غوي

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: غ-و-يالصيغ: ١٨ · الجذور المجاورة: ٧٣ · الآيات: ١٨ · السور: ١١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».مسيأَغْوَيْنَاغَوَىغويغَوَيْنَافصمالْغَيِّالْغَاوِينَكبكبفَأَغْوَيْنَاكُمْرشدبرز

الجذرالصيغ ١٨الآيات ١٨السور ١١المجاورة ٧٣

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

غوي

غ - و - ي

جذر
  • الورود: ٢٢
  • الآيات: ١٨
  • الصيغ: ١٨
  • المعاجم: ١٣

Ğaviy, “Ğaye” kenar demek, “ğavy” kenara çekilmek, yoldan çıkmak demektir.المزيد ›

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: غوى

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Ğaviy, “Ğaye” kenar demek, “ğavy” kenara çekilmek, yoldan çıkmak demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٠٥٤
باب اللفيف من الغين غ و ي، و غ ي، غ ي ي، غ و غ مستعملات غوي: مصدر غَوَى: الغَيُّ. والغَوايةُ: الإنهماكُ في الغَيّ. ويقال: أغواه إذا أضله. وغَوِيَ الفصيلُ يَغْوَى غَوىً إذا لم يُصِبْ رِيّاً من اللَّبَنِ حتى كاد يَهْلك، ويقال أيضاً: إذا أَكْثَرَ من اللَّبَنِ فأتُخِم. والمُغَوّاةُ: حفرةُ الصّياد، ويجمع: مَغَوَّيات، قال رؤبة: إلى مُغَوّاةِ الفتى بالمرصاد يعني: مَهْلكته، شبّهها بتلك الحُفْرة.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٠٠
المدخل: غوىالغَيُّ: الضلال والخيبة أيضاً. وقد غَوي بالفتح يَغْوي غَيًّا وغَوايَةً، فهو غاوٍ وغوٍ. وأغْواهُ غيره فهو غَوِيٌّ على فَعيلٍ. قال الأصمعيّ: لا يقال غيره. وأنشد للمرقّش: فمن يَلْقَ خيراً يحمد الناس أمْـرَهُومن يَغو لا يَعْدَمْ على الغَيِّ لائِما وقال دريد بن الصِمَّة: وهل أنا إلا من غَزِيَّةَ إن غَوَتْغَوَيْتُ وإن تَرشُدْ غَزِيَّةُ أرْشُدِ والتَغاوي: التجمُّع والتعاون على الشر، من
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٬١٢٠
باب اللفيف من الغين غوي ، وغي ، غيا ، غوغ . غوي : ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الغيُّ : الفسادُ ، قال : وقوله : ( وَعَصَىءَادَمُ رَبَّهُ فَغَوَى ) ( طه : 121 ) ، أي : فسد عليه عيشه ، قال : والغَوَّةُ والغَيّةُ واحدٌ . وقال الليث : مصدرُ غوَى الغَيُّ ، قال : والغوايةُ : الانهماك في الغَيِّ ، ويقال : أغواهُ : إذا أضلَّهُ . قال الله جل وعز : ( إِنَّا لَذَآئِقُونَ فَأَغْوَيْنَاكُمْ إِنَّا كُنَّا
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٬٣٨٢
(باب الغين والواو وما يثلثهما) (غوي) الغين والواو والحرف المعتلّ بعدهما أصلانِ: أحدهما يدلُّ على خِلاف الرُّشد وإظلام الأَمْر، والآخرُ على فسادٍ في شيء. فالأوَّل الغَيّ، وهو خلاف الرُّشد، والجَهلُ بالأمر، والانهماكُ في الباطل. يقال غَوى يَغْوي غَيَّاً([1]) . قال: فمن يَلْقَ خَيراً يَحمَدِ النّاسُ أمرَه *** ومَن يَغْوَ لا يَعْدَمْ على الغَيِّ لائما([2]) وذلك عندنا مشتقٌّ من الغَيَاية، وهي
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٦٠٤
المدخل: غوى- الغي: جهل من اعتقاد فاسد، وذلك أن الجهل قد يكون من كون الإنسان غير معتقد اعتقادا لا صالحا ولا فاسدا، وقد يكون من اعتقاد شيء فاسد، وهذا النحو الثاني يقال له غي. قال تعالى: ﴿ما ضل صاحبكم وما غوى﴾ [النجم/2]، ﴿وإخوانهم يمدونهم في الغي﴾ [الأعراف/102]. وقوله: ﴿فسوف يلقون غيا﴾ [مريم/59]، أي: عذابا، فسماه الغي لما كان الغي هو سببه، وذلك كتسمية الشيء بما هو سببه، كقولهم للنبات ندى (ومثله قوله تعالى:
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦٣٦
غ و ي استغواهم بالأماني الكاذبة وهو من الغواة ومن أهل الغواية‏.‏ وتقول‏:‏ هو في غياية الضّلال وغواية الضّلال‏.‏ وتغاوولا عليه فقتلوه‏:‏ تألبوا عليه تألب الغواة‏.‏ قال‏:‏ تغاوت عليه ذئاب الحجاز بنو بهثةٍ وبنو جعفر ولألقينك في أغويّة‏.‏ وتقول‏:‏ من استمع إلى أغنيّه فقد وقع في أغويّه‏.‏ ومن المجاز‏:‏ رأس غاوٍ‏:‏ كثير التلفّت‏.‏ قال مرار بن منقذ‏:‏ عنقاً يقلّبها ورأساً غاوياً صعلاً وقد يسمو
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬٧٠٧
الغَيُّ: الضَّلالُ والخَيْبَة. غَوَى، بالفَتح، غَيّاً وغَوِيَ غَوايَةً؛ الأَخيرة عن أَبي عبيد: ضَلَّ. ورجلٌ غاوٍ وغَوٍ وغَوِيٌّ وغَيَّان: ضالٌّ، وأَغْواه هو؛ وأَنشد للمرقش: فمَنْ يَلْقَ خَيراً يَحْمَدِ الناسُ أَمْرَه ومَنْ يَغْوَ لا يَعْدَمْ عَلى الغَيِّ لائمَا وقال دُرَيْدُ بن الصِّمَّة: وهَلْ أَنا إِلاَّ مِنْ غَزِيَّة، إِن غَوَتْ غَوَيْتُ، وإِنْ تَرْشُدْ غَزِيَّة أَرْشُدِ؟ ابن الأَعرابي:
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٤٣
* غ و ي * * الغَيُّ * الضلال والخيبة أيضا وقد * غَوَى * يغوي بالكسر * غَيَّاً * و * غَوايةً * أيضا بالفتح فهو * غاوٍ * و * غَوٍ * و * أغْوَاهُ * غيره فهو * غَوِىّ * على فعيل قال الأصمعي ولا يقال غيره و * الغَوْغَاءُ * من الناس الكثير المختلطون
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٨٬٦٣١
: ( و ( *!غَوَى ) الرَّجُلُ ( *!يَغْوِي *!غَيًّا ) ، هذه هي اللغةُ الفَصِيحةُ المَعْروفَةُ ، واقْتَصَر عليها الجَوْهرِي . قالَ أَبو عُبيدٍ : ( و ) بعضُهم يقولُ : ( *!غَوِيَ ) *!يَغْوَى ، كرَضِيَ ، *!غَوًى وليسَتْ بالمَعْروفَةِ . ( *!وغَوايَةً ) ، بالفَتْح ( ولا يُكْسَرُ ) ، هو مَصْدَرُ غَوَى يَغْوِي ؛ كما في الصِّحاح وسِياقُ المصنِّفِ يَقْتَضِي أَنَّه مَصْدرُ *!غَوِيَ ، كَرَضِيَ ، وكذلكَ سِياقُ
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٨٦٤
غَوَى غَوَى I ( n. ac. غَيّ [ غَوْي 1I ), a. Led astray, misled; seduced. b. see infra (a) . غَوِي غَوِي U ( n. ac. غَوَايَة [ 22t ] ), a. Erred, went astray; was led astray, misled; was seduced. b. ( n. ac. غَوًى [ غَوَي 4 ]), Loned for, hankered after, coveted; desired. c. Refused to suck; had a surfeit ( lamb & c. ). غَوَّيَ غَوَّيَ II , a. see I (a) . b. Thickened, made to
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢١٬٣١١
غوي غَوَى - يَغْوِي - غَيّ - غاوي - غَاوُون - أَغْوَى - يُغْوِي - غَوِيّ غَوَى - يَغْوِي + الكائن: ضد: رشد - يرشد: تكون قدرة الحكم الصواب لديه مختلة ولا تعمل بشكل سوي، فيصدر الأحكام بشكل خاطىء وغير صواب وبدرجة من الضلال غَيّ - الغي: اسم فعل " غَوَى - يَغْوِي ": فشل الحكم الصواب والصحيح: وهو كذلك ما يكون بفعل " غَوَى - يَغْوِي": الهذر والكلام
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٨)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٧٣ (الإجمالي: ١٠٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. فصم

    الآيات المشتركة: ١ · Kopmak

  2. كبكب

    الآيات المشتركة: ١ · “Küme” yığın demektir

  3. تبع

    الآيات المشتركة: ٤ · İnek yavrusu, dana demektir

  4. رشد

    الآيات المشتركة: ٢ · “Rasad” gözetleyici demektir

  5. خصف

    الآيات المشتركة: ١ · Ayakkabının yüzü için kullanılan meşin demektir

  6. عرو

    الآيات المشتركة: ١ · Kulpu

  7. سلخ

    الآيات المشتركة: ١ · Hemen soyundu

  8. طفق

    الآيات المشتركة: ١ · Ve ikisi yapmaya başladı

  9. صرخ

    الآيات المشتركة: ١ · “Sarh (sad,ha)” kente hakim yüksek tepe demektir

  10. ورق

    الآيات المشتركة: ١ · Yaprak

  11. مسي

    الآيات المشتركة: ١ · Dün

  12. برز

    الآيات المشتركة: ١ · Bariz çıkıntı demektir

الآيات التي ورد فيها(١٨)

  1. لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ …

    Azgınlık

  2. … سَبِيلَ الرُّشْدِ لَا يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا وَإِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الْغَيِّ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَكَانُوا عَنْهَا …

    Azgınlık

  3. وَإِخْوَانُهُمْ يَمُدُّونَهُمْ فِي الْغَيِّ ثُمَّ لَا يُقْصِرُونَ

    Azgınlık

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökغوي
YapıÜçlü
Özel Durumİlletli (lefif-i makrun)
Bağlamsal Yakın Köklerضلل, هوي, خيب
Zıt Kökرشد
Çekirdek Özet 1Görüşün bulanıp kararması, doyumsuzluk veya aşırı yükten ötürü çöküşe gitmek ve avcı çukuruna düşmek
Çekirdek Özet 2Gerçeği bilerek veya tutkulara kapılarak basiretin kararması, doğru istikametten sapıp hüsrana ve helake sürükleniş
Çekirdek Özet 3Akıl ve bilginin rehberliğinden (رشد) koparak arzuların karanlığına teslim olma ve ontolojik bozulma hali
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca basit veya bilgisizce bir yol kaybetme (ضلل) zannedip iradi karanlık, ayartma ve helake düşme boyutunu göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
غوDerine inme, çukura çekilme, gözden kaybolma ve görünmez tuzaklarla örtülme hareketidir; bu çekirdek غور kökünde suyun yerin dibine çekilmesi, غوص kökünde derinliğe dalma, غوط kökünde çukur ve derin zemin, غول kökünde ise aklı ve varlığı fark ettirmeden tüketip yok etme anlamlarında görülürيİki boyutlu derinleşme ve kaybolma eğilimine eylemsellik ve süreklilik katarak basiretin kararması neticesinde kişinin kendi eliyle manevi bir çukura (مُغَوَّاة) yuvarlanması anlamını doğurmuştur

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
غGöz; görme, bilme, kaynakİkiz harfi olan ع imgesinden türetilmiş olup boğazdan gelen hırıltılı ses niteliğiyle görme duyusuna bir örtü, toz bulutu veya karanlık perdesi (غَيَايَة) inmesini temsil eder
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaİnsanın içsel arzularına veya dışarıdan gelen bir telkine sıkıca kilitlenmesini, o karanlık duruma bağlanıp kalmasını ifade eder
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaZihinsel sapmanın fiili bir eyleme dökülerek pratik hayatta adım adım ilerlemesini ve tutkuların peşinden bizzat gidilmesini belirtir
غويKarartıcı bir örtünün iradeyi bağlayıp çukura yöneltmesiBasiretin üzerini örten bir bulanıklık ve aldanış sebebiyle tutkulara bağlanıp kendi eliyle yıkım ve çöküş çukuruna doğru hareket etmektir

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSüt emen yavrunun ya hiç doymayıp telef olma noktasına gelmesi yahut aşırı süt içip çatlayacak derecede hazımsızlığa uğrayarak helake yaklaşması; ayrıca avcının avını düşürmek için kazdığı üstü örtülü çukur (المُغَوَّاة)
Cahiliye şiiri kullanımıMuraqqış el-Ekber bir beytinde iyiliğe kavuşanın övüldüğünü, basiretini kaybedip azgınlık ve hüsrana sürüklenen kimsenin ise kınayıcısız kalmayacağını bu kökle ifade etmiştir: فَمَنْ يَلْقَ خَيْراً يَحْمَدِ النَّاسُ أَمْرَهُ / وَمَنْ يَغْوَ لَا يَعْدَمْ عَلَى الغَيِّ لَائِمَا
Erken Arapça kullanımDureyd b. es-Sımme kabilesine olan körü körüne bağlılığını anlatırken bu kökü zıddı olan rüşd ile birlikte kullanmıştır: وَهَلْ أَنَا إِلَّا مِنْ غَزِيَّةَ إِنْ غَوَتْ / غَوَيْتُ وَإِنْ تَرْشُدْ غَزِيَّةُ أَرْشُدِ

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça kök sistemi içinde غوي biçimi, basiretin kararması, yolun yitirilmesi ve hüsranla helake düşüş semantiğini karşılar. Sami dil ailesinin batı ve kuzey kollarında kökün boğaz ünsüzü ve zayıf harf yapısı sebebiyle biçimsel kaymalar gözlemlenir. İbranicede iç derinlik, kargaşa ve sapma ile ilişkilendirilen bazı kullanımların yanı sıra Süryanicede içsel karanlık, kargaşa ve ayartılma bağlamındaki yansımaları dikkat çeker. Kökün en ilksel Sami tabakasında "içe çökme, derin bir çukura düşme, karanlığa bürünme" nüvesi mevcuttur. Arapça, bu fiziksel çukur ve perdelenme imgesini zihinsel körleşme, ayartma (إِغْوَاء) ve doğru kılavuzluktan (رُشْد) sapma yönünde özelleştirerek ahlaki ve ontolojik bir hüsran zeminine oturtmuştur. Kökün ses denkliği bakımından Afro-Asyatik katmandaki yansımaları sınırlı olup Arapçadaki gelişimi somut bir av çukuru ve fiziksel doyumsuzluk tabiatından soyut basiret kaybına doğru intikal etmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönغَيَايَة (karanlık/bulut) ve مُغَوَّاة (avcı çukuru)Görüşü kapatan karanlık örtü ile helake götüren zemin çukurunun birleşmesiyle basiretsizlik ve hüsran anlamı yerleşmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Süryanice iç derinlik, sapma ve örtülme kökleriDoğu ve Batı Sami dillerinde içsel boşluk, derinlik ve kargaşa bildiren biçimlerle semantik akrabalık taşırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin dışındaki dil aileleriyle doğrulanmış doğrudan bir kökensel bağ tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
غويAnlamlıKararma, sapma, helakHedef köktür; basiretsizlik yüzünden yanlışa sapmak ve yıkıma uğramaktırKur'an'da geçer
غيوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
وغيAnlamlıUğultu, savaş sesi, karışıklıkSavaş meydanındaki bağrışma, arı ve sivrisinek vızıltısı gibi iç içe geçmiş karmaşık seslerdirKur'an'da geçmez
ويغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
يغوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
يوغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
غويMerkezDoğru hedeften sapma ve helake sürüklenmeBasiretin kararması, tutkulara kapılarak veya ayartılarak hüsran ve yıkıma gitmektirKasıtlı yönelim, ayartılma ve çukura düşme vurgusu baskındır
ضللKomşuYolu kaybetme, haktan uzaklaşmaBilerek veya bilmeyerek doğru istikameti yitirmektir; her dalalet helakle sonuçlanan bilinçli bir sapma olmayabilirDalalet daha geneldir; gayy ise dalaletin hırs ve körlükle birleşen koyu halidir
هويKomşuTutkuya kapılma, aşağı düşmeNefsin bencil arzularına uyarak yukarıdan aşağıya doğru bir alçalış yaşamaktırİtici güç nefsin bencil hevesidir; kökte çekim ve düşüş esastır
خيبKomşuUmduğunu bulamama, mahrumiyetBir hedefe ulaşmak isterken başarısızlığa uğrayıp eli boş dönmektirGayy sapmanın neticesinde hüsrana uğramayı, bu kök ise doğrudan mahrumiyeti bildirir
رشدZıtDoğru yolu bulma, bilinçli istikametGerçeği açıkça görüp hayır ve menfaat getirecek istikamette bilinçle yürümektirKur'an'da gayy kavramının doğrudan ve tam karşıtı olarak konumlandırılmıştır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaغويBasiretin kararması, sapkınlık, hüsranGerçeği göremeyecek derecede tutkuların karanlığına gömülüp helake sürüklenmeyi ifade ederKesin
LatinceSeduxit, aberratio, perniciesYoldan çıkarma, ayartma, yıkıcı sapmaAyartılma ve istikameti kaybetme boyutunu karşılar; av çukuru ve içsel körleşme mecazını tam yansıtmazGüçlü
İngilizceSeduction, delusion, perditionAldanış, ayartılma, mahvoluşYanıltıcı vaatlerle ayartılmayı ve yıkıcı sapkınlığı karşılar; ontolojik rüşd karşıtlığını eksik bırakırGüçlü
AlmancaVerführung, Verirrung, VerderbenYoldan çıkarılma, sapma, felaketAyartma mekanizmasını ve sapkınlığın getirdiği yıkımı içerir; kökteki zihinsel karanlık vurgusu örtüktürGüçlü
FransızcaSéduction, égarement, perditionAyartılma, şaşkınlık içinde sapma, helakİradenin zayıflığıyla tuzağa düşürülmeyi ve yıkıma sürüklenmeyi açıklarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert Dictionnaire.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْغَيِّHak ve hakikatin karşıtı olan mutlak sapkınlıkRüşd ile gayy ayrımının netleştiği itikadi bağlamlar; örnek: Bakara 2:256, A‘râf 7:146
أَغْوَيْتَنِي / أَغْوَيْنَاAyartma, yanıltıcı vaatlerle saptırmaİblis'in insanı ve inkârcı önderlerin tebaalarını helake sürükleme iddiası; örnek: A‘râf 7:16, Hicr 15:39, Kasas 28:63
الْغَاوِينَ / الْغَاوُونَTutkularına yenilerek aldananlarŞeytanın peşine takılanlar, şairlerin peşinden sürüklenen şuursuz kitleler; örnek: Şuarâ 26:224, Hicr 15:42
غَيًّاCezalandırma, derin çukur ve şiddetli hüsranNamazı terk edip arzularına uyanların ahirette karşılaşacağı ceza ve helak vadisi; örnek: Meryem 19:59
غَوَى / فَغَوَىYanılma, hedeften saparak hüsrana düşmePeygamberin vahiyden asla sapmadığı veya Hz. Âdem'in yasağı çiğnemesi neticesinde yaşadığı zeval; örnek: Necm 53:2, Tâhâ 20:121

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHidayet ve idlal meselesiİblis'in "Beni Sen azdırdın" iddiasındaki kader algısı ve insanın günahındaki sorumlulukKulun iradesiyle sapıklığı tercih etmesi ve şeytani yanılsamanın ontolojik niteliği
FıkıhHukuki ehliyet ve velayetRüşd çağına ermemiş veya malını gayy (sefihlik/saçıp savurma) içinde tüketenlerin tasarruf yetkisiAkli ve iktisadi istikameti yitirip malı telef edecek davranışlarda bulunma
TefsirKarşıt kavramlar analiziBakara 2:256'da rüşd ile gayy kavramlarının ontolojik sınırları ve Meryem 19:59'daki gayy kelimesinin cehennem çukuru yorumuHakka ulaşma bilincinin zıddı olan karanlık, sefalet ve cehennem vadisi
Hadisİstikamet ve fitne uyarılarıÜmmetin fitne önderlerine uyarak sapması veya içkinin aklı karartıp gayya sürüklemesiAklın ve basiretin örtülerek cemaat şuurundan ve doğru yoldan çıkılması

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve nübüvvet rehberliğiİblis kaynaklı yanılsama ve hüsranTevhitten ve hakikatten koparıp manevi körlüğe sürüklemekİnsanın rüşd ekseninden çıkıp sahte hedeflere yönelerek varoluşsal iflasa uğramasıdırKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiKanıtsız zan ve mugalataSağlam bilgi ve delil yerine temelsiz vehimlere tabi olmakDoğru metodolojinin (رشد) terk edilerek zihnin peşin hüküm ve yanılgılar kuyusuna düşmesidirGüçlü
SiyasiYönetim ve kitle psikolojisiDemagoji ve manipülasyonKitleleri süslü vaatlerle aldatarak istikrarsızlığa sevk etmekYöneticilerin veya yönlendiricilerin toplumu ortak akıldan koparıp krize ve kaosa sürüklemesidirGüçlü
İktisadiKaynak kullanımı ve tüketimSefahat ve üretimsiz tüketimİktisadi değerleri akılcı olmayan yollarla heba etmekTüketim hırsıyla dengenin bozulması, malın verimsiz alanlarda tüketilerek çöküşe zemin hazırlanmasıdırGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDengesiz çekim havzası ve yerel çöküş (potansiyel kuyusu)Kararlı yörüngeden sapan bir parçacığın, enerjisini tüketerek geri dönüşsüz bir çekim çukuruna yuvarlanması hareketidirGüçlü
Beşeri bilimlerBilişsel yanılsama ve rasyonel olmayan sürü davranışıBireyin sahte beklentiler peşinde gerçeği tahrif eden telkinlere kapılarak topluca irrasyonel yıkıma sürüklenmesidirGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca bir ahlaki günah veya sıradan bir yanlış inanç tercihi olarak görmek; olayın zihinsel perdelenme ve av çukuruna düşme mekanizmasını ihmal etmek
Kur'an içi daha geniş anlamDoğruyu yanlıştan ayıran bilincin örtülmesi neticesinde sahte tasavvurlara teslim olma, aldatıcı cazibelere kapılma ve kaçınılmaz bir hüsran ve çöküşe yuvarlanma hali
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKökün rüşd kavramının zıddı olduğu unutulduğunda, rüşdün yalnızca hukuki ergenlik, gayyin de salt basit bir sapkınlık olduğu sanılır; dinin akli, iradi ve ontolojik bilinç inşası kavranamaz

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın temel gayesi insanı rüşde ulaştırmaktır; bu hedefin tam karşısında duran zihinsel ve eylemsel sapma biçimini, İblis'in insan üzerindeki ayartma stratejisini ortaya koyduğu için hayatidir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İblis ile Hz. Âdem kıssalarında, peygamberlerin risalet iddialarının doğrulandığı bölümlerde ve heva-hevesine uyarak namazı terk eden nesillerin anlatıldığı uyarılarda belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Sapmanın yalnızca bilgisizlikten kaynaklanmadığını; süslü yalanlara kanma, aşırı tutkular ve kibrin basireti körleştirmesi neticesinde insanın kendi eliyle çukura düştüğünü göstererek kaderci mazeretleri çürütür

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamGörüşü engelleyen toz ve karanlık örtü; süt emen yavrunun aşırı içmekten yahut sütsüzlükten telef olması; avcının hazırladığı üzeri örtülü çukura yuvarlanış.
  • Soyut anlamDoğru yolu görmeyi engelleyen vehim ve heveslere kapılarak gerçeğe karşı körleşmek, ayartıcı telkinlerle iradeyi yitirip varoluşsal yıkıma ve hüsrana sürüklenmek.
  • Sistematik karşılıkBilinçli istikamet, basiret ve rasyonel bütünlüğü temsil eden رشد ekseninden bütünüyle kopuş; yanıltıcı cazibelerin oluşturduğu çekim alanına kapılarak geri dönülmez biçimde kaosa ve cezaya yöneliş.
  • LaTeX modeliG=∫t0t1(1−R(t))⋅Φ(t) dt⟹lim⁡t→t1S(t)=0
  • LaTeX açıklamasıModelde G gerçekleşen manevi ve ontolojik gayy halini temsil eder. R(t) bireyin zamana bağlı rüşd ve basiret düzeyidir; 1−R(t) ifadesi basiretin kararmasını ve hakikatten kopuş oranını gösterir. Φ(t) dışarıdan veya nefisten gelen ayartıcı illüzyonların ve aldatıcı telkinlerin şiddet fonksiyonudur. Bu iki etkenin zaman içindeki birikimi, sistemin kararlılığını ve hidayet potansiyelini ifade eden S(t) değerini sıfıra indirerek kaçınılmaz bir çöküş ve helak kuyusuna varışla sonuçlanır.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: غ