غيظ

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: غ-ي-ظالصيغ: ٩ · الجذور المجاورة: ١٠١ · الآيات: ١٠ · السور: ٨؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».فوجبِغَيْظِكُمْيَغِيظُنمللَغَائِظُونَغيظنيلالْغَيْظَبِغَيْظِهِمْخمصعضضزفرالْغَيْظِوطأ

الجذرالصيغ ٩الآيات ١٠السور ٨المجاورة ١٠١

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

غيظ

غ - ي - ظ

جذر
  • الورود: ١١
  • الآيات: ١٠
  • الصيغ: ٩
  • المعاجم: ١٠

معناه في القرآن: Öfke

ملاحظاتي

المعاجم(١٠)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٧٥
باب الغين والظاء و و ا ي ء معهما غ ي ظ مستعمل فقط غيظ: يقال: غِظْتُه أَغيظُه غَيظاً. والمُغايظةُ فِعل في مهلة، أو منهما جميعاً. والتَّغَيُّظُ: الاغتياظ. وبنو غيظ: حيٌّ من قيس.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٨٠
الغَيْظُ: غضبٌ كامنٌ للعاجز. يقال: غاظَهُ فهو مَغيظٌ. قالت قُتَيْلَةُ بنت النَضْر ابن الحرث وقتل النبي صلى الله عليه وسلم أباها صبراً: ما كان ضَرَّكَ لو مَنَنْتَ وربَّمامَنَّ الفتى وهو المَغيظُ المُحْنِقُ قال ابن السكيت: ولا يقال أغاظَهُ. وغايَظَهُ فاغْتاظَ وتَغَيّظَ بمعنًى.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٦٦
باب الغين والظاء غيظ : قال الليث : غظْتُ فلاناً ، أَغيظُه غيْظاً ، والمُغايَظَة : فِعلٌ في مُهْلَةٍ منهما جميعاً ، والتَّغَيُّظ : الاغتياظُ ، وقد اغتاظَ عليه وتغيَّظ ، وبَنو غيظ بن مُرّة : حَيٌّ مِن قَيْس عَيْلان ، وقال غيره : تغيَّظت الهاجِرةُ : إذا اشْتدَّ حَمْيُها . وقال الأخطل : لَدُنْ غدوَةٍ حتى إذا ما تغيَّظَتْ هَواجِرُ من شعبانَ حامٍ أَصِيلُها وقال الله في صفة النار : ( تَفُورُ تَكَادُ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٢٥٧
(باب الغين والياء وما يثلثهما) (غيب) الغين والياء والباء أصلٌ صحيح يدلُّ على تستُّر الشيء عن العُيون، ثم يقاس. من ذلك الغَيْب: ما غَابَ([1]) ، ممّا لا يعلمه إلا الله. ويقال: غابت الشَّمس تَغِيب غَيْبَةً وغُيُوباً وغَيْباً. وغابَ الرَّجل عن بلده. وأغابَتِ المرأةُ فهي مُغِيبةٌ، إذا غابَ بعلُها. ووقَعْنا في غَيْبَةٍ وغَيَابة، أي هَبْطة من الأرض يُغابُ فيها. قال الله تعالى في قصة يُوسُفَ عليه
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٥٠
- الغيظ: أشد غضب، وهو الحرارة التي يجدها الإنسان من فوران دم قلبه، قال: ﴿قل موتوا بغيظكم﴾ [آل عمران/119]، ﴿ليغيظ بهم الكفار﴾ [الفتح/ 29]، وقد دعا الناس إلى إمساك النفس عند اعتراء الغيظ. قال: ﴿والكاظمين الغيظ﴾ [آل عمران/134]. قال: وإذا وصف الله سبحانه به فإنه يراد به الانتقام. قال: ﴿وإنهم لنا لغائظون﴾ [الشعراء/55]، أي: داعون بفعلهم إلى الانتقام منهم، والتغيظ: هو إظهار الغيظ، وقد يكون ذلك مع صوت
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٣١
غ ي ظ فلان يغيظني ويغايظني واغتاظ على صاحبه وتغيّظ وهو مغيظٌ محنق‏.‏ قال‏:‏ متى ترد الشفاء لكلّ غيظ تكن مما يغيظك في ازدياد ومن المجاز‏:‏ البرمة حليمة مغتاظة‏.‏ وتغيّظت الهاجرة‏.‏ وفلان يغايظ صاحبه في العمل أي يباريه ويغالبه‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬٣٢١
الغيْظُ: الغَضب، وقيل: الغيظ غضب كامن للعاجز، وقيل: هو أَشدُّ من الغضَب، وقيل: هو سَوْرَتُه وأَوّله. وغِظتُ فلاناً أَغِيظه غَيْظاً وقد غاظه فاغتاظ وغَيَّظَه فتَغَيَّظ وهو مَغِيظ؛ قالت قُتَيْلةُ بنت النضر بن الحرث وقتل النبي، صلّى اللّه عليه وسلّم، أَباها صبراً: ما كان ضَرَّكَ، لو مَنَنْتَ، ورُبما مَنَّ الفتى، وهو المَغِيظُ المُحْنَقُ والتغَيُّظُ: الاغتِياظ، وفي حديث أُم زرع: وغيْظُ جارَتها،
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٤٦
* غ ي ظ * * الغَيْظُ * غضب كامن للعاجز تقول * غَاظَهُ * من باب باع فهو * مَغِيظٌ * ولا يُقال أغاظه و * غَايَظَهُ فاغْتَاظَ * و * تَغَيَّظَ * بمعنى
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٬٤٦٠
غَاظَهُ 1 غَاظَهُ ذ , (S, Msb, K,) aor. يَغِيظُ, (Msb, K,) inf. n. غَيْظٌ, (Msb, TA,) He, or it, affected him with غَيْظ [or anger, wrath, or rage; &c.; i. e. angered him; or enraged him; &c.]; (S, Msb, K, &c.;) as also ↓ غيّظهُ; (IAar, Th, K; [in a copy of the Msb, تغيّظهُ, which is doubtless a mistranscription;]) and ↓ غايظهُ; (S, K;) and ↓ اغاظهُ; (IAar, Th, Msb, K;) but this last is not
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٢٣
غَاظَ غَاظَ ( y ) I ( n. ac. غَيْظ 1 ), a. Angered, irritated, provoked, offended. غَيَّظَ غَيَّظَ II , غَاْيَظَ III , أَغْيَظَ IV , a. see I . تَغَيَّظَ تَغَيَّظَ V , a. Was angered, irritated, provoked, offended. b. Was hot ( day ). اِنْغَيَظَ اِنْغَيَظَ VII , اِغْتَيَظَ VIII , a. see V (a) . غَيْظ غَيْظ [ 1 ], a. Anger, wrath, rage; indignation. b. Offence. مَغِيْظ مَغِيْظ [
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٩)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٠١ (الإجمالي: ١٢٤)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. نيل

    الآيات المشتركة: ٢ · Erişirler

  2. خمص

    الآيات المشتركة: ١ · Hames yumuşak toprağa ayak basılınca toprakta meydana gelen…

  3. شطأ

    الآيات المشتركة: ١ · Bitki filizidir

  4. عضض

    الآيات المشتركة: ١ · Isırdılar

  5. نمل

    الآيات المشتركة: ١ · Karınca

  6. أزر

    الآيات المشتركة: ١ · İzar belden aşağı sarılan etek, peştemal demektir

  7. زفر

    الآيات المشتركة: ١ · Zefir ağaca konan destek demektir

  8. ظمأ

    الآيات المشتركة: ١ · Susamak

  9. ذهب

    الآيات المشتركة: ٢ · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir

  10. ميز

    الآيات المشتركة: ١ · Ayırt eder

  11. فوج

    الآيات المشتركة: ١ · Fevc Deve sürüsü su başına getirildiklerinde birden su…

  12. وطأ

    الآيات المشتركة: ١ · “Vita” minder demektir

الآيات التي ورد فيها(١٠)

  1. … قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَوْا عَضُّوا عَلَيْكُمُ الْأَنَامِلَ مِنَ الْغَيْظِ قُلْ مُوتُوا بِغَيْظِكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ

    Öfke

  2. تَكَادُ تَمَيَّزُ مِنَ الْغَيْظِ كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌ

    Öfke

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökغيظ
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef (orta harfi illetli, ي)
Bağlamsal Yakın Köklerغضب, حنق, سخط
Zıt Kökرضو
Çekirdek Özet 1Kalp kanının kaynaması, içte hapsolan yakıcı hararet ve kaynayan tencerenin homurtusu gibi içten dışa taşan şiddetli öfke
Çekirdek Özet 2İnkârcıların müminlere karşı içlerinde saklayıp tükendikleri kin ile cehennemin azgın homurtusu ve gazabın somutlaşması
Çekirdek Özet 3İntikam alma gücünden yoksun kalındığında veya baskılanıp yutulduğunda içsel bir azaba ve tutsaklığa dönüşen şiddetli duygusal basınç
Kritik Hata RiskiKavramı sıradan, geçici bir kızgınlık veya basit bir öfke (غضب) seviyesine indirgeyerek, kökteki içsel kaynama, hapsedilme ve tahrip edici hararet boyutunu gözden kaçırma riski

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
غيİçte gizlenme, derinleşme, örtünme, kaybolma veya içe çekilme hareketini ifade eder. Bu çekirdek غيب kökünde gözden kaybolup gizlenmeyi, غيض kökünde suyun yerin dibine çekilmesini, غير kökünde iç dinamiklerle başkalaşmayı ve غيث kökünde bulutun içinden boşalan hayat verici akışı gösterir.ظZarf, sertlik ve kalınlık bildiren ظ harfinin eklenmesiyle içteki bu gizli hareket, dışa kapalı bir basınç haznesine dönüşmüş; içte toplanıp sıkışan hararetin patlama noktasına varan sert ve yakıcı bir keder ile öfke haline (غيظ) evrilmesini sağlamıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
غGöz imgesinin yoğunlaşmış ve buğulanmış türevi; örtülme, karanlık, görünmez derinlik ve içe çekilme.Harfin türetildiği ana imge ع harfidir; sesin boğazdan hırıltıyla çıkması imgeye sis, perde ve içsel bir gizlilik katarak duygunun göğsün derinliğine gömüldüğünü gösterir.
يEl ve kol; iş, yapma, dokunma, etkin güç ve yönelme.Gizlenen hissin edilgen kalmayıp faal bir basınç ve enerji ürettiğini, içten içe fiili bir gerilimi beslediğini simgeler.
ظSepet veya çark imgesinin sertleşmiş türevi; çeper, muhafaza, sert sınır ve kapalı kap.Harfin türetildiği ana imge ط harfidir; sesin kalınlaşması ve damakta sıkışması imgeye sarsılmaz bir çeper ve sıkışma katarak hararetin bir kapta kapalı tutulup basınca dönüşmesini temsil eder.
غيظGöğsün derinliğinde gizlenen (غ) gerilimin ve enerjinin (ي), kapalı bir çeper içinde sıkışıp kaynaması (ظ).Hararetin dışarıya kolayca çıkamayarak içerideki kabı yakması, homurdanması ve basınç sınırına ulaşıp yırtıcı bir öfkeye dönüşmesi hareketidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKaynayan kazanın derinden homurdanması, tencerenin şiddetli hararetle kaynaması ve çöl sıcağının en kavurucu tepe noktasına ulaşmasıdır. Nitekim Araplar şiddetle kaynayan tencereye البرمة مغتاظة, gün ortasındaki kavurucu sıcağa ise تغيّظت الهاجرة derler.
Cahiliye şiiri kullanımıErken Arap şiirinde bu kök, düşmana karşı duyulan ancak o anda intikam alınamadığı için göğsü yakan kin ve iç kaynamasını ifade etmek için kullanılır. Şairin şu dizesinde kök bu manada geçer: سُمِّيتَ غيَّاظاً ولستَ بغائظٍ / عَدُوّاً ولكنَّ الصَّديقَ تَغيظُ
Erken Arapça kullanımİntikam alamayan acizin içten içe kendini yemesi ve kanın kalpte kaynaması durumudur. Kuteyle binti en-Nadr’ın babasının esir alınıp öldürülmesi üzerine söylediği şu beyitte kök içsel öfke ve keder bağlamında yer alır: ما كان ضَرَّكَ، لو مَنَنْتَ، ورُبما / مَنَّ الفتى، وهو المَغِيظُ المُحْنَقُ

المصدر Lisânü’l-Arab, Mekâyîsü’l-Luğa, Esâsü’l-Belâga.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça غيظ kökü, içte sıkışan hararet, keder ve bastırılmış şiddetli infial anlamıyla Afro-Asyatik dil ailesinin Güney Sami koluna özgü karakteristik bir semantik yoğunlaşma gösterir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Süryanice) doğrudan aynı fonetik denkliğe sahip bir üçlü kök zayıftır; zira Arapçadaki غ ve ظ seslerinin bir araya gelişi dile özgü sert ve kalınlaşmış bir boğaz-damak artikülasyonunu barındırır. İbranicede buna semantik matris olarak yaklaşan kökler, içsel yanma ve hiddeti anlatan חרה (ḥrh) veya hiddetle köpürmeyi anlatan קצף (qṣp) yapılarıdır. Arapçada kökün asıl semantik çekirdeği, salt zihinsel veya ahlaki bir öfke değil, damarlardaki kanın kalpte kaynaması neticesinde ortaya çıkan termodinamik ve fizyolojik basınçtır. Bu sebeple kök, Arap yarımadasının sert ikliminde çöl sıcağının taşları çatlatacak raddeye gelmesi veya kapağı kapalı bir çömleğin homurdanması gibi somut tabiat olaylarıyla daima canlı bir ilişki içinde korunmuştur.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönİç hararet, kaynama ve hapsedilmiş basınçTencerenin kaynaması ve sıcağın yakıcılığı gibi doğrudan somut ve fiziksel olaylardan insani psikolojik gerilime aktarılmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami leksik özelleşmesiKuzeybatı Sami dillerinde birebir üçlü ses denkliği bulunmamakla birlikte, içsel tutuşma ve öfke semantik matrisinde kavramsal paralellikler vardır.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında güvenilir ses denkliği gösteren somut bir leksik karşılık tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

المصدر Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
غيظAnlamlıİçsel kaynama, şiddetli öfkeKalp kanının tutuşması, hapsedilen hararetin doğurduğu derin hiddet.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
غظيKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez.
يغظKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıي harfiyle başlayan bu permütasyon mühmeldir; Kur'an'da geçmez.
يظغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel permütasyon; Arap dilinde kullanım alanı bulmamıştır; Kur'an'da geçmez.
ظغيKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıظ ile başlayan bu dizilim fonetik uyuşmazlık sebebiyle mühmeldir; Kur'an'da geçmez.
ظيغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel permütasyon; sözlüklerde terk edilmiştir; Kur'an'da geçmez.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
غيظMerkezŞiddetli içsel öfke, kaynamaİntikam alamama veya duyguyu dışa vuramama sebebiyle içte hapsolup göğsü yakan, kaynayan tencere gibi homurdanan öfke.Kalpteki kanın kaynaması, kederle karışık hiddet ve içsel tahribat.
غضبKomşuİradeye dayalı hiddet, ceza isteğiDışa dönük, intikam almaya ve cezalandırmaya gücü yeten, muhatabına yönelen açık hiddet.Güç sahibinin muhatabını cezalandırma iradesidir; غيظ ise çoğu zaman acizliğin veya bastırılmışlığın iç kaynamasıdır.
حنقKomşuBoğucu kin, hırslanmaBoğazı tıkayacak ve nefesi daraltacak derecede yoğunlaşmış kin ve intikam hırsı.İçteki öfkenin kişiyi boğacak bir tıkanıklığa dönüşmesidir; غيظ kökündeki termodinamik kaynamadan çok darlık hissi öne çıkar.
سخطKomşuHoşnutsuzluk, tepkisel infialBir duruma, kadere veya davranışa karşı rızasızlık ve derin içsel kırgınlıkla karışık kızgınlık.Rızanın doğrudan zıddıdır; غيظ kökündeki fiziksel hararet ve şiddet zorunlu değildir.
رضوZıtRıza, iç huzuru, hoşnutlukKalbin mutmain olması, içsel bir çatışma ve hararet barındırmaksızın kabulleniş.İçteki kaynamanın tamamen sükûnete ermesi ve nefsin tatmin bularak yatışmasıdır.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaغيظİçsel şiddetli öfkeKalp kanının kaynamasıyla içte hapsolan, intikam arzusu ve kederle yüklü yakıcı hiddet.Kesin
Latincefuror, indignatioÇılgınca öfke, bastırılmış hiddetİçsel kabarış ve infial halini karşılar; ancak kökün kaynayan tencere metaforundaki kapalı kap ve hararet boyutunu tam vermez.Güçlü
İngilizcerage, wrath, suppressed furyŞiddetli öfke, bastırılmış gazapYoğun hiddeti ve kontrolsüzleşen öfke patlamasını karşılar; lakin aczin doğurduğu içsel keder nüansı eksik kalabilir.Güçlü
AlmancaZorn, Wut, GrimmenHiddet, içsel sancılı öfkeGrimmen kelimesi iç organların burkulması ve sancılı iç öfke yönüyle kökün somut fizyolojisine oldukça yaklaşır.Güçlü
Fransızcarage, fureur, dépitŞiddetli hiddet, acı öfkeDépit kelimesi acizlikten doğan içsel burukluğu ve öfkeyi karşılar; rage ise patlayıcı şiddeti ifade eder.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
بِغَيْظِكُمْ / بِغَيْظِهِمْİnkârcıların müminlere karşı taşıdığı kin ve acizlikten kaynaklanan içsel tükenişMünafıkların ve kâfirlerin müminlerin zaferini, vahyin inişini gördüklerinde çaresizlikten parmaklarını ısırmaları ve kendi iç hararetleriyle kavrulmaları bağlamı (Âl-i İmrân 3:119; Ahzâb 33:25).
الْغَيْظِİnsanın yutmak ve bastırmakla mükellef olduğu yıkıcı duygusal hararetTakva sahiplerinin öfkelerini dizginlemeleri, kalpteki bu kaynamayı infaza dönüştürmeyip yutmaları ve kontrol altına almaları bağlamı (Âl-i İmrân 3:134).
يَغِيظُ / لِيَغِيظَİnkârcıların gururunu kıran ve onları kahreden ilahi tasarrufMüminlerin attığı her adımın veya İslam toplumunun topraktan fışkıran ekin gibi boy verip serpilmesinin inkârcıları kahredip öfkelendirmesi bağlamı (Tevbe 9:120; Feth 48:29).
تَغَيُّظًاCehennemin azgın homurtusu ve gazabın ontolojik sesiKıyamet günü cehennemin kâfirleri uzak bir mesafeden gördüğünde içindeki basınç ve hiddetle kaynayıp homurdanması ve kükremesi bağlamı (Furkan 25:12; Mülk 67:8).
غَيْظَMüminlerin kalbinde biriken baskı, eziyet ve haksızlığın tortusuMüminlerin zulüm altında daralan göğüslerinin, Allah’ın zalimlere karşı verdiği zafer ve adaletle ferahlayıp bu içsel ağırlıktan kurtulması bağlamı (Tevbe 9:15).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi sıfatlar ve gazap meselesiAllah Teâlâ’ya bu kökün zatî bir vasıf olarak nispet edilip edilemeyeceği tartışılmıştır; zira kök yaratılmışlara has bir mizaç değişimi, kanın kaynaması ve fizyolojik basınç barındırdığından, Allah hakkında intikam ve adil ceza iradesi olarak tevil edilmiştir.Yaratılmışlara mahsus duygusal değişimden tenzih edilerek adaletin ikamesine ve cezalandırma iradesine daralmıştır.
Fıkıhİradenin sakatlanması ve öfkenin yutulmasıKişinin öfke anındaki hukuki tasarrufları (talak, ikrar, cinayet) ile kamu otoritesinin veya yargıcın öfkeliyken hüküm vermekten menedilmesi bağlamında incelenmiştir.Nefsin kontrolü, akli dengenin muhafazası ve infial halinde hüküm vermekten kaçınma sınırına odaklanmıştır.
Tefsirİnkârcıların psikolojisi ve cehennemin nitelikleriAyetlerde geçen iç kaynamanın kâfirler için dünyada bir içsel azap oluşturması ve cehennemin canlı bir varlık gibi homurdanıp kükremesi detaylandırılmıştır.Hem psikolojik tükenişi hem de metafizik azabın canlı ve işitilebilir şiddetini açıklayan bir eksene yoğunlaşmıştır.
HadisNefis terbiyesi ve ahlaki güçGüçlü kişinin güreşte rakibini yenen değil, öfke (غيظ) anında nefsine hâkim olan kimse olduğu belirtilerek nefsin kontrolü öne çıkarılmıştır.Bedensel kaynamanın akıl ve hilm ile dizginlenmesi gereken ahlaki bir imtihan zeminine çekilmiştir.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniNefis tezkiyesi ve takvaÖfkeyi yutma ve nefsi dizginlemeİçsel patlamayı ve tahribatı rahmete dönüştürmeMümin, kalbinde kabaran bu yakıcı ateşi akıl ve hilm haznesinde hapsederek infaza dönüştürmez; onu yutarak manevi bir olgunluğa erer.Kesin
İlmiHakikat karşısındaki bağnazlıkCehaletin doğurduğu haset ve kederBilgi ve delil karşısında aciz kalan aklın öfkeyle körleşmesiHakikatin gücü karşısında delil üretemeyen zihin, kendi içinde kaynayan bir öfke kuyusuna hapsolarak idrak kapılarını tamamen kapatır.Güçlü
SiyasiHasımlık ve güç mücadelesiİktidarsızlığın doğurduğu gizli husumetDüşmanın içten içe kendini tüketmesi ve yıpranmasıZalim veya münafık odakların, hak düzenin yükselişini engelleyemedikleri için kendi içlerinde biriktirdikleri kin, onları stratejik hatalara sevk eder.Güçlü
İktisadiMülkiyet, haset ve haksız rekabetPiyasadaki başarıyı çekememe ve hırslanmaTekelci ve hasetçi yapıların yıkıcı rekabetiBaşkalarının meşru kazancı ve büyümesi karşısında haset duyan tekelci zihniyet, piyasayı tahrip etmek için kör bir hırs ve öfkeyle hareket eder.Muhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTermodinamikte kapalı sistem basıncı ve süper-kritik kaynamaSabit hacimli kapalı bir kapta (V=sabit) sıcaklık arttıkça iç basıncın (P) dışarıya salınamadığı için kabın çeperlerine uyguladığı tahrip edici gerilim; patlama veya kavitasyon noktası.Güçlü
Beşeri bilimlerPsikolojide bastırılmış agresyon ve sosyolojide rezentimanBireyin veya grubun güçsüzlük, yenilgi veya statü kaybı karşısında açıkça eyleme dökemediği husumeti içe atarak derin bir kine, içsel çürümeye ve düşmanca bir kimlik inşasına dönüştürmesi.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca sıradan bir "sinirlenme", "kızgınlık" veya anlık bir "öfke" olarak çevirip, onun içsel kaynama, acizlikten doğan keder ve çeperleri zorlayan basınç vasfını ihmal etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKök Kur'an'da sadece bir insan duygusu değil; inkârcıların kendi içlerini kemiren bir azap mekanizması, cehennemin ontolojik kükreyişi ve müminlerin zaferiyle göğüslerinden sökülüp atılan ağır bir tortudur.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataTakva sahiplerinin "öfkelerini yutmaları" ilkesi salt bir duygusuzluk veya pasiflik sanılabilir; oysa söz konusu olan, kalpte kaynayan volkanik bir enerjinin yıkıcı bir infaza dönüşmesini engelleyecek devasa bir iradi mukavemettir.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan psikolojisini somut bedensel ve fiziksel süreçlerle nasıl tasvir ettiğini gösterir. İnkârın salt fikri bir sapma olmayıp haset ve çaresizlikle birleştiğinde insanın kendi kendini yiyip bitiren bir iç yangınına (غيظ) dönüştüğünü kavramayı sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Münafıkların ve kâfirlerin müminlere karşı besledikleri gizli kinin deşifre edildiği Medine dönemi ayetlerinde (Âl-i İmrân, Tevbe, Ahzâb) ve cehennemin dehşetli homurtusunun anlatıldığı eskatolojik sahnelerde (Furkan, Mülk) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müminlerin dünyevi sıkıntı ve eziyetler karşısında hissettikleri duygusal yükün meşruiyetini açıklar; ancak bu enerjinin intikama değil, sabır ve adalete dönüştürülmesi gerektiğini göstererek "öfke kontrolü"nün derin ahlaki ve ontolojik zeminini kurar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamKapalı bir kapta veya göğüs kafesinde hapsolup dışarı çıkamayan sıvının hararetle kaynaması, buharın çeperleri zorlaması ve derinden homurtular çıkararak kabarmasıdır.
  • Soyut anlamİntikam alamama, haset veya engellenmişlik sebebiyle içe atılan, benliği tahrip eden ve dışa vurulamadığı takdirde sahibini tüketen şiddetli infial ve keder yüklü öfkedir.
  • Sistematik karşılıkSistemin iç dinamiklerinde oluşan aşırı basıncın, dış tahliye kanalları kapalıyken iç gerilimi azamiye çıkarması; bu enerjinin ya kontrol edilerek hilm ile dönüştürülmesi ya da patlayarak yıkıma yol açması sürecidir.
  • LaTeX modeliP=T⋅ΔEVc  ⟹  lim⁡Vc→0P=∞veyaΔΨ=∫0t(Hin−Rout) dt
  • LaTeX açıklamasıFormülde P içsel basıncı ve öfke şiddetini, T duygusal harareti, ΔE dıştan gelen engellenmişlik ve gerilim enerjisini, Vc ise duyguyu hapseden iç hacmin darlığını temsil eder. Hacim daraldıkça ve dışa vurum engellendikçe iç basınç kritik seviyeye yaklaşır. İkinci denklemde ΔΨ içte biriken psikolojik tortuyu, Hin göğse giren tahrik ve haset hararetini, Rout ise rıza ve sabır yoluyla yapılan tahliyeyi gösterir; tahliye sıfır olduğunda sistem kendi kendini yakan bir azap döngüsüne girer.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: غ