun bir hayat kaynağı olmaktan çıkıp, haddi aşanları bütünüyle yutan bir ceza kütlesine dönüşmesi. |
| Hadis | Şehitlik ve afetlerden sığınma | Suda boğularak ölen kimsenin (el-ğarîk) hükmen şehit sayılması; Hz. Peygamber’in boğulmaktan ve yangından (el-harak ve’l-ğarak) Allah’a sığınması. | Canın acı ve ızdırap içinde, nefessiz kalarak ve tüm çıkış yolları tıkanarak bedenden ayrılması hali. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık ve kulluk dengesi | İstidracın son bulması ve ilahi sınır | İnkârda haddi aşanların tüm uyarıları tüketmesi sonucu ilahi gazapla kuşatılıp yok edilmesi. | Fiziksel boğulma, manevi körlüğün ve ilahi sınırlara başkaldırının maddi alemdeki kaçınılmaz akıbetidir. | Kesin |
| İlmi | Fiziksel kapasite ve akışkanlar mekaniği | Denge sınırının aşılması ve çöküş | Bir sistemin taşıma kapasitesinin tükenerek dış ortamın baskısı altında ezilip dibe batması. | Nesnenin kendi özgül ağırlığı ve hacim dengesini yitirip kuşatıcı akışkanın mutlak hakimiyetine girmesi. | Güçlü |
| Siyasi | Otorite, güç zehirlenmesi ve tiranlık | Haddi aşan iktidarın (tuğyan) yıkılışı | Firavun örneğinde olduğu gibi, mutlak güç vehmeden siyasi yapıların kendi kibri içinde boğulması. | Güç sarhoşluğuyla sınır tanımayan sistemlerin, en zayıf gördükleri unsurların (su gibi) altında kalarak tasfiyesi. | Kesin |
| İktisadi | Borçlanma ve sermaye dengesi | Borca batma ve iflas (istiğrâk bi’d-deyn) | Yükümlülüklerin varlıkları bütünüyle aşarak iktisadi failin hareket kabiliyetini sıfırlaması. | Gelir-gider dengesini yitiren aktörün borç denizi içinde boğularak piyasadan silinmesi ve tasfiye süreci. | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Doygunluk eşiği (saturation limit) ve hidrostatik batma (hydrostatic sinking) | Bir eriyikte çözünen maddenin artık kabul edilemez hale gelip çökmesi veya bir cismin yoğunluğunun ortam yoğunluğunu aşmasıyla dibe çöküşü (Archimedes dengesinin negatif kırılması). Sistemin dış baskıyı dengeleyemeyip bütünüyle sıvı kütle tarafından yutulması durumu. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal tükeniş (institutional exhaustion) ve iflas / anomi | Bireyin veya kurumun, çevresinden gelen yük ve kriz dalgalarını absorbe edemeyip tüm yapısal işlevlerini kaybetmesi; hukuki özneliğin borç veya kriz içinde bütünüyle eriyerek yok oluşu. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca denizde veya gölde «nefessiz kalarak can verme» şeklindeki biyolojik/adli vakaya indirgenmesi; kavramın içerdiği «bir kapasitenin son haddine kadar kullanılması» ve «bütünüyle kuşatılma» ilkelerinin gözden kaçırılması. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök yalnızca bir ölüm biçimi değil; ilahi ayetleri yalanlamada son noktaya varanların (tuğyan), kendilerini kuşatan hakikat tarafından yutulması, ruhun kökünden sökülmesi (en-Nâzi‘ât 79:1) ve tüm varoluşsal dayanakların çöküşüdür. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Firavun veya Nuh kavminin helakini sıradan bir doğal afet veya talihsiz bir deniz kazası olarak görmek; kökün anlattığı «kendi taşkınlığının doğurduğu ortamda mahsur kalarak tükenme» mantığını ve ye’s anındaki irade tükenişini kavrayamamak. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın helak yasasını (sünnetullah) ve ilahi adaletin tabiat olaylarıyla nasıl içkin bir nedensellik kurduğunu gösterir. İnsanın güç, iktidar ve mülk iddiasının su gibi en temel yaşam kaynağı karşısında nasıl bir anda acziyete ve ölüme dönüşebileceğini kök düzeyinde açıklar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Firavun ve ordusunun takibi ile boğulmasını anlatan kıssalarda (Bakara, A‘râf, Yûnus, Tâhâ, Şuarâ, Kasas, Zuhruf), Nuh kavmi ve tufan anlatılarında (Hûd, Mü’minûn, Şuarâ, Ankebût) ve ölüm anında ruhların kabzedilme şiddetini niteleyen ayetlerde (en-Nâzi‘ât). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Helakin tesadüfi bir kaza değil, varlığın ilahi kanunlara aykırı davranarak kendi sonunu hazırlaması olduğunu ortaya koyar. Ayrıca ölüm anında hakikatin zorunlu olarak ortaya çıkışının (idrâkü’l-ğarak) dünyevi tercihler için artık bir kurtuluş sağlamayacağını netleştirir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir nesnenin veya canlının sıvının içine bütünüyle gömülerek dibe çökmesi, sıvının onun üstünü tamamen kapatması ve yayın gerilmesinde olduğu gibi bir yayın veya sınırın son haddine kadar çekilip tüketilmesi.
- Soyut anlamBir sistemin, failin veya kurumun kendi taşıma kapasitesini aşan bir kuşatma altında kalarak tüm hareket, savunma ve varoluş imkânlarını yitirmesi; haddi aşmanın doğurduğu mutlak tükeniş.
- Sistematik karşılıkOtorite veya varlık iddiasında sınırsızlaşan (tuğyan) unsurların, ilahi sınır ve fıtrat dengesini ihlal etmeleri neticesinde, kuşatıcı bir ceza ve tasfiye mekanizmasıyla soğurularak varlık sahnesinden silinmesi hali.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde , kuşatılan cismin veya failin yük ve suç yoğunluğunu; , onu çevreleyen ortamın (sıvının veya ilahi cezanın) kuşatıcı direncini temsil eder. , failin manevra ve direnç kabiliyetini; , zamana bağlı olarak biriken taşkınlık ve haddi aşma (tuğyan) fonksiyonunu gösterir. ifadesi, nesnenin dış alemle hava ve temas irtibatının kesilip hacminin tamamen sıvı tarafından kapatılmasını simgeler. limitinde sistemin hareket, kurtuluş ve hayatiyet fonksiyonu olan sıfıra ulaşarak mutlak helak ve tükenişi (el-ğarak) meydana getirir.