فكه

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ف-ك-هالصيغ: ١١ · الجذور المجاورة: ٢٩ · الآيات: ١٩ · السور: ١٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».أببفَاكِهِينَوَفَاكِهَةًنشأوَفَاكِهَةٍفكهفَوَاكِهُنخلعنبفَاكِهَةٍشهوجحمفَاكِهَةٌكثررمنلحم

الجذرالصيغ ١١الآيات ١٩السور ١٢المجاورة ٢٩

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

فكه

ف - ك - ه

جذر
  • الورود: ١٩
  • الآيات: ١٩
  • الصيغ: ١١
  • المعاجم: ١٣

Fakihe Elma demektir. Sonra meyve anlamında kullanılmıştır.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Fakihe Elma demektir. Sonra meyve anlamında kullanılmıştır.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٤٢٧
باب الهاء والكاف والفاء معهما ك ه ف، ف ك ه مستعملان فقط كهف: الكَهْفُ: كالمَغارةِ في الجَبَلِ إلاّ أَنَّه واسعٌ، فإذا صَغُر فهو غارٌ، وجمعُه: كهوف. قال: وكنتَ لهم كَهْفاً حصيناً وجُنَّةٌ يؤول إليها كَهْلُها ووَليدُهـا فكه: الفاكهةُ قد اختُلِفَ فيها، فقال بعضُ العُلَماءِ: كلّ شيءِ قد سُمّي في القرآن من الثِّمار، نحو العنب، والرّمّان فإنّا لا نُسّميه فاكهةً، ولو حَلَفَ أن لا يأكل فاكهةً
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٢٨
الفاكِهَةُ معروفةٌ، وأجناسها الفَواكِهُ. والفاكِهانيُّ بالضم: الذي يبيعها. والفُكاهَةُ بالضم: المُزاحُ. والفَكاهَةُ بالفتح: مصدر فَكِهَ الرجلُ بالكسر، فهو فَكِهٌ، إذا كان طيِّب النفس مَزَّاحاً. والفَكِهُ أيضاً: الأشِرُ البَطِرُ. وقرئ: "ونَعْمةٍ كانوا فيها فَكِهينَ"، أي أشرين. و"فاكِهينَ" أي ناعمين. والمُفاكَهَةُ: الممازحة. وتَفَكَّهَ: تَعَجَّبَ، ويقال تَنَدَّم. قال تعالى: "فَظَلْتُمْ تَفَكَّهونَ"
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٬٤٤١
ه ك ف فكه ، كهف ، هفك ، كفه : مستعملة . فكه : قال الليث : الفاكهة قد اختُلف فيها ، فقال بعض العلماء : كلُّ شيء قد سُمِّي من الثمار في القرآن نحو العِنَب والرُّمّان فإنَّا لا نسمّيه فاكهة . قال : ولو حَلَف أنْ لا يأكل فاكهةً فأكل عِنَباً ورُمَّاناً لم يكن حانثاً . وقال آخرون : كلُّ الثِّمارِ فاكهة وإنَّما كُرِّر في القرآن فقال جلّ وعزّ : ( تُكَذِّبَانِ فِيهِمَا فَاكِهَةٌ وَنَخْلٌ وَرُمَّانٌ ) (
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٧٧
(باب الفاء والكاف وما يثلثهما) (فكل) الفاء والكاف واللام كلمةٌ واحدة، وهي الأفْكَل: الرِّعدة. ويقولون: لا يُبنَى منه فعل.‏ (فكن) الفاء والكاف والنون كلمةٌ واحدة، وهي التندّم، يقال تندّم وتفكَّنَ بمعنىً.‏ (فكه) الفاء والكاف والهاء أصلٌ صحيح يدلُّ على طِيب واستطابةٍ. من ذلك الرّجُل الفَكِه: الطيِّب النَّفس.‏ ومن الباب: الفاكهة، لأنَّها تُستَطابُ وتُستطرَف.‏ ومن الباب: المُفاكهَة، وهي المُزاحة
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٧٤٢
- الفاكهة قيل: هي الثمار كلها، وقيل: بل هي الثمار ما عدا العنب والرمان (وهذا قول أبي حنيقة، وقد قال: إذا حلف لا يأكل الفاكهة فأكل رمانا أو رطبا لم يحنث، واستدل بقوله تعالى: ﴿فيهما فاكهة ونخل ورمان﴾، وخالفه صاحباه. انظر: روح المعاني 27/122). وقائل هذا كأنه نظر إلى اختصاصهما بالذكر، وعطفهما على الفاكهة. قال تعالى: ﴿وفاكهة مما يتخيرون﴾ [الواقعة/20]، ﴿وفاكهة كثيرة﴾ [الواقعة/32]، ﴿وفاكهة وأبا﴾ [عبس/
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥٢١
ف ك ه ومن المجاز‏:‏ تفكّه بكذا إذا تلذذ به وتركتهم يتفكّهون بعرض فلان أي يتلذذون باغتيابه وفلان فكهٌ بأعراض الناس‏.‏ وفاكهت القوم مفاكهة‏:‏ طايبتهم ومازحتهم‏.‏ وما كان ذلك مني إلا فكاهة أي دعابة‏.‏ ورجل فكهٌ‏:‏ طيب النفس ضحوك‏.‏ قال‏:‏ فكهٌ إلى جنب الخوان إذا جرت نكباء تخلع ثابت الأطناب وقال صخر بن عمرو بن الشريد‏:‏ فكه العشيّ إذا تأوّب رحله ركب الشتاء مسامح بالميسر وجاءنا بأفكوهة وأملوحة‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٥٬٤٦٦
الفاكهةُ: معروفةٌ وأَجْناسُها الفَواكهُ، وقد اختلف فيها فقال بعض العلماء: كل شيء قد سُمِّيَ من الثِّمار في القُرآن نحو العِنَب والرُّمّان فإنا لا نُسَمِّيه فاكهةً، قال: ولو حَلَفَ أَن لا يأْكل فاكهة فأَكل عنباً ورُمّاناً لم يَحْنَثْ ولم يكنْ حانثاً. وقال آخرون: كلُّ الثِّمار فاكهةٌ، وإنما كرر في القرآن في قوله تعالى: فيهما فاكهةٌ ونخلٌ ورُمّانٌ؛ لتَفْضِيل النخلِ والرُّمَّان على سائر الفواكه
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٤٢٥
* ف ك ه * * الفَاكِهَةُ * معروفة وأجناسها * الفَواكِهُ * و * الفاكِهانِيُّ * الذي يبيعها و * الفُكَاهَةُ * بالضم المزاح وبالفتح مصدر * فَكِهَ * الرجل من باب سلم فهو * فَكِهٌ * إذا كان طيب النفس مزاحا و * الفَكِهُ * أيضا البطر الاشر وقري~ ﴿ونعمة كانوا فيها فكهين﴾ أي أشرين و ﴿* فاكِهِينَ *﴾ أي ناعمين و * المُفاكَهَةث * الممازحة و * تَفَكَّهَ * تعجب وقيل تندم قال الله تعالى ﴿فظلتم تفكهون﴾ أي
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٨٬٧٣٧
: ( الفاكِهَةُ : الثَّمْرُ كُلُّهُ . ) هَذَا قَوْلُ أَهْلِ اللُّغَةِ . وقَالَ بَعْضُ العُلَمَاءِ : كُلُّ شَيْءٍ قَدْ سُمِّيَ مِن الثِّمَارِ في القُرْآنِ نَحْوَ التَّمْرِ والرُّمَّانِ فَإِنا لا نُسَمِّيه فاكِهَة ، قَالَ : وَلَوْ حَلَفَ أَنْ لاَ يَأْكُلَ فَاكِهَةً وَأَكَلَ تَمْراً أَوْ رُمَّاناً لَمْ يَحْنَثْ ، وبه أَخَذَ الإِمَامُ أَبُو حَنِيفَةَ واسْتَدَلَّ بِقَوْلِهِ تَعَالَى : { فِيهِمَا
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٬٠٣٩
فَكِهَ 1 فَكِهَ ذ , aor. فَكَهَ , inf. n. فَكَاهَةٌ (S, Mgh, K) and فَكَهٌ, (K, TA,) [the latter inf. n. correctly thus, agreeably with a general rule, in the CK with the ك quiescent, but said in the TA to be بالتحريك,] (assumed tropical:) He was, or became, cheerful, happy, or free from straitness; (S, Mgh, K;) jocose, or given to jesting, (S, Mgh,) and to laughing: (Mgh, K:) or one who talked
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬١٨١
فَكِهَ فَكِهَ A ( n. ac. فَكَه 4 , فَكَاْهَة 22t ), a. Was merry, gay, jovial, jocose. فَكَّهَ فَكَّهَ II , a. Brought, gave fruit to. b. Amused, diverted, entertained. فَاْكَهَ فَاْكَهَ III , a. Joked, jested with. تَفَكَّهَ تَفَكَّهَ V , a. see I . b. [ Bi ], Amused, diverted himself with; was pleased with; delighted in. c. Ate fruit. d. Wondered. e. Regretted. تَفَاْكَهَ
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٨٬١٠٣
فكه فَكِهَ - يَفْكَهُ - فَاكِه - فَاكِهُوْن - فَاكِهَة - فَواكِه - فَكِه - فَكِهِيْن - تَفَكَّهَ - يَتَفَكَّهُ فَكِهَ - يَفْكَهُ + الكائن + بشيء: يستمتع به بوجهين، اللذة والشهوة من جهة، والغرابة وتجريب الجديد من جهة أخرى فَاكِه: اسم فاعل من" فَكِهَ - يَفْكَهُ ": من يتلذذ بالطعم والغرابة والجدة فَاكِهُوْن: جمع " فَاكِه" فَاكِهَة: مؤنث " فاكِه
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٩ (الإجمالي: ٤٨)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. نخل

    الآيات المشتركة: ٣ · Hurma ağacıdır

  2. شهو

    الآيات المشتركة: ٢ · “Şeğefe” yağmur alan yüksek dağ demektir

  3. أبب

    الآيات المشتركة: ١ · Ebbe bol otu bulunan, hayvanların o tarafa yönlendikleri…

  4. كثر

    الآيات المشتركة: ٤ · Kesr(sin ile) kırık demektir

  5. شغل

    الآيات المشتركة: ١ · “Şe’iile” tutuşturulmuş fitil, “şu’le” “şe’iile”nin verdiği…

  6. كمم

    الآيات المشتركة: ١ · Tomurcuk demektir

  7. رمن

    الآيات المشتركة: ١ · Nar meyvesi veya ağacı demektir

  8. حطم

    الآيات المشتركة: ١ · Hutame : Kuru ot demektir

  9. دعو

    الآيات المشتركة: ٣ · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir

  10. عنب

    الآيات المشتركة: ١ · E’nab, Üzüm asması demektir

  11. وكأ

    الآيات المشتركة: ١ · “Vika” arkalık, sırtın yaslandığı şeydir

  12. لحم

    الآيات المشتركة: ١ · Et

الآيات التي ورد فيها(١٩)

  1. لَهُمْ فِيهَا فَاكِهَةٌ وَلَهُمْ مَا يَدَّعُونَ

    Yemiş

  2. لَكُمْ فِيهَا فَاكِهَةٌ كَثِيرَةٌ مِنْهَا تَأْكُلُونَ

    Yemiş

  3. فِيهَا فَاكِهَةٌ وَالنَّخْلُ ذَاتُ الْأَكْمَامِ

    Yemiş

  4. فِيهِمَا فَاكِهَةٌ وَنَخْلٌ وَرُمَّانٌ

    Yemiş

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökفكه
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerثمر, طعم, رزق, نعم
Zıt Kökبأس
Çekirdek Özet 1Temel gıda dışındaki lezzetli, tatlı, neşe ve haz veren yemiş; hoşa giden tatlılık
Çekirdek Özet 2Cennet nimetlerinin sunduğu katıksız sevinç, refah sevinci ve zihni/ruhi haz hali
Çekirdek Özet 3İhtiyaç sınırını aşan saf lütuf, neşeli sohbet ve varoluşsal doygunluk
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel meyveye indirgeyerek psikolojik tatmin, neşe ve mizahi zarafet boyutunu dışarıda bırakmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
فكBir şeyi yerinden ayırma, düğümü veya bağı çözme, serbest bırakma ve ferahlatma; bu çekirdek فكك kökünde bağı çözmek, فكر kökünde zihni bağlardan kurtararak serbestçe dolaştırmak anlamındadır.هÇözülme ve serbest kalma eylemine nefes alma, göğsün genişlemesi, neşe ve hoşlanma boyutu eklenerek lezzet alma, sevinç duyma ve hoş meyvelerle neşelenme anlamına daralmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
فAğız; söz, açıklık, kenarAğzın açılması, tat alma organının devreye girmesi ve tebessüm hareketi.
كAvuç içi; kavrama, eğme, kaplamaİkram edilen hoş bir nesneyi avuç içine alma, tutma ve kendine mal etme.
هKollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefesRahat bir nefes alma, göğsün ferahlaması, neşeyle dışa vurulan sevinç ve canlılık.
فكهAğzın tat alıp tebessümle açılması, avucun güzel bir nesneyi kavraması ve ruhun ferahlayarak sevinçle dışa taşmasıLezzetli bir yemişin ağızda tat bırakması ve insanın içini neşelendirip mizah ve sevince yöneltmesi hareketidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamTemel beslenmenin ötesinde nefse hoş gelen, tatlı, lezzetli ve taze yemiş; ayrıca sağmal hayvanın bahar otlarıyla beslenip sütünün en lezzetli, kıvamlı ve tatlı hale gelmesi (أَفْكَهَتِ النَّاقَةُ).
Cahiliye şiiri kullanımıSakhr b. Amr b. eş-Şerîd kış rüzgarlarında konuklarını cömertçe ve güler yüzle ağırlamasını överken kökü neşeli, güler yüzlü ve cana yakın tavrı nitelemek üzere şöyle kullanır: فَكِه العَشِيِّ إِذَا تَأَوَّبَ رَحْلَهُ / رَكْبُ الشِّتَاءِ مُسَامِحٌ بِالمَيْسِرِ
Erken Arapça kullanımKişinin dostlarıyla tatlı, zarif ve güler yüzlü sohbetine, latife ve şakalaşmasına (مُفَاكَهَة) denilmiştir. Bir kimsenin başkalarının gıybetinden veya sözlerinden keyif alması da (تَفَكَّهَ بِعِرْضِ فُلَانٍ) şeklinde ifade edilmiştir.

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça kök فكه Sami dil ailesinin Güney-Batı kolunda belirgin biçimde lezzet, tatlı yemiş, neşeli tavır ve şakalaşma semantik alanında yoğunlaşmıştır. Klasik Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Süryanice) temel meyve kavramı genel olarak فرا veya ثمر kökleriyle karşılanırken, فكه kökünün fonetik olarak benzer türevleri bazı diyalektlerde hafif yiyecekler veya tatlı atıştırmalıklar bağlamında izlenir. Kökün asli semantik çekirdeği beslenmek için zorunlu olan temel buğday ve katık türü gıdalar değil; nefsin hoşuna giden, keyif ve ferahlık veren tatlı ve lüks yiyeceklerdir. Arapçada bu somut çekirdek zihinsel ve sosyal alana taşınarak latife, şaka, neşe ve güler yüzlülük anlamlarını kazanmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönTatlı yemişten iç ferahlığına ve latifeli sohbete geçişAçlığı gidermek için değil lezzet almak için tüketilen yiyecek, dilde mizaha ve neşeli insana ad olmuştur.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami dillerinde lezzetli gıda ve neşe köküKuzeybatı Sami dillerinde sınırlı izleri görülmekle birlikte Güneybatı Sami sahasında zevk veren gıda ve tavır anlamında korunmuştur.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve güvenilir bir Afro-Asyatik dışı bağ tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, HALOT.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
فكهAnlamlıHoş yemiş, tatlılık, neşe ve latifeTemel besin dışı tatlı yemiş ve güler yüzlü neşeli tavır.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
فهكAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez.
كفهAnlamlıGeri çevirmek, menetmek, yönünü değiştirmekBir şeyi veya kimseyi amacından geri döndürmek.Kur'an'da geçmez.
كهفAnlamlıSığınak, dağ kovuğu, barınakDağda sığınılan geniş oyuk ve mağara.Kur'an'da geçer; barınma yönüyle فكه kökünün dış dünyaya açılan neşeli haline zıt bir içe çekilmeyi barındırır.
هفكAnlamlıYalan söylemek, akılsızca konuşmak, yıkılmakBoş ve asılsız söz sarf etmek veya bir yapının çökmesi.Kur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'mel kaydı vardır.
هكفAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; mühmel kabul edilir.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
فكهMerkezLezzet, tatlı yemiş ve neşeAsli besin ihtiyacının ötesindeki saf zevk, neşeli refah ve tatlı meyve.Bedeni ve ruhu ferahlatan lezzet ve sevinç.
ثمرKomşuÜrün, hasılat, genel meyveAğacın veya emeğin ortaya koyduğu her türlü faydalı netice; lezzet şartı yoktur.Genel mahsul ve verim.
طعمKomşuYiyecek, beslenme, tatAçlığı gidermek veya gıdalanmak amacıyla yenilen her şey.Biyolojik devamlılığı sağlayan temel gıda.
رزقKomşuNasip, bağış, geçimlikCanlıya bahşedilen maddi ve manevi her türlü pay ve nimet.Varoluşsal ve hukuki pay.
نعمKomşuNimet, bolluk, refahHayatın kolaylaşması, konfor ve iyilik hali.Genel iyilik ve lütuf durumu.
بأسZıtŞiddet, darlık, çetinlik ve azapNeşenin, lezzetin ve tatlılığın tamamen yok olduğu sıkıntı ve felaket hali.Acı, sıkıntı ve yıkım.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaفكهTatlı yemiş, neşe, şakaHem tatlı meyveyi hem de insandaki sevinç, şaka ve zevk alma halini kapsar.Kesin
Latincefructus, deliciae, facetiaMeyve, zevk ve zarafet/nükteFructus somut meyve boyutunu, deliciae zevk boyutunu, facetia ise kökün mufakehe türevi olan nükteli sohbeti karşılar.Güçlü
İngilizcefruit, relish, merrimentMeyve, lezzet alma ve neşelenmeFruit sadece botanik ürünü verirken relish lezzeti, merriment kökün nefsi tatmin eden neşe boyutunu karşılar.Güçlü
AlmancaFrucht, Ergötzen, ScherzMeyve, zevk duyma ve şakaErgötzen kökün lezzetle keyiflenme boyutunu, Scherz latifeli sohbet boyutunu taşır.Güçlü
Fransızcafruit, délices, badinageMeyve, haz ve latife/hoş sohbetDélices kökteki lezzeti, badinage ise şakalaşma ve neşeli sohbet yönünü aktarır.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lisān al-ʿArab.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فَاكِهَةٌ / فَوَاكِهُCennet nimetleri; tatlı, nefis yemişlerAhiret mükafatı ve cennet ehlinin lezzeti (Yâsîn 36:57, Rahmân 55:11, Vâkı‘a 56:20).
فَاكِهُونَ / فَاكِهِينَNeşeli, sevinçli, zevk içinde olanlarCennet ehlinin nimetler karşısındaki huzur, mutluluk ve refah hali (Yâsîn 36:55, Tûr 52:18).
فَكِهِينَKibirli bir neşeyle alay edenler, şımarıklarİnkarcıların dünyada müminlerle alay edip şımarıkça gülüşmeleri (Mutaffifîn 83:31).
تَفَكَّهُونَPişmanlık duymak, şaşırıp kalmak, ah vah etmekEkinleri kuruyan inkarcıların çaresizlik içinde dövünmesi (Vâkı‘a 56:65; zıt anlam/tefennün bağlamı).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret nimetlerinin mahiyetiCennetteki yemişlerin dünyadakilerle sadece isim benzerliği mi yoksa mahiyet benzerliği mi taşıdığı; hazların cismani ve ruhi boyutu.Ebedi lezzet ve kederden arınmış saf sevinç hali.
FıkıhYemin kefareti ve vakıf hükümleriBir kimse meyve yememeye yemin ettiğinde yaş üzüm, hurma veya nar yerse yeminini bozmuş olur mu tartışması (Ebû Hanîfe ile talebeleri arasındaki ihtilaf).Temel gıda sayılan meyveler ile sırf tatlılık ve keyif için tüketilen yemiş ayrımı.
TefsirRahmân 55:68 ve Vâkı‘a 56:65 tefsiriفكه kelimesinin hurma ve nardan ayrı zikredilmesinin atf-ı hâs ale’l-âm kuralı mı yoksa mahiyet farkı mı olduğu; ayrıca tefekkehûn ifadesinin tefennüm (pişmanlık) ile ilişkisi.Dilsel üslup, zevk alma ve şaşkınlık/hüzün zıtlığı.
HadisPeygamber’in şakalaşması ve meyve dualarıHz. Peygamber’in latifeleri (mufâkehe) ve turfanda meyve gördüğünde yaptığı bereket duaları.Doğruluktan ayrılmayan neşeli zarafet ve nimet şükrü.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhiret mükafatı ve şükürLütuf ve haz nimetiKulluk gayretinin ötesinde ilahi cömertliğin tesciliİnsana sadece yaşaması için gereken gıda değil, kalbini ve damağını sevindirecek ikramlar sunulması.Kesin
İlmiSemantik ve kavramsal tahlilEstetik ve lüks kavramıİhtiyaç ile doyum arasındaki farkın tespitiBiyolojik zorunluluk olan rızık ile estetik haz kaynağı olan fakihe arasındaki sınırın çizilmesi.Güçlü
SiyasiToplumsal refah ve tebaa ilişkisiHuzur ve şenlik ortamıToplumun baskıdan arınıp güler yüzlü hale gelmesiİktidarın halka yalnızca asgari güvenlik değil, ferahlık ve neşe içinde yaşama imkanı sağlaması.Muhtemel
İktisadiTüketim kalıpları ve pazar dengesiİkincil/lüks tüketim mallarıTemel ihtiyaç mallarından ayrışan konfor ekonomisiAçlığı gideren hububat pazarından farklı olarak keyif, zevk ve ziyafet sektörünün oluşumu.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerArtı değer, aşırı doyum ve fazlalık enerjisiTemel termodinamik dengenin veya taban enerji seviyesinin üzerindeki serbest enerji; sistemin sadece varlığını sürdürmeyip fazladan salınım ve ışıma yapabilmesi.Güçlü
Beşeri bilimlerBoş zaman ve estetik haz teorisiİnsanın hayatta kalma mücadelesini aşıp sanat, felsefe, nükte ve oyuna yöneldiği serbest bilinç ve refah evresi.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca manav tezgahındaki yaş meyveye (veya yerel olarak elmaya) indirgemek; kelimenin taşıdığı sevinç, şakalaşma, nükte ve nefis ziyafet anlamlarını göz ardı etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök yalnızca yenen bir nesne değil; cennet ehlinin iç dünyasındaki taşkın neşe, refah içinde sevinç duyma hali ve inkarcıların şımarıkça alaycılığı olarak da yer alır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataCennet tasvirlerini kaba bir beslenme eylemine indirgemek; ayetlerdeki yüksek psikolojik tatmin, zarafet, şenlik ve neşe atmosferini kavrayamamak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın nimet tasavvurunun sadece açlığı gidermek gibi biyolojik bir zorunlulukla sınırlı olmadığını; estetik, lezzet, zihni haz ve sevinç gibi insani duyguları da ihya ettiğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Cennet nimetlerinin sayıldığı Yâsîn, Rahmân, Vâkı‘a, Duhan ve Tûr surelerindeki ayetler ile inkarcıların psikolojisini anlatan Mutaffifîn suresinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dini hayatı ve ahiret inancını sadece kuru bir disiplin, korku ve asgari ihtiyaç giderme zanneden zühd anlayışını düzeltir; meşru lezzetin ve neşenin ilahi bir ikram olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamAçlığı giderme amacının ötesinde, damağa tatlılık ve lezzet veren taze yemiş.
  • Soyut anlamİç ferahlığı, neşeli sohbet, latife, refahın getirdiği güler yüzlülük ve derin psikolojik doyum.
  • Sistematik karşılıkAsgari hayatta kalma sınırını aşan saf ilahi lütuf, estetik tüketim ve varoluşsal sevinç dengesi.
  • LaTeX modeliS=B+ΔLveya dog˘rudan sembolik olarakΦ=N0+ΔH ΔH→Ψ+  ⟹  Ω
  • LaTeX açıklaması

Modelde N0 zorunlu temel besin ve varoluşsal asgari ihtiyacı temsil eder. ΔH bu temel ihtiyacın üzerine eklenen saf lezzet ve fazlalık lütfudur (fakihe). Bu ek girdi (ΔH), bireyin iç dünyasında pozitif duygu durumuna ve ferahlığa (Ψ+) dönüşür. Neticede sistem, neşeli ve tam tatmine ulaşmış mükemmel bir refah ve sevinç durumunu (Ω) meydana getirir.

النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ف